Ktetaichinh’s Blog

December 22, 2009

Hoạt động của ngân hàng thương mại: Tiềm ẩn rủi ro

Filed under: Uncategorized — ktetaichinh @ 12:24 am
Tags:

Monday, 21. December 2009, 15:43:04

Hoạt động ngân hàng luôn song hành với các rủi ro. Mức lợi nhuận luôn tỉ lệ thuận với độ rủi ro. Có rất nhiều rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, nhưng rủi ro tín dụng, thanh khoản và tác nghiệp đang là những rủi ro chính mà các ngân hàng Việt Nam đối mặt.

Rủi ro tín dụng

Dù danh nghĩa là hoạt động đa năng, nhưng thu nhập từ hoạt động tín dụng hiện vẫn chiếm trên/dưới 90% tổng thu nhập của từng NHTM Việt Nam. Rủi ro tín dụng của các NH chủ yếu là do thất bại của khách hàng trong việc thực hiện các nghĩa vụ đã cam kết với NH.

Một số sự kiện rủi ro tín dụng điển hình như vụ Epco-Minh Phụng. Năm 2008 là vụ việc của khu du lịch sinh thái An Khánh do một số tập đoàn tư nhân chuyển giao cho nhau và đã bị thế chấp để vay vốn một NHTMCP, nhưng Cty vẫn bán 47 lô biệt thự tại khu này cho các hộ dân. Khi Cty không thực hiện được nghĩa vụ thanh toán cho NH, NH ra thông báo chuyển quyền hưởng thụ lô đất trên thì người dân mới biết mình đã bỏ tiền ra mua đất đã bị thế chấp…

Những rủi ro tín dụng như vậy ngoài nguyên nhân từ chủ quan của khách hàng còn có nguyên nhân từ phía NH đã vi phạm các quy định về cho vay trong hoạt động của TCTD, và trong một số vụ còn có sự tiếp tay của một số cán bộ NH cho đối tác lợi dụng việc kinh doanh BĐS để lừa đảo.

Hiện nay, các NHTM VN đều rất chú trọng đến quản lý rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, theo TS. Phạm Tiến Thành, trưởng phòng Quản lý rủi ro thị trường và tác nghiệp của Vietinbank thì thông tin tín dụng đang là một hạn chế.

Theo TS Thành, các yêu cầu về thông tin phục vụ phân tích tín dụng vẫn chưa được đáp ứng đáng tin cậy, đầy đủ, nhanh chóng và kịp thời. Các thông tin về báo cáo tài chính của DN chưa bị bắt buộc phải qua kiểm toán do vậy độ chính xác của báo cáo chưa cao.

Việc tìm kiếm thông tin cực kỳ khó khăn, tình trạng thông tin bất cân xứng là phổ biến (cán bộ tín dụng chủ yếu lấy thông tin từ chính sự khai báo của khách hàng). Thiếu các trung tâm dữ liệu khách hàng cá nhân, hộ gia đình, DNVVN… (Trung tâm thông tin tín dụng của NHNN mới chỉ cung cấp thông tin về DN).

Tiềm ẩn rủi ro tác nghiệp

Theo Hiệp ước Basel II thì rủi ro hoạt động/rủi ro tác nghiệp là rủi ro thiệt hại xuất phát từ việc các quy định nội bộ, con người và hệ thống không đầy đủ/ hoặc không hoạt động/hoặc xuất phát từ các sự kiện bên ngoài. Định nghĩa này bao gồm rủi ro pháp lý nhưng không bao gồmg rủi ro chiến lược và uy tín. Dạng rủi ro này ở Việt Nam tuy chưa nhiều, nhưng với sự phát triển của kinh tế thị trường và CNTT thì đây được coi là rủi ro tiềm ẩn.

Một số sự kiện liên quan đến dạng rủi ro này có vụ cán bộ NH kho quỹ của một chi nhánh NHTMCP “rút ruột” gần 1,3 tỉ đồng trái phiếu Chính phủ đem cầm cố lấy tiền kinh doanh CK. Gia đình đối tượng đã nộp toàn bộ số tiền do đối tượng chiếm đoạt được cho cơ quan để khắc phục hậu quả, đối tượng bị khởi tố về tội tham ô tài sản.

Bên cạnh đó, sự gia tăng của các ứng dụng CNTT đem lại nhiều thuận lợi cho NH, nhưng đồng thời làm tăng tính phức tạp của hệ thống kéo theo nguy cơ rủi ro tiềm ẩn. Cuối năm 2007 đầu năm 2008 có vụ tài khoản ATM của khách hàng đã hết số dư mà vẫn rút khống được 1.300 lần với tổng số tiền 2,6 tỉ đồng. Nguyên nhân do cán bộ NH nhập nhầm code từ tài khoản (TK) thường thành TK VIP được thấu chi, ở đây còn có lỗi của kiểm soát vì không thể có hạn mức thấu chi đến gần 3 tỉ đồng mà không bị phát hiện. Ngoài ra còn đã xảy ra một số vụ kẻ xấu nổ súng, dùng dao đe dọa cướp tiền NH trên đường vận chuyển hoặc của khách hàng vừa giao dịch với NH…

Thanh khoản là vấn đề nhạy cảm

Rủi ro thanh khoản NH là tình trạng NH mất khả năng thanh toán các nghĩa vụ của mình khi đến hạn hay là khả năng NH không có được đủ vốn khả dụng (cung thanh khoản) với chi phí hợp lý vào đúng thời điểm mà NH cần để đáp ứng cầu thanh khoản.

Rủi ro thanh khoản làm giảm thu nhập, uy tín, mất khả năng thanh toán. Trong ngắn hạn, có lẽ các NH sợ nhất tình trạng này, đặc biệt khi thông tin rủi ro bị lọt ra bên ngoài. Một ví dụ điển hình là vụ NH Northern Rock. Khởi đầu vụ việc là NH này đưa ra dự báo lợi nhuận trước thuế sẽ giảm so với dự kiến ban đầu. Báo chí Anh đưa ra nhiều thông tin giật gân kiểu như: Northern Rock đang khan hiếm tiền mặt, Northern Rock đang gánh hậu quả do cho vay thế chấp tràn lan… Thế là trong 3 ngày 14,15,17.9.2007 người dân đã đổ xô đi rút ra 3 tỉ bảng Anh. Do được NHTƯ Anh (BOE) hỗ trợ nên Northern Rock không thiếu tiền mặt, nhưng số khách hàng đến rút tiền vẫn tăng mạnh và dù cố hết sức, nhưng BOE cũng không ngăn được sự phá sản của Northern Rock.

Liên quan đến rủi ro thanh khoản, có chuyên gia NH cho rằng có mối quan hệ giữa lãi suất và thanh khoản. Mỗi khi thanh khoản hệ thống có vấn đề, LS, đặc biệt là LS huy động và LS liên NH lại bị đẩy lên cao khiến NH gặp rủi ro về thu nhập và giá trị tài sản của NH chịu ảnh hưởng bất lợi của những biến động LS. Từ đó lại dẫn đến rủi ro thanh khoản. Đây là một cái vòng luẩn quẩn, nếu không có khung quản trị rủi ro tốt thì các NH không thể thoát ra được.

Rủi ro chính sách đối với thị trường tài chính nói chung và thị trường tiền tệ nói riêng ở Việt Nam thời gian qua cũng được nhiều chuyên gia nêu ra. Rủi ro chính sách có thể làm tăng rủi ro về lãi suất và tỉ giá của các NHTM. Tuy nhiên, theo một số ý kiến thì NHTƯ nước nào cũng mong muốn chính sách đưa ra ổn định, có tính dự báo để hỗ trợ thị trường, vấn đề ở đây là những diễn biến khó lường của môi trường kinh tế (trong và ngoài nước) ngoài dự kiến. Vì vậy, công tác thống kê, xử lý thông tin, chất lượng dự báo rất cần được quan tâm đúng mức.

Châu Giang

TrackBack URI

Create a free website or blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: