Ktetaichinh’s Blog

June 10, 2010

Những người đạp xe lôi cuối cùng

Filed under: Uncategorized — ktetaichinh @ 3:23 pm
Tags: , , ,

Nó đã từng là phương tiện vận tải trên bộ quen thuộc nhất ở miền Tây nhưng giờ ngày càng vắng bóng. Cũng không ai muốn kế thừa cái nghề cực nhọc này. Xe lôi đạp rồi sẽ thành ký ức.

Không như những nghề khác con nối nghiệp cha, nghề xe lôi đạp hiện nay hầu như không có truyền nhân, không có trai trẻ mà chỉ còn lại những người ở hàng U-50, U-60.

Xe lôi đạp đắc dụng

Anh Huỳnh Thiệt Giỏi đã có trên 30 năm sống bằng nghề xe lôi đạp trước cổng BV Nguyễn Đình Chiểu (Bến Tre). Thuở học sinh, anh thường mặc áo ủi phẳng phiu, chân mang giày Bata, đầu tóc chải tém, rất đẹp trai. Nhưng rồi đời mỗi người mỗi phận, anh gắn bó đời mình với chiếc xe lôi đạp, trông anh thật phong trần so với bạn cùng trang lứa. Anh kể: “Đời sống của gia đình tôi nào giờ chỉ biết trông cậy vào chiếc xe lôi. Nhưng bây giờ chạy xe lôi rất vắng khách. Cuộc sống cứ như là chờ… sung rụng từng ngày!”.

Quả vậy, ngồi nói chuyện trên trời dưới đất với anh Giỏi gần cả tiếng đồng hồ, vậy mà không thấy có người khách nào đến kêu anh chạy xe. Hai chiếc xe lôi đạp đậu kế bên anh cũng vậy, không có khách. Cả hai bác tài xe lôi bên cạnh ngả người trên xe của mình, thiu thiu ngủ.

Xe lôi chờ chở hoa xuân. Ảnh: PLHH

Anh Giỏi tiếp tục câu chuyện, giọng lạc quan: “Có nhiều trường hợp xe Honda ôm, xe taxi không thể nào chở được bệnh nhân đâu. Ví như những bệnh nhân bị bó bột ở chân, bệnh nhân bị gãy xương sống, hoặc là những lúc chở xác bệnh nhân trong đêm. Việc này thì xe lôi đạp luôn tỏ ra đắc dụng. Và đắc dụng hơn cả là xe lôi có thể đạp luồn sâu vào được các con hẻm nhỏ, kể cả đường vườn trong khi taxi bó tay”. Anh Giỏi kể tiếp: “Có lần một bệnh nhân nghèo qua đời lúc nửa đêm, gia đình đã nhờ xe lôi chở về xã Hữu Định. Đường từ BV Nguyễn Đình Chiểu đến xã Hữu Định khá xa nên trong trường hợp này, anh xe lôi phải kêu thêm anh Honda ôm để trợ lực, xong việc sẽ chia tiền 3/7 cho anh Honda ôm”. “Trợ lực là sao?” – tôi hỏi. Anh Giỏi nói rằng đạp xe lôi quá xa sẽ đuối sức, thêm nữa đi trong đêm đường sá tối tăm, cần anh Honda ôm tiếp sức, pha đèn cho xe chạy. Xong việc, trở về trong đêm với chiếc xe lôi vừa chở xác người, có hai người cũng ấm áp, yên lòng hơn. Còn với cánh taxi, họ đâu có chịu chở xác, họ sợ xui xẻo…”.

Bến đò (Bến Lở) TP Bến Tre giờ chỉ còn lại ba chiếc xe lôi, chủ yếu để chở hàng hóa. Ảnh: PLHH

Trước năm 1995 là thời hoàng kim của nghề chạy xe lôi đạp tại thị xã Bến Tre (nay là TP Bến Tre) với trên 600 chiếc nhưng hiện giờ chỉ còn khoảng 60 chiếc. Tại cổng BV Nguyễn Đình Chiểu, nơi xe lôi chuyên chở khách, ít chở hàng hóa, trước đây có trên 30 chiếc sắp tài với nhau, giờ chỉ còn lại bảy, tám chiếc, khách của ai người đó chở. Những chỗ khác lèo tèo hơn nhiều. Tại Bến Lở còn hai, ba chiếc, ngã tư Tân Thành hai chiếc, chợ An Hòa, phường 8 vài ba chiếc, Chợ Giữa (Phú Hưng) hai chiếc… và một số đậu xe tại nhà chờ mối quen đến gọi thì chạy. Hầu hết những chiếc xe lôi trên đều chở hàng hóa, bàn ghế, vật dụng xây dựng…

Vào dịp tết, đi chợ hoa xuân, muốn mua vài chậu hoa kiểng đem về nhà mới thấy chiếc xe lôi cần thiết dường nào. Mặt khác, số tiền phải trả cho người đạp xe lôi xem ra cũng phải chăng. Anh Giỏi thì thầm: “Những người chạy xe lôi như tụi tôi bây giờ đã bước vào hàng… U-60 hết rồi. Cái tuổi tri thiên mệnh, khó mà thay đổi được gì nên phải ráng!”.

Không mong truyền nghề

Anh Lê Văn Hai ngụ phường 5, TP Bến Tre đến với chiếc xe lôi đạp cũng cùng thời với anh Giỏi. Vợ anh Hai vốn là giáo viên (cô Võ Thị Vân, nay đã nghỉ hưu) dạy học ở trường tiểu học xã Phú Hưng. Cuộc sống khó khăn, vất vả, vợ chồng anh quyết định chỉ có một đứa con. Con trai của anh chị là Lê Quốc Tuấn, sinh năm 1987. Hoàn cảnh gia đình khó khăn nhưng Tuấn rất hiếu học, lại học giỏi. Tuấn học ở Trường THPT chuyên Bến Tre, rồi được tuyển thẳng vào Trường đại học Y Dược TP.HCM.

Anh Lê Văn Hai bên giường bệnh. Ảnh: PLHH

Từ đầu năm 2003, vì bị bệnh, anh Hai không còn đạp xe lôi ở bến trước cổng BV Nguyễn Đình Chiểu nữa. Mấy năm gần đây, sức khỏe của anh sa sút hẳn vì chứng bệnh u xơ tuyến tiền liệt. Anh vén áo cho xem ống nước tiểu đeo bên hông rồi giãi bày: Dù khó khăn, bệnh tật nhưng anh rất tự hào về đứa con trai. Đó là niềm an ủi lớn nhất đối với vợ chồng anh.

Anh Lê Văn Hai tâm sự: “Biết cháu Tuấn học giỏi, gia đình chúng tôi khó khăn, khi cháu học năm thứ nhất, Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo và người tàn tật tỉnh Bến Tre đã cấp học bổng cho cháu. Tôi rất cảm ơn hội và lòng tốt của một số bạn hữu khác đã hỗ trợ, giúp đỡ cháu. Còn bằng như không có gì mà nó ham học như vậy, nếu phải bán nhà để lo cho nó ăn học thì tôi cũng làm”.

Rồi anh lại dè dặt nhưng giọng bình thản: “Nhờ vào chiếc xe lôi mà hơn 20 năm tôi đã nuôi sống bản thân và lo cho con ăn học. Nhưng trên đời này có những nghề ta cũng đừng cần đến sự kế thừa, như nghề đạp xe lôi của chúng tôi. Đời mình đã quá nhọc nhằn nên vợ chồng tôi cố gắng nuôi con ăn học để sau này nó có một cái nghề không vất vả như cha”.

“Hậu duệ” của xe kéo, tiền thân của xe ôm

Nhà văn Trang Thế Hy, quê Bến Tre, nay 88 tuổi, nhớ lại: “Trước năm 1945, tuy không nhiều nhưng nơi nội ô tỉnh lỵ Bến Tre cũng có xe kéo. Những chiếc xe kéo có hai càng, kéo đi bằng sức người, chạy sòng sọc trên đường phố. Người phu xe có chiếc khăn quấn ở cổ để thỉnh thoảng lau mồ hôi, trông thật gian lao, tội nghiệp!”. “Xe kéo dành để chở người nhà giàu, người có chức có quyền?” – tôi hỏi nhà văn. ông nói: “Ai đi cũng được, nhất là các sản phụ rất cần. Hồi nhỏ tôi cũng có lần đi xe kéo với má tôi…”.

Năm 1945 là thời điểm bắt đầu xuất hiện những chiếc xe lôi đạp. Đồng hành với xe lôi đạp còn có xe xích lô, xe lôi máy (folit) rồi xe lam. Thường xe lôi đạp, xe xích lô hoạt động nơi nội ô các đô thị ở miền Nam, còn xe lôi máy, xe lam chạy xa hơn, dùng lúc đi liên huyện chẳng hạn. Tiếng nổ của xe lôi máy rền rền, chạy đến đâu thì từ đầu xóm đến cuối xóm đều nghe, nó tựa như “sư phụ” của xe lôi đạp.

Sau này Honda ôm ngày càng phổ biến và tiện ích, xe lôi ngày càng vắng bóng.

PHAN LỮ HOÀNG HÀ

TrackBack URI

Create a free website or blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: