Ktetaichinh’s Blog

December 13, 2009

Thông Điệp từ chuyến công du Châu Á của Tổng thống Obama

Filed under: Uncategorized — ktetaichinh @ 1:46 am
Tags: , , ,

Sau giấc ngủ thật dài ở ASEAN qua hơn 4 thập niên, Rồng Trung Hoa trỗi dậy đủ để trở thành siêu cường kinh tế và quân sự đứng sau Hoa Kỳ. Trung Hoa đang muốn nuốt chửng Miến Điện, Việt Nam, Lào, Cambodia và đang chơi trò mèo vờn chuột ở Vương Quốc Thái Lan. Họ đang gây hốt hoảng cho cường quốc kinh tế số hai Nhựt Bản và các Hổ Phương Đông như Singapore, Nam Hàn và Đài Loan. Sức mạnh của Trung Hoa cũng đủ để Nga, Ấn Độ, Úc Châu, Cộng Đồng Châu Âu, Châu Phi và Châu Mỹ La Tinh phải xem xét lại cơ cấu chính trị, quân sự, kinh tế và ngoại giao của mình. Trước cường độ “rung chuyển thế giới” của Rồng Trung Hoa đang đổi màu từ đỏ qua xanh, Hoa Kỳ thấy cần trở lại Đông Nam Á để tạo “thế cân bằng quyền lực” vì quyền lợi lâu dài lẫn khu vực mà Hoa Kỳ đang hướng tới.

Thế trận ASEAN và APEC
Vị Tổng Thống da màu đầu tiên của Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ đã trở thành biểu tượng cực thịnh của nền dân chủ sinh động và một xã hội đa chủng tộc được ổn định tuyệt đối bằng pháp trị. Ông đã tới Châu Á trong sự giao tiếp đầy hân hoan, hoàn toàn khác với tinh thần bài Mỹ cách đây hơn bốn thập niên. Cùng vào thời điểm nổ ra cuộc cách mạng Đông Âu khởi đầu cho tiến trình dân chủ hóa nước Nga và biến cố đẫm máu Thiên An Môn, việc hình thành Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông Nam Á (ASEAN) năm 1967 và sự cho ra đời Diễn Đàn Hợp Tác Kinh Tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) không phải là việc làm ngẫu nhiên của những nhà hoạch định chiến lược của Hoa Kỳ.
Thế trận Châu Á Thái Bình Dương mà Hoa Kỳ dàn dựng bằng ASEAN và APEC đã chín mùi nhờ sự quẫy đuôi mạnh mẽ của Rồng đỏ Trung Hoa. Tổng thống Obama mang một thông điệp mới của Hoa Kỳ tới vùng này: ―Chúng tôi là một quốc gia Châu Á Thái Bình Dương và chúng tôi sẽ có mặt tại đây về lâu về dài,‖ như lời xác nhận của người phụ trách chính sách Á Châu trong Hội đồng An ninh quốc gia Hoa Kỳ Jeffrey Bader. Hướng về ―Thế Cân bằng Chiến Lược Đông Nam Á‖, chúng ta hãy chờ xem kết quả của cuộc vận động tế nhị của Tổng thống Obama cho tiến trình dân chủ ở Miến Điện qua cuộc bầu cử của quốc gia này vào năm 2010 để rút ra bài học dân chủ cho Việt Nam và Lào. Đây là yếu tố cần để các nước thành viên ASEAN tự xóa các khác biệt và tiến tới sự đồng thuận cho một cộng đồng phát triển Đông Nam Á vào năm 2015, như tầm nhìn chung mà tổ chức ASEAN đang hướng tới. Vì vậy Giáo sư Amitav Acharya rất hữu lý khi nhận xét rằng cuộc họp giữa Tổng thống Obama và ASEAN là ―quan trọng cả về thực chất và tính biểu tượng cao‖.
Hợp tác thực dụng của Hoa Kỳ và Bắc Kinh
Giới truyền thông soi rọi vào ba lãnh vực kinh tế, chính trị và quân sự tiềm ẩn phía sau đường lối ―hợp tác thực dụng‖ của Hoa Kỳ mà Tổng thống Obama đã đánh tiếng từ Tokyo trước khi đến Bắc Kinh.
Kinh Tế:
Về kinh tế, việc áp đặt thuế quan lên thép và lốp xe nhập từ Trung Quốc trước chuyến công du của Tổng thống Obama được xem là điều kiện trao đổi một cách ―thực dụng‖ cho việc TQ ghìm giá đồng yuan. Hành động ghìm giá thay vì thả nổi đồng yuan là con dao hai lưỡi vừa hạ giá hàng xuất khẩu, cạnh tranh với các quốc gia Á Châu vừa kiếm lời nhiều hơn và chiếm lĩnh lâu hơn thị trường Hoa Kỳ. Hiện tại Hoa Kỳ là bạn hàng lớn nhất cùa Trung Quốc; ngược lại, Trung Quốc là chủ nợ hàng đầu của Hoa Kỳ. Thật không ngoa khi nói rằng mối quan hệ kinh tế Hoa—Trung đang gắn liền thế ―môi hỡ răng lạnh‖. Chủ tịch Hồ Cẩm Đào tuy phớt lờ không nhắc đến vấn đề tiền tệ một cách công khai, nhưng khó tiếp tục tránh né ―hợp tác thực dụng‖ của Obama nếu muốn các bên cùng hưởng lợi.
Chính Trị:
Trong chuyến thăm Bình Nhưỡng vào đầu tháng 10 của Thủ tướng Ôn Gia Bảo, Kim Chính Nhất đã thông báo rằng Bắc Hàn sẵn sàng trở lại đàm phán sáu bên. Tuy nhiên, việc quay trở lại đàm phán phụ thuộc vào tiến bộ của hội đàm song phương giữa Bắc Hàn và Hoa Kỳ. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ nói rằng chắc chắn chính quyền Obama tán thành bang giao tốt đẹp hơn với Bắc Triều Tiên, nhưng sẽ giữ nguyên lập trường đối thoại với Bình Nhưỡng phải nằm trong khung sườn các cuộc đàm phán sáu bên. Và gần đây Tổng thống Obama tái xác nhận Bắc Kinh là yếu tố không thể thiếu để giải quyết vấn đề này. Lý luận kiểu ―kiến bò chén‖ này khiến nhiều người có quyền đặt ra câu hỏi: ―Phải chăng khi Hoa Kỳ và Trung Quốc đồng thuận giải quyết dứt điểm vấn đề Bắc Triều Tiên, họ sẽ chẳng còn gì để ngã giá với Nhựt Bản và Nam Hàn?‖ Tương tự, cách ứng xử trong vấn đề Iran, thỏa hiệp giữa Hoa Kỳ—Trung Quốc vẫn chưa đủ, mà lại cần ―hợp tác thực dụng‖ với Medve-dev từ Điện Kremlin và cần gắn liền với chiến trường Afghanistan.
Quân Sự:
Tuy không có tuyên bố chi tiết nào về quân sự giữa Tổng thống Obama và Chủ tịch Hồ Cẩm Đào, chúng ta có thể hiểu rằng mục tiêu quân sự mà hai bên đang quan tâm chính là vùng Thái Bình Dương. Điều này được thể hiện qua sự phô trương sức mạnh quân sự của Trung Quốc trên biển Đông cùng cuộc diễn binh với quy mô lớn nhân kỷ niệm lần thứ 60 ngày thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Và cách đây không lâu còn có thêm cuộc thảo luận về hợp tác quân sự với ông Tập Cận Bình ở Ngũ Giác Đài. Chúng ta cũng hiểu rằng, sức mạnh quân sự mà Trung Quốc hiện có chỉ đủ để tham gia vào công tác chống cướp biển và hù dọa láng giềng. Trung Quốc vẫn còn một chặn đường khá dài ở phía trước để theo đuổi Hoa Kỳ. Vì vậy Hoa Kỳ có lý do chính đáng để bảo vệ quyền lợi của mình qua sự ―hợp tác thực dụng‖ về quân sự đa phương trong vùng để ―cân bằng quyền lực‖ với Trung Quốc.
Dân chủ trong khu vực Đông Nam Á năm 2012
Nếu được sự đáp ứng từ mọi phía theo chiều hướng tích cực, chuyến công du của Tổng thống Obama có thể là viên gạch đầu tiên cho một cuộc cách mạng xanh tại Á Châu. Sự ảnh hưởng này có thể với tầm vóc rộng lớn hơn, tiến bộ hơn và đem lại nhiều phúc lợi hơn cho nhân loại so với cuộc cách mạng 1989 tại Đông Âu. Và cũng trong khuôn khổ này, chúng ta có thể kỳ vọng vào tiến trình dân chủ hóa ở Miến Điện, sau đó Việt Nam và Lào như là tiền đề cho sự trỗi dậy của khối ASEAN. Chúng ta nhìn thấy nước Nga hoàn tất lộ trình dân chủ còn dang dỡ vào cuối nhiệm kỳ của Gorbachev. Chúng ta cũng có thể thấy được một nước Trung Hoa sẽ lần bước theo đoạn đường dân chủ hóa nước Nga của Gorbachev cách nay 20 năm. Người thực hiện cuộc cách mạng này chắc chắn không phải Chủ tịch Hồ Cẩm Đào hoặc ai đó xuất thân từ Đoàn Phái (Đoàn Thanh Niên), vì nhóm này đã bị đốt cháy bởi biến cố Tân Cương. Có thể là Tập Cận Bình, người tiến thân từ các tỉnh trù phú vùng duyên hải, nhảy vọt lên Phó Chủ tịch nước sau khi nắm chức Bí thư Thượng Hải (2006), rồi Ủy viên Ban thường vụ Bộ Chính Trị (2007), và có nhiều khả năng được bình chọn vào Quân Ủy Trung Ương. Chúng ta mong được nhìn thấy CHND Triều Tiên sẽ thoát khỏi đói nghèo và tiến dần tới lộ trình thống nhứt với Nam Hàn trong hòa bình như Đông Đức đã làm cách nay hai thập niên. Chúng ta sẽ có nhiều hy vọng nhìn thấy nền kinh tế thế giới phục hồi nhờ có những điều chỉnh cần thiết giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển. Sau cùng, chúng ta hy vọng vấn nạn nóng ấm toàn cầu sẽ được quan tâm đúng mức tại Copenhagen vào năm tới. Nếu các giấc mơ trên đây trở thành hiện thực, chúng ta có thể chứng kiến một kỷ nguyên thịnh vượng cho Châu Á—Thái Bình Dương nhằm phục vụ cho toàn thể nhân loại.
Tuy nhiên, chúng ta cũng không loại trừ trường hợp xấu nhứt có thể xảy ra vì sự tham lam và ích kỷ của con người. Hoặc vì nhu cầu tiêu thụ kho võ khí khổng lồ của các cường quốc, vì không còn con đường nào khác để giúp nền kinh tế thế giới phục hồi khi nó rơi vào chu kỳ thứ hai của hình W. Hoặc vì nhu cầu năng lượng của mỗi nước, vì chủ nghĩa chủng tộc tiếp tục dâng cao tại Trung Quốc, vì hòa bình vẫn là điều không tưởng cho thế giới Hồi giáo và vì mối đe dọa nóng ấm toàn cầu không được giải quyết. Trong trường hợp này, nhân loại sẽ khó tránh khỏi một cuộc Thế Chiến III để có một trật tự thế giới mới và để ổn định nền kinh tế thị trường. Bên cạnh đó, đây là cơ hội để có ―làn ranh cố định cho thế giới Hồi Giáo‖ và quan trọng hơn cả là để đưa nhân loại ra khỏi họa ―Đại Hồng Thủy‖.
Năm 2012 được cho là mốc thời gian để đo lường giữa sáng và tối. Sự thay đổi dựa vào nhiều yếu tố tại các quốc gia ASEAN, thế giới Hồi giáo, sự phục hồi của nền kinh tế và các vấn đề liên quan thay đổi khí hậu. Tùy theo mức độ mà các giả thuyết trên trở thành hiện thực hay chỉ là những tuyên truyền nhằm tô điểm cho một giai đoạn hòa bình giả tạo, chúng ta sẽ thẩm định được sự sáng và sự tối vậy.
Huỳnh Công Luận
Tài Liệu Tham Khảo:
[1] Kim Ghattas, BBC News; Obama tìm cách trấn an đồng minh châu Á http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2009/11/091112_obama_asia_analysis.shtm
[2] Mai Vân, RFI; Mỹ-Nhật nỗ lực làm dịu tình hình trƣớc chuyến công du của Obama; Bài đăng ngày 12/11/2009 Cập nhật lần cuối ngày 12/11/2009 17:04 TU. http://www.rfi.fr/actuvi/articles/119/article_5672.asp
[3] VOA News; 13/11/2009; Kỳ tăng cường ‘cách tiếp cận mới với ASEAN‖ http://www.voanews.com/vietnamese/mobile/displaystory.cfm?id=375873&metadataid=1340
[4] Hồng Minh; Hoa Kỳ – Trung Quốc: Hợp tác thực dụng; BBC News; Cập nhật: 14:16 GMT – thứ ba, 17 tháng 11, 2009; http://www.bbc.co.uk/vietnamese/forum/2009/11/091117_china_us_opinion.shtml

TrackBack URI

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: