Ktetaichinh’s Blog

March 11, 2010

Phải xóa bỏ tâm lý chuộng bằng cấp

Filed under: Uncategorized — ktetaichinh @ 4:22 am
Tags:

(Thanh tra)- Năm nào cũng vậy, cứ đến mùa tuyển sinh, công tác phân luồng học sinh (HS) phổ thông lại được nhắc đến như là một trong những lý do chính dẫn đến hiện trạng “đìu hiu” của các trường nghề và trường Trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) khi phần lớn HS đều đổ vào đăng ký thi đại học, cao đẳng (ĐH,CĐ). Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho thấy, mỗi năm cả nước có khoảng trên 700 ngàn HS tốt nghiệp THCS không vào được THPT và rớt tốt nghiệp THPT, nhưng chỉ có gần 10 ngàn HS trong tổng số này vào học TCCN. Vì sao dẫn đến hiện trạng trên và vì sao trường nghề vẫn chưa thu hút được HS?

Phân luồng không hiệu quả
Công bằng mà nói, hình thức và phương tiện hướng nghiệp hiện nay đã được cải tiến. Một số trường THPT trên địa bàn TP HCM không chỉ tổ chức cho HS gặp gỡ, giao lưu, tìm hiểu nghề nghiệp ở các lĩnh vực lao động khác nhau, mà còn tổ chức những buổi tham quan các xí nghiệp sản xuất, các Cty… Tuy nhiên, vẫn chưa hiệu quả. Những chuyến tham quan trong ngày, thậm chí chỉ giới hạn trong một buổi ở các trường ĐH,CĐ và TCCN, dạy nghề theo kiểu “đến hẹn lại lên”, thiếu tính sáng tạo, chưa thấm vào đâu so với nhu cầu tìm hiểu thông tin nghề nghiệp của HS. Rồi công tác tư vấn hướng nghiệp tại chỗ, trực tuyến… giúp HS ngày càng có nhiều cơ hội để tìm hiểu thông tin ngành nghề, nhưng không ít HS vẫn không thể chọn cho mình một ngành, nghề phù hợp. Bên cạnh đó, các yếu tố như: Cơ sở vật chất yếu kém; các cơ sở giáo dục không mấy mặn mà khi tuyển đối tượng tốt nghiệp THCS; chất lượng đào tạo ở các cơ sở giáo dục còn thấp, đầu ra cho HS ít… đã ảnh hưởng đến sự lựa chọn của HS và phụ huynh.
Hơn nữa, nhiều năm qua, công tác định hướng nghề, phân luồng HS vào các trường nghề, trường TCCN vẫn loay hoay với bài toán kết nối doanh nghiệp với nhà trường, nhà trường với HS và đào tạo theo nhu cầu xã hội. Chính bởi sự yếu kém trong định hướng nghề nghiệp cho HS của các trường, sự lúng túng của các cấp quản lý trong việc tìm một hướng ra cụ thể, hiệu quả cho công tác hướng nghiệp đã dẫn đến sự bế tắc trong công tác phân luồng.
Mục tiêu của Chiến lược phát triển giáo dục 2001 – 2010 của Bộ GD-ĐT là đến năm 2010, hệ thống các trường TCCN và dạy nghề phải thu hút được 15% HS trong độ tuổi, đồng thời ngành Giáo dục phải tổ chức phân luồng hiệu quả HS sau THCS và THPT. Tuy nhiên, tỷ lệ HS tốt nghiệp THCS vào trường nghề và TCCN hiện còn quá thấp, khoảng 2,5 – 3% đối với trường nghề và từ 1,4 – 1,8% đối với hệ TCCN. Với bậc THPT, năm học 2006 – 2007, cả nước có khoảng 129.000 HS tốt nghiệp nhưng không vào học tại bất cứ cơ sở đào tạo nghề nào. Con số này của năm học 2007 – 2008 là 156.000. Đặc biệt, số HS bỏ học và rớt tốt nghiệp THPT trong hai năm này xấp xỉ 250.000 em.
Thống kê của Viện Khoa học giáo dục Việt Nam cho thấy, cả nước hiện có 300 trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp – hướng nghiệp, có khả năng đáp ứng 80 vạn HS học nghề. Tuy nhiên, số HS cần học nghề hàng năm lên tới 1,6 triệu. Chính những bất cập trên, cộng thêm đội ngũ giáo viên hướng nghiệp và dạy nghề đang và yếu kém dẫn đến công tác phân luồng không hiệu quả. Bên cạnh đó, khả năng liên thông giữa giáo dục nghề nghiệp và các bậc học khác gặp nhiều khó khăn; nội dung các môn văn hoá dạy trong các trường trung cấp nghề, TCCN không thích hợp với trình độ dẫn đến tình trạng HS hệ trung cấp nghề bỏ học chỉ sau vài tháng…
TS Trương Hoàng Nam, chuyên gia phân tích thị trường lao động Cty Chánh Nam cho biết: “Tôi thấy nhà trường phải kịp thời giúp đỡ, định hướng cho mỗi em con đường đúng đắn để bước vào cuộc sống. Cần xây dựng những bài trắc nghiệm tâm lý kết hợp qua các ngành nghề cho HS thì công tác hướng nghiệp, phân luồng HS sẽ đạt hiệu quả cao”. Còn ông Hoàng Ngọc Vinh, Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ GD-ĐT thừa nhận: “Công tác phân luồng HS ở nước ta hiện nay đang gặp nhiều khó khăn và không mấy hiệu quả, mỗi năm chỉ có khoảng dưới 10% HS tốt nghiệp THCS vào học trong các cơ sở dạy nghề và TCCN”.
Cần nâng cấp trường nghề
Một khảo sát của viện Khoa học giáo dục Việt Nam năm 2008 cho thấy, trên 70% HS tốt nghiệp THPT chưa hình thành được ý thức sẵn sàng lao động nghề nghiệp; chỉ có 8,1% HS dự định thi vào TCCN hay học nghề, còn lại đến 85,2% muốn vào ĐH và 56% sẵn sàng chờ năm sau thi lại ĐH nếu rớt. Chính vì thế, theo ý kiến nhiều chuyên gia, muốn làm tốt công tác hướng nghiệp và phân luồng cho HS, trước hết cần xoá bỏ tâm lý chuộng bằng cấp. Về việc này, TS Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng khoa Sư phạm kỹ thuật, Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật TP HCM đề xuất: Chỉ nên tập trung giáo dục nghề nghiệp sau trình độ THPT, cơ cấu lại hệ thống giáo dục nghề nghiệp theo hướng bổ sung luồng giáo dục nghề sau trung học, có thể gọi là CĐ chuyên nghiệp dành cho HS tốt nghiệp THPT có nhu cầu học nghề.
Theo TS Huỳnh Công Minh, Giám đốc Sở GD-ĐT TP HCM, muốn chuyển được nhận thức xã hội trước hết phải xây dựng hệ thống giáo dục chuyên nghiệp tốt: Trường ra trường, nghề ra nghề, học ra học và tốt nghiệp phải có việc làm.

Ông Huỳnh Công Minh trăn trở: Công tác hướng nghiệp, định hướng nghề và phân luồng cho HS ngay từ cấp học phổ thông là một việc hết sức quan trọng. Chính vì thế, không cách nào khác các trường nghề, TCCN cần phải nâng cao chất lượng đào tạo và thu hút HS bằng “chất lượng” ở đầu ra – tức công việc. Ông cho biết, mỗi năm TP HCM có 67.000 HS tốt nghiệp THCS và 55.000 HS thi tốt nghiệp THPT. Dự kiến tỷ lệ phân luồng từ nay đến năm 2015 của TP HCM: Sau THCS, có 70% HS vào học trường THPT và 30% (khoảng 20.000 HS/năm) vào giáo dục chuyên nghiệp. Sau THPT, có 40% vào ĐH,CĐ và 60% (khoảng 33.000 HS/năm) vào giáo dục chuyên nghiệp.

Bên cạnh công tác phân luồng một cách chi tiết, cụ thể như trên, TS Huỳnh Công Minh cũng góp ý rằng, chúng ta nên nâng cấp, chuyển đổi hệ TCCN thành hệ CĐ 2 năm để tuyển người có bằng tốt nghiệp THPT hoặc tương đương thực hiện các chương trình đào tạo theo hướng nghề nghiệp – ứng dụng, thuộc hệ thống giáo dục Nhà nước, liên thông với ĐH. Đầu tư vào những khâu then chốt, trường trọng điểm để làm hình mẫu cho hệ thống TCCN phát triển theo. Nếu làm được những việc trên, công tác phân luồng chắc chắn sẽ có hiệu quả. Bởi theo ông nếu chỉ dựa vào học phí thì không thể thay đổi được chất lượng.
Còn TS Hoàng Ngọc Vinh, Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD-ĐT) nhận định, không phân luồng được HS sau mỗi bậc học trung học là sự lãng phí và sẽ gia tăng gánh nặng lao động không được đào tạo cho xã hội. Nhưng việc phân luồng sau THCS và THPT hiện nay lại chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Bởi, hiện nay phần rối nhất của hệ thống giáo dục là không thống nhất trình độ trong mỗi lĩnh vực đào tạo. Chính vì thế, việc nâng cấp các trường nghề, thay đổi ý thức xã hội với bậc trung cấp nghề, trường nghề là việc cần phải làm, nhằm đẩy mạnh và làm tốt hơn nữa công tác định hướng, phân luồng cho HS.
TrackBack URI

Create a free website or blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: