Ktetaichinh’s Blog

March 25, 2010

Thị xã bị đầu độc- Bạc mặt vì có… vàng

Filed under: Uncategorized — ktetaichinh @ 3:28 am
Tags: ,

Tại xã Canh Tân, Cao Bằng, sông suối bị bới lanh tanh bành, dòng chảy chính biến mất, các ụ đất chất cao như núi. Tiếng máy nổ đinh tai nhức óc, hệ thống sàng tuyển đãi vàng hoạt động náo nức.

>> Chuyện khó tin bên “dòng sông chết”
>> “Vàng tặc” thách thức cơ quan…

Chúng tôi đi một chiếc xe BKS màu trắng, dán kính đen (tức là không phải xe “biển xanh”, “biển đỏ” mà cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang chống “vàng tặc” tỉnh Cao Bằng thường dùng), chạy rất thong dong để tránh sự theo dõi của các “chim cú” (lực lượng canh gác của “giặc vàng”).

Thế nhưng, suốt mấy chục cây số từ rìa thị xã Cao Bằng, xe chúng tôi vẫn không tài nào cắt đuôi được người đàn ông trung tuổi, đeo khẩu trang, đi xe Dream bám đuổi nhằng nhẵng. Chúng tôi dừng, người đàn ông cũng dừng, cứ nhìn trân trối, đầy thách thức, hỏi gì cũng không biết và không biết. Thấy các vị khách lạ vác camera, cầm máy ảnh, lập tức tiếng hú vang lên, họ nói bằng tiếng địa phương, các máy làm vàng tắt phụp, cánh “vàng tặc” lũ lượt bỏ đi trong các sườn đồi và các tràn ruộng rậm rịt.

“Không thể bắt được vàng tặc” – chỉ là lời nói dối?

Tại xã Canh Tân, sông suối bị bới lanh tanh bành, dòng chảy chính biến mất, các ụ đất chất cao như núi. Tiếng máy nổ đinh tai nhức óc, hệ thống sàng tuyển đãi vàng hoạt động náo nức. Một người dân khẳng khái: Tôi cũng là dân làm vàng ở… bãi trên, máy này là của anh D, là đảng viên, công an viên của xã đấy.

Mới đây, ngày 30.12.2009, UBND tỉnh Cao Bằng còn có chỉ thị nêu rõ thực trạng ở chính 3 cái xã miền tây này, “phương tiện cơ giới tham gia (đào vàng trái phép) với quy mô lớn, thời gian kéo dài”, “gây thất thoát, lãng phí tài nguyên, ảnh hưởng xấu tới môi trường, an toàn lao động và an ninh khu vực”.

Chỉ thị phân tích cụ thể: Để xảy ra tình trạng nêu trên là do “một số địa phương (cấp xã) còn có hiện tượng một số cán bộ bao che hoặc trực tiếp tham gia khai thác khoáng sản trái phép”; cần phải “kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm” của các cá nhân, đơn vị này. Sau khi 12 vị cán bộ bị xử lý, sẽ tiếp tục đến lượt ai nữa đây?

Chúng tôi đi đến đâu, tiếng máy làm vàng tắt đến đó, nhưng trong những thung lũng rộng dưới sông, suối thượng lưu sông Hiến, vì đường “tụt dốc” xuống các máy múc, máy sàng tuyển quá xa, nên “vàng tặc” nghiễm nhiên nhìn đoàn cán bộ… xem họ làm việc.

Khi thấy có dấu hiệu bị đột nhập hiện trường, họ mới thực sự bỏ chạy. Ở điểm vàng Phiêng Đẩy, xã Quang Trọng, doanh nghiệp Bảo Phát với hơn 200 công nhân, đào bới trên diện tích 8ha, cũng thật sự biến thượng nguồn sông Hiến thành một túi bùn đất nhào ngấu như ruộng cấy!

Đêm, điện sáng như sao sa, ngày nườm nượp “công nhân” và người dân tự do “khoét núi, ngủ hầm”, bốn bề chỉ thấy núi tan hoang, sông biến thành ụ đất bùn, nước đặc quánh như chảo bột màu vàng ai vừa quấy. Bể lắng lọc của công ty, đắp bằng bùn, mưa nhỏ đã vỡ tan hoang, bao bẩn thỉu, độc hại tràn trực tiếp ra sông, suối.

Đúng như ông Bí thư Nguyễn Đặng và ông Chi cục trưởng Bùi Đào Diện đã nói, việc đuổi – chạy, chạy – đuổi giữa cán bộ và “vàng tặc” nơi này nó đã bị “nhờn thuốc” rồi. Hai mươi bảy Tết âm lịch, đoàn cán bộ cực kỳ quy mô của tỉnh Cao Bằng “xông pha” đi xử lý nạn khai thác vàng trái phép ở 3 xã miền tây huyện Thạch An.

Công văn giấy tờ rất công phu, báo cáo xuống, trình báo lên khá tốn giấy mực, lúc lên đường thì… đến đâu cũng thấy lơ thơ vài cái máy hỏng. Và bản báo cáo ra đời (Phó Giám đốc Công an tỉnh Cao Bằng đã ký ngày 11.2.1010): “Hiện tại trên địa bàn 3 xã không có đối tượng nào tiến hành khai thác vàng trái phép. Trong quá trình kiểm tra không phát hiện loại máy móc nào đang hoạt động”.

Một cán bộ tỉnh che miệng cười, 27 tết mới ra quân, các đồng chí ấy đi chúc tết… người đào vàng cho vui ấy mà. Và, nếu nói là không tài nào bắt được mấy gã đào vàng trái phép, với máy xúc, máy ủi nặng vài tấn, đi chậm hơn con rùa ở ngoài sông suối, thì hơi bị… khó tin. Thì, chúng ta sẽ không thể hiểu được rằng, với sự “thần thông quảng đại” tới mức nào mà cảnh sát môi trường có thể tóm được các nguồn xả thải, các đường ống ngầm bí mật, tinh vi của Công ty Vedan khi “bọn chúng” đầu độc sông Thị Vải!

Ngang nhiên đào đãi vàng.  Ảnh: Đ.D.H

Cũng may, có những cuộc điều tra tìm ra được một phần của bản chất câu chuyện “vàng tặc”. Đoàn kiểm tra của huyện Thạch An chỉ kiểm tra trong các ngày từ 7 đến 15.1.2010 đã phát hiện rất nhiều máy móc khổng lồ đang “ăn thịt” sông Hiến và các con suối đầu nguồn của nó.

Cụ thể, bắt quả tang 16 công  nhân, 4 máy xúc, 2 giàn tuyển, 4 máy nổ đang khai thác vàng trên suối Nà Giàn (xã Quang Trọng); tại suối Nà Pạc, đoàn cũng đẩy đuổi ông Hoàng Xuân Hoà (người tỉnh Bắc Cạn) cùng 5 công nhân, với đủ bộ máy xúc, máy tuyển, máy nổ, máy bơm kềnh càng về “phía tỉnh bạn”; dọc suối Nậm Cung, tổ công tác cũng xử lý ông Hạ Văn Giới (người Ngân Sơn, Bắc Cạn) cùng 10 lao động và hệ thống máy móc đắt tiền đang “mổ bụng” con suối thượng nguồn…

Đấy là chưa kể rất nhiều hộ gia đình, với máy móc lớn, đắt tiền, đều là người Thạch An cũng bị xử lý, yêu cầu khênh máy móc về nhà, ký cam kết không tái phạm. Dọc Nậm Cung, đoàn còn phát hiện có ít nhất 7 tổ khai thác vàng rầm rộ, trải dài từ huyện Thạch An của Cao Bằng sang huyện Ngân Sơn của tỉnh Bắc Cạn.

Điều đó lý giải vì sao ngay cả khi “chiến dịch” ra quân, các máy vàng trái phép ở Thạch An ngừng hoạt động toàn bộ thì nước sông Hiến và các dòng suối vẫn đục ngầu, sền sệt. Huyện Thạch An đã đề nghị lực lượng công an của mình, tổ chức hội nghị giáp ranh với công an Ngân Sơn, tỉnh Cao Bằng cũng đã có kế hoạch tổ chức đoàn đại biểu sang làm việc với tỉnh Bắc Cạn, ngõ hầu chung tay cứu lấy dòng sông Hiến thơ mộng, nơi cung cấp nước sinh hoạt chủ yếu cho thị xã Cao Bằng và nhiều huyện lỵ khác.

Đào vàng trong “bể nước ăn” của thị xã!

Những phân tích trên cho thấy: Cơ quan chức năng tỏ ra bất lực, không hiệu quả trong việc dẹp nạn khai thác vàng trái phép (ít nhất là) ở Thạch An. Có những nguyên nhân vô cùng khó hiểu cho tình trạng này.

Bởi máy đào vàng to và đi chậm hơn xe lu, tiếng nổ của nó thì ở cách vài cây số đã nghe tiếng, nước đục nó phun ra, thì nó chảy thẳng về trước ngay trước cổng tỉnh uỷ, Uỷ ban rồi đi vào nhà máy nước “ăn” của bà con ta, dòng đục dòng trong thế nào, ai chả biết.

Không biết tỉnh Cao Bằng đã quản lý nghiêm với các doanh nghiệp được cấp phép đào vàng chưa, khi mà các đoàn kiểm tra gần đây liên tục phát hiện ra những chuyện tày trời, như: Chưa có báo cáo đánh giá tác động môi trường được duyệt đã “làm vàng”, làm rồi xả thẳng nước ra sông suối, đập ao làm chiếu lệ sơ sài.

Bản báo cáo đề ngày 14.1.2010 của UBND tỉnh Cao Bằng viết rõ: Khu vực 3 xã kể trên có 3 doanh nghiệp được cấp phép hoạt động khoáng sản, trong đó doanh nghiệp Bảo Phát đang khai thác điểm vàng Phiêng Đẩy: “Tại thời điểm kiểm tra, có 220 công nhân lao động, đơn vị biên chế thành 10 tổ khai thác bằng hình thức hầm lò là chủ yếu, với 10 đường lò đang hoạt động; (…). Hệ thống xử lý nước thải của đơn vị hầu như không có tác dụng, vì các đập chắn chưa hình thành, nước thải hầu như chảy trực tiếp ra suối (…)”.

Mới đây, Chủ tịch UBND huyện Thạch An, ông Nguyễn Văn Dừa đã ký văn bản yêu cầu cấp trên kiểm tra hoạt động (gây ô nhiễm môi trường) của các doanh nghiệp trên 2 xã Minh Khai và Quang Trọng; đề nghị Công ty Đại Bảo, trước đây đã được cấp phép thăm dò khai thác vàng (nay đã hết hạn) mang máy móc ra khỏi hiện trường, bởi quá trình “thăm dò” của họ đã làm ô nhiễm môi trường rất nặng nề.

Đừng đổi sức khoẻ của dân lấy “vàng”

Một so sánh nhỏ: Tỉnh Gia Lai có một thắng cảnh tuyệt mỹ, “đôi mắt Pleiku Biển Hồ đầy”. Vì Biển Hồ là nguồn nước ăn của thành phố, nên địa phương chấp nhận hy sinh nguồn lợi, cấm tuyệt đối cả hoạt động tắm hồ, khai thác du lịch ảnh hưởng đến sự trong lành của nước hồ. Trong khi đó, Cao Bằng lại cấp phép cho doanh nghiệp đào bới, chấp nhận tạm thời “bó tay” trước nạn đào vàng trên hàng chục cây số dọc thượng du sông Hiến – nguồn nước sinh hoạt của mình.

Tôi không tin và không một ai có thể tin được, rằng lực lượng tinh nhuệ của liên ngành tỉnh Cao Bằng không thể tóm cổ được các cỗ máy đào vàng ù lỳ to như xe tăng dưới bùn nhão của sông suối, hang hốc kia! Có lẽ, vấn đề chỉ còn là: Người ta có thật sự muốn cứu dòng sông ngắc ngoải của mình không, có muốn cứu hàng vạn người đang bị đầu độc nguồn nước sinh hoạt kia không?

UBND huyện Thạch An cũng vừa có báo cáo chính thức lên UBND tỉnh Cao Bằng: “Đề nghị đình chỉ ngay lập tức mọi hoạt động khai thác vàng trái phép ở 3 xã miền tây Canh Tân, Minh Khai, Quang Trọng”.

Điều mà các cán bộ nhà máy cung cấp nước cho thị xã Cao Bằng và tất cả chúng tôi băn khoăn nhất: Liệu có đúng là hàng vạn cư dân của Cao Bằng đang bị “đầu độc” không chỉ bằng bùn nhão, nước đục ngầu, mà còn có cả thuỷ ngân và xianua không?

Giám đốc nhà máy ông Đặng Nhật Quân – đã có công văn gửi UBND tỉnh Cao Bằng, với nội dung: “Đề nghị (tỉnh) không cấp phép khai thác vàng trên toàn bộ lưu vực phía trên các nhà máy nước (kể cả sông Bằng, sông Hiến) vì các đơn vị khai thác có thể sử dụng thuỷ ngân và xianua là hoá chất cực độc để xử lý vàng mà chúng ta không thể kiểm soát được. Lợi ích do khai thác vàng đem lại khó có thể bù lại nguy cơ thiệt hại về sức khoẻ cho nhân dân, nhất là khu vực đông dân như thị xã Cao Bằng”.

PV Lao Động đã tham khảo ý kiến nhiều chuyên gia, gồm các tiến sĩ vật lý, hoá học, các vị từng là lãnh đạo cấp cao của Bộ Tài nguyên – Môi trường, thì nguy cơ nhiễm độc thuỷ ngân và xianua trên sông Hiến do đào đãi vàng là không có gì khó hiểu, lời “tố cáo” của bà con xung quanh việc doanh nghiệp đào vàng xả thẳng nước thải ra sông, suối với cả thuỷ ngân và xianua là có cơ sở. Bởi, trên nguyên tắc, thật khó  có “ông” nào tìm được vàng mà không cần đến hai thứ độc tố “giết người” đó.

Nếu đúng như thế thì có lẽ thị xã Cao Bằng đang bị “đầu độc tập thể” không chỉ bằng bùn đất ô tạp? Vâng, xin trả lại bài toán kỳ quặc này về cho người Cao Bằng.

TrackBack URI

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: