Ktetaichinh’s Blog

December 22, 2009

Nghịch lý giá sữa

Filed under: Uncategorized — ktetaichinh @ 7:06 pm
Tags: ,

31/05/09

TT – Tại hội thảo về chất lượng sữa tổ chức ngày 18-5 tại Hà Nội, phó chủ tịch Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng VN Hồ Tất Thắng cho rằng đang có những nghịch lý liên quan đến giá sữa tại VN. So với năm 2007, giá sữa nguyên liệu giảm 60% nhưng giá sữa thành phẩm tại VN lại tăng liên tục. Đó là chuyện thuế mặt hàng sữa giảm hoặc giữ nguyên nhưng giá sữa cứ tăng…

Theo đánh giá của ông Raf Somers – dự án bò sữa Việt – Bỉ, giá bán lẻ sữa tại VN vào loại cao nhất thế giới!

Có lẽ chính bởi những nghịch lý này mà hiện chỉ có Hà Nội và TP.HCM với vỏn vẹn trên 10% dân số đã sử dụng tới hơn 70% lượng sữa được tiêu dùng. Điều này có nghĩa gần 90% dân số còn lại rất ít được uống sữa hoặc chưa hề biết sữa là gì. Và hậu quả của tình trạng này (bên cạnh yếu kém trong thực hành dinh dưỡng ở nhiều gia đình), tỉ lệ trẻ em tiểu học suy dinh dưỡng thể thấp còi tại ba tỉnh được điều tra là Bắc Giang, Hưng Yên, Bắc Ninh ở mức 26-31%, thiếu máu mức 17-30%. Tình trạng thiếu máu, thiếu sắt ở trẻ em dưới 5 tuổi là 36,1%…

Theo đánh giá của ông Raf Somers, bình quân thu nhập đầu người ở VN đang tăng khiến dự kiến nhu cầu sữa bột năm 2011 có thể gấp đôi 2008. Tăng trưởng thị trường sữa cũng lên tới 14%/năm. Tuy nhiên cũng ít có mặt hàng nào lợi nhuận cao như mặt hàng sữa. Ngay sữa đặc, được coi là “em út” về lợi nhuận, nhà sản xuất cũng được hưởng lợi 17%/chi phí bỏ ra. Còn sữa bột, lợi nhuận của nhà sản xuất có thể lên đến 86%. Theo ông Hồ Tất Thắng, chi phí sản xuất 1kg sữa bột tối đa là 100.000 đồng, nhưng giá bán lẻ có thể đến… 200.000-400.000 đồng/kg.

Ông Hoàng Thủy Tiến, phó cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm, cho biết qua khảo sát sơ bộ, cứ mười mẩu quảng cáo trên tivi thì có ba là về sản phẩm thực phẩm. Chi phí cho quảng cáo ngày càng nhiều do cạnh tranh gay gắt cũng là một trong những nguyên nhân làm giá sữa tăng. Chưa kể ở VN, giá sữa tăng còn do hoa hồng cho bác sĩ trong bệnh viện!

“So với các nước Âu – Mỹ, giá bán lẻ sữa ở VN đắt gấp 2-3 lần. Riêng ở khu vực ASEAN thì giá sữa VN cao gấp đôi Malaysia và gấp 1,5 lần so với Thái Lan” – ông Thắng cho biết. Trong khi đó, hiện vẫn chưa có cơ quan nào đứng ra giám sát việc kiểm soát chất lượng của các công ty thu mua, dù cả người chăn nuôi và công ty chế biến đều đã yêu cầu!

Bạn có phải là bà mẹ từng tần ngần đứng trước kệ sữa mỗi lần giá sữa tăng? Đã có những đợt tăng giá sữa hết sức vô lý nhưng sức ép của dư luận chưa đủ để nhà kinh doanh phải thay đổi quyết định. Và đều đặn mỗi năm một vài lần, giá sữa lại tăng, kể cả các nhà sản xuất trong nước lẫn sữa nhập khẩu! Theo ông Hồ Tất Thắng và ông Raf Somers, đã đến lúc phải đưa sữa vào danh mục hàng hóa do Nhà nước quản lý giá, vì quyền được uống sữa của trẻ em. Và cũng có ý kiến cho rằng tại sao Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng không đứng lên vận động người tiêu dùng tẩy chay những sản phẩm hay tăng giá, để tự bảo vệ mình trước những nghịch lý?

Nếu không, giá sữa sẽ vẫn cứ là một nghịch lý với túi tiền còm cõi của người nghèo!

Nghịch lý giá sữa ở VN

13/09/2006 <!–Lại Tuấn Cường–>

Người nuôi bò sữa trong cả nước đang đối mặt với nguy cơ phá sản. Sản lượng sữa tươi chỉ đủ đáp ứng 22% nhu cầu trong khi trên thị trường vẫn tràn ngập các sản phẩm “sữa tươi nguyên chất”. Và người tiêu dùng đang phải uống sữa bột với giá tiền của sữa tươi…
Cụm từ “sữa nguyên chất” bị lạm dụng.

“Bắt đầu một ngày mới thật khỏe mạnh với sữa tươi Vinamilk…” là câu quảng cáo được in trên vỏ hộp sản phẩm sữa tươi thể tích 200ml của Công ty Sữa Việt Nam (Vinamilk). Thành phần của sản phẩm này được ghi bao gồm sữa bò tươi, sữa bột, dầu bơ nhưng không hiểu sao nhà sản xuất vẫn để trên bao bì dòng chữ thật to “Sữa tươi tiệt trùng nguyên chất”.

Trên túi “Sữa tươi tiệt trùng” (250ml) của Vinamilk là hình ảnh 2 chú bò sữa béo tốt đập ngay vào mắt, trong khi thành phần sản phẩm ghi rất đơn giản, mập mờ phía sau túi. Nhà sản xuất dù đã ghi “bơ chiếm 3,5%” nhưng vẫn cố tình không ghi tỷ lệ của sữa bột và sữa tươi cụ thể trong sản phẩm.

Cũng với kiểu mập mờ này, sản phẩm Izzi của Nhà máy chế biến sữa Hà Nội cũng chỉ ghi thành phần bao gồm sữa tươi, sữa bột nhưng không rõ ràng mỗi thứ bao nhiêu phần trăm.

Các sản phẩm sữa của Dutch Lady còn lạ hơn. Ngoài chữ “sữa tiệt trùng” với đầy đủ hương vị chocolate, dâu, cam thì bên dưới bao bì có một dòng khó hiểu “chai tươi ngon mắt”. Dutch Lady cũng không ghi rõ ràng tỷ lệ sữa bột và sữa tươi.

Ở các loại sữa tiệt trùng của Công ty Nutifood, dù không ghi chữ “sữa tươi” trên bao bì nhưng hàng loạt sản phẩm Nutifood trong các siêu thị đều được dán biển ghi “sữa tươi” trên kệ hàng trong khi thành phần một số sản phẩm của Nutifood không hề có sữa tươi. Đơn cử sản phẩm sữa dâu tiệt trùng của Nutifood, trong thành phần chỉ có sữa bột không béo, bơ, đường, chất nhũ hóa… Không hiểu đây là cách làm của Nutifood hay của các siêu thị?

Theo quy định ở các nước phát triển, sữa tươi phải chiếm 90-100% trong sản phẩm mới gọi là “sữa tươi”. Hiện nguồn sữa bò tươi trong cả nước chỉ đáp ứng được khoảng 22% nhu cầu, sữa tươi cũng không thể nhập khẩu, vậy sữa tươi tràn ngập trên thị trường ở đâu ra?

Đắt nhất và rẻ nhất thế giới

Hiện nay, Vinamilk thu mua khoảng 49% lượng sữa tươi trong nước. Công ty Ducth Lady thu mua khoảng 20%. Công ty sữa Mộc Châu thu mua 5%, lượng còn lại do các cơ sở khác thu mua và tiêu thụ tại chỗ. Theo thống kê của Cục Nông nghiệp, sản lượng sữa bò năm 2005 là 197.500 tấn, năm nay số lượng đàn bò giảm sút đáng kể nên lượng sữa giảm. Tại hội nghị bò sữa toàn quốc tổ chức tại Long An giữa tháng qua, đại diện Vinamilk cũng thừa nhận thực trạng thêm sữa bột vào các sản phẩm sữa tươi bán trên thị trường. Tuy nhiên, ông này “bào chữa” rằng tỷ lệ sữa tươi trong các sản phẩm tiêu thụ tại TP HCM… cao hơn nhiều so với các vùng khác.

Theo Quy chế ghi nhãn hàng hóa (ban hành kèm Quyết định 178/1999/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ), đối với hàng hóa là thực phẩm đóng gói, đồ uống, mỹ phẩm, doanh nghiệp phải ghi đầy đủ thành phần cấu tạo trên nhãn hàng hóa theo thứ tự từ nhiều đến ít nhưng không cần ghi rõ tỷ lệ cụ thể. Lợi dụng kẽ hở này, các công ty sản xuất sữa dù pha sữa bột với tỷ lệ cao nhưng vẫn “hiên ngang” quảng cáo là “sữa tươi nguyên chất”, “sữa tươi tiệt trùng” gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.

Ít ai biết rằng giá sữa bán lẻ ở Việt Nam hiện nay đang đứng ở mức cao nhất thế giới. Theo phân tích của Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn, giá sữa bán lẻ tính bình quân cho các nước Bắc Mỹ, châu Đại Dương, Trung Quốc, Israel và EU là 0,8 USD/kg; các nước thuộc khu vực Đông Âu, Nam Mỹ có mức giá trung bình thấp nhất là 0,4 USD/kg. Trong khi đó, giá sữa bán lẻ Việt Nam lại lên đến 0,82 USD/kg.

Điều nghịch lý là trong khi giá bán lẻ sữa cho người tiêu dùng ở mức cao nhất thế giới thì giá sữa nguyên liệu thu mua của nông dân tại Việt Nam lại… thấp nhất thế giới. Hiện giá sữa nguyên liệu tại trại của Nhật Bản, Hàn Quốc từ 8.700-11.500 đồng/kg; Thái Lan: 4.600 đồng/kg; Trung Quốc: 4.800 đồng/kg trong khi giá các công ty thu mua sữa của nông dân ở Việt Nam chỉ có 3.500 đồng/kg. Có thể hình dung các công ty sữa đang thu lợi nhuận lớn đến mức nào với cung cách kinh doanh này.

Ông Lê Bá Lịch, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi VN: “Hầu hết các doanh nghiệp chế biến sữa hiện nay đang lạm dụng từ “sữa tươi”, “sữa nguyên chất”, “sữa tiệt trùng”… trên nhãn mác hàng hóa của sản phẩm sữa, nhưng thực tế có 40-70% sữa bột gầy và dầu bơ. Đây là hành vi thiếu minh bạch, làm giảm giá trị sữa tươi, không bảo vệ quyền lợi người nuôi bò sữa và lừa dối người tiêu dùng”.

Ông Nguyễn Nam Vinh – Phó chủ nhiệm Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (Văn phòng phía Nam): “Ép giá sữa của nông dân, bán giá cao với người tiêu dùng, các công ty sữa trong nước đang bắt tay nhau tạo thế độc quyền để có lợi nhuận cao nhất. Phải khuyến khích cho các cơ sở tư nhân tham gia thu mua sữa và chế biến, cung cấp sữa tươi cho học đường. Có được sự cạnh tranh này sẽ hạn chế tình trạng câu kết độc quyền gây bất lợi cho nông dân và người tiêu dùng”.

‘Chính người tiêu dùng đẩy giá sữa ngoại lên cao’

Đại diện Hội Bảo vệ người tiêu dùng cho rằng, ngoài chi phi quảng cáo, giá thành bao bì đắt đỏ, nguyên nhân đẩy giá sữa ngoại cao gấp 2, 3 lần giá gốc là do khách hàng mặc định đồ ngoại tốt, của rẻ là của ôi.

Theo nghiên cứu của Cục Quản lý Cạnh tranh công bố sáng 7/7, tại hội thảo “Giá sữa và vấn đề kiểm soát”, giá sữa bột nguyên hộp nhập khẩu ở Việt Nam so với các nước đang phát triển như Thái Lan, Malaysia, Indonesia cao hơn 20- 60%, cá biệt tới 100- 150%. Cùng là sữa Dutch Lady 1, 2, 3 nhập khẩu từ Hà Lan, nhưng giá bán tại Việt Nam cao hơn ở Malaysia khoảng 30%. Sữa Pedia Sure thuộc hãng Abbott nhập khẩu từ Mỹ có giá hơn Thái Lan 20%, khoảng 25- 30% so với Malaysia và Indonesia.

Hiện thị trường Việt Nam có khoảng hơn 200 doanh nghiệp nhập khẩu sữa nguyên liệu hay thành phẩm. Các chuyên gia cho rằng, thuế suất trung bình đối với sữa nhập khẩu vào Việt Nam thấp hơn nhiều so với một số nước nhưng giá sữa vẫn cao là một nghịch lý. Thực tế, môi trường cạnh tranh càng mạnh mẽ, các hãng sữa càng phải hạ giá thành để thu hút người tiêu dùng song từ năm 2007, giá sữa liên tục tăng.

Ảnh Hoàng Hà
Thị trường hiện có quá nhiều hãng sữa với đa dạng chủng loại. Ảnh: Hoàng Hà.

Một số ý kiến, giá sữa ngọai tăng cao một phần do tỷ giá hối đoái lên, giá vốn nhập khẩu chiếm tới khoảng 90% giá vốn hàng hóa kèm bao bì đắt đỏ. Song bà Trần Thị Sương, Câu lạc bộ Người tiêu dùng nữ, Hội bảo vệ Người tiêu dùng cho rằng, các bà mẹ sẵn sàng chọn sữa ngoại đắt tiền gấp 2, 3 vì họ có cảm giác an toàn, chất lượng đảm bảo, nhiều dinh dưỡng hơn so với sữa nội. “Bắt được tâm lý này, các sữa ngoại đua nhau tăng giá bán. Các doanh nghiệp muốn để giá thấp cũng không được vì sợ khách hàng cho là “của rẻ là của ôi” nên tự đẩy giá bán lên cao”, bà Sương nói.

Tâm lý sính ngoại mạnh đến mức nhiều khách hàng tự mặc định hãng sữa sản xuất từ Đan Mạch, Pháp, Hà Lan, Nhật luôn luôn có chất lượng tốt. Một số hãng sữa xuất khẩu sang các nước rất được ưa chuộng trong khi thị trường nội địa lại khó phát triển. Một công ty sữa có tên tuổi cho hay, hãng này xuất khẩu đến 50% mặt hàng sữa bột sang các nước Trung Đông và tiểu vương quốc Ả rập trong khi đó thị phần trong nước lại rất ít.

Bà Nguyễn Thị Lan Hương, Phó tổng giám đốc Công ty thực phẩm dinh dưỡng Đồng Tâm (Nutifood), cho rằng, đã đến lúc cần xem lại quan niệm sữa ngoại tốt hơn sữa nội. Bởi thực tế, cả hai loại sữa này đều sử dụng nguyên liệu là sữa bột sản xuất từ Australia, NewZealand, Hà Lan. Về thành phần dinh dưỡng cơ bản, các sữa nội và ngoại đều giống nhau. “Vấn đề ở chỗ chiến lược xây dựng thương hiệu đã ảnh hưởng tới giá thành của sản phẩm. Ngoài ra, chi phí đóng gói tại nước ngoài dẫn đến giá sữa ngoại đắt hơn”, bà Hương nhận định

Không ít doanh nghiệp quảng cáo sai sự thật để “mê hoặc” người tiêu dùng và đẩy chi phí quảng cáo cho khách hàng chịu. Việc người tiêu dùng không lấy hóa đơn thanh toán để làm bằng chứng giúp cơ quan chức năng điều tra cũng là một hành vi sẵn sàng tự mình móc túi để đẩy giá sữa lên cao.

Tuy nhiên, ông Vũ Tú Thành, Trưởng đại diện Hội đồng kinh doanh Mỹ ASEAN tại Việt Nam lại có nhận định trái ngược. Ông Thành cho rằng, chính nhà kinh doanh là người muốn cắt giảm chi phí quảng cáo để bán giá thấp nhất, song Việt Nam có môi trường cạnh tranh khốc liệt, các hãng sữa đều phải tự tìm ra chiến lược riêng. “Cạnh tranh là cuộc chơi khốc liệt mà ai không đảm bảo chất lượng sẽ bị loại. Hơn ai hết, những người tiêu dùng thông minh sẽ không chạy theo số đông mà tìm ra các loại sữa phù hợp với nhu cầu, sở thích của con em mình, ông Thành chia sẻ.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Thomas W.Felber, Giám đốc văn phòng Hà Nội thuộc Hiệp hội các doanh nghiệp Châu Âu nhận định, giá trị của công thức sữa không chỉ so sánh bằng giá. Các công thức sữa đã được xây dựng dựa trên hàng thập kỷ nghiên cứu khoa học kỹ thuật. “Sản phẩm sữa ngoại đảm bảo chất lượng và an toàn nghiêm ngặt nhất để đáp ứng nhu cầu mọi người. Đó là lý do có sự tăng nhanh số lượng và chủng loại các công thức sữa trên thị trường”, ông Thomas W.Felber nói.

Ông Đặng Hoàng Hải, Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh cho rằng sữa là một trong 14 mặt hàng bình ổn giá, sắp tới cục sẽ phối hợp với các bộ ngành để kiểm tra khảo sát các hành vi tự ý đẩy giá sữa lên cao. “Nhà nước đã có sự khống chế về quảng cáo và tiếp thị. Vấn đề ở chỗ các chuyên gia dinh dưỡng phải lý giải để điều chỉnh hành vi người tiêu dùng để có sự lựa chọn bình đẳng về sữa nội và ngoại”, ông Hải nói.

Hoàng Lan

TrackBack URI

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: