Ktetaichinh’s Blog

January 4, 2010

Kinh tế châu Âu: Khó khăn còn chưa chấm dứt

Filed under: Uncategorized — ktetaichinh @ 12:43 am
Tags: , ,
Chưa bao giờ liên minh tiền tệ châu Âu lại tỏ ra mong manh như lúc này.

Nỗi lo sợ về nguy cơ vỡ nợ cấp quốc gia của Hy Lạp hay bất kỳ một nền kinh tế suy yếu nào đó trong khối đang ngày càng gia tăng, buộc các quốc gia châu Âu giàu có hơn phải ra tay cứu trợ. Một lựa chọn khác là họ sẽ phải khai trừ một hoặc một vài thành viên yếu kém nhất ra khỏi khu vực sử dụng đồng euro.

Mặc dù nhiều nhà kinh tế châu Âu cho rằng khó có khả năng xảy ra sự đổ vỡ như vậy, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc lục địa già đã thoát ra khỏi khủng hoảng một cách an toàn.

Ngược lại, họ sẽ phải đối mặt với thách thức khôi phục mức tín nhiệm tài chính của ít nhất một nửa số quốc gia sử dụng đồng euro. Các nhà phân tích cho rằng khó khăn thực sự đối với liên minh tiền tệ lớn nhất thế giới này chỉ đến khi Ngân hàng trung ương châu Âu bắt đầu nâng mức lãi suất lên cùng với sự phục hồi kinh tế ở Đức, Pháp và các nước Bắc Âu. Liệu họ có thể vượt qua được sự căng thẳng về kinh tế, chính trị và xã hội lúc đó hay không!

Những quốc gia trì trệ nằm ở rìa lục địa trong khối như Bồ Đào Nha, Ai len, Italia, Hy Lạp hay Tây Ban Nha (còn được gọi tắt là nhóm Piigs) thậm chí còn phải đối mặt với những lựa chọn nghiệt ngã hơn để ứng phó với viễn cảnh nền kinh tế u ám, thất nghiệp cao và thâm hụt ngân sách phình ra trong vài năm nữa.

Nhà kinh tế học người Tây Ban Nha Jordi Galí, được biết đến với các nghiên cứu về chu kỳ kinh doanh, đồng thời là người đứng đầu Trung tâm nghiên cứu kinh tế học quốc tế tại Barcelona, cho rằng: “Nếu lạm phát ở Pháp và Đức gia tăng thì những nền kinh tế nhỏ hơn sẽ lâm vào tình trạng trì trệ và giảm phát.” – “Sự phục hồi không cân xứng như vậy rất có khả năng xảy ra, và nếu ECB tăng lãi suất thì tình trạng đó sẽ còn tồi tệ hơn nữa.”

Giống như nhiều nhà kinh tế khác ở châu Âu, Galí nhìn nhận trên quan điểm khả năng phục hồi của khu vực đồng euro đã bị đánh giá thấp. Ông cho rằng những biến động gần đây là hậu quả của việc các tổ chức đánh giá tín nhiệm “hiếu chiến”, với ý đồ sửa chữa thất bại trong việc tiên đoán cuộc khủng hoảng nợ dưới chuẩn, đã hạ thấp mức điểm đưa ra do nợ quốc gia lớn của Hy Lạp cũng như các nước khác,.

Tuy vậy, ông vẫn nhận định rằng không có một giải pháp nào cho tình trạng khoảng cách về tốc độ tăng trưởng giữa các nước đang ngày càng rộng thêm. Galí cũng chỉ ra nhiệm vụ của ECB là đảm bảo sự ổn định về giá cả trong toàn khối liên minh chứ không phải là vì lợi ích của một số quốc gia riêng lẻ.

Pháp và Đức đã thành công thoát khỏi suy thoái. Tuần trước, chỉ số niềm tin của giới kinh doanh tại Đức – nền kinh tế lớn nhất châu Âu – đạt mức cao nhất trong 17 tháng qua.

Trong khi đó, tại các quốc gia “vùng rìa”, hậu quả dai dẳng của cuộc bùng nổ tín dụng kéo dài hơn 5 năm vẫn chưa có dấu hiệu giảm bớt.

Ai-len, nền kinh tế đầu tiên bị vấp ngã, đã phải thực hiện những động thái quyết liệt về tài chính, cắt giảm mạnh mẽ tiền lương ở khu vực nhà nước. Chính phủ mới của Hy Lap hứng chịu sự bạc đãi của giới đầu tư trái phiếu đã hết kiên nhẫn với những lời hứa cải cách suông, và giờ họ chỉ còn biết cam kết giảm mạnh chi tiêu. Tuy nhiên điều này chưa chắc đã được giới chính trị Hy Lạp đồng thuận.

Và Tây Ban Nha, đứng trước sự thất vọng của rất nhiều chủ nợ lớn, dường như đang cố trì hoãn những vướng mắc về tài chính với hy vọng nền kinh tế trong nước sẽ sớm hồi phục.

Nhiều chuyên gia cho rằng những chính phủ yếu kém tại các quốc gia “vùng rìa” đang phải đối mặt với tình trạng thất nghiệp cao và sự giận dữ của cử tri, vì thế họ không thể giảm những khoản tiền lương, trợ cấp hưu trí và chi tiêu công được nữa.

“Liệu những người này có thực sự nghiêm túc khi nhắc đến cải cách hay không, hay là họ chỉ đang nói những điều người dân muốn nghe?” Edward Hugh nêu lên nghi vấn – ông là một nhà kinh tế học vĩ mô được đào tạo tại Anh, đang sống ở Barcelona, cũng là người từng chỉ trích sự thiếu kiên quyết của chính phủ Tây Ban Nha trong việc đưa ra các quyết sách khó khăn về kinh tế.

Tuy nhiên, sự rối loạn trong hệ thống quản lý hai cấp ở châu Âu có thể dẫn đến cơ hội tốt nhất cho phục hồi kinh tế khi nó làm cho đồng euro mất giá so với USD.

Trên thực tế, euro đã giảm 5% giá trị so với USD trong tháng vừa rồi. Nhiều nhà kinh tế học dự đoán nó sẽ còn tiếp tục suy yếu hơn nữa khi khoảng cách về tăng trưởng giữa các quốc gia chủ chốt và những nước “vùng rìa” tạo thành thế mất cân bằng nghiệm trọng hơn.

Sau đó, sự phục hồi nhờ xuất khẩu gia tăng – như đã diễn ra ở Mỹ, và có thể là ở Anh sắp tới – sẽ dần đưa các nền kinh tế châu Âu vào lại xu hướng hội tụ.

Paul De Grauwe, kinh tế gia tại Brussels hiện đang làm cố vấn cho chủ tịch Ủy ban châu Âu José Manuel Barroso, nói: ”Nếu như có những lo ngại rằng sự chia rẽ trong liên minh tiền tệ châu Âu sẽ làm suy yếu đồng euro thì đó là một tin tốt. Vì vậy, chúng ta nên cổ vũ để Hy Lạp kéo liên minh ra khỏi tình trạng đồng euro cao bất bình thường này.”

Tuy nhiên, kiểu phục hồi kinh tế như vậy không thể diễn ra mau chóng. Ở Ai-len, nơi mặt bằng giá cả đã giảm tới 5%, việc tái cấu trúc để nền kinh tế khỏi dựa dẫm quá nhiều vào ngành xây dựng và bất động sản sẽ phải mất nhiều năm. Và chính phủ không được lòng dân ở Ai-len hiện nay, cũng như tại các quốc gia “vùng rìa” khác, sẽ có một quãng thời gian khó khăn để giải thích với những cử tri bị ảnh hưởng nặng nề của suy thoái rằng tại sao họ phải chấp nhận quyết định tăng lãi suất của ngân hàng trung ương – một động thái nhằm bảo vệ người gửi tiết kiệm tại Pháp và Đức khỏi thiệt hại vì lạm phát nhưng lại gây khó khăn cho hàng triệu người đang thất nghiệp.

Song quyết định khó khăn mang tính lịch sử này của Ai-len sẽ mở ra một tia hy vọng mới – theo lời của Philip Lane, giáo sư kinh tế học vĩ mô quốc tế trường Trinity College Dublin, người phụ trách trang blog nổi tiếng Irish Economy.

Ông nêu ra những dấu hiệu tiền lương ở các ngành dịch vụ bị thiệt hại nặng, lĩnh vực bất động sản và khu vực nhà nước dần ít biến động hơn như là bằng chứng cho thấy quá trình hồi phục, tuy có thể còn lâu nữa mới diễn ra, phải bắt đầu từ bên trong eurozone chứ không phải từ bên ngoài.

Ông Lane nói: “Cuộc khủng hoảng đã cho chúng ta một bài học. Có thể chăng nó đã làm thay đổi cách ứng xử của các quốc gia và khiến cho sự hợp tác trong nội bộ liên minh tiền tệ châu Âu được cải thiện?”, và nhấn mạnh: “Nếu một thứ không thể giết chết bạn thì nó sẽ làm cho bạn mạnh mẽ hơn.”

Theo Hoàng Sơn

TrackBack URI

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: