Ktetaichinh’s Blog

December 26, 2009

Không thực hiện nghiệp vụ bán khống trong công ty chứng khoán

Filed under: Uncategorized — ktetaichinh @ 2:52 am
Tags:
Cân nhắc trước khi thực hiện giao dịch – Ảnh minh họa

TTO – Ngày 24-8-2009 vừa qua, Ủy ban Chứng khoán nhà nước đã có công văn số 1748/UBCK-QLKD gửi các công ty chứng khoán về việc tuân thủ quy định của Luật chứng khoán liên quan đến nghiệp vụ bán khống chứng khoán.

Theo quy định tại điều 71 khoản 9 Luật chứng khoán, công ty chứng khoán có nghĩa vụ “Thực hiện việc bán hoặc cho khách hàng bán chứng khoán khi không sở hữu chứng khoán và cho khách hàng vay chứng khoán để bán theo quy định của Bộ Tài chính”. Theo UBCKNN, trong khi chưa có quy định thực hiện nghiệp vụ này, UBCKNN yêu cầu các công ty chứng khoán không thực hiện nghiệp vụ nói trên. UBCKNN sẽ thực hiện kiểm tra và xử lý các công ty vi phạm quy định nêu trên.

—————————————————————————

Để bạn đọc hiểu thêm về nghiệp vụ này, TTO xin giới thiệu bài viết của ThS. LÊ VĂN THÀNH (Trung tâm Nghiên cứu khoa học và đào tạo chứng khoán chi nhánh TP.HCM – UBCKNN):

Sơ nét về nghiệp vụ bán khống

Bán khống (short selling) là nghiệp vụ bán các chứng khoán vay mượn, mà người bán khống không thật sự sở hữu các chứng khoán đó, anh ta mượn chứng khoán từ một bên thứ ba để bán và phải mua lại các chứng khoán đã bán đó trong tương lai để trả lại cho bên cho mượn chứng khoán.

Người bán khống chứng khoán hi vọng sẽ thu được lợi nhuận từ sụt giá của chứng khoán, tức phần chênh lệch giữa giá đã bán và giá sẽ mua lại trong tương lai, vì số tiền anh ta trả để mua chứng khoán ít hơn số tiền anh ta nhận được từ việc bán chúng. Ngược lại, người bán khống sẽ bị lỗ nếu giá chứng khoán tăng lên. Những chi phí khác của việc bán khống bao gồm phí cho mượn chứng khoán và các khoản cổ tức phát sinh trong thời gian cho vay mượn chứng khoán.

Khi dự đoán giá chứng khoán sẽ sụt giảm, người bán khống mượn chứng khoán và bán nó, anh ta hi vọng có thể mua lại chứng khóan với giá rẻ hơn trong tương lai. Khi người bán khống chứng khoán quyết định đấy là thời điểm mua lại phù hợp (hoặc khi công ty môi giới cho mượn chứng khoán đòi lại chứng khoán), người bán khống phải mua lại chứng khoán để trả lại cho người cho mượn.

Người bán khống thường mượn chứng khoán từ các công ty môi giới, các công ty này nắm giữ chứng khoán của các nhà đầu tư dài hạn khác; các công ty môi giới thường ít khi mua chứng khoán để cho các nhà đầu cơ mượn bán khống mà họ thường cho mượn từ số chứng khoán của các nhà đầu tư dài hạn khác mà họ đang nắm giữ.

Các nhà đầu cơ và các quỹ đầu cơ thường sử dụng nghiệp vụ bán khống để kiếm lời khi họ tin rằng chứng khoán nào đó đang có giá quá cao và có khả năng sẽ giảm giá trong tương lai.

Để thực hiện nghiệp vụ bán khống nhà đầu cơ phải ký thỏa thuận với công ty môi giới về việc vay mượn chứng khoán và phải có tài sản bảo đảm như tiền ký quỹ hoặc chứng khoán khác. Khi giá chứng khoán tăng người bán khống phải nộp thêm tiền ký quỹ hoặc buộc phải mua lại chứng khoán để trả cho công ty môi giới.

Ví dụ, cổ phiếu công ty XYZ hiện đang được giao dịch với giá 10 USD/cổ phiếu. Nhà đầu cơ A có thể mượn 100 CP XYZ từ công ty môi giới và bán các cổ phiếu này ngay lập tức để thu được số tiền 1.000 USD. Nếu giá của cổ phiếu A rớt xuống còn 8 USD/CP, nhà đầu cơ A có thể mua lại 100 CP với số tiền là 800 USD, và hoàn trả số cổ phiếu này cho công ty môi giới và thu được lợi nhuận là 200 USD (chưa trừ phí vay mượn). Tuy nhiên, nếu giá cổ phiếu XYZ tăng lên đến 25 USD/CP, nhà đầu cơ A được yêu cầu phải hoàn trả cổ phiếu, thì anh ta phải mua lại 100 CP XYZ trên thị trường với số tiền là 2.500 USD để trả lại cho công ty môi giới, vậy anh ta lỗ mất 1.500 USD.

Cần lưu ý là lợi nhuận thì bị giới hạn tối đa bằng giá trị của chứng khoán, nhưng khoản lỗ thì không có giới hạn. Trên thực tế, nếu giá cổ phiếu XYZ bắt đầu tăng lên, công ty môi giới yêu cầu người bán khống hoặc là mua cổ phiếu để trả lại hoặc là phải nộp thêm tiền để đáp ứng yêu cầu ký quỹ cho cổ phiếu XYZ. Điều này đặt ra một giới hạn về số tiền tối đa có thể bị thua lỗ.

Mặt tích cực của bán khống:

– Tạo tính thanh khoản cho thị trường

– Tạo sự ổn định và cân bằng cho thị trường, giúp giảm nhiệt thị trường khi thị trường tăng nóng quá mức

– Cơ hội kinh doanh cho các nhà đầu cơ thị trường giá xuống.

Mặt tiêu cực của bán khống:

– Làm trầm trọng hóa thêm sự mất ổn định của thị trường khi thị trường giảm điểm

– Nếu giá tăng quá mức, mức lỗ của nhà đầu cơ bán khống là không có giới hạn.

– Các nhà đầu cơ khác có thể trục lợi từ những người bán khống bằng cách tăng mua chứng khoán vào để làm cho giá chứng khoán tăng lên, gây sức ép cho người bán khống phải mua chứng khoán để trả lại cho công ty môi giới, khi đó họ bán ra kiếm lời.

– Người bán khống có thể không mượn được chứng khoán để thực hiện việc chuyển giao chứng khoán khi đến hạn thanh toán chứng khoán (T+3), hoặc không có đủ tiền để mua lại chứng khoán trả cho công ty môi giới sau khi bán khống chứng khoán.

– Nếu cơ quan quản lý nhà nước không quản lý được tỉ lệ bán khống chứng khoán trên tổng số chứng khoán lưu hành, thì dễ dẫn đến thị trường bị bán khống quá mức, gây ảnh hưởng đến sự ổn định của thị trường.

Bán khống được cho là một trong những nguyên nhân làm trầm trọng hóa thêm cuộc khủng hoảng năm 1929 tại phố Wall của Mỹ.

Trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu hiện nay, bán khống được xem là một trong những nguyên nhân gây ra sự mất ổn định trên thị trường chứng khoán Mỹ trong thời gian vừa qua. Vì thế vào tháng 9-2008, UBCK Mỹ (SEC) đã cấm bán khống đối với cổ phiếu của 799 công ty tài chính trong vòng 3 tuần trong nỗ lực nhằm ổn định giá cổ phiếu của những công ty này.

Cũng trong tháng 9-2008, Cơ quan Quản lý dịch vụ tài chính Anh (FSA) cũng đã cấm bán khống cổ phiếu của 32 công ty tài chính. Ngày 22-9, Úc cũng đã cấm bán khống toàn bộ cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Úc. Ngày 22-9, Cơ quan Quản lý thị trường của Tây Ban Nha (CNMV) đã yêu cầu các nhà đầu tư phải báo cho họ các giao dịch bán khống cổ phiếu của các công ty tài chính vượt quá 0,25% số cổ phiếu đang lưu hành của các công ty này.

Lý do UBCKNN khuyến cáo đối với các CTCK về nghiệp vụ bán khống

Trong thời gian vừa qua UBCKNN đã có những khuyến cáo đối với các công ty chứng khoán không được phép cho nhà đầu tư vay mượn chứng khoán để bán khống vì một số lý do sau:

– Chưa có hướng dẫn pháp lý của cơ quan quản lý Nhà nước về nghiệp vụ bán khống, vì thế về mặt pháp lý nghiệp vụ này chưa được phép triển khai.

– Nghiệp vụ bán khống là một nghiệp vụ tiềm ẩn rất nhiều rủi ro đối với nhà đầu tư và với cả thị trường, trong khi nhận thức của công ty chứng khoán và nhà đầu tư đối với rủi ro của nghiệp vụ này là chưa đầy đủ. Việc sử dụng nghiệp vụ này mà chưa được hướng dẫn, quản lý và giám sát chặt chẽ sẽ dẫn đến những sự mất ổn định trên thị trường về lâu dài.

– Việc các công ty chứng khoán cho nhà đầu tư vay mượn chứng khoán để bán khống có thể dẫn đến những tranh chấp về mặt pháp lý khi nhà đầu tư thua lỗ, gây ảnh hưởng chung đến hoạt động của thị trường.

– Trong khi chưa có khung pháp lý hướng dẫn, nếu có xảy ra tranh chấp thì phần thua thiệt thường thuộc về các nhà đầu tư do hợp đồng ràng buộc về nghĩa vụ của các nhà đầu tư rất chặt chẽ và các nhà đầu tư không lường hết được những rủi ro của nghiệp vụ này.

TrackBack URI

Create a free website or blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: