Ktetaichinh’s Blog

January 3, 2010

Phải biết thích nghi với chuẩn mực mới

Filed under: Uncategorized — ktetaichinh @ 3:04 am
Tags: ,

SGTT – Nhận thức xã hội không bất biến. Dưới sự tác động của nhiều yếu tố, nó có thể thay đổi theo thời gian. Chính do sự thay đổi ấy mà có những điều hôm qua, hôm kia còn được coi là bình thường, chấp nhận được, thì hôm nay đã trở nên xấu, bậy, cần bị loại bỏ hoặc it nhất cần thoả mãn những tiêu chí cao hơn để được duy trì. Quy tắc vừa được Liên minh châu Âu áp đặt, đòi hỏi làm rõ xuất xứ của các mặt hàng thuỷ sản, như là một trong các điều kiện nhập khẩu vào các nước thành viên, hình thành theo đúng logic đó.

Có một thời, cứ thấy ngon là mua về ăn, người ta không cần biết thứ mình mua xuất xứ từ đâu, đặc biệt là không bận tâm đến câu chuyện đằng sau nó. Trong khi đó, mỗi vật có giá trị trao đổi tồn tại trong xã hội có tổ chức đều có lịch sử riêng. Về mặt pháp lý, vật có thể lưu thông, nghĩa là được chuyển từ tay người này sang tay người khác, theo những cách phù hợp hoặc không phù hợp với các quy định của luật pháp và, tuỳ theo đó, được gọi là vật hợp pháp hoặc bất hợp pháp.

Chẳng hạn, con cá được một tàu có đăng kiểm và đăng ký hành nghề hợp lệ đánh bắt ở ngư trường quốc gia là con cá đàng hoàng; nhưng cũng con cá đó, được một tàu cá “chui” đánh bắt tại ngư trường của một nước khác, thì trở thành một thứ tài sản có được do trộm cắp. Ăn con cá bất hợp pháp cũng đồng nghĩa với việc tiếp tay cho kẻ phạm pháp tiêu thụ đồ gian.

Thực ra, không phải hôm nay người ta mới hiểu rằng cần phải làm rõ nguồn cội, lai lịch của một sản phẩm thương mại để bảo đảm sự trong sạch, lành mạnh của thị trường. Từ lâu, những người có trách nhiệm, đặc biệt là nhà chức trách công, vẫn mong muốn điều đó. Nhưng muốn là một chuyện. Với trình độ phát triển nhất định của khoa học, công nghệ, đặc biệt là trong các lĩnh vực thông tin và truyền thông, người ta chỉ có thể dựng lại “cuộc đời” của sản phẩm đến một điểm mốc nhất định trong quá khứ, không thể đi xa hơn. Bây giờ, các nước tiên tiến đã làm chủ được những phương tiện kỹ thuật cho phép họ, nếu cần, truy cho đến nơi, đến thời điểm sản phẩm được tạo ra. Vậy là họ đi đến đó.

Vả lại, việc đánh giá sản phẩm lưu thông trong xã hội hiện đại không chỉ được thực hiện trên bình diện pháp lý. Có một quy tắc đang dần dần được coi là một phần đặc trưng của hệ thống chuẩn mực phổ quát: một sản phẩm được gọi là tốt phải đáp ứng không chỉ các yêu cầu về chất lượng kỹ thuật, mà cả những đòi hỏi về chất lượng nhân văn. Tính nhân văn của sản phẩm, về phần mình, được hình dung chủ yếu như là kết quả chuyển hoá vào sản phẩm tính đạo đức của những mối quan hệ giữa người và người, được thiết lập trong quá trình sản xuất; đáng chú ý nhất là các quan hệ sử dụng lao động, quan hệ chiếm hữu, khai thác, sử dụng các nguyên liệu vật chất và tinh thần.

Tư tưởng chủ đạo là: người văn minh, tử tế không được phép thụ hưởng hạnh phúc bằng cách lấy đi hạnh phúc của đồng loại, không được phép thụ hưởng một tiện nghi mà để có tiện nghi đó, người ta đã đánh đổi sức khoẻ hoặc còn tệ hơn, cả tính mạng của con người.

Bởi vậy, dứt khoát không thể được coi là tốt, một sản phẩm được làm ra từ quá trình đày ải công nhân trong hoàn cảnh lao động khổ sai, từ việc bóc lột sức lao động của phụ nữ, trẻ em, người già. Thậm chí, những lời mắng chửi, nhục mạ, nói chung những hành vi xúc phạm của chủ đối với danh dự, nhân phẩm của người làm công trong quá trình tác nghiệp mà bị phát hiện, phanh phui trước toàn xã hội cũng khiến cho sản phẩm làm ra trở nên không tốt dưới mắt cộng đồng.

Có thể, đối với các ngư dân Việt Nam bộc trực, chân chất và lương thiện, quy định mới của Liên minh châu Âu là quá đáng và có ý nghĩa gây khó dễ. Nhưng phải đặt mình ở vị trí của họ, để hiểu: sản phẩm của mình xuất hiện giữa vô vàn những thứ đến với họ từ rất xa và có nguồn gốc đa tạp. Hơn nữa, nếu chấp nhận hệ thống chuẩn mực mới về chất lượng sản phẩm, thì mình cũng sẽ có quyền đòi hỏi tương tự đối với sản phẩm họ mang đến và giới thiệu cho mình.

TrackBack URI

Create a free website or blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: