Ktetaichinh’s Blog

December 10, 2009

Chứng nhận nguồn gốc nguyên liệu chế biến thủy sản XK vào EU: Nước đến chân chưa nhảy

Filed under: Uncategorized — ktetaichinh @ 2:29 am
Tags: ,

Từ ngày 1/1/2010, Luật IUU (Quy định về hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp, không có báo cáo và không theo quy định) của EU bắt đầu có hiệu lực, xuất khẩu thủy sản sang EU từ nguyên liệu đánh bắt phải có giấy chứng nhận nguồn nguyên liệu hợp pháp.

CôngThương – Tuy nhiên, đến thời điểm này, mọi động thái của các cơ quan quản lý nhà nước về quy định này quá chậm trễ, gây không ít khó khăn cho doanh nghiệp.


Theo quy định của Ủy ban Châu Âu (EC), từ 1/1/2010, tất cả các lô hàng thủy sản nhập khẩu phải có chứng nhận tên tàu và vùng biển khai thác. Các sản phẩm thủy sản nhập khẩu vào EU phải có giấy chứng nhận đánh bắt. Cơ quan chức năng của nước có tàu đánh bắt phải xác nhận rằng, thuỷ sản đánh bắt được trên tàu là phù hợp với quy định của pháp luật và các quy định quốc tế về quản lý vào bảo tồn nguồn lợi thủy sản. Luật này cũng nêu rõ chế tài xử phạt ở mức tối thiểu gấp 5 lần giá trị của sản phẩm thuỷ sản sai phạm thu hồi được khi phát hiện vi phạm quy định nói trên. Ngoài ra, có thể tiến hành các biện pháp xử khác kèm theo như tịch thu tạm thời tàu đánh bắt cá vi phạm, tịch thu sản phẩm đánh bắt được và ngư cụ bị cấm, tạm dừng hoặc thu hồi giấy phép đánh bắt, giảm bớt hoặc thu hồi quyền đánh bắt…

Đã có một quãng thời gian khá dài (từ giữa năm 2008) để các cơ quan quản lý cũng như các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản trong nước chuẩn bị đáp ứng những yêu cầu của EU, nhưng tới thời điểm này, khi thời hạn thực hiện đã gần kề mà vẫn chưa có sự chuyển biến nào. Ông Nguyễn Hữu Dũng, Phó chủ tịch Hiệp hội Chế biến xuất khẩu thủy sản (VASEP) bày tỏ: Ngay từ khi EU ban hành quy định, hiệp hội đã có đề xuất nhưng các cơ quan quản lý nhà nước chưa có động thái gì. Trong khi nhiều nước đã đăng ký với EU về cơ quan nào sẽ là đơn vị cấp giấy phép, mẫu giấy chứng thư được mở như thế nào.. thì đến thời điểm này Việt Nam vẫn chưa đăng ký. Bây giờ các cơ quan quản lý mới cử đoàn đi EU là quá muộn. Theo ông Dũng, sự chậm trễ này sẽ gây khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu khi thị trường EU mỗi năm tiêu thụ khoảng 30% sản lượng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.

Đầu tháng 12/2009, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có cuộc họp khẩn với các địa phương về vấn đề này và tìm phương án thực hiện. Thực tế, nghề cá ở Việt Nam có quy mô nhỏ, phần lớn cá đánh bắt được là tiêu thụ ở thị trường nội địa, có một phần trong số đó làm nguyên liệu xuất khẩu. Nhiều doanh nghiệp và ngư dân tham dự cuộc họp đã thắc mắc không biết tách riêng phần nguyên liệu đó thế nào, nhất là việc mua- bán thường qua khâu trung gian.

Theo Cục Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản, để đảm bảo cho việc thực thi quy định của Luật IUU, phải dựa vào nhật ký khai thác của tàu đánh bắt trên biển. Tuy nhiên, điều này cũng gây khó khăn không nhỏ cho các chủ tàu vốn chỉ quen đánh bắt gần bờ, trình độ văn hóa hạn chế nên việc ghi chép nguồn gốc xuất xứ đầy đủ cho các lô hàng không đơn giản.

Ông Nguyễn Chí Lương – Chi Cục trưởng Chi Cục Khai thác bảo vệ nguồn lợi thủy sản Nghệ An nói: “Đến giờ này các địa phương vẫn phải chờ do chưa có thông tư quy chế hướng dẫn từ phía Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn. Nếu triển khai việc ghi nhật ký khai thác, chắc chắn ngư dân trong tỉnh sẽ gặp không ít khó khăn bởi từ trước đến nay bà con chưa hề có ý thức ghi nhật ký. Việc làm thay đổi nhận thức và hành vi của bà con đã khó, huống gì điều kiện trên biển nhiều rủi ro, khó khăn, ngư dân khó lòng thực thi ghi nhật ký hằng ngày”.

Nhiều cái khó được các địa phương đưa ra như quá gần kề thời hạn mà chưa biết thực hiện thế nào; kinh phí thực hiện cũng không có…. Tuy nhiên, Cục trưởng Cục Khai thác bảo vệ nguồn lợi thủy sản Chu Tiến Vĩnh lại cho rằng: “EU hứa sẵn sàng giúp đỡ kỹ thuật và nhân lực. Tất cả các tàu thuyền từ đây đến cuối năm 2009 có thể yên tâm đánh bắt. Về khâu nhật ký khai thác không khó khăn gì bởi sổ, bút đã sẵn sàng rồi, chỉ cần ghi ngày tháng, vĩ độ nữa là được. Vấn đề là ngư dân vẫn ngại và đã… quên mất công đoạn này. Nếu quy định có hiệu lực và có tính pháp lý thì chắc chắn bà con phải thực thi”.

Nói thì dễ nhưng để thay đổi một thói quen đã ăn sâu vào ngư dân thì không hề đơn giản. Chính bởi vậy, để hoạt động xuất khẩu thủy sản của các doanh nghiệp trong những tháng đầu năm 2010 không gặp trở ngại, theo ông Dũng, điều cần làm ngay của các cơ quan quản lý nhà nước là đăng ký, làm việc với EU, thông báo cho họ là cơ quan nào cấp giấy phép. Thủ tục cấp sẽ như thế nào. Đưa ra các quy tình, thủ tục đơn giản nhất mà hiệu quả để không gây khó cho doanh nghiệp. Ngoài ra, cũng cần bố trí lực lượng làm vấn đề này để có thể giải quyết nhanh chóng cho các doanh nghiệp. Làm được điều này, 330 doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thủy sản được phép đưa hàng vào châu Âu mới mong không bị gián đoạn kinh doanh trong giai đoạn đầy khó khăn này.

TrackBack URI

Blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: