Ktetaichinh’s Blog

March 25, 2010

CTCK “khát” tiền mặt

Filed under: Uncategorized — ktetaichinh @ 2:18 am
Tags: , ,
Việc cho phép khách hàng lớn dùng tỷ lệ đòn bẩy cao là chiêu mà nhiều CTCK đang sử dụng để lôi kéo khách hàng VIP của đối thủ.

Kết thúc năm 2009, phần lớn CTCK đều kinh doanh có lãi nhưng không trả cổ tức bằng tiền mặt, nếu có thì khá khiêm tốn so với con số lợi nhuận đạt được. Tại sao các CTCK ưa thích trả cổ tức bằng cổ phần?

Giải thích điều này có những lý do thuộc về quá khứ hay hoạt động nghiệp vụ hiện tại. Đáng chú ý khối CTCK đạt lợi nhuận cao, nhưng không đồng nghĩa với việc gia tăng tiền mặt…

Tiền mặt để cung cấp đòn bẩy tài chính

Nửa cuối năm 2009, đòn bẩy tài chính là câu chuyện nóng trên TTCK và hiện tại đang được “sưởi ấm” lại. Thực tế trong dịch vụ này, cả NĐT lẫn CTCK đều hưởng lợi. Với NĐT, đòn bẩy là cách nhanh nhất khuếch đại lợi nhuận khi TTCK đi lên. Với CTCK, dịch vụ hỗ trợ tài chính cho NĐT tạo ra lợi nhuận khi lãi suất cho vay khá cao, gần 20%/năm.

Mặt khác, với hoạt động tài trợ vốn cho NĐT, CTCK có thể nhanh chóng cải thiện thứ hạng thị phần môi giới. Việc cho phép khách hàng lớn dùng tỷ lệ đòn bẩy cao là chiêu mà nhiều CTCK đang sử dụng để lôi kéo khách hàng VIP của đối thủ. Để thực hiện việc này, tiền là yếu tố quyết định.

Theo đại diện một số NHTM, “room” cho vay chứng khoán vẫn còn, nhưng các ngân hàng xác định đây là loại hình tín dụng có rủi ro hơn so với các loại hình tín dụng khác.

Mặt khác, lãi suất cho vay chứng khoán bị áp dụng mức trần (quy định tại Công văn số 8883/NHNN-CSTT) và luôn bị hẻm soát chặt bởi Ngân hàng Nhà nước, nên hiện tại, các ngân hàng không mấy mặn mà. Điều này khiến các CTCK không có ngân hàng mẹ đứng “chống lưng” đang “khát” tiền mặt.

Với họ, hoạt động hỗ trợ tài chính cho NĐT chỉ gói gọn trong phạm vi lượng tiền mặt tự có. Điều này khiến không ít khách hàng VIP “dứt áo ra đi”. Bức tranh thị phần môi giới quý I hứa hẹn có sự thay đổi lớn .

Thời gian qua, khối CTCK gần như đi tiên phong trong việc tăng vốn điều lệ dưới nhiều hình thức: chia thưởng cổ phiếu từ nguồn thặng dư, phát hành thêm cho cổ đông hiện hữu, trả cổ tức bằng cổ phiếu.

Chẳng hạn, CTCK SSI sắp hoàn tất quá trình tăng vốn điều lệ lên 3.500 tỷ đồng, CTCK Bảo Việt dự kiến tăng vốn lên 1.500 tỷ đồng, CTCK VN Direct có kế hoạch tăng vốn lên 1.000 tỷ đồng, CTCK phố Wall công bố kế hoạch tăng vốn lên 1.000 tỷ đồng, CTCK TP. HCM đang xem xét kế hoạch phát hành thêm…

Manh nha từ nửa cuối năm 2009, nhưng sang năm 2010 tại sao tăng vốn điều lệ lại trở thành một trào lưu lớn với các CTCK? Câu trả lời nằm ở quy mô vốn của CTCK có liên quan chặt chẽ tới các hoạt động ngân quỹ trong tương lai gần. Theo quy định hiện hành, khi tài trợ vốn cho NĐT, tổng số nợ của CTCK chỉ được phép nằm dưới mức 5 lần vốn chủ sở hữu.

Trả cổ tức bằng cổ phần, thưởng cổ phiếu giúp CTCK giữ lại được tiền mặt hiện có, nhưng gia tăng quy mô vốn, đón đầu sự bùng nổ dịch vụ cung cấp đòn bẩy tài chính khi được chính thức “luật hóa”.

Lãi chưa đủ bù lỗ

ĐHCĐ CTCK Rồng Việt (VDSC) nhóm họp đầu tháng 3 đã thông qua việc phát hành cổ phiếu thưởng với tỷ lệ 6%. Với các cổ đông, phần thưởng này coi như cổ tức năm 2009.

Sở dĩ VDSC không thể làm chính danh, bởi năm 2009, dù Công ty lãi 67 tỷ đồng, nhưng trên bảng cân đối kế toán, phần lãi chưa phân phối vẫn âm 18 tỷ đồng, do năm 2008 Công ty lỗ 85 tỷ đồng.

Theo Điều 93 Luật Doanh nghiệp, VDSC chưa được phép trả cổ tức bằng tiền. Nếu không nhận được cổ tức, có lẽ cổ đông của VDSC phải chờ thêm 1 năm nữa, hy vọng TTCK năm 2010 vẫn thuận lợi Công ty kinh doanh có lãi.

Tuy nhiên, điều này hơi “khó nói”, vì đa số lợi nhuận của các CTCK hiện nay vẫn phụ thuộc vào hoạt động tự doanh. Mà hoạt động tự doanh lại phụ thuộc vào diễn biến của TTCK.

Hiện tại, VDSC có chút thặng dư, đem chia cho các cổ đông dưới hình thức cổ phiếu thưởng là một ý tưởng. Nhờ đó, các cổ đông “trung thành” có thể lấy khoản 6% được chia đó để bán đi, chuyển hóa thành tiền mặt.

Lợi nhuận và yếu tố … “không thực”

Không chỉ các CTCK lỗ không có tiền mặt trả cổ tức, mà các CTCK có lợi nhuận lớn cũng không dư dả tiền mặt để trả cổ tức cho cổ đông.

Thời gian qua, trên thị trường xuất hiện khá nhiều thông tin về việc các NĐT tổ chức trong nước đăng ký vừa mua vừa bán một loại cổ phiếu trong một thời gian nhất định.

Chẳng hạn, CTCK X đang nắm giữ một triệu cổ phiếu A, đăng ký vừa mua vừa bán 200.000 cổ phiếu A đó. Bề nổi của sự kiện này là hoạt động “lướt sóng”.

Bình thường, CTCK sẽ bán cổ phiếu với giá cao và mua lại với giá thấp, chênh lệch của việc mua bán tạo ra thu nhập – khoản lợi nhuận giống như các NĐT cá nhân.

Tuy nhiên, thực tế khác xa với logic thông thường, cốt lõi vấn đề nằm ở các quy định và chuẩn mực kế toán Việt Nam. Với các khoản đầu tư tài chính, khi giá thị trường cao hơn giá vốn, pháp luật chỉ cho phép ghi nhận lợi nhuận sau khi đã hiện thực hóa (giá bán cao hơn giá vốn ban đầu).

Giả sử, 1 triệu cổ phiếu A mà CTCK X đang sở hữu có giá vốn ban đầu bằng mệnh giá (l0.000 đồng/cp), 200.000 cổ phiếu A được bán với giá trung bình 25.000 đồng/cp. Chênh lệch giá bán và giá vốn là 15.000 đồng.

Công ty được phép ghi nhận lợi nhuận 200.000 cổ phiếu x 15.000 đồng = 3 tỷ đồng. Sau đó bởi là “chuyên gia lướt sóng” nên Công ty mua lại với giá rẻ hơn, giả định trung bình là 21.000 đồng/cp.

Kết thúc thương vụ, danh mục của CTCK X vẫn có 1 triệu cổ phiếu A, trong đó 200.000 cổ phiếu mới được ghi nhận với giá vốn 21.000 đồng/cp, 800.000 cổ phiếu ban đầu được ghi nhận giá vốn bằng mệnh giá.

“Lãi thực” đi kèm với khoản tiền mặt xuất hiện thêm là 4.000 đồng x 200.000 cổ phiếu = 800 triệu đồng, tuy nhiên các bút toán lại ghi nhận khoản lãi 3 tỷ đồng! Rõ ràng, CTCK có lợi nhuận, nhưng không kèm với khoản tiền mặt tương ứng.

Thủ thuật này cũng có thể được áp dụng với các loại cổ phiếu ít khi có giao dịch thực tế trên thị trường OTC. Chẳng hạn, CTCK X (hoặc một DN bất kỳ nào) có thể chủ động bán cổ phiếu A cho đối tác Y với giá bán cao hơn giá vốn; bên Y chuyển nhượng hình thức cho đối tác Z với giá bán bằng giá vừa mua; sau đó, Công ty Z chuyển nhượng cho CTCK X với giá vốn như giá mà CTCK X đã bán cho công ty Y. Kết quả, số lượng cổ phiếu A giữ nguyên, nhưng CTCK X ghi nhận lợi nhuận, cổ phiếu ghi giá vốn mới!

Việc “sang tay ba bên” là một cách tạo ra “lợi nhuận sổ sách” cho CTCK. Về dài hạn, cách làm này không mang lại lợi ích gì cho DN, nhưng trong ngắn hạn, để phục vụ những mục đích nhất định, DN vẫn sử dụng thủ thuật này để làm đẹp báo cáo tài chính.

TrackBack URI

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: