Ktetaichinh’s Blog

December 14, 2009

khủng hỏang lương thực

Filed under: Uncategorized — ktetaichinh @ 3:24 am
Tags: ,

Thứ hai tuần rồi, sau khi Khazakstan tuyên bố sẽ hạn chế xuất khẩu lúa mì để bảo đảm nguồn
lương thực cho người dân trong nước, Nga tiếp đó cũng ra một tuyên bố tương tự (áp dụng
40% thuế xuất khẩu trên lúa mì), lập tức, giá lúa mì trên thị trường đã tăng vọt 25% chỉ trong
vòng một ngày (theo CBOT – Chicago Board of Trade).
Theo thống kê của CBOT thì giá cả cho một số nông sản tiêu biểu trong hai tháng mười hai
và tháng giêng vừa qua như sau:
– Lúa mì: 10 USD/ bushel (giạ)
– Bắp: 5 USD/ bushel (giạ)
– Đậu nành: 13 USD/ bushel (giạ)
So với vài năm trước đây giá cả đã tăng gấp đôi!
Hậu quả là các sản phẩm làm từ nông sản hay liên quan đến nông nghiệp đều tăng giá. Ở
Mexico, thực phẩm làm từ bắp tăng 60%; ở Pakistan, bột mì tăng giá gấp đôi. Thậm chí ở
một số nước, giá sữa và các sản phẩm làm từ sữa nhảy vọt lên 200%. Ngay cả những nước
kinh tế phát triển như Mỹ cũng không ngoại lệ: giá bánh mì tăng 12%, sữa tăng 29%, còn giá
trứng thì tăng 36% so với năm ngoái.
Nông sản tăng giá đã kéo
thêm hàng triệu người đứng
vào “đội quân” nhận cứu trợ
lương thực, những người mà
trước đây tuy thu nhập ít ỏi,
nhưng đủ để mua thực phẩm
nuôi sống gia đình. Theo
thống kê, mỗi ngày có
khoảng 18.000 trẻ em trên
thế giới bị chết đói, chết vì
bệnh tật. Với tình trạng
lương thực hiện nay, con số
trẻ em tử vong chắc chắn sẽ
không dừng lại ở mức này.
Với giá cả lương thực (lúa
mì, gạo, bắp,..) tăng 41%
trong vòng 6 tháng qua,
Washington cho biết là cứu
trợ nhân đạo và viện trợ khẩn
cấp từ Mỹ cho các quốc gia nghèo trên thế giới sẽ bị sụt giảm đáng kể, cả về số lượng thực
phẩm lẫn số quốc gia được nhận viện trợ. Hiện nay có khoảng 40 quốc gia nằm trong diện
được nhận cứu trợ khẩn cấp như Ethiopia, Iraq, Somalia, Honduras, Sudan… và các nước
nằm ở khu vực châu Phi, Trung Á, Mỹ Latin. Sự cắt giảm này sẽ gây ảnh hưởng lớn đến
“Chương trình lương thực thế giới” của Liên hiệp quốc (FAO – United Nations World Food Program) mà Mỹ là nước đang đóng góp 40% cho chương trình này. Theo ước tính của LHQ
thì thế giới có khoảng 854 triệu người – chiếm 1/6 dân số toàn cầu – đang bị thiếu ăn.
Từ sau chiến tranh thế giới lần II đến nay, giá nông sản toàn cầu đã có 3 lần tăng cao đột ngột
do mùa màng thất bát. Nhiều người cho rằng việc thiếu hụt nông sản trên thế giới là do hiện
tượng “trái đất nóng lên” (global warming), gây ra những biến đổi khí hậu khác thường cho
trái đất như: hạn hán ở Úc châu, lụt lội ở Tây Phi, lạnh giá ở Trung Quốc và Âu châu. Điều
này có phần đúng, nhưng số liệu thống kê cho thấy tình hình thiếu hụt lương thực không phải
chỉ mới đây mà đã kéo dài hơn 7, 8 năm rồi. Lượng thiếu hụt này được bù đắp bằng số nông
sản dự trữ, dẫn đến tình trạng quỹ dự trữ lương thực ngày càng giảm, ước tính là lượng lương
thưc dự trữ của thế giới hiện nay chỉ còn đủ dùng trong 54 ngày (trong mùa giáp hạt), một
con số thấp nhất từ 35 năm nay.
Tình trạng lương thực tăng giá hiện nay có thể tóm gọn lại là do “cung không đủ cầu”. Cách
đây 4 năm, hai giáo sư C. Ford Runge và Benjamin Senauer của đại học Minnesota đã tiên
đoán lạc quan: với đà phát triển sản xuất trong nông nghiệp cũng như các ngành khác, đến
năm 2025, số người thiếu ăn trên toàn cầu sẽ giảm xuống còn 625 triệu. Oái oăm thay, trong
bản cập nhật mới nhất, hai vị giáo sư này cho biết là con số đó không còn là 625 triệu mà là
1,2 tỉ vào năm 2025!.
Thật ra thì lương thực sản xuất ra trên toàn cầu không sụt giảm mà lại tăng. Vậy thì cớ gì giá
nông sản lại lên cao?
Có thể nêu ra đây vài nhân tố chính yếu đã tác động mạnh đến giá cả nông sản:
– Dầu hỏa: Với giá dầu hỏa tăng theo tốc độ tên lửa như hiện nay, kéo theo giá cả phân bón
cho nông nghiệp, cước phí chuyên chở nông sản, lương thực… cũng tăng theo, làm cho giá
nông sản, thực phẩm tăng một cách…chóng mặt.
– Nhu cầu: Với thu nhập khá hơn, người dân ở các nước đang phát triển như Trung Quốc, Ấn
Độ tự cho phép mình hưởng những bữa ăn no đủ hơn, ngon hơn (nhiều thịt, cá và ít cơm,
sắn). Ăn nhiều thịt hơn cũng có nghĩa là tốn nhiều nông sản hơn, vì để sản xuất ra 450 gram
thịt phải cần đến gần 3kg thức ăn gia súc làm từ nông sản.
– Ethanol: Từ năm 1990 đến 2005, lượng nông sản mà thế giới tiêu thụ mỗi năm một tăng,
trung bình năm sau tăng hơn năm trước khoảng 21 triệu tấn. Từ năm 2005 trở lại đây, khi
xăng dầu lên giá, lại có thêm một nhu cầu mới là ethanol – sản phẩm thay thế cho xăng dầu
được tinh chế từ nông sản như bắp, mía, dầu cọ.,… Lượng nông sản dùng để chưng cất ra
ethanol tăng từ 54 triệu tấn (2005) lên 81 triệu tấn (2007), so với nhu cầu tăng thêm 21 triệu
tấn lương thực hàng năm của toàn thế giới thì đây là một số lượng đáng kể. Năm qua, ¼ sản
lượng bắp trên toàn nước Mỹ đã dùng để chế biến ethanol. Giả sử rằng 80% các nhà máy sản
xuất ethanol hiện đang được xây dựng sẽ đi vào hoạt động vào cuối năm 2008, thì số lượng
nông sản cần dùng là 114 triệu tấn, tương đương 28% toàn bộ nông sản thu hoạch hàng năm
của nước Mỹ.
Một nhóm nghiên cứu của đại học Illinois đã phân tích như sau: với giá dầu thô là 100USD/
thùng như hiện nay ($100/barrel), nếu giá bắp có lên 7USD/bushel (giạ) thì nhà sản xuất
ethanol vẫn có lợi nhuận (giá hiện nay là 5 USD/bushel (giạ). Nếu dầu thô lên giá 140
USD/thùng, thì các nhà máy chế biến ethanol có thể mua nguyên liệu (bắp) vào với giá 10
USD/bushel (giạ) (gấp đôi hiện nay) mà vẫn không lỗ.
Những lần trước đây thì tình hình giá cả leo thang được khắc phục mau chóng, lần này thì
khác hẳn, sự mất cân đối giữa cung – cầu sẽ còn kéo dài, hậu quả là giá nông sản, lương thực,
thưc phẩm sẽ còn ở mức cao trong một thời gian vô hạn định. Tình hình này sẽ còn tệ thêm vì các quốc gia xuất khẩu nông sản thay vì ngồi lại bàn bạc với nhau để tìm ra một phương thức
giải quyết có lợi cho toàn cầu, thì các chính khách lại có xu hướng bảo vệ lợi ích quôc gia
bằng những chính sách cục bộ.
Nhìn chung thì khủng hoảng lương thực sẽ đe dọa hòa bình trên toàn cầu, mà thực tế thì trên
thế giới đang có những bất ổn liên quan đến tình trạng thiếu hụt lương thực: Những cuộc biểu
tình gần đây chống tăng giá lương thực, thực phẩm và có cả bạo động ở Mexico, Ý,
Indonesia, Tây Phi, Ấn Độ,..là những bằng chứng rõ ràng nhất.
“Trông người lại nghĩ đến
ta”, trong tình hình giá cả
nông sản thế giới tăng cao
hiện nay, nhà nước VN nên
chăng có những biện pháp
đầu tư mạnh, cũng như có
những chiến lược dài hơi cho
nông nghiệp để có thể tận
dụng tình hình này mà sản
xuất nhiều nông sản xuất
khẩu, thu lại nhiều lợi nhuận
cho quốc gia?
VN hiện nay là một trong
những nước xuất khẩu gạo
lớn trên thế giới, vậy mà
trong những ngày giáp hạt,
vẫn có người còn thiếu ăn,
bao nhiêu năm nay người
nông dân vẫn là tầng lớp có
thu nhập thấp trong XH. Hy
vọng là với tình hình giá cả
nông sản này, tuy là xấu cho
thế giới, nhưng sẽ là nguồn lợi cho nông dân nói riêng và đất VN nói chung.
Tư liệu tham khảo:
1. Anthony Faiola, Soaring Food Prices Putting U.S. Emergency Aid in Peril Supplies
and Recipients Likely to Be Reduced, 1.3.2008.
2. Vivienne Walt/Paris, The World’s Growing Food-Price Crisis, 27.2.2008
3. Massie Santos Ballon, Why ethanol production will drive world food prices even
higher in 2008?, 25.1.2008.
4. Kathleen Kingsbury, After the Oil Crisis, a Food Crisis?, 16.11.2007

TrackBack URI

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: