Thợ hàn là một trong những ngành nghề được Canada ưu tiên nhập cư theo dạng tay nghề. Ảnh: Google.

Khác với suy nghĩ của nhiều người, những người đi theo dạng kỹ năng không hẳn là những người làm việc trong các ngành được coi là VIP tại Việt Nam như tài chính ngân hàng, luật hoặc phải có bằng tiến sĩ.

Chào các độc giả của chuyên mục Người Việt Nam trên VnExpress.

Thời gian vừa qua tôi có đọc nhiều bài viết về và các câu hỏi về những trường hợp liên quan tới các thủ tục, hình thức định cư tại nước ngoài.

Trong bài viết này, tôi muốn viết một bài chuyên về việc này và hy vọng sẽ có nhiều độc giả cùng tham gia góp ý để những độc giả nào quan tâm tới việc định cư tại nước ngoài có cái nhìn toàn cảnh, đa dạng hơn, đỡ tốn thời gian, công sức và chi phí do chưa nắm được các thông tin ngay từ ban đầu. Mỗi quốc gia sẽ có những chính sách định cư riêng, nhưng tổng thể cũng có những điểm chung. Trong bài viết này tôi xin tổng hợp những kiến thức chung về định cư mà tôi có được.

Định cư tại nước ngoài: Thông thường khi một người được phép định cư dài hạn tại nước ngoài thì sẽ có những quyền lợi gần giống như những người có quốc tịch, tuy nhiên có hai quyền là quyền liên quan tới bầu cử (thường là khộng được bầu cử và ứng cử vào các cơ quan quyền lực nhà nước) và quyền vào ra nước mình đang định cư bị hạn chế (nhiều quốc gia chỉ cho phép bạn ra khỏi nước đó trong vòng 6 tháng liên tục). Sau một thời gian nhất định (thông thường là ba năm sống liên tục tại quốc gia đang định cư) thì người định cư dài hạn được nhập quốc tịch hoặc phải thi để được phép vào quốc tịch (nếu thi trượt thì được thi lại và vẫn được tiếp tục định cư dài hạn).

- Định cư theo dạng đoàn tụ gia đình: Trường hợp này vợ chồng bảo lãnh nhau, bố mẹ bảo lãnh con cái, con cái bảo lãnh bố mẹ. Hiện tại theo tôi biết thì không còn nước nào cho phép anh, chi em bảo lãnh cho nhau. Thông thường trường hợp bảo lãnh vợ chồng, hoặc vợ chồng bảo lãnh con dưới 18 tuổi thủ tục làm khá nhanh để tạo điều kiện cho người định cư ổn định cuộc sống, (con dưới 18 tuổi khi được bảo lãnh thì thông thường được nhập quốc tịch ngay). Nhưng với trường hợp con cái bảo lãnh bố mẹ và bố mẹ bảo lãnh con trên 18 tuổi hồ sơ được duyệt thường rất lâu.

+ Có nhiều quốc gia chấp nhận hình thức quốc tịch nơi sinh (tức là con cái bạn sinh ra tại quốc gia đó đương nhiên được công nhận là công dân, ví dụ Mỹ và Canada), với trường hợp này người mẹ được phép ở lại nuôi con nhưng không có chế độ như người được phép định cư dài hạn, sau khi con lớn 18 tuổi mới đủ điều kiện để bảo lãnh cho bố và mẹ định cư dài hạn tại quốc gia đó.

Tôi có đọc một tờ báo nói về việc giới chức Mỹ đang quan tâm tới tình trạng nhiều trẻ em là công dân Mỹ nhưng không sống tại Mỹ vì nhiều bố mẹ là người châu Á đã tìm cách đi du lịch sang Mỹ và sinh con tại Mỹ để con cái có quốc tịch rồi đưa con về nước bản địa sinh sống. Nhưng khả năng trong thời gian tới hình thức này sẽ bị kiểm tra gắt gao và khó khăn hơn.

Một số trường hợp muốn con cái được nhập quốc tịch theo dạng nhận làm con nuôi, với trường hợp này thì đứa trẻ phải ra nước ngoài khá sớm (dưới 18 tuổi) và người nhận làm cha mẹ nuôi sẽ phải hoàn toàn chịu các trách nhiệm pháp lý cho đứa trẻ, sau khi lớn lên đứa trẻ đó không có khả năng bảo lãnh cha mẹ đẻ của chúng nữa.

+ Với trường hợp vợ bảo lãnh chồng là thường hợp khá phổ biến và bị kiểm tra tương đối kỹ lưỡng vì sợ những hồ sở làm giả để đưa người sang, sở di trú sẽ có nhiều biện pháp khác nhau để kiểm tra tính chính xác và hợp lý của hôn nhân, nếu bạn đã được định cư nhưng sau đó mới bị phát hiện ra có hành vi gian lận sẽ bị tước thẻ định cư và trục xuất về nước, thậm chí những ai đã có quốc tịch còn có thể bị tước cả quốc tịch. Những người có hành vị nhận tiền để làm giả vợ chồng có thể bị pháp luật từng nước xử lý theo các hình thức khác nhau, nếu nặng có thể bị truy tố. Với những người định cư theo trường hợp này cũng khá rủi ro vì nhiều trường hợp bị lừa tiền và không bao giờ còn cơ hội để định cư vào quốc gia mình muốn nữa.

- Định cư theo dạng kỹ năng: Nhiều quốc gia thiếu lao động trong các lĩnh vực nhất định và có nhu cầu cho phép nhập cư những người có kỹ năng trong các nghành nghề mà họ đang thiếu. Đây không phải là dạng cấp visa tạm thời cho người tới lao động (theo hình thức xuất khẩu lao động) mà trường hợp này là định cư dài hạn và được phép nhập quốc tịch sau một thời gian nhất định, được phép cho cả vợ chồng và con cái cùng sang.

Danh sách các nghành nghề và tiêu chuẩn thường được sở di trú công bố công khai trên website. Khác với suy nghĩ của nhiều người, những người đi theo dạng kỹ năng không hẳn là những người làm việc trong các nghành được coi là VIP tại Việt Nam như tài chính ngân hàng, luật hoặc phải có bằng tiến sĩ. Tôi có xem danh sách các nghành nghề mà Canada đang thiếu thì phần nhiều thuộc các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe (bác sĩ, y tá, dược sĩ), nhà hàng ăn uống (đầu bếp), thợ (thợ hàn, thợ chì, thợ khoan…).

Nhiều trường hợp muốn con cái sang du học và sau đó định cư luôn theo dạng kỹ năng (hai trong một) nhưng chọn ngành nghề học sai (tài chính hay luật), tuy con cái họ đã tốt nghiệp thạc sĩ nhưng vẫn rất khó để xin định cư dạng kỹ năng vì đây không phải là ngành nghề mà Canada thiếu hụt nhân lực. Các tiêu chuẩn thông thường đối với định cư theo dạng kỹ năng thường xét trên khía cạnh độ tuổi, bằng cấp và kinh nghiệm nghề nghiệp phù hợp với danh mục nghề nghiệp đang thiếu hụt, trình độ ngoại ngữ.

- Định cư dạng doanh nhân: Đối với những người đã từng có kinh nghiệm quản lý, kinh doanh, có tài sản ở mức quy định tối thiểu nào đó và có mong muốn mở doanh nghiệp kinh doanh tại nước họ muốn sang định cư. Với trường hợp này thì tiêu chuẩn về kinh nghiệm quản lý cũng không đơn giản bao gồm chức vụ quản lý, số năm kinh nghiệm và quy mô doanh nghiệp họ từng quản lý phải đạt chuẩn nhất định. Ngoài ra họ phải có đề án kinh doanh và khi sang định cư cũng sẽ bị kiểm tra hiệu quả của việc điều hành kinh doanh bao gồm cả số việc làm tạo ra, lợi nhuận và việc đóng thuế. Trên cơ sở đó thì việc định cư mới được lâu dài và cho phép nhập quốc tịch sau này.

- Định cư dạng đầu tư: Đây là trường hợp cho phép định cư với những người có trình độ quản lý, có nhiều tiền. Cụ thể như ở Canada thì phải có số tài sản chứng minh được là 1,6 triệu CAD và phải bỏ vào một ngân hàng số tiền là 800.000 CAD trong 5 năm mà không được hưởng lãi. Sau đó thì sẽ được hòan trả lại số tiền và với trường hợp này thì không cần phải có hoạt động kinh doanh hay phương án kinh doanh như dạng định cư doanh nhân.

Tất cả các thông tin về chương trình định cư, thủ tục, trình tự, thời gian xét duyệt đều được công bố công khai trên website của sở di trú. Do vậy, tốt nhất là những ai quan tâm nên truy cập và tìm hiểu kỹ những thông tin này, nếu không biết tiếng có thể nhờ người dịch hoặc dùng công cụ google translate. Các thủ tục có thể tự làm hoặc thuê luật sư tùy theo điều kiện và hòan cảnh từng người.

21 giờ tối ngày 24/3, nhiều vùng ở Hà Nội đã cảm nhận được cơn rung chấn khá lâu. Theo kênh truyền hình Channel News Asia, tâm động đất nằm ở khu Tam giác vàng giữa Myanmar, Lào và Thái Lan với cường độ của trận động đất là 6,8 độ Richter.

Cơn chấn động đã khiến nhiều người dân sinh sống ở Hà Nội, đặc biệt tại các chung cư cao tầng, thật sự hốt hoảng và chỉ biết lao vội ra khỏi nhà để phòng rủi ro. Để giúp các độc giả có một cách thoát hiểm đúng đắn khi xảy ra động đất, Ban Khoa học xin trích giới thiệu các hướng dẫn của một đội trưởng đội cứu nạn thuộc tổ chức American Rescue Team International (ARTI) – một trong những tổ chức cứu hộ giàu kinh nghiệm nhất thế giới:

1. Hầu hết những người chỉ đơn giản “cúi đầu xuống và ẩn náu” khi các tòa nhà sụp đổ bị nghiền nát đến chết.  Những người chui xuống các vật như bàn làm việc hay ô tô, cũng bị nghiền nát.

2. Các con mèo, chó và trẻ nhỏ thường cuộn tṛòn một cách tự nhiên trong tư thế bào thai. Bạn cũng nên như vậy trong một trận động đất. Nó là một bản năng sống sót an toàn tự nhiên.

Bạn có thể sống sót trong một khoảng trống nhỏ hơn. Hãy đến cạnh một vật, cạnh một cái tràng kỷ, cạnh một vật to lớn đồ sộ mà sẽ bị bẹp nhẹ nhưng để lại một khoảng trống cạnh nó.

3. Các toà nhà gỗ là những loại nhà an toàn nhất để ẩn náu trong một trận động đất. Gỗ linh hoạt và di động theo các sức mạnh của trận động đất. Nếu toà nhà gỗ sụp đổ, các khoảng trống an toàn lớn sẽ được tạo ra. Cũng vậy, các toà nhà gỗ có sức nặng tập trung, bị phá huỷ ít hơn. Các toà nhà gạch sẽ đổ đến từng viên gạch. Các viên gạch sẽ gây ra nhiều vết thương nhưng cơ thể vẫn ít bị đè nén hơn so với các tấm bê tông.

4. Nếu bạn đang trên giường trong đêm và một trận động đất xảy ra, đơn giản là lăn khỏi giường. Một khoảng trống an toàn sẽ tồn tại gần giường. Các khách sạn có thể có được tỷ lệ sống sót cao hơn trong động đất, đơn giản bằng việc dán một dấu hiệu phía sau cửa của mỗi pḥòng báo cho những người thuê pḥòng nằm xuống sàn, ngay cạnh giường trong một trận động đất.

5. Nếu một trận động đất xảy ra và bạn không thể trốn thoát dễ dàng bằng cách qua cửa lớn hoặc cửa sổ, hãy nằm xuống và cuộn tṛòn trong tư thế bào thai ngay cạnh một ghế tràng kỷ hay một ghế lớn.

Cách đây một tuần trở về trước, hình ảnh “người Nhật” trong mắt mình = tỉ mẩn + lẩn thẩn. Hơi máy móc, kỷ luật, và có phần lạnh lùng nữa. Tóm lại, theo tự điển ngôn ngữ hiện đại, là “củ chuối”!

Một viên gạch lát đường trên vỉa hè bị vỡ cần thay thế.  Thông thường chỉ cần 1 người, 1 xô vữa, 1 cái bay nhỏ và 5 – 10 phút. Nhưng ở đây, dễ bắt gặp trên đường một nhóm 4-5 người, chỉ để lo cho cái hòn gạch vỡ!  Hai người chặn hai đầu, cách xa “hiện trường” mỗi đầu khoảng 10m để “phân luồng giao thông” – vì là vỉa hè nên chủ yếu là người đi bộ và xe đạp, một vài chiếc mỗi phút trong giờ cao điểm, thấp điểm có khi nửa tiếng mới có một xe đi ngang. Một người trực tiếp lát lại viên gạch, người còn lại chuẩn bị vật liệu, dụng cụ, môt người nữa có thể đứng giám sát.  Thỉnh thoảng chở con đi học hai đón con về ngang qua những nơi sửa đường, gặp 2 bác ở  đầu phất cờ, dừng xe lại chờ lệnh chiều kia thông, có hiệu lệnh “mời” mới được phép đi. Bao giờ cũng kèm lời xin lỗi, và cảm ơn vì đã chờ đợi.   Nơi nào trải lại đường hay sửa những đoạn hơi dài thì cứ thế mà nhân số người lên. Đoạn đường được vá dài 5m cũng có khoảng chục người làm việc.  Cũng may là đường xá tốt, không mấy khi cần sửa, chứ không một người Việt như mình sẽ cứ phải ái ngại. Mình là người làm trở ngại người ta làm việc, mà cứ phải nhận lời xin lỗi. Là sao?

Vẫn thầm trách móc nhà trường sao rèn học sinh như rèn lính trong quân đội, “hành” con mình. Mùa đông, dù lạnh đến mấy cũng không đi tất trong lớp học của trường mẫu giáo, kể cả lớp học nhỏ nhất. Hàng tuần đều có những cuộc đi dạo, bất kể trời nóng chảy mỡ hay lạnh cắt da.  Mỗi đứa trẻ đầu đội mũ đồng phục có miếng vải che tai che gáy, khoác trên vai bình nước trà và cứ thế cả cô cả trò rồng rắn lên mây.  Các cấp lớn hơn thì tập thể dục giữa trời nắng chang chang.  Giữa mùa hè, đạp xe đi chợ, trời nắng người lớn đi trên đường còn thấy hoa xanh đỏ tím vàng hiện ra trước mắt, ngó vào sân trường thấy lũ trẻ đầu trần ngồi thành hàng giữa sân không một bóng cây, chờ đến lượt chạy!  Bụng dạ lẩm bẩm “Đúng là phát xít”.  Nhưng đó là mấy năm trước.  Công cuộc rèn con mình của nhà trường có hiệu quả trông thấy, chỉ sau khi sang đến năm nay bọn trẻ ít ốm đau hẳn đi kể cả những hôm thời tiết khắc nghiệt . Đấy không phải do công của người mẹ.

Một tuần nay thấy thêm nhiều thứ.

Trên TV, lãnh đạo đất nước kêu gọi người dân không mua xăng dầu tích trữ, để dành xăng cho những người sẽ phải đi di tản một chặng đường dài.  Rồi xăng dầu, dù vẫn có, nhưng nhiều nơi giới hạn số tiền mỗi lần mua.

Tưởng rằng tình hình biến động giá cả hàng hóa sẽ thay đổi, nhưng không. Ở vùng bị thiên tai, thậm chí các chủ máy bán hàng tự động mở ra phát miễn phí cho đồng bào. Các siêu thị hết hàng sớm trước khi có hàng mới đến, ông chủ đứng trước cửa xin lỗi vì không có đủ cung cấp cho nhu cầu của mọi người. Tại một cửa hàng mỳ ramen gần nơi tạm trú, chủ cửa hàng mở cửa và mời miễn phí tất cả mọi người, cho đến khi hết nguyên liệu để nấu. Trong tiết trời lạnh giá như giữa mùa đông  (trên dưới 0 độ C), tô mỳ nóng có sức mạnh thật lớn, cả về tinh thần.

Ở những nơi xa hơn, hàng hóa giảm giá, nhất là các nhu yếu phẩm. Lý do được chủ cửa hàng đưa ra: Để mọi người mua gửi/mang đến cho người thân ở những vùng bị nạn.

Hệ thống trang web bán hàng gần như lớn nhất nước ngừng gửi tất cả các thể loại email quảng cáo kể từ ngày 12.03, trong khi trung bình mỗi ngày một khách hàng phải nhận được 40-50 email quảng cáo của các cửa hàng trong hệ thống bán hàng !

Nếu “lạnh lùng”, tại sao người ta có thể yêu nhau được đến thế? Hóa ra mình nhầm.

Bởi ở đây người ta hiểu, tài nguyên quan trọng bậc nhất chính là  CON NGƯỜI.  Vì chẳng có tài nguyên gì, nên người ta càng coi trọng thứ vốn quý nhất này. Và cũng vì coi trọng con người, họ trở thành một trong những nền kinh tế đứng đầu thế giới, và hiện giờ, họ đã chứng minh cho cả thế giới biết họ có một nền văn hóa cũng đứng đầu thế giới.

Đơn giản là vậy nhưng mấy ai hiểu?
–

Một lần nữa, gia đình  KT xin cảm ơn những lời thăm hỏi từ tất cả, nhiều trong đó là những người bạn chưa từng gặp mặt.  Quả thực là trong cơn hoạn nạn mới thấy được nhiều thứ.  Thật xin lỗi nếu không trả lời kịp thời. KT chọn cách viết bài đều hàng ngày để báo bình an.

Có những comment ngỏ ý muốn quyên góp ủng hộ, xin hãy gửi tới Hội Chữ  Thập Đỏ Nhật Bản có địa chỉ trang web tại: http://www.jrc.or.jp/english/relief/l4/Vcms4_00002070.html

Với người Hàn Quốc và nhiều khách du lịch tắm hơi sauna và tắm ngủ Jjimjilbang đã trở thành một phần không thể thiếu khi trải nghiệm những văn hóa của xứ kim chi.

Có không ít người sau khi uống rượu say và không muốn về nhà khuya thì thường đến Jjimjilbang nghỉ đêm nhưng thực chất việc ngày khá nguy hiểm khi lượng nước mất đi sau khi uống rượu cộng thêm nhiệt độ tại các phòng Jjimjilbang luôn cao làm mồ hôi chảy nhiều sẽ dẫn đến nhiều trường hợp nguy hiểm không lường trước được

Thưa quý vị, đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam XI kết thúc hôm 19/1 sau hơn một tuần nhóm họp, với việc công bố kết quả bầu chọn ông Nguyễn Phú Trọng làm Tổng bí thư. Danh sách 14 ủy viên Bộ Chính trị ‘đầy quyền lực’ cũng đã được xác định. Trả lời VOA Việt Ngữ, giáo sư Carl Thayer, một chuyên gia về Việt Nam từng làm việc tại Học viện Quốc phòng Australia, đánh giá rằng Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam ‘không có nhiều lựa chọn để bầu vị trí Tổng bí thư’. Mời quý vị theo dõi cuộc phỏng vấn trong chuyên mục ‘Câu chuyện Việt Nam’ tuần này.

Nguyễn Trung | Washington, DC  Thứ Tư, 19 tháng 1 2011

Hình: REUTERS

Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 11 diễn ra từ ngày 12 đến 19/1 tại Hà Nội.

VOA: Ông đánh giá như thế nào về kết quả của Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam XI, khi ông Nguyễn Phú Trọng chính thức được bầu làm tân Tổng bí thư?

Giáo sư Carl Thayer: Việc lựa chọn này cho thấy Việt Nam luôn trong tình thế bị kẹt bởi chính những luật lệ mà mình đề ra, ví dụ như quy định là các giới chức cấp cao phải hoạt động trong Bộ chính trị 5 năm trước khi được bầu chọn. Vậy nên, khi phần lớn trong số 15 ủy viên Bộ chính trị nghỉ hưu (lần này là 6), thì họ không có nhiều lựa chọn.

Việc ông Trọng nắm giữ chức Tổng bí thư cũng là điều gây tranh cãi. Nếu chúng ta nhìn vào danh sách các ủy viên Bộ chính trị, vốn được sắp xếp theo số phiếu nhận được từ Ban chấp hành Trung ương, tôi nghĩ ông Trọng đứng ở vị trí thứ 6, chứ không phải đứng đầu. Dường như Ban chấp hành Trung ương có điều gì đó lưỡng lự về ông ấy, có thể là bởi lý do tuổi tác.

Kể từ năm 1986, khi ông Lê Duẩn qua đời sau 16 năm lãnh đạo Đảng, Việt Nam không muốn một người lãnh đạo Đảng mạnh mẽ và có quyền tối thượng. Ông Nông Đức Mạnh và Nguyễn Phú Trọng là ví dụ cho thấy các nhân vật được coi là có thể được chấp nhận, nhưng không được chờ đợi sẽ đóng vai trò tích cực và mang tính đột phá trong vài trò lãnh đạo Đảng.

VOA: Có ý kiến cho rằng Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đang ngày càng trở nên độc lập trong quyết định của mình. Thưa giáo sư, suy nghĩ của ông như thế nào?

Giáo sư Carl Thayer: Tôi cũng nghĩ vậy. Trước khi quá trình bỏ phiếu diễn ra, có thông báo rằng Ban chấp hành Trung ương mãn nhiệm muốn gia tăng số ủy viên Bộ chính trị lên 17 vị trí. Thậm chí, còn có đồn đoán rằng một trong các ủy viên là ông Phạm Gia Khiêm, dù quá tuổi, vẫn sẽ được giữ lại đảm nhiệm chức vụ vì họ cần một chuyên gia am tường về đối ngoại. Ban chấp hành Trung ương mới bầu đã bác bỏ điều này.

Trên thực tế, con số ủy viên Bộ Chính trị đã bị giảm trở lại còn 14 người. Điều đáng chú ý là các đại biểu từ các tỉnh thành còn có thể đưa ra đề cử vào Ban chấp hành Trung ương ngay tại hội trường. Con trai của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, hiện làm việc ở TP HCM, đã trúng cử vào Ban này, nhờ đề cử như vậy.

Vâng, đúng là Ban chấp hành Trung ương và các đại biểu tham dự Đại hội đã cho thấy họ độc lập hơn trước.

VOA: Một số nhà phân tích đánh giá rằng việc có thêm nhiều đại diện quân sự trong Ban chấp hành Trung ương cho thấy quân đội đang ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng sức mạnh. Ông có nghĩ như vậy không, thưa ông?

Giáo sư Carl Thayer: Trong Ban chấp hành Trung ương mới được bầu, có 19 ủy viên là từ quân đội, chiếm khoảng 10% tổng số thành viên trong Ban chấp hành và đây là điều bình thường.

Điều đáng chú ý là khi chúng ta nhìn vào danh sách các ủy viên Bộ chính trị, Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh đứng ở vị trí thứ hai và tin cho hay, ông đã nhận được tới 95% phiếu bầu, trong bối cảnh Việt Nam mới thông báo gia tăng ngân quỹ dành cho quốc phòng, chiếm khoảng 1,8% GDP. Khi nền kinh tế phát triển, chi tiêu cho quốc phòng của Việt Nam sẽ tăng từ khoảng 2,6 tỷ đôla lên 3,6 tỷ đôla.

Cho dù quân đội được tôn trọng và Bộ trưởng Quốc phòng đứng thứ hai trong danh sách, nhưng tôi không nghĩ con số đại diện quân đội trong Ban chấp hành Trung ương gia tăng rõ rệt. Thêm nữa, chỉ có một đại diện từ Bộ Quốc phòng là ông Bộ trưởng trong Bộ chính trị, chứ không phải là hai như hai kỳ đại hội trước đây.

VOA: Ông nhận định ra sao về việc ông Phạm Gia Khiêm (Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao) không được bầu vào Ban chấp hành Trung ương – điều mà một số nhà quan sát cho rằng đáng ngạc nhiên?

Giáo sư Carl Thayer: Đúng là đáng ngạc nhiên bởi lẽ không có người thay thế rõ ràng. Không ai trong Bộ chính trị, thậm chí là các ủy viên mới được bầu, có kinh nghiệm đáng kể về lĩnh vực đối ngoại. Trong khi Việt Nam đẩy nhanh việc hòa nhập toàn cầu, tôi nghĩ cần phải có một Bộ trưởng Ngoại giao là ủy viên Bộ Chính trị. Ông Khiêm sinh năm 1944 nên quá tuổi và rõ ràng cũng sẽ phải về hưu. Nhưng điều chưa rõ ràng là ai sẽ lên thay ông Khiêm.

VOA: Cho dù chưa chính thức được Quốc hội xác nhận, nhưng tin tức cho hay, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ tại vị thêm một nhiệm kỳ nữa và ông Trương Tấn Sang sẽ là tân chủ tịch nước. Theo công điện của cựu đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Michael Michalak được Wikileaks tiết lộ, ông Dũng và ông Sang được coi là ‘hai nhân vật quyền lực nhất tại Việt Nam hiện nay’. Ông có nghĩ vậy không, thưa giáo sư?

Giáo sư Carl Thayer: Vâng, tôi nghĩ họ quyền lực vì vai trò họ đại diện. Nếu chúng ta trở lại vài thập niên trước, Việt Nam là một quốc gia độc đảng độc đoán. Nhưng thời gian qua, vai trò của Thủ tướng, Văn phòng Thủ tướng và Nội các đã gia tăng nhanh chóng. Điều đó dẫn tới căng thẳng giữa vai trò làm luật và thực thi luật pháp giữa Đảng và nhà nước. Trong khi đó, ông Trương Tấn Sang leo lên vị trí Thường trực Ban bí thư Trung ương Đảng và đứng đầu trong danh sách được bầu. Dường như là các đảng viên tin cậy ông này.

Trong khi đó, ông Nguyễn Tấn Dũng đứng ở vị trí thứ ba, và điều đó cho thấy ông vẫn nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ. Một nhân vật khác mà tôi muốn chỉ rõ là Phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng đứng ở vị trí thứ tư gần với ông Dũng và sẽ là chủ tịch Quốc hội. Như vậy, trong tương lai, các chính sách của ông Dũng sẽ phải được người từng làm phó của ông thông qua tại quốc hội. Điều đáng chú ý là ông Hùng từng chỉ trích các quyết sách kinh tế của ông Dũng.

Cám ơn ông Carl Thayer. Đến đây cũng đã kết thúc chuyên mục ‘Câu chuyện Việt Nam’ do Nguyễn Trung phụ trách, phát sóng vào lúc 10 giờ tối thứ Bảy hàng tuần. Quý vị có thể bình luận về bài phỏng vấn này cũng như đọc các tin tức mới nhất, xem các phóng sự video, bình luận, trao đổi với các độc giả khác trên trang web của chúng tôi ở địa chỉ www.voatiengviet.com cũng như trên các trang web xã hội Facebook, Twitter và Yahoo 360 độ plus. Nguyễn Trung xin chân thành cám ơn và hẹn gặp lại quý vị trong chương trình tuần sau

* 9 ủy viên bộ Chính trị khoá X tái đắc cử bộ Chính trị

• Danh sách Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Ban Bí thư, Ủy ban kiểm tra TW, Chủ nhiệm UB kiểm tra TW khoá XI

SGTT.VN – Sáng nay 19.1, tân Tổng bí thư Ban chấp hành Trung ương nhiệm kỳ mới (2011 -2015) Nguyễn Phú Trọng cùng 14 Uỷ viên Bộ Chính trị, và Ban Bí thư trung ương (4 người) đã ra mắt.

Bộ Chính trị khóa XI ra mắt Đại hội. Ảnh: Trung Dũng

Danh sách 14 Uỷ viên bộ Chính trị khóa XI :

Thường trực Ban bí thư Trương Tấn Sang

Bộ trưởng bộ Quốc phòng Phùng Quang Thanh

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng

Phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng

Đại tướng, bộ trưởng bộ Công an Lê Hồng Anh

Bí thư thành ủy TP.HCM Lê Thanh Hải

Trưởng ban Tuyên giáo trung ương Tô Huy Rứa

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng

Bí thư thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị

Trung tướng, thứ tr­ưởng Bộ Công an Trần Đại Quang

Phó chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng

Chánh văn phòng Trung ương Đảng Ngô Văn Dụ

Tổng biên tập báo Nhân Dân Đinh Thế Huynh

Chủ nhiệm văn phòng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc

Khóa trước Bộ chính trị có 15 người. Trong số 14 Uỷ viên Bộ Chính trị khóa nầy, có 9 người là tái đắc cử và 5 ủy viên mới là bà Tòng Thị Phóng (Phó chủ tịch Quốc hội), ông Ngô Văn Dụ (Chánh văn phòng trung ương Đảng), ông Nguyễn Xuân Phúc (Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ), ông Đinh Thế Huynh (Tổng biên tập báo Nhân Dân) và ông Trần Đại Quang (Thứ trưởng Bộ Công an).

6 Ủy viên Bộ chính trị khóa X không tham gia Ban chấp hành khóa mới, gồm: Tổng bí thư Nông Đức Mạnh, Chủ tịch Nước Nguyễn Minh Triết, Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra Trung ương Nguyễn Văn Chi, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Hồ Đức Việt, Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng, Phó Thủ tướng Phạm Gia Khiêm.

Ban Bí thư :

Bộ chính trị sẽ cử 1 số người trong Bộ chính trị tham gia Ban bí thư. Ban chấp hành đã bầu 4 người vào Ban bí thư ( Khóa trước Ban bí thư có 10 người ) :

Ông Ngô Xuân Lịch, Trung tướng, phó chủ nhiệm tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam

Ông Trương Hoà Bình, chánh án Toà án Nhân dân tối cao

Bà Hà Thị Khiết, tr­ưởng Ban Dân vận Trung ương

Bà Nguyễn Thị Kim Ngân, bộ tr­ưởng bộ Lao động – thương binh và xã hội

Uỷ ban kiểm tra Trung ương gồm 21 người, do ông Ngô Văn Dụ, Chánh văn phòng Trung ương Đảng, làm chủ nhiệm.

Tân Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng sẽ chủ trì cuộc họp báo quốc tế ngay sau khi Đại hội kết thúc.

Tại phiên bế mạc sáng nay, Đại hội nghe báo cáo kết quả biểu quyết một số vấn đề trong các văn kiện, kết quả bầu Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương. Đại hội cũng đã thông qua toàn văn Điều lệ Đảng khóa XI và thông qua Nghị quyết Đại hội XI.

Thay mặt Đoàn chủ tịch, ông Trương Tấn Sang đọc kết quả bầu cử Bộ Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại kỳ họp thứ nhất. Theo đó, Bộ Chính trị gồm 14 người. Ban Bí thư gồm 4 người.

Ông Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch Quốc hội được bầu làm Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá XI.

Cũng tại phiên làm việc này, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI ra mắt Đại hội.Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đọc diễn văn bế mạc.

Phiên bế mạc được truyền hình và phát thanh trực tiếp.

Tiểu sử tóm tắt tân Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng

Ông Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá XI. Ảnh: TTXVN

Ông Nguyễn Phú Trọng sinh ngày 14.4.1944. Quê quán: Xã Đông Hội, huyện Đông Anh, Tp Hà Nội. Dân tộc: Kinh

Trình độ học vấn: Giáo sư, Tiến sĩ

Trình độ chuyên môn: Giáo sư, Tiến sĩ Chính trị học (chuyên ngành Xây dựng Đảng); Cử nhân Văn – đại học Tổng hợp.

Ngày vào Đảng: 19.12.1967, ngày chính thức: 19.12.1968. Là đại biểu Quốc hội: Khóa XI, XII

Tóm tắt quá trình công tác:

Từ 1963 đến 1967: Học khoa Ngữ văn trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Từ tháng 12/1967 đến 8/1973: Cán bộ biên tập Tạp chí Cộng sản; năm 1971 đi thực tế ở Thanh Oai, Hà Tây.

Từ tháng 9/1973 đến 4/1976: Nghiên cứu sinh khoa Kinh tế chính trị tại trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc (nay là Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), Chi uỷ viên.

Từ tháng 5/1976 đến 8/1980: Cán bộ biên tập Tạp chí Cộng sản, Phó bí thư chi bộ.

Từ tháng 9/1980 đến 8/1981: Học Nga văn tại trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc.

Từ tháng 9/1981 đến 7/1983: Thực tập sinh, tốt nghiệp PTS khoa học lịch sử (chuyên ngành Xây dựng Đảng) tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Liên Xô.

Từ tháng 8/1983 đến 02/1989: Phó ban (1983-1987), Trưởng ban Xây dựng Đảng (1987-1989); Phó Bí thư, Bí thư Đảng uỷ Cơ quan Tạp chí Cộng sản (1985-1991).

Từ tháng 3/1989 đến 8/1996: Uỷ viên Ban biên tập (1989-1990), Phó Tổng biên tập (1990-1991), Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản (1991-1996).

Từ tháng 1/1994 đến nay: Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam các khoá VII, VIII, IX, X.

Từ tháng 8/1996 đến 2/1998: Phó bí thư Thành uỷ Hà Nội, kiêm Trưởng ban cán sự Đại học, trực tiếp phụ trách Ban Tuyên giáo Thành uỷ Hà Nội.

Từ tháng 12/1997 đến nay: Uỷ viên Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam các khoá VIII, IX, X.

Từ tháng 2/1998 đến 1/2000: Phụ trách công tác Tư tưởng – Văn hoá và Khoa giáo của Đảng.

Từ tháng 3/1998 đến 8/2006: Phó chủ tịch (1998-2001), Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, phụ trách công tác Lý luận của Đảng (2001-2006).

Từ tháng 8/1999 đến 4/2001: Tham gia Thường trực Bộ Chính trị.

Từ tháng 1/2000 đến 6/2006: Bí thư Thành uỷ Hà Nội (khoá XII, XIII, XIV).

Từ tháng 5/2002 – 5/2007: Đại biểu Quốc hội khoá XI.

Từ tháng 5/2007 – đến nay: Đại biểu Quốc hội khoá XII.

Tại phiên họp toàn thể ngày 23.7.2007, Kỳ họp thứ nhất – Quốc hội khoá XII, ông đã được Quốc hội tín nhiệm bầu lại làm Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Ngày 18.1.2011, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần XI, ông đã được bầu làm Tổng bí thư Ban chấp hành Trung ương khoá XI

Thế nhưng, lại có tên Đinh Thế Huynh, Tổng biên tập báo Nhân Dân, người được đoán là sẽ vào bộ chính trị và thay Tô Huy Rứa để Rứa leo lên vị trí cao hơn là thường trực ban bí thư.
Theo danh sách công bố, thấy có tên hai phó thủ tướng đương nhiệm là Hoàng Trung Hải và Nguyễn Thiện Nhân cùng 11 bộ trưởng (trong số 21 bộ trưởng đương nhiệm) và 20 thứ trưởng
Trong số 175 ủy viên chính thức, có 19 người thuộc Bộ Quốc phòng chiếm số lượng đông nhất, 8 người thuộc Bộ Công an, 3 người thuộc Bộ Ngoại giao.
-Công bố danh sách Ban Chấp hành khóa XI

Sáng thứ Ba 18/01, một danh sách gồm 175 ủy viên chính thức và 25 ủy viên dự khuyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản khóa XI đã được công bố.

Chiều cùng ngày, ban chấp hành khóa mới có phiên họp kín để bầu chọn Bộ Chính trị và vị trí Tổng Bí thư.

Danh sách Ban Chấp hành công khai cho báo giới xếp theo thứ tự bảng chữ cái, nên không thể biết độ tín nhiệm của các nhân vật vừa trúng cử, được xét qua số phiếu bầu của đại biểu.

Các phóng viên không được tham dự phiên công bố kết quả kiểm phiếu bầu Ban Chấp hành Trung ương.
Tuy nhiên, thông tin rò rỉ từ bên trong cho biết một số lãnh đạo cấp cao, như các ông Trương Tấn Sang, Nguyễn Tấn Dũng, Nguyễn Phú Trọng… đều đạt tỷ lệ phiếu bầu cao trên 70%-80% trong cuộc bỏ phiếu chiều thứ Hai.
Nhiều nhân vật thuộc quân đội và công an nói chung cũng được đại biểu dành cho phiếu bầu lớn.
Một trong những người đạt tỷ lệ thuộc hàng cao nhất là Bộ trưởng Quốc phòng, Đại tướng Phùng Quang Thanh. Ông Thanh được nói nhận trên 95% phiếu bầu.
Một nguồn tin cho hay ông Tô Huy Rứa, trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, ủy viên Bộ Chính trị khóa X, được số phiếu thuộc “hạng trung”.

Gây bất ngờ

Một trong những điều gây bất ngờ là việc một ủy viên Bộ Chính trị khác, ông Phạm Gia Khiêm, 67 tuổi, hiện đang giữ chức Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao, đã không được đủ số phiếu bầu để vào Ban Chấp hành khóa XI.
Tuy quá tuổi, trước Đại hội vẫn có tin nói ông Khiêm sẽ tiếp tục ở lại Bộ Chính trị và tiếp tục lãnh đạo ngành ngoại giao.
Với việc ông Phạm Gia Khiêm không trúng cử ủy viên trung ương, cương vị bộ trưởng ngoại giao chắc chắn sẽ phải chuyển giao cho người khác.

Một số ủy viên mới

Nông Quốc Tuấn, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Giang
Nguyễn Chí Vịnh, Thứ trưởng Quốc phòng
Nguyễn Thanh Nghị, Phó Hiệu trưởng Đại học Kiến trúc TP HCM (ủy viên dự khuyết)

Có nhận định ông Nguyễn Thiện Nhân, Phó thủ tướng, có thể sẽ đảm nhiệm cương vị này.
Theo thông lệ, các chức vụ về chính phủ sẽ phải chờ tới sau bầu cử Quốc hội 22/05 tới mới được quyết định.
Trong danh sách Ban Chấp hành TW khóa XI có ông Nông Quốc Tuấn, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Giang, con trai của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh.
Ông Mạnh sẽ về hưu sau Đại hội này. Tên tuổi người thay thế ông, do Ban Chấp hành TW bầu vào chiều thứ Ba, sẽ được loan báo trong phiên bế mạc vào thứ Tư 19/01.
Tân Tổng Bí thư sẽ ra mắt và chủ trì một cuộc họp báo sau phiên bế mạc.
Các ủy viên trung ương mới đáng chú ý còn có ông Nguyễn Chí Vịnh, Thứ trưởng Quốc phòng, và ông Nguyễn Thanh Nghị (ủy viên dự khuyết), Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc thành phố Hồ Chí Minh, con trai của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.
Ông Đào Ngọc Dung, Bí thư Yên Bái, cũng tiếp tục trúng cử vào ban chấp hành khóa mới.
Nhân vật duy nhất tự ứng cử vào ban chấp hành, ông Nguyên Xuân Kiên, đã không trúng cử.

Bầu chọn Bộ Chính trị

Trước khi Đại hội XI khai mạc, một số nhân sự đề cử của Bộ Chính trị đã bị bác tại hội nghị trung ương, dẫn tới bình luận trong giới chuyên gia rằng Ban Chấp hành Trung ương đang ngày càng có tính độc lập trong các quyết định.
Trong khi đó nhiều đồn đoán hiện đang được lưu truyền quanh danh sách 17 thành viên Bộ Chính trị.
Với các ông Nông Đức Mạnh, Nguyễn Minh Triết, Trương Vĩnh Trọng, Nguyễn Văn Chi và Phạm Gia Khiêm thôi chức, sẽ phải có bảy tên tuổi mới tham gia Bộ Chính trị.
Trong các nhân vật được cho là có nhiều cơ hội vào Bộ Chính trị khóa XI có bà Tòng Thị Phóng, hiện là Phó Chủ tịch Quốc hội; và ông Trần Đại Quang, Thứ trưởng Bộ Công an.
Một số dịch chuyển khác là ông Tô Huy Rứa có thể trở thành Thường trực Ban Bí thư, thay ông Trương Tấn Sang; ông Ngô Văn Dụ trở thành trưởng Ban Tổ chức Trung ương, thay ông Hồ Đức Việt.
Tuy nhiên những thông tin không chính thống trên có thể còn thay đổi.

9/15 ủy viên Bộ Chính trị tái cử BCH khóa mới (VietNamNet)
-  - Sáng nay (18/1), danh sách 175 ủy viên chính thức và 25 ủy viên dự khuyết BCH TƯ khóa XI đã được công bố. 9/16 ủy viên Bộ Chính trị tái cử.
>> Xem danh sách ủy viên chính thức tại đây
>> Xem danh sách ủy viên dự khuyết tại đây
Các ủy viên Bộ Chính trị khóa X tái cử Ban chấp hành Trung ương khóa XI (xếp theo thứ tự A, B, C) gồm: Bộ trưởng Công an Lê Hồng Anh, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Bí thư Thành ủy TP HCM Lê Thanh Hải, Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng, Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Tô Huy Rứa, Thường trực Ban Bí thư Trương Tấn Sang, Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng.
Tổng bí thư Nông Đức Mạnh (71 tuổi), Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết (69 tuổi) không tham gia Ban chấp hành Trung ương khóa mới.
Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra TƯ Nguyễn Văn Chi, Trưởng ban Tổ chức TƯ Hồ Đức Việt, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Gia Khiêm, Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng sẽ không tham gia Ban chấp hành khóa mới.
Trong số các tân ủy viên Trung ương khóa XI có một số gương mặt mới như Bí thư Bắc Giang Nông Quốc Tuấn, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nguyễn Chí Vịnh, Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Quý Ngọ, Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí Đinh La Thăng.
Một số gương mặt được đại biểu đề cử thêm ngay tại Đại hội đã trúng cử ủy viên dự khuyết như ông Nguyễn Thanh Nghị, Hiệu phó trường Đại học Kiến trúc TP HCM; Nguyễn Xuân Anh, Bí thư quận ủy Liên Chiểu, Đà Nẵng.
Ông Nguyễn Xuân Kiên, người duy nhất tự ứng cử không có tên trong danh sách trúng cử.

Chiều nay, Ban chấp hành khóa mới sẽ họp bầu Bộ Chính trị, sau đó bầu Tổng bí thư từ danh sách ủy viên Bộ Chính trị. Sáng mai, Tổng bí thư khóa XI sẽ ra mắt Đại hội và chủ trì cuộc họp báo quốc tế.
Dưới đây là một số hình ảnh bầu cử Ban chấp hành Trung ương khóa XI:

Tổng bí thư Nông Đức Mạnh, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng bỏ phiếu

Thường trực Ban Bí thư Trương Tấn Sang và Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng

Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng, Bộ trưởng Công an Lê Hồng Anh, Phó Thủ tướng Phạm Gia Khiêm bầu BCH TƯ khóa XI

Đại biểu cuối cùng bỏ phiếu

Kiểm phiếu

Thảo Lam – Hạ Anh – Ảnh: Phạm Tuấn – Hoàng Long

http://www.viet-studies.info/kinhte/Danhsach-Chinhthuc-khoaXI.pdf

CLASSIFIED BY: Michael Michalak, Ambassador; REASON: 1.4(B), (D)

1. (C) SUMMARY: Preparations are already underway for major leadership changes in Vietnam as the Communist Party gears up for its Eleventh Party Congress in January 2011. As many as six of the Politburo’s fifteen members are expected to retire, including the General Secretary, State President, and National Assembly Chair. Conventional wisdom identifies CPV Standing Secretary Truong Tan Sang and Prime Minister Nguyen Tan Dung as the frontrunners to replace Nong Duc Manh as General Secretary. If Dung does not become General Secretary, odds are he will remain as Prime Minister. Politburo members since 1996, Dung and Sang have amassed unparalleled influence in Vietnam’s Party-state apparatus; they are arguably the two most powerful political figures in the country today. The problem is that, though rivals, Dung and Sang are also too alike for comfort — both are Southerners, both former HCMC Party Secretaries. Vietnam’s enduring regionalism argues that one, likely Sang, will be frustrated in 2011. If Dung keeps his seat as PM, the two strongest contenders for General Secretary are current National Assembly Chair Nguyen Phu Trong and — more radically — the Politburo’s newest member, the conservative head of the CPV Ideology and Education Commission, To Huy Rua.

2. (C) COMMENT: Neither PM Dung nor Standing Secretary Sang is a champion of political reform in the manner of the late PM Vo Van Kiet. But they are known commodities: pragmatic, market-oriented, and in favor of steady, incremental advances in Vietnam’s relationship with the United States. Trong has adopted a similar approach as NA Chair. Rua may be a different story altogether. His elevation to the Politburo both reflects and reinforces a hard-line trend that has been increasingly evident since the crackdown on journalists reporting on the PMU-18 corruption scandal almost exactly one year ago. What role he plays in Vietnam’s leadership transition will say much about whether political liberalization — on hold for now — will resume after 2011 or will remain stifled. END SUMMARY AND COMMENT.

Preparations Underway for the 2011 Party Congress

——————————————— —-

3. (C) Unlike the Ninth Party Plenum, which installed new members of the CPV Politburo, Secretariat, and Central Committee (ref. A), the Tenth Plenum, held this July, produced virtually no new personnel or policy decisions. Instead, according to contacts with access to the Central Committee, the Plenum focused mainly on preparations for the Eleventh Party Congress in 2011. Following the Plenum, the CPV announced that the once-every-five-year Congress would be held January 2011, a somewhat earlier date than usual to allow for National Assembly elections later in the year. More importantly, our contacts said that the Congress finished assignments to various subcommittees, including bodies responsible for drafting the Congress’s main written product, the “Political Report.” Initial drafting on some of the sections, including the portion on Vietnam’s foreign relations, began several months ago, according to XXXXXXXXXXXX.

4. (C) Of the subcommittees, the one subject to most fervid speculation is the Subcommittee for Personnel Appointments. Chaired officially by General Secretary Nong Duc Manh, but under the day-to-day supervision of the Central Committee’s Organizational Affairs Department Chair, Ho Duc Viet, this subcommittee is charged with preparing the list of candidates for the Eleventh Central Committee and, ultimately, the next Politburo. Viet began the formal process at a “national conference” in Hanoi, August 25-26, in which he instructed grass-roots cadres to begin organizing local and Provincial- level Party Congresses. The actual work of the Appointments Subcommittee is kept extremely

HANOI 00000809 002 OF 004

close hold, particularly as it affects upper-level personnel, and will be subject to change until the Tenth Central Committee’s final plenary session, immediately before the January 2011 Congress itself. As a sign that ideological conservatives continue to consolidate their position, the Subcommittee will take as its guidance directives put forward in the Ninth Plenum, including admonitions about the pernicious effects of Western-oriented “self-evolution” (ref. B), sources familiar with the Plenum’s internal deliberations say. Additionally, the Tenth Plenum instructed Provincial Party Secretaries to compile reports explaining how changes over the past ten years had either contributed to “perfecting socialism” or “regressing into capitalism,” according to the new Can Tho Party Secretary.

Retirements Will Leave Key Openings

———————————-

5. (SBU) The Personnel Subcommittee will have several important vacancies to consider. The CPV’s Ninth Congress (2001) established an age limit of 60 for first-time Politburo members and 65 for those returning for a repeat term. The latter limit was increased to 67 just prior to the Tenth Congress as an exception to allow Manh, who at the time was 66, to return as General Secretary. Nearly all of our contacts predicted the present leadership would adhere to these age limits in 2011. If the limits are respected, five key Politburo members face mandatory retirement: General Secretary Manh (age 71 in 2011), State President Nguyen Minh Triet (69), National Assembly Chair Nguyen Phu Trong (67), DPM and Foreign Minister Pham Gia Khiem (67), and DPM Truong Vinh Trong (69). In addition, a sixth member of the Politburo, CPV Inspection Commission Chair Nguyen Van Chi, will be 66 and is reported to be in extremely poor health. A minority view among our contacts held that the 67-year age exception would be extended to NA Chair Trong if he were selected as General Secretary.

Consensus Front Runners: Truong Tan Sang and Nguyen Tan Dung

——————————————— —————

6. (C) Most observers identify PM Nguyen Tan Dung and the head of the powerful CPV Secretariat, Standing Secretary Truong Tan Sang, as the leading contenders for Secretary General in 2011. In terms of experience, authority, and potential career longevity, Dung and Sang stand head and shoulders above their counterparts on the Politburo. Both have achieved dominant positions in what many now consider almost as competing wings within the Party- state apparatus: Dung through the Office of Government, government ministries, and his control over Vietnam’s largest state-owned enterprises; Sang through the Central Committee Commissions. Dung and Sang are also in the best position to provide the continuity of leadership that the Party has consistently said it needs. The two entered the Politburo in 1996, which gives them the longest tenure of any member likely to serve through 2011. At the same time, at 60, they are relatively young and would be eligible to serve two terms as General Secretary, were the 67-year age-limit exemption invoked.

7. (C) Of the two, Sang is more frequently mentioned as a replacement for GS Manh. As Standing Secretary, Sang is responsible for the day-to-day running of Party affairs and, our contacts say, has consolidated his hold over the CPV’s Central Committee commissions, which retain an important role in setting broad policy goals and in personnel decisions. Though his tenure as HCMC Party Chief was somewhat tainted by the “Nam Cam” organized crime scandal, Sang is now widely acknowledged as the Party’s primary power broker on a wide range of issues, including on economic matters. Meeting with a delegation of industry representatives from the U.S.-ASEAN Business Council in May, for example, Sang was able to comment authoritatively, in detail and without notes, on topics ranging from civilian nuclear cooperation to energy pricing to regulations on tenders and procurement. Sang has also intervened to stop, at least temporarily, several business

HANOI 00000809 003 OF 004

deals that were rumored to be corrupt and that had aroused public criticism.

8. (C) Sang has in some respects already eclipsed the General Secretary, according to XXXXXXXXXXXX. Others agree that Manh has ceded authority to Sang, but offer a slightly different interpretation. XXXXXXXXXXXX emphasized that Manh himself remains in overall command, but has removed himself from most policy decisions, choosing instead to focus on internal Party building. Ambassador Mitsuo Sakaba, who accompanied Manh on his April visit to Japan, told us that the General Secretary appeared disengaged in his meeting with Japanese PM Taro Aso, reading verbatim and in a monotone a 30-minute prepared statement passed to him by a staff-member; the General Secretary only really showed interest when he was taken to an agricultural site outside Tokyo. Whatever the cause of Manh’s detachment, our contacts agree that Sang has already assumed many of Manh’s normal responsibilities as General Secretary.

9. (C) While PM Dung has frequently been mentioned as a contender for General Secretary, a series of setbacks may have frustrated his ambitions to ascend to the top spot. Dung appears to have been stung by criticisms over his early advocacy for Chinese investment in bauxite projects in the Central Highlands (ref. C), a controversy that has been led publicly by General Vo Nguyen Giap, but which insiders say has been exploited by Sang and others as a proxy to undermine Dung (ref. D). In the most recent Plenum, the Prime Minister reportedly also came under criticism for his government’s poor performance on corruption, education, and health care. Ultimately, Dung’s biggest weakness is the simple fact that his power base derives from efforts to strengthen the government/ state, according to contacts such as XXXXXXXXXXXX. Dung’s efforts to consolidate power within the Office of Government have alienated many in the Secretariat and the commissions of the Central Committee, the CPV’s traditional centers of power, according to Eastern European diplomatic contacts with regular exposure to the upper/middle ranks of the CPV hierarchy.

10. (C) Nevertheless, most contacts suggest that Dung remains well positioned to remain Prime Minister; indeed, this may have been his goal all along. Though stung by criticism, the Prime Minister has developed an unprecedentedly tight hold over the state bureaucracy. Just as critically, Dung — a former wartime military medic and police official — retains strong backing within the Ministries of Public Security and Defense, support that has likely only been reinforced during the most recent crackdown on political dissent (ref E). Perhaps as an effort to showcase this, Dung has over the past months made several well-publicized visits to military commands and has addressed MPS functions. Dung also maintains extremely close contacts with MPS Minister Le Hong Anh, though Anh may not continue in his present position past 2011 (septel).

Regionalism: Why the Conventional Wisdom Might be Wrong

——————————————— ———-

11. (C) If conventional wisdom prevails, Southerners would for the first time occupy the two most important positions in Vietnam’s Party-state structure, and would be in a position to keep their jobs for an additional ten years — an untenable situation from the standpoint of the CPV’s traditional power brokers in the North. Since Party strongman Le Duan’s death in 1986, the General Secretary has always come from the North, the Prime Minister from the South; there has been an additional effort, less consistently applied, to have the third position in Vietnam’s traditional power troika, State President, come from the Center. XXXXXXXXXXXX argue that regionalism is less and less correlated with ideological differences and of late has

HANOI 00000809 004 OF 004

faded in importance. Additionally, XXXXXXXXXXXX and others maintain, there are important factional divisions among Southerners themselves: Sang, Dung, and State President Triet may all be former HCMC Party Chiefs, but they are not necessarily allies. There is much truth to this; however, our assessment is that having both the PM and President come from the South was an extremely hard pill for many Northerners to swallow in 2006, made palatable only because the top spot was held by a Northerner. Losing the positions of both General Secretary and Prime Minister would be too much for some to contemplate. (Comment: It is also important to keep in mind that factionalism, of which regionalism remains the most potent fault line, increasingly is no longer about ideology — it is about power, patronage, and wealth. End comment.)

The Dark-Horse Contenders ————————-

12. (C) Neither Sang nor Dung is likely to step aside without a struggle. If one is forced to sacrifice his ambitions, it is likely to be Sang. If Sang does not become General Secretary, a frequently mentioned alternative could be National Assembly Chair Nguyen Phu Trong, who has ably managed Vietnam’s increasingly assertive national legislature and is a known commodity, having also served credibly as Hanoi Party Secretary. XXXXXXXXXXXX confided that Trong is lobbying to have the 67 limit apply not just to the position of General Secretary, but to each of the “four pillars”: GS, PM, State Secretary, and NA Chair.

13. (C) A more radical choice could be the newest Politburo member, the hard-line chair of the CPV Ideology and Educational Commission (IEC) To Huy Rua. It would be unusual for a recently appointed Politburo member to ascend to the top of the CPV apparatus so soon; however, Rua has developed a formidable curriculum vitae. Rua has been a member of the Secretariat since 2006, which puts him at the heart of CPV policy making; as the long-serving IEC Chair and as a former head of the Ho Chi Minh Political Academy, he has impeccable ideological credentials; and, perhaps most importantly, as the former Party Chair for Haiphong, Rua has “executive experience” running a major provincial-level city. We have no information to corroborate an assertion by Australian academic Carlye Thayer that Rua is an ally of Sang. Rather, Rua is considered to be a protege of fellow Thanh Hoa stalwart, the hard-line former General Secretary Le Kha Phieu. Whatever the case, Rua’s public profile has risen appreciably in the weeks after the most recent Plenum. On August 3, for example, Rua’s views on “self-evolution” made the front-page piece in the leading CPV daily, Nhan Dan. On August 30, state media lavished extensive coverage on his visit to HCMC, where he exhorted the country’s youth to follow the example of Ho Chi Minh. Rua was also shown chairing regional organizing meetings laying the groundwork for provincial Party Congresses.

14. (C) If Dung, on the other hand, is unable to retain his seat — and Sang, in turn, ascends to the position of General Secretary — this would likely produce a reversal of the normal regional balance, with a Northerner becoming Prime Minister. But here the field is, if anything, even narrower. For the past 20 years, Vietnam’s Prime Ministers have come from the ranks of serving Deputy Prime Minister: of Vietnam’s five current DPMs, only three are on the Politburo, and of them, two are scheduled to retire in 2011, leaving only Standing DPM Nguyen Sing Hung. Hung is a Northerner and an economic technocrat, and has the additional advantage of being one of PM Dung’s bitterest rivals, according to several contacts. However, Hung is himself an unpopular figure. When the newly convened National Assembly met in 2007 to formally ratify the Party’s selections for PM, DPMs, and government ministers — normally a perfunctory ritual — only 58% voted to approve DPM Hung, a shockingly low figure considering that 92% of the NA‘s deputies are Party members.

Đại sứ được đề cử David B.Shear trong một cuộc họp báo tại Washington – Ảnh: CAN

Đầu tháng 12.2010, Tổng thống Obama quyết định chọn ông David B.Shear, Phó trợ lý Ngoại trưởng đặc trách các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương, vào vị trí Đại sứ Mỹ thứ 5 tại Việt Nam, quốc gia đóng vai trò chiến lược tại cửa ngõ khu vực. Văn kiện đề cử đã được chính thức gửi lên Thượng viện Mỹ hôm 5.1 để cơ quan này thông qua, một ngày trước khi Đại sứ Michael Michalak tổ chức cuộc họp báo tuyên bố kết thúc nhiệm kỳ 3 năm rưỡi tại Việt Nam.

Tiếp nối truyền thống của các đại sứ Mỹ khác ở Việt Nam sau năm 1975, trừ vị đầu tiên là cựu binh Pete Peterson, đại sứ được đề cử David B.Shear là một chuyên gia về khu vực Đông Á, đặc biệt hết sức thông thạo về vấn đề Trung Quốc. Cũng vì thế, ông có khả năng nói tiếng Trung lưu loát bên cạnh tiếng Nhật. Những người tiền nhiệm của ông là Raymond Burghardt, Michael Marine và Michael Michalak cũng đều nói thạo tiếng Trung.

Chuyên gia về khu vực

Trước khi nhậm chức Phó trợ lý Ngoại trưởng Mỹ đặc trách các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương vào năm 2009, ông Shear đã có kinh nghiệm làm việc nhiều tại châu Á. Tham gia Bộ Ngoại giao từ năm 1982, ông lần lượt đảm nhiệm các vị trí ngoại giao tại Sapporo, Bắc Kinh, Tokyo và Kuala Lumpur. Tại Washington, ông Shear từng phụ trách các hồ sơ về Đông Bắc Á, chịu trách nhiệm về các khu vực Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc. Sau khi hoàn thành nhiệm kỳ Phó đại sứ tại Malaysia, ông trở thành Giám đốc các văn phòng Trung Quốc và Mông Cổ vào năm 2008 – 2009.

Ông Shear cũng là một chuyên gia sành sỏi về Đông Nam Á. Trong buổi điều trần trước Ủy ban Đánh giá kinh tế và an ninh Mỹ – Trung (USCC) hồi tháng 2.2010, ông thừa nhận các đời tổng thống Mỹ trước đây đã bỏ quên khu vực hết sức quan trọng là châu Á, cụ thể hơn là ASEAN. Ông dẫn chứng rằng trước chính quyền Obama, các tổng thống Mỹ đã bỏ lỡ các Hội nghị Thượng đỉnh APEC, các ngoại trưởng chẳng màng tham dự Diễn đàn khu vực ASEAN (chú trọng về an ninh, chính trị), và các nhà ngoại giao cấp cao dành quá ít thời gian để xây dựng các quan hệ song phương tại khu vực này. Sau nhận xét của ông Shear, Việt Nam đã chứng kiến một loạt các chuyến thăm quan trọng xác lập sự lớn mạnh của quan hệ Việt – Mỹ, như chuyến thăm đầu tiên của Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates đến dự Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng lần thứ nhất hồi tháng 10.2010; Ngoại trưởng Hillary Clinton đến Việt Nam hai lần trong vòng 3 tháng (tháng 7 và tháng 10.2010), với tuyên bố Mỹ có “lợi ích quốc gia” trong việc giải quyết tranh chấp tại biển Đông.

Bên cạnh đó, với bề dày kinh nghiệm về Trung Quốc, nhà ngoại giao Shear đóng vai trò quan trọng trong việc điều phối quan hệ giữa Mỹ, Trung Quốc và Đài Loan theo sau vụ Mỹ đồng ý bán gói vũ khí trị giá 6,4 tỉ USD cho Đài Loan hồi tháng 2.2010, vốn khiến quan hệ quốc phòng giữa Mỹ – Trung Quốc bị đóng băng suốt 1 năm sau đó. Có thể nói, một phần nhờ vào sự khéo léo và cách bày tỏ quan điểm thận trọng của ông Shear đối với những vấn đề xung quanh eo biển Đài Loan, hiện Mỹ và Trung Quốc đã bắt đầu tái lập quan hệ quốc phòng với chuyến thăm Bắc Kinh của Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates từ hôm 9.1.

Cũng như các vị tiền nhiệm, đại sứ được đề cử Shear có thể tiếp tục chú trọng về mảng giáo dục trong nhiệm kỳ sắp tới tại Việt Nam. Đây được cho là mặt mạnh của nhà ngoại giao từng tốt nghiệp Đại học Earlham, có bằng thạc sĩ về Quan hệ quốc tế tại Đại học Johns Hopkins và từng làm nghiên cứu sinh về ngoại giao tại Đại học Georgetown. Bản thân Đại sứ Michalak đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu này, khi góp phần tăng gấp 3 số sinh viên Việt Nam sang Mỹ du học (khoảng 13.000 sinh viên) so với cam kết ban đầu là tăng gấp đôi lúc mới nhậm chức

- Việc bầu Tổng bí thư, dù tiến hành tại Đại hội hay trong BCH TƯ khóa XI, cũng nên nhất thiết có số dư – ý kiến của ông Bùi Đức Lại.

LTS: Sự kiện chính trị được đón chờ nhất trong năm 2011 – Đại hội Đảng XI – sẽ khai mạc ngày 12/1 với chủ đề “Tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, tạo nền tảng để đến năm 2020 Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại”.

Đại hội sẽ bầu BCH TƯ Đảng khóa XI (nhiệm kỳ 2011-2015).

VietNamNet trân trọng giới thiệu bài viết của ông Bùi Đức Lại, nguyên chuyên gia cao cấp Ban Tổ chức Trung ương. Góc nhìn của tác giả có thể có nhiều chỗ cần tranh luận thêm, song  ông cũng mạnh dạn nêu lên với tinh thần “việc của Đảng cũng là việc của quốc gia”, bằng tâm huyết của một đảng viên lâu năm và niềm tin tưởng Đại hội sẽ thực sự trở thành ngày hội lớn của dân tộc.

Điều lệ Đảng không có điều nào đề cập tập trung về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chức danh Tổng bí thư. Nguyên tắc (chế độ) lãnh đạo tập thể (cá nhân phụ trách) không giành cho lá phiếu biểu quyết của Tổng bí thư trọng lượng lớn hơn so với lá phiếu của các thành viên còn lại trong tập thể lãnh đạo. Có lẽ đó là những điều cần được nghiên cứu, bổ sung, sửa đổi trong tương lai.

Vừa qua, sự thành bại của không ít đảng lãnh đạo trong các nước theo chế độ xã hội chủ nghĩa cho thấy một sự thật hiển nhiên: Tổng bí thư có thể không có dấu ấn riêng trong các thành công, nhưng trong mọi thất bại của đảng và chế độ, đều có nguyên nhân trực tiếp từ sự yếu kém của người đảm nhận chức danh này.

Đại biểu dự đại hội đảng bộ quận Hà Đông, Hà Nội, năm 2010. Ảnh: LAD

Ở Việt Nam, việc Đảng và cả xã hội có đòi hỏi cao về phẩm chất, năng lực đối với Tổng bí thư gắn với chất lượng chung của tập thể Ban lãnh đạo là điều chính đáng. Các yêu cầu đó đã được đề cập trong văn kiện của Đảng, trong nhiều ý kiến tâm huyết của cán bộ, đảng viên và nhân dân đề đạt với Đại hội XI.

Nhiều cán bộ, đảng viên, người ngoài Đảng còn trực tiếp tham gia ý kiến giới thiệu, đánh giá, lựa chọn chức danh này, dù biết rằng, trong phạm vi các thể chế hiện hành, ý kiến của họ không có nhiều hiệu lực.

Người lãnh đạo có tài đức xứng đáng không phải cứ muốn là có mà là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố cá nhân và xã hội. Ở đâu càng có nhiều tài năng nảy nở, phát lộ và tự khẳng định mình trong thực tiễn hoạt động, thì việc tìm ra người đứng đầu tuy không dễ, nhưng dù kết quả cuối cùng diễn ra theo phương án nào, vẫn có “hệ số an toàn” cao.

Trong tình thế đó, càng cần tinh thần trách nhiệm và thái độ cẩn trọng cao nhất và phương pháp tối ưu. Càng cần đề cao sức mạnh dân chủ, giữ vững và tôn trọng các nguyên tắc, thủ tục quy định.

1- Đại hội XI nên sớm quyết định chức danh Tổng bí thư do đại biểu Đại hội XI bầu trực tiếp hay do BCH TƯ khóa XI bầu. Phương án nào cũng có ưu, nhược điểm, nhưng nếu thực hiện Đại hội bầu Tổng bí thư, bên cạnh việc hạn chế sự chi phối từ ngoài, sẽ tạo thêm thuận lợi về thế và tín nhiệm đối với chức danh này trong điều kiện hiện nay.
2- Thực hiện trách nhiệm “chuẩn bị Đại hội đại biểu toàn quốc nhiệm kỳ sau” theo quy định của Điều lệ, BCH TƯ khóa X có trách nhiệm giới thiệu nhân sự nhiệm kỳ XI.

- Giới thiệu là quyền và trách nhiệm của BCH TƯ khóa X. Bầu là quyền của đại biểu Đại hội XI, hoặc BCH TƯ khóa XI.

- Theo tinh thần Điều lệ, việc giới thiệu của BCH TƯ khóa X không chế ước quyền bầu cử của đảng viên. Cụ thể là các ủy viên Trung ương khóa X không được BCH TƯ khóa X giới thiệu, vẫn có đầy đủ quyền ứng cử và nhận đề cử mọi chức danh trong Ban lãnh đạo mới. Không thừa nhận, gây khó dễ, có lời nói, việc làm bài xích là những việc làm không phù hợp với Điều lệ Đảng.

- Nhân sự lãnh đạo Đảng và lãnh đạo Nhà nước có liên quan đến nhau, do đó – cùng với việc giới thiệu nhân sự lãnh đạo Đảng khóa XI – Ban lãnh đạo Đảng khóa X cũng dự kiến nhân sự lãnh đạo Nhà nước. Nhưng về nguyên tắc, việc quyết định giới thiệu nhân sự lãnh đạo Nhà nước sắp tới thuộc thẩm quyền của BCH TƯ khóa XI (hoặc Bộ Chính trị khóa XI, tùy đối tượng). Ban lãnh đạo Đảng khóa XI sẽ chủ động thực thi thẩm quyền này theo quy chế; dự kiến của Ban lãnh đạo khóa X chỉ mang ý nghĩa tham khảo.

3- Tiến hành bầu cử dân chủ, đúng quy chế, đảm bảo quyền quyết định chủ động, trách nhiệm của người đi bầu (đại biểu Đại hội, ủy viên BCH TƯ khóa XI), là biện pháp hàng đầu để đảm bảo kết quả tối ưu trong bầu cử Ban lãnh đạo khóa XI nói chung và Tổng bí thư nói riêng.

Việc này phụ thuộc vào nhiều yếu tố: đổi mới Quy chế bầu cử, đổi mới nội dung và phương pháp làm việc, ý chí, trách nhiệm và nhận thức của đại biểu…

Lập ra một danh sách bầu cử có số dư, tuy là một vấn đề có tính chi tiết cụ thể, nhưng trên thực tế lại là yếu tố rất quan trọng thúc đẩy dân chủ bầu cử. Số dư cần có là số dư có tính tranh cử thực sự, chứ không phải là số dư hình thức với một số “quân xanh” lộ liễu được tạo ra bằng các thủ thuật.

Việc bầu Tổng bí thư dù tiến hành tại Đại hội hay trong BCH TƯ khóa XI cũng nên nhất thiết có số dư. Hai chọn một có lẽ hợp lý trong điều kiện hiện nay.

Để lập ra được một danh sách như vậy, cần có biện pháp hợp thức về tổ chức để ngăn ngừa việc xin rút của người được giới thiệu do sức ép về nhận thức, tâm lý và các tác động khác. Nếu muốn làm thì việc này không khó, có thể thực hiện bằng nhiều cách.

Cách đơn giản nhất là để mỗi đại biểu đại hội tự giới thiệu (bằng phiếu kín) 2 ứng cử viên cho chức danh Tổng bí thư (giới thiệu 1 là không hợp lệ và không được tính). Từ kết quả tổng hợp, lập danh sách bầu cử Tổng bí thư gồm 2 người có số phiếu giới thiệu cao nhất để bầu.

4- Đại hội nên khuyến khích, hoan nghênh những người ứng cử, nhận đề cử và đề cử ngoài danh sách được giới thiệu. Xác suất trúng cử không cao, nhưng họ phải vượt qua sức ép rất lớn hữu hình và vô hình, cả trong và sau Đại hội. Vì vậy, việc làm họ làm xứng đáng được xem là thể hiện ý thức trách nhiệm trước công việc của Đảng, chứ hoàn toàn không phải là tranh giành chức vụ như có một số người từng quan niệm.

Việt Hà phỏng vấn Giáo sư Carl Thayer về vấn đề này. Giáo sư Carl Thayer thuộc Học viện quốc phòng Úc và là một chuyên gia về Việt Nam. Trước hết, giáo sư Carl Thayer nói về các Thay đổi trong các vị trí chủ chốt của Đảng trong đại hội lần này như sau.

TBT Nguyễn Phú Trọng, TT Nguyễn Tấn Dũng, CT nước Trương Tấn Sang?

GS Carl Thayer: Bộ chính trị vẫn có sự thay đổi người khá thường xuyên kể từ đại hội đảng lần thứ 5 năm 1982, sau đó họ có đưa ra giới hạn về tuổi, hiện có 5 đến 6 người trong bộ chính trị sẽ về hưu là tổng bí thư Nông Đức Mạnh, chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết. Đây là những chỗ cần người thay thế.

Tại đại hội, các đại biểu sẽ bầu nhân sự vào Ban chấp hành Trung ương, rồi BCHTƯ sẽ chọn người cho bộ chính trị. Trong hội nghị Ban chấp hành trung ương lần thứ 14 thì dường như BCHTƯ đã chọn ông Nguyễn Phú Trọng là tổng bí thư. Đảng đã làm rõ là ai sẽ giữ chức vụ nào, tức là ông Nguyễn Tấn Dũng sẽ vẫn giữ chức vụ thủ tướng. Người muốn nắm chức vụ này là ông Trương Tấn Sang sẽ là chủ tịch nước. Còn lại các vị trí khác như chủ tịch quốc hội thì đến giờ này vẫn chưa rõ ai sẽ nắm. Ông Phạm Quang Nghị, Bí thư thành ủy Hà Nội là một ứng cử viên sáng giá vì ông đã làm bí thư hai nhiệm kỳ, và như vậy là đã hết thời hạn. Nhưng ngoài ra còn có các tên khác. Ai là thường trực ban bí thư, một ví trí quan trọng cũng là một câu hỏi còn được bỏ ngỏ. Tô Huy Rứa là một cái tên sáng giá cho chức vụ này.

Bộ tứ lãnh đạo hiện nay của đảng CSVN, từ trái sang: Các ông Nguyễn Phú Trọng chủ tịch quốc hội, Nguyễn Minh Triết chủ tịch nước, Nguyễn Tấn Dũng thủ tướng chính phủ, Nông Đức Mạnh tổng bí thư. AFP PHOTO/Hoang Dinh Nam

Việt Hà: Nhìn vào nhân sự lần này có thể thấy ông Nguyễn Phú Trọng đã đến tuổi 66 tức là quá mức giới hạn tuổi trong Bộ Chính Trị. Theo ông vì sao Đảng có sự lựa chọn này?

GS Carl Thayer: Bình luận chung mà tôi có đó là do cách Việt Nam như vậy. Trong bộ chính trị bao gồm 15 người, nếu có từ 6 đến 7 người về hưu thì cái danh sách người để chọn ra người lãnh đạo khá nhỏ, cho nên họ phải chọn trong số nhỏ những người mà họ còn cho các vị trí này.

Điểm thứ hai tôi muốn nói là có những người thì muốn có một ông tổng bí thư mạnh mẽ hơn đặc biệt là để đối trọng đối với ông thủ tướng, nhưng không ai muốn có một tổng bí thư quá mạnh như Lê Duẩn từ những năm 60 đến 86. Như vậy là phải chọn người nào đó yếu vừa phải, hoặc ít quyền lực hơn. Nếu thủ tướng là người miền Nam thì phải chọn người miền Bắc hoặc Bắc Trung bộ làm tổng bí thư.

Ngoài ra Việt Nam còn có yếu tố ảnh hưởng từ bên ngoài là Trung Quốc. Mặc dù Trung Quốc không thể chọn tổng bí thư cho Việt Nam nhưng có ảnh hưởng nhất định. Ông Nguyễn Phú Trọng về mặt lý luận tư tưởng thì đáp ứng đủ cả ba yếu tố này.

Những ngoại lệ cũng có thể xảy ra, một người 66 tuổi vẫn có thể làm tổng bí thư. Nếu chúng ta quay lại thời Đỗ Mười làm tổng bí thư, ông ấy ra ứng cử lần hai và lúc đó có những sự không nhất trí trong đảng. Và cuối cùng họ đồng ý bầu ông ta làm tổng bí thư lần hai nhưng sau đó thay ông ta giữa kỳ, tức là 2 năm. Cho nên kịch bản thứ hai là chọn ông Nguyễn Phú Trọng làm tổng bí thư và mọi người sẽ thử ông ta trong hai năm và có thể ông ta chỉ làm 2 năm, nhưng theo tôi ông ta sẽ làm hết 5 năm, và cái khả năng thay giữa nhiệm kỳ là rất khó xảy ra nhưng một số người vẫn đang nói về khả năng này vì lý do tuổi tác.

Việt Hà: Nếu so với Tổng bí thư Nông Đức Mạnh được các chuyên gia và các nhà ngoại giao nước ngoài đánh giá là khá mờ nhạt, thì ông Nguyễn Phú Trọng làm tổng bí thư có thể mang lại gì khác biệt lớn hơn không thưa ông?

GS Carl Thayer: Cả hai người đều từng làm chủ tịch quốc hội. Ông Nông Đức Mạnh có bằng cử nhân lâm nghiệp, tức là một chuyên gia về kỹ thuật, còn ông Nguyễn Phú Trọng thì trước đó là người đứng đầu Học viện chính trị quốc gia, là Tổng biên tập của tạp chí cộng sản, và phụ trách các vấn đề về tư tưởng, cho nên ông là một ứng cử viên sáng giá về mặt tư tưởng.

Trong hội nghị ban chấp hành trung ương lần thứ 14 thì dường như BCHTƯ đã chọn ông Nguyễn Phú Trọng là tổng bí thư.

GS Carl Thayer

Nhưng nếu so sánh hai người khi họ làm chủ tịch quốc hội thì chúng ta không nghe thấy gì mới cả. Nhưng điều đó có lẽ là tốt, vì quốc hội thì rất sôi nổi, càng ngày càng vậy, đặc biệt là gần đây. Cho nên nhiệm vụ của người chủ tịch quốc hội phải là người trung gian hòa giải giữa các đại biểu và đây là một vai trò không ích kỷ, cho nên theo tôi Nguyễn Phú Trọng được bầu lên là người có thể nói chuyện với Trung Quốc về mặt tư tưởng, đảm bảo với Trung Quốc là Việt Nam vẫn là một nước xã hội chủ nghĩa và sử dụng kỹ năng của mình để đảm bảo được sự cân bằng giữa các phe nhóm trong đảng vì ông là người miền bắc và đáp ứng đươc về tư tưởng. Ông cũng đã học được những kỹ năng cần thiết trong việc đàm phán ở quốc hội.

Việt Hà: Vậy còn các tên khác cũng đã được nói đến là ông Hồ Đức Việt, trưởng ban tổ chức trung ương Đảng và ông Phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng. Những người này liệu sẽ vẫn ở trong bộ chính trị và sẽ có những vị trí gì sau đại hội này?

GS Carl Thayer: Hồ Đức Việt có hai khả năng. Khả năng 1, ông ta được dự đoán sẽ là chủ tịch quốc hội, tên của ông ta đã khá nổi bật cho vị trí này. Một khả năng hai là có những đồn đoán về việc ông dính vào một vụ xì căng đan và ông ta có thể phải nghỉ hưu. Lúc này tất cả những điều này còn chưa rõ.

Đối với Nguyễn Sinh Hùng, đã có lời đùa rằng nếu bạn hỏi khi nào thì đại hội đảng sẽ diễn ra, câu trả lời là trước ngày sinh nhật của ông Hùng để cho ông ta vẫn đủ tuổi để ở lại. Còn nhớ là hồi ông Nguyễn Tấn Dũng lên Thủ tướng, ngay lập tức ông đã thay đổi một số vị trí phó thủ tướng và chọn những người trẻ vào. Cuối cùng thì ông ta có được hai người của mình nhưng vẫn phải giữ lại 3 người khác trong đó có ông Hùng là phó thủ tướng thứ nhất.

Ở đây có sự không thống nhất về tư tưởng đường lối phát triển kinh tế cho Việt Nam. Cho nên theo tôi ông Hùng khó có thể sẽ tiếp tục vị trí Phó thủ tướng của mình.
Ông Nguyễn Tẫn Dũng sau đại hội đảng sẽ giảm số phó thủ tướng trong chính phủ và Nguyễn Sinh Hùng theo tôi có thể sẽ là nạn nhân của sự cắt giảm đó. Ông ta vẫn sẽ ở Bộ chính trị, và có 5 vị trí còn chưa rõ ví dụ ai là thường trực bí thư. khi Trương Tấn Sang rời vị trí đó thì cần người thay thế, cho nên có một số tên được đưa ra như Tô Huy Rứa chẳng hạn. Ông Nguyễn Sinh Hùng có nhiều hơn 5 năm trong Ban chấp hành Trung ương, từ đại hội 8 nên đó là một lợi thế nhưng lúc này cũng chưa rõ.

Phân chia quyền lực 3 miền

Biểu ngữ chào mừng Đại hội ĐCS VN lần thứ 11 treo dọc đường phố trung tâm thành phố Hà Nội hôm 06 tháng 1 năm 2011. AFP photo.

Việt Hà: Nếu nhìn vào các vị trí mới này, chúng ta có thể thấy không có đại diện miền Trung. Từ đại hội lần trước chúng ta đã không có đại diện miền Trung trong 4 chức vụ quan trọng nhất của Đảng. Liệu ông Nguyễn Bá Thanh, Bí thư thành ủy Đà Nẵng có được xem xét một vị trí nào trong đại hội lần này?

GS Carl Thayer: Nếu nói về sự phân chia quyền lực Bắc Trung Nam, các đại biểu được chọn ra rất nhiều từ 58 tỉnh thành. Số lượng đảng viên phân bố không đều ở Việt Nam, càng về phía Bắc thì càng nhiều đảng viên, cho nên các đại biểu này đại diện cho suy nghĩ tình cảm của mỗi khu vực sẽ không muốn người miền Nam nắm chọn các chức vụ, như tổng bí thư và thủ tướng. Các tỉnh miền Bắc có nhiều đảng viên hơn nên sẽ có nhiều đại biểu hơn tại đại hội.

Tên ông Nguyễn Bá Thanh cũng được nói đến cho chức vụ chủ tịch quốc hội. Miền Trung thực sự có thể kêu gào là họ có ít đại diện trong các chức vụ quan trọng, và họ cũng muốn được phát triển về mặt kinh tế, cũng muốn có sân bay quốc tế, cho nên khi nói về các tên trong bộ chính trị, về quốc hội thì tên ông ta cũng được nhắc đến. Nhưng rõ ràng là miền Trung đang cảm thấy họ đang bị áp đảo trong các chức vụ quan trọng trong đảng.

Việt Hà: Xin cảm ơn ông đã dành cho đài chúng tôi buổi

Chế tác trầm thành tác phẩm nghệ thuật tại xưởng trầm nhà ông Ưng Viên – Ảnh: Tấn Tới

Trầm trong thiên nhiên có tác dụng khử độc không khí, trừ lam chướng, làm trong sạch môi trường sống. Người xưa biết rõ điều này nên mới tổng kết: “tẩy vũ trụ chi trược”.

Khử uế một cách triệt để

Tính chất “tẩy vũ trụ chi trược” có thể đem áp dụng để khử uế. “Khử uế một cách triệt để, ngoài trầm hương không thứ gì giải quyết được”, ông Ưng Viên khẳng định. Và tôi được biết một câu chuyện thú vị.

Vào năm 2008, một tàu của Mỹ chở thuê hải sản tải trọng 1 vạn tấn, khi cập cảng Nhà Bè (TP.HCM), cảng vụ phát hiện tàu bị ô nhiễm nặng (mùi hôi thối quá mức), nên không cho phép xuất cảng vì theo quy định quốc tế thì tàu phải được xử lý ô nhiễm mới được rời khỏi cảng. Kỹ thuật khử uế của người Mỹ trên tàu không giải quyết được. Cảng vụ phải mời các chuyên gia của một viện từ Hà Nội vào xử lý cũng không xong.

Người phụ trách công việc ở cảng có quen biết với ông Ưng Viên nên mời ông thử xử lý giúp. Ông Ưng Viên đồng ý, với một điều kiện: các thủy thủ phải uống một thứ rượu có pha… nguyên liệu xử lý tàu. Quá khiếp với điều kiện này, nhưng thấy người ở cảng “gương mẫu” uống trước, các thủy thủ cũng uống.

Chỉ sau 1 ngày 1 đêm, ông Ưng Viên đã giúp xử lý sạch con tàu bằng hai phương pháp: nửa phun, nửa xông. Các thủy thủ vô cùng kinh ngạc về kết quả trên đã gọi điện cám ơn ông rối rít và vui mừng cho biết sau khi uống thứ rượu đó sáng ngủ dậy trong người lại khỏe ra. Rượu đó chính là rượu pha trầm. Còn thứ nước phun xử lý tàu thì vẫn còn 60 lít họ xin được mang theo.

Kể lại câu chuyện này với tôi, ông cười nói: “Tôi cho họ mang về 60 lít nước đó, nhưng chắc chắn họ không thể phân tích được nó có những chất gì”. Phương pháp của ông là di sản gia truyền “Bí mật quân lương và khử uế tàu chiến” của cung đình nhà Nguyễn. Chất liệu căn bản của nó là trầm hương và trà.

Tác dụng tuyệt hảo đối với sức khỏe

Trầm có tác dụng tuyệt hảo đối với sức khỏe con người, theo 3 con đường: xông, uống và ăn.

Về y lý, hương trầm xông lên có tác dụng điều khí, rất tốt cho sức khỏe. “Xông hương trầm thường xuyên không bị máu đông ở động mạch, phổi không bị nghẽn, xoang không bị viêm, không u bướu, không liệt dương liệt âm lãnh cảm…”, ông Ưng Viên vừa nói vừa đưa tôi tới gần bình xông trầm đang ngát hương. Cái bình xông trầm này do ông cùng 2 kỹ sư người Nhật và Đài Loan nghiên cứu chế tạo, nguyên liệu được lấy bằng thứ cát đặc biệt tại Nha Trang ở độ sâu 20 mét. Bình xông trầm hiện nay trên thị trường có thứ của Nhật, có thứ của Hàn Quốc, có thứ của Trung Quốc, Đài Loan, xông bằng những cái bình ấy có thể giải phóng được 50% hương trầm, còn bình xông của ông có thể giải phóng được 95%.

Ông Ưng Viên tỏ ra bức xúc về vấn nạn sức khỏe do môi trường ô nhiễm hóa chất và thức ăn công nghiệp hiện nay khiến cho các bệnh về hô hấp và tiêu hóa gia tăng. Hai phương thang: Ôn tì bình vị (gồm trầm, xuyên bối mẫu, toàn quy, thăng ma, bạch truật…) và Kiện tì tiêu thực (gồm trầm, xuyên khung, bạch truật, toàn quy, liếu tiếu thảo…) có thể giải quyết triệt để các bệnh này, không tái phát.

Các thang “Thanh khí ôn phế”, “Điều huyết dưỡng khí”, “Nhứt dâm cửu dựng”, “Ôn dương cố thận”… như tên gọi của chúng, chữa những bệnh về đường hô hấp, khí huyết, bổ dương… đều dùng trầm làm vị chủ. Ông Viên không coi trọng những bài thuốc “tráng dương”. “Tráng dương” thì nhất thời. “Bổ dương”, “ôn dương” mới là sự bền vững, mà chuyện này thì không thứ gì qua nổi trầm.

Việc dụng trầm của ông Viên hình như đạt đến độ xuất thần nhập hóa. Như trên đã nói, trong những giờ khác nhau trầm tỏa ra các mùi hương khác nhau. Chỉ riêng việc lấy trầm từ cây trầm ra để chế biến cũng được thực hiện vào những thời khắc thích hợp, tùy theo khí hậu, loại bệnh và đặc tính của từng người bệnh. Ngay cả trong chuyện đơn giản hơn như ẩm thực, ông cũng áp dụng các nguyên tắc này.

Ông nói cũng là thứ rau húng trồng trong một vườn rau nhưng có khi ăn thấy ngon, có khi ăn không thấy ngon. Vì sao vậy? Vì rau ăn không ngon là do hái không đúng giờ. Rau húng phải hái vào lúc 5 – 6 giờ sáng hoặc 5 – 6 giờ chiều thì ăn mới ngon, vì những thời điểm đó rau tiết ra những chất tốt nhất, còn các giờ khác thì rau tiết ra một số chất xấu.

Sự trải nghiệm với trầm của ông Ưng Viên còn thể hiện ở lượng trầm mà ông đang có. Hơn 30 năm nay ông đã dùng hết tài sản và đi vay mượn để tích lũy cả một kho tàng: Hơn 60 tấn trầm và kỳ nam, gồm 36 cây trầm lớn, bình quân mỗi cây gần 2 tấn, mật độ ăn trầm từ 60-80%. Những cây trầm ông giữ đều được lấy theo đúng nguyên tắc: tất cả đều đã chết rũ trên rừng, vận chuyển về đều hợp pháp, có dấu búa kiểm lâm. Phần lớn những cây trầm ông đang có là độc nhất vô nhị, không còn tồn tại trong thiên nhiên.

Nhà ông ở TP.HCM có một xưởng chế tác trầm, có một “đội thợ trầm hoàng tộc” – là hậu nhân của các thợ trầm cung đình khi xưa giúp việc. Ông và những người thợ tạc những cây trầm thành các tác phẩm nghệ thuật để lưu giữ lại cho con cháu, ông chưa hề bán và sẽ không bán một kg trầm nào. Ông dùng lớp vỏ sát lõi có nhiễm tinh dầu trầm và kỳ nam để làm thuốc, đó là phần làm thuốc tốt nhất. Lớp ngoài nữa, nhiễm tinh dầu ít hơn, ông dùng làm nguyên liệu cho nồi xông chữa bệnh. Lớp ngoài cùng dùng làm hương.

Tôi nhiều lần được đến xem xưởng trầm của ông, nghe ông giới thiệu xuất xứ của từng cây trầm và đặc tính của từng loại trầm. Ở đây có đủ các loại trầm, các loại kỳ nam. Tôi hỏi ông, ông Lê Quý Đôn nói đốt trầm lên thì khói xoáy rồi sau mới tan, còn đốt kỳ nam thì khói lên thẳng và dài, nói như vậy có đúng không. Ông cười, bảo rằng nhà bác học Lê Quý Đôn rất giỏi nhưng ông ấy không có cơ hội tiếp cận đầy đủ với “hiện vật” nên vừa đúng vừa sai.

Khói vút lên thẳng như sợi dây là đúng, nhưng chỉ đúng với kỳ nam hương thôi, còn các loại kỳ nam khác thì khói vẫn xoáy. Ông vừa nói vừa chỉ vào một cái hốc của cây trầm cao to trong xưởng đã tạc thành tượng, ở đó lộ ra một cái lõi to và dài màu vàng sậm: “Kỳ nam hương là thứ này đây, chỗ này ít nhất cũng vài chục kg”. Kỳ nam hương giá rẻ hơn các loại kỳ nam khác, khoảng 2 – 3 tỉ đồng trên thị trường thế giới, nhưng có giá trị chữa bệnh tốt nhất trong các loại kỳ nam, tuy kém thua trầm.

Trầm kết hợp với thịt dê – ngọc dương, nghệ vàng, nghệ đen, măng tre (vắt lấy nước), nước gạo rang … ăn vào có thể làm sáng mắt, thính tai, trị chứng đau nhức.

Trầm kết hợp với chè, có thể ngừa và trị được các “mắc mứu” ở phổi, đường hô hấp, tim mạch, tiêu hóa.

Trầm làm rượu, uống vào sáng mắt, trị viêm họng, đau dạ dày, nghẽn động mạch tim, làm mạnh thần kinh cơ bắp.

Trầm kết hợp với vảy cá rô đồng có thể trị triệt để các bệnh về tiêu hóa của trẻ nhỏ.

Trầm kết hợp với vảy cá rô đồng cộng thêm với chè có thể chữa kiết lỵ, tiêu chảy, thương hàn.

Trầm kết hợp với trúc nhự (dịch măng tre) có thể chữa chứng cành hông, làm tiêu hóa không bị xáo trộn.

Trầm kết hợp với ma hoàng trị được các bệnh phụ khoa.

Trầm dùng trong thang “Diệc nhan minh mục” (kết hợp với các thảo dược khác) làm cơ thể trẻ lại, mắt sáng ra.

Nguyễn Sinh Hùng sẽ là chủ tịch Quốc Hội? Các cuộc đấu đá ở thượng tầng đảng CSVN vẫn còn tiếp tục mà đến nay, người ta chưa biết đích xác “danh sách” các chức vụ chóp bu được “nhất trí giới thiệu” với đại hội đảng sẽ gồm những ai.Danh sách lãnh đạo chóp bu lại thay đổi

HÀ NỘI (NV) - Các cuộc đấu đá ở thượng tầng đảng CSVN vẫn còn tiếp tục mà đến nay, người ta chưa biết đích xác “danh sách” các chức vụ chóp bu của Ðảng CSVN được “nhất trí giới thiệu” với đại hội đảng sẽ gồm những ai.
Tin từ giới thạo tin Ðông Nam Á cho hay, danh sách mà báo Nhật Bản, Asahi Shimbun, bật mí hồi giữa tháng 12, 2010 đang có “một vài thay đổi.”

Nguồn tin cho hay, đến tối ngày Thứ Hai, 3 tháng 1, 2011, ba chức tổng bí thư, chủ tịch nước và thủ tướng vẫn là những người được báo Asahi đề cập, là Nguyễn Phú Trọng (tổng bí thư), Trương Tấn Sang (chủ tịch nước) và Nguyễn Tấn Dũng (thủ tướng). Tuy nhiên, chức vụ chủ tịch Quốc Hội thì sẽ rơi vào tay Nguyễn Sinh Hùng, hiện đang là phó thủ tướng thường trực. Còn nhân vật Phạm Quang Nghị, được báo Nhật nói sẽ được đẩy lên làm chủ tịch Quốc Hội, thì nguồn tin cho hay ông này sẽ tiếp tục ở lại ghế bí thư thành ủy Hà Nội.
Ngoài Nông Ðức Mạnh, Nguyễn Minh Triết tới tuổi nghỉ hưu, Hồ Ðức Việt 63 tuổi cũng bị đẩy ra khỏi Bộ Chính Trị. Ðiều này không biết có liên quan gì tới tai tiếng gần đây khi ông này cầm đầu một phái đoàn sang Nhật du hí bằng ngân sách “đề án 165” mượn cớ là đi học Anh ngữ.
Nguồn tin cho hay, tương tự như những tiết lộ của Giáo Sư Carl Thayer nói với nhật báo Người Việt, Tướng Phùng Quang Thanh vẫn còn giữ được ghế bộ trưởng Quốc pPhòng nhưng có thể không giữ được lâu. Ông tướng nhiều tai tiếng Nguyễn Chí Vịnh, thứ trưởng Quốc Phòng, sẽ được đưa vào Trung Ương Ðảng và sẽ thay thế ông Phùng Quang Thanh trong một tương lai không xa lắm.
Theo chiều hướng này, nếu vào được ghế bộ trưởng Quốc Phòng, Nguyễn Chí Vịnh sẽ leo vào được Bộ Chính Trị.
Về mặt ngoại giao, vẫn theo nguồn tin, Phạm Bình Minh (con trai cố ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch, tên thật là Phạm Văn Cương), hiện đang là thứ trưởng thường trực của Bộ Ngoại Giao, nhiều phần sẽ không được đôn lên làm bộ trưởng mà có thể ông Phạm Gia Khiêm vẫn kiêm nhiệm.
Ngày 22 tháng 12, 2010, báo điện tử Ðảng CSVN loan tin kết thúc 10 ngày hội nghị Trung Ương Ðảng, Ban Chấp Hành Trung Ương đã “nhất trí thông qua danh sách để giới thiệu với Ðại hội lần thứ XI của Ðảng.”
Như thường lệ, cái danh sách này được giữ kín nhưng báo Asahi một tuần lễ trước đó đã nhận được một bản dự thảo danh sách nhân sự trong đó chủ tịch Quốc Hội CSVN hiện nay, Nguyễn Phú Trọng, nhiều phần sẽ nắm chức tổng bí thư Ðảng. Nguyễn Tấn Dũng, đương kim thủ tướng, sẽ vẫn tại vị thêm một nhiệm kỳ sau đại hội đảng lần thứ 11 vào tháng 1 tới đây. Trương Tấn sang hiện là “thường trực Ban Bí Thư Bộ Chính Trị” sẽ trở thành chủ tịch nước.
Trả lời phỏng vấn của nhật báo Người Việt ngày 16 tháng 12, 2010, Giáo Sư Carl Thayer, thuộc khoa Nhân Văn và Xã Hội Học, Ðại Học New South Wales, Úc Châu, dự đoán: “Nguyễn Tấn Dũng vẫn là thủ tướng và ông Nguyễn Phú Trọng sẽ là tổng bí thư, đó là những điều mà tôi từng nói. Còn Trương Tấn Sang thì sẽ được giải an ủi là chủ tịch nước.”
“Nhưng điều quan trọng đáng nói là, Trương Tấn Sang đã tạo ra một cuộc chạy đua vào chức tổng bí thư. Một cuộc đua căng thẳng!”
GS Carl Thayer nói, tin tức này giống như người ta tiên đoán giá cả chứng khoán, mặc dù ai cũng cho là tin được tung ra từ nguồn đáng tin cậy, nhưng thật ra, phải đợi đến khi thị trường đóng cửa thì mới chắc 100%.”
GS Carl Thayer nhận định: “Kể từ khi Lê Duẩn chết, Việt Nam không thể có một tổng bí thư có thế lực mạnh, và Văn Phòng Thủ Tướng thật ra mới chính là nơi có uy quyền nhất nước. Vì thế, chọn Nguyễn Phú Trọng làm tổng bí thư là giải quyết tất cả mọi vấn đề liên quan đến những người có nhiều tư tưởng, vì Nguyễn Phú Trọng từng là giám đốc Học Viện Chính Trị Quốc Gia.”
“Theo tôi biết, thì Trung Quốc đã biểu lộ là họ không phản đối việc này, mặc dù họ đã không chọn ông Nguyễn Phú Trọng.”
Vẫn theo GS Carl Thayer, Trương Tấn Sang là người chủ chiến (với Trung Quốc), còn Nguyễn Phú Trọng chủ hòa.
Nguyễn Phú Trọng sẽ là người chọn thái độ hòa giải với Trung Quốc, trong khi Trương Tấn Sang sẽ muốn khẳng định quyền lợi quốc gia hơn. Mọi dự đoán còn chưa ngã ngũ. Sẽ còn nhiều đàm phán, đổi chác bên trong.

Học tầm nhìn của Trung Quốc để phát triển
(VEF) – Không có cách nào khác là ta phải cùng phát triển với Trung Quốc. Trước hết là học cách nhìn thời đại của người Trung Quốc. Sau đó là học cách làm ăn có bài bản, có chiến lược, có chiến thuật. – Ông Nguyễn Đình Lương.
LTS: Trung Quốc đã trỗi dậy với những bước tiến làm xáo động cục diện thế giới. Giờ đây, ít ai còn nghi ngờ rằng Trung Quốc sẽ trở thành một nền kinh tế mạnh, có ảnh hưởng lớn trên quy mô toàn cầu trong những thập kỷ tới.
Thế giới đang xôn xao, đang bàn tán, đang tìm lời giải đáp. Riêng ông Nguyễn Đình Lương – nguyên Trưởng đoàn đàm phán Hiệp định Thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ, thì nên đặt sự phát triển của Trung Quốc trong bối cảnh toàn cầu hóa để lý giải và xác định thái độ của chúng ta.
Tiếp nối mạch bài “Việt Nam: Sức bật nào từ sự trỗi dậy của Trung Quốc”,  phóng viên Diễn đàn Kinh tế Việt Nam (VEF) – báo VietNamNet đã trao đổi với ông Nguyễn Đình Lương xung quanh chủ đề trên. Mời độc giả theo dõi và cùng tham gia tranh luận.
Ta khác, Tàu khác
- Thưa ông, kinh tế Trung Quốc đang phát triển ngoạn ngục. Quốc gia này đang trở thành “công xưởng thế giới”, đang lần lượt đạp đẩy các quốc gia xuống và vươn lên vị trí cao dần trong nền kinh tế thế giới. Ông có cảm giác lo ngại, vui, buồn gì không? Ông có liên hệ gì với Việt Nam?
Ông Nguyễn Đình Lương: Ta khác, Tàu khác.
Người Tàu, ngàn đời nay vẫn theo đuổi khát vọng đến một ngày cả thiên hạ quỳ gối thuần phục Thiên Triều. Tầm nhìn của người Tàu là cả thiên hạ, cả về chiều rộng, cả về chiều sâu (như nước Việt Nam ta, tổ tiên, ông cha ta và cả ta hôm nay, đổ bao xương máu vất vả hết đời này qua đời khác, cũng chỉ loay hoay cố giữ cho bằng được mảnh đất hình chữ S, rộng hơn 30 vạn km2).
Trong thời đại ngày nay, muốn có sự hùng mạnh, trước hết phải trở thành một cường quốc kinh tế; phải “mạnh vì gạo, bạo vì tiền”. Kinh tế không phát triển, thì nước có rộng, có to bao nhiêu, dân có đông bao nhiêu, quốc gia vẫn là “anh lùn”, tiếng nói vẫn hụt hơi.

Ông Nguyễn Đình Lương, nguyên Trưởng đoàn đàm phán Hiệp định Thương mại Việt – Mỹ (ảnh Tr. Đông)

Những người được bầu chọn vào ngồi ở Trung Nam Hải là những người giỏi, người có tầm, nhìn xa trông rộng. Với họ, lợi ích cao cả thiêng liêng nhất là sự phát triển của đất nước Trung Hoa. Họ nhìn thời đại rất sáng, thấy rất rõ. Họ hiểu sâu sắc rằng, toàn cầu hóa kinh tế là cơ hội, là thời cơ phục hưng đất nước Trung Hoa của họ, vốn xưa đã từng xưng hùng xưng bá, trở thành người hùng của thời đại.
Họ biết cách khai thác tốt nhất, nhiều nhất những cơ hội của công cuộc toàn cầu hóa kinh tế để phát triển. Họ coi hội nhập là cơ hội để đất nước thoát khởi những rằng buộc đã kìm hãm nó.
Khai thác cơ hội toàn cầu hóa, họ biết làm gì và làm thế nào để bắt cả thế giới cùng làm cho kinh tế Trung Hoa phát triển. Họ lôi cả thế giới vào khai thác những tiềm năng, lợi thế của Trung Quốc để phát triển. Họ lôi được tất cả các tập đoàn xuyên quốc gia vào Trung Quốc xây dựng căn cứ địa, rồi từ đó chĩa vòi ra các khu vực xung quanh.
Họ làm cho lợi ích của nền kinh tế thế giới gắn chặt với lợi ích kinh tế Trung Hoa. Họ đang biến cả thế giới thành nơi tiêu thụ hàng Trung Quốc. Họ đã thu hút được hàng vạn người Hoa giàu có từ khắp thế giới, đặc biệt từ Đài Loan về đất Tổ làm giàu. Người Trung Hoa cũng đã có mặt ở khắp mọi nơi trên thế giới này.
- Nói như vậy, nghĩa là Trung Quốc sẽ tiếp tục phát triển?
Trung Quốc sẽ tiếp tục phát triển. Trên thế giới có người mừng, có người lo, có người thích, có người sợ… thì Trung Quốc vẫn cứ phát triển và phát triển tốt.
Người Trung Quốc hôm nay đủ thế, đủ lực, đủ kiến thức, đủ khôn ngoan để tiếp tục con đường phát triển, để sẵn sàng điều chỉnh chiến lược quốc sách cho sự phát triển trong bất kỳ tình huống nào.
Người Trung Quốc nói, họ đang xây dựng một “nền kinh tế thị trường mang màu sắc Trung Quốc”. Họ không dùng khái niệm xây dựng một “nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN” như ở Việt Nam.
Thế nào là màu sắc Trung Quốc thì chỉ có họ mới hiểu được. Trong cái gọi là màu sắc Trung Quốc, ta có thể ngầm hiểu rằng có cả tính thực dụng “mèo trắng, mèo đen, kệ nó, miễn là bắt được chuột”.
Hình như trong kinh tế, nơi nào nuôi dưỡng được tính thực dụng thì nền kinh tế ở đó phát triển tốt. Có phải tính thực dụng của người Mỹ đã góp phần làm cho nước Mỹ nhanh chóng trở thành một cường quốc kinh tế hùng mạnh nhất thế giới. Và hôm nay, kinh tế Trung Quốc bắt đầu bùng phát từ ngày thẩm thấu tư tưởng “mèo trắng, mèo đen…”.
Họ không hề bận tâm, không dành thời gian, chi tiền bạc để đi tìm lời giải, xây dựng mô hình cho những lý thuyết kinh tế chưa được cuộc sống chấp nhận như kiểu mô hình “quốc doanh chiếm vai trò chủ đạo” ở Việt Nam ta.
Học Trung Quốc để cùng phát triển
- Gần đây, dư luận báo chí các nước xung quanh có bàn đến tác động của sự trỗi dậy của Trung Quốc, có ý kiến lo rằng kinh tế Việt Nam đang bị cuốn sâu vào vòng ảnh hưởng của kinh tế Trung Quốc, thể hiện ở sự chênh lệch lớn trong cán cân thương mại, ở chỗ sự có mặt ở khắp nơi các dự án thắng thầu của Trung Quốc, nhất là trong ngành điện. Ông có bình luận gì và theo ông, Việt Nam nên làm gì?
Với phương châm “phát triển là chân lý cứng”, Trung Quốc chỉ để quốc doanh nắm lĩnh vực năng lượng và khai khoáng, còn lại họ thả cho dân làm, thực hiện cổ phần hóa triệt để các doanh nghiệp nhà nước.
Họ đặt nền kinh tế vào thế cạnh tranh, cạnh tranh trong nước, cạnh tranh trên thị trường nước ngoài, cạnh tranh bình đẳng. Cổ xúy cho hàng Trung Quốc tràn ngập mọi nơi, hàng giá rẻ của Trung Quốc đang tràn ngập thế giới, không chỉ ở Việt Nam. Trung Quốc cũng đang trúng thầu nhiều dự án ở khắp thế giới, không phải chỉ riêng ở Việt Nam.
Trung Quốc và Việt Nam là láng giềng, núi liền núi, sông liền sông, là quan hệ “vừa là đồng chí, vừa là anh em”. Sự tương đồng văn hóa cũng làm cho người Việt Nam và người Trung Quốc dễ gần nhau hơn. Người Trung Quốc rất hiểu người Việt Nam và họ cũng đã có mặt khắp phố phường, làng xóm của ta.
Không có cách nào khác là ta phải cùng phát triển với Trung Quốc.

Hãy làm cho các con số nhập siêu từ Trung Quốc “biết nói” – ông Nguyễn Đình Lương.

- Vậy ta phải làm gì để cùng tồn tại, cùng phát triển với Trung Quốc, tránh không trở thành lệ thuộc kinh tế Trung Quốc, thưa ông?
Trước hết, ta phải nói rõ lần nữa là ta phải học Trung Quốc. Họ giỏi hơn ta, ta sẽ khiêm tốn học. Các nước khác xung quanh cũng giỏi hơn ta, ta cũng phải khiêm tốn học.
Học Trung Quốc không có nghĩa là họ làm thế nào ta làm thế đấy. Phải từ những cái hay, cái dở của họ và ta tính cách làm của ta cho phù hợp với tình hình, hoàn cảnh của ta.
Hiện nay Nhà nước ta chi khá nhiều tiền cử người đi Trung Quốc khảo sát, nghiên cứu, học tập. Cấp cao có, cấp thấp có, trung ương có, địa phương có, cấp ngành có, cấp tỉnh có… nhưng rất tiếc, không thấy ở đâu tổng kết học được cái gì, cái gì nên theo và cái gì nên tránh.
- Theo ông, về đại thể ta có thể học được gì ở Trung Quốc?
Tôi chưa được đi khảo sát Trung Quốc, nhưng tôi hiểu về đại thể ta có thể học hỏi được nhiều điều. Trước hết là học cách nhìn thời đại của người Trung Quốc. Sau đó là học cách làm ăn có bài bản, có chiến lược, có chiến thuật, có lộ trình, có tính toán cân nhắc.
Ta cũng có chiến lược cả đấy, chiến lược kế hoạch 5 năm, 10 năm có cả, nhưng nhiều khi còn chung chung, giống như các phương án tác chiến do các sỹ quan tham mưu chưa qua trận mạc soạn thảo. Các chiến lược của ta hôm nay tính khả thi còn yếu, thậm chí còn sai sót mà chưa chịu sửa chữa, chỉ vì không chịu thừa nhận những thay đổi sâu sắc trong nền kinh tế thời đại (ví như chiến lược “nội địa hóa” ngành ôtô đã gần 30 năm qua).
Cũng có thể lấy thêm một ví dụ nữa còn đầy tính thời sự, đó là vấn đề phân cấp quản lý. Trung Quốc cũng phân cấp, ta cũng phân cấp. Trung Quốc phân cấp khác ta. Phân cấp của họ là phân cấp nghĩa vụ, phân cấp trách nhiệm. Các địa phương (các tỉnh, thành) có quyền hạn rất rộng, rộng hơn ở nước ta nhiều nhưng trên cơ sở chiến lược quốc gia và chịu sự giám sát chặt chẽ theo chiến lược quốc gia đã được thông qua.
Việc phân cấp diễn ra ở Việt Nam ta được hiểu ngầm như một cuộc phân chia lợi ích nên khoán trắng. Khi thấy có lợi ích thì người được phân công sẽ phải tính toán, cân nhắc ngay lợi ích nào trước, lợi ích nào sau, lợi ích nào trên, lợi ích nào dưới. Lòng tham ở đâu chả có.
Những kẻ hở như vậy trong quản lý, cộng thêm trình độ còn non yếu của cán bộ, là mảnh đất màu mỡ cho những nhà đầu tư quen chộp giựt, và không loại trừ trong số đó có nhà đầu tư từ Trung Quốc.
Nhập siêu lớn từ Trung Quốc – hãy làm cho con số biết nói
- Mấy hôm nay, trên các diễn đàn bàn luận nhiều về tình hình nhập siêu của Việt Nam từ Trung Quốc, mỗi năm ta nhập siêu từ thị trường này trên 10 tỷ USD. Năm 2010, chúng ta đã nhập siêu 12,6 tỷ USD, bằng 105% tổng nhập siêu của cả năm. Điều đó làm cho Việt Nam lo lắng và lúng túng, ông có bình luận gì?
Để có thái độ và bình luận về con số này, trước hết là phải mổ xẻ, bóc tách con số đó, tạo ra một con số biết nói.
Trong thời đại tự do hóa thương mại, toàn cầu hóa kinh tế, Việt Nam đã mở cửa thị trường. Hàng Trung Quốc đang ngập tràn thế giới, không có lý do gì lại không vào thị trường Việt Nam và Việt Nam cũng không có lý do và không có cách gì để ngăn chặn hàng Trung Quốc chảy vào hoặc chỉ vào ít thôi.
Hàng Trung Quốc vào Việt Nam có nhiều nguồn khác nhau, vào theo nhiều lối đi khác nhau, cụ thể gồm:
Thứ nhất, hàng xuất khẩu của Trung Quốc gồm máy móc, thiết bị, vật tư, hàng tiêu dùng… Hàng này dễ vào Việt Nam vì vừa rẻ, vừa hợp thị hiếu, lại dễ trốn thuế hơn vào các thị trường khác. Theo các cam kết quốc tế thì Việt Nam không được phép ngăn cản. Muốn giảm bớt phần nào đó thì chỉ có hàng rào kỹ thuật, mà hàng rào kỹ thuật thì Việt Nam chưa đủ trình độ để thiết kế.
Thứ hai, hàng thiết bị, máy móc mà các doanh nghiệp đầu tư Trung Quốc đưa vào Việt Nam để xây dựng các công trình, thực hiện các dự án đã trúng thầu, các dự án đầu tư khác. Những dự án này đã có nhiều và ở khắp nơi. Loại hàng hóa này phải đưa vào, không có lý do để gây khó khăn, cản trở. Còn Việt Nam cứ thích tính vào hàng nhập khẩu thì là việc của Việt Nam.
Thứ ba, hàng hóa, máy móc, thiết bị vật tư, linh kiện, phụ kiện của các công ty nước ngoài khác như Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Á, châu Âu… sản xuất tại Trung Quốc họ đưa đi các nước khác, trong đó có Việt Nam, để thực hiện các dự án đầu tư hoặc gia công lắp ráp. Đây là hàng lưu chuyển trong nội bộ công ty, trong tập đoàn của họ.
Việt Nam không có lý do để cản trở sự lưu chuyển này, và Việt Nam thích tính vào kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam thì đó là việc của riêng phía Việt Nam.
Tách được con số xuất nhập khẩu như vậy, bức tranh kinh tế sẽ rõ hơn, nhưng hiện nay ta chưa làm được bởi vì cách điều hành kinh tế nói chung và cách thống kế số liệu của ta cơ bản vẫn là cách đã cũ.
- Hiện vẫn có những lời khuyên Việt Nam nên chuẩn bị các giải pháp khác nhau để tránh được sự phụ thuộc vào kinh tế Trung Quốc và có ý kiến cho rằng Việt Nam tham gia TPP cũng là một giải pháp? Xin ý kiến bình luận của ông?
Cách duy nhất để Việt Nam thoát khỏi sự phụ thuộc đó là thay đổi cách làm ăn thiếu bài bản lâu nay. Gia nhập WTO, Việt Nam đã thực sự mở cửa và đã có sự phát triển, miếng bánh lợi ích của hội nhập đưa lại, miếng của Việt Nam vẫn còn rất nhỏ.
Không TPP, không gì làm cho miếng bánh của Việt Nam to lên, làm cho Việt Nam tránh được các sự phụ thuộc nếu Việt Nam không nhanh chóng học hỏi để thay đổi cách làm ăn

-Tình hình chính trị Việt Nam : dầu sôi lửa bỏng Dân quyền
Tình hình chính trị Việt Nam ngày càng mất ổn định, mâu thuẩn ngày càng tăng dần giữa người dân Việt Nam và chính quyền , đại diện là Đảng Cs – không do người dân bầu chọn lên. Nếu Việt Nam  giử được thế trung lập, có nghĩa là không quá chịu ảnh hưởng từ Trung Quốc thì tình hình chính trị VN sẽ không phụ thuộc quá nhiều vào những thay đổi chính trị ở Trung Quốc. Có thể Trung Quốc sẽ không bảo vệ chế độ độc Đảng trong vòng 10 năm tới và với hiệu ứng Domino, Việt Nam sẽ bị kéo theo vết xe đổ đó.


Nhìn lại trong năm qua:
Phải nhìn nhận rằng trong năm qua, tình hình chính trị Việt Nam có những biến đổi sâu sắc.
Điểm lại thái độ của chính quyền Việt Nam ::
Ưu điểm:
- Quốc Hội đã có bước tiến bộ mới, mở rộng dân chủ hơn, nhưng về thực chất, trong thể chế chính trị Việt Nam hiện nay, Quốc hội không có thực quyền
- Nhà cầm quyền đã có ý thức trách nhiệm trước nhân dân, lắng nghe dân, quan tâm đến dân ,có dấu hiệu tích cực bảo vệ dân trong các vùng thiên tai.
- Báo chí trong nước đã giảm bớt tuyên truyền mị dân để phục vụ cho đảng phái chính trị, đưa ra được nhiều bài viết để xoa dịu lòng dân do chủ trương của chính quyền, có xu hướng ngày càng trung thực với những thông tin.
- Đã nhìn thấy nguy cơ Quốc nạn tham nhũng và đói nghèo là những yếu tố quyết định sự tồn vong của Đảng cầm quyền.
Khuyết điểm:
- Vẫn còn mang tính hình thức, thiếu thực tiển khoa học, nói không đi đôi với việc làm, hiệu quả thực tiển chưa có, gây thiếu niềm tin đối với quần chúng nhân dân.
- Cải cách chính trị nữa vời, vẫn còn hình thức “con vua thì được làm vua”,  hiện tượng bè phái vẫn xãy ra từ trung ương đến cấp cơ sở, độc diển bầu cử vẫn tiếp diển.
- Thiếu hiệu quả chống tham nhũng, có biểu hiện bao che qua các vụ án vinashin, chủ tịch Hà Giang, những vụ công an  bắn dân….
- Một mặt xoa dịu dư luận , một mặt gia tăng đàn áp những chính kiến đối lập, cũng như tôn giáo, tấn công các trang mạng chính trị đối lập, dùng những thông tin giả gây nhiễu loạn thông tin lề trái.
- Chưa bảo vệ được người dân đi lao động nước ngoài  hoặc các công nhân lao động bị bóc lột , chèn ép tại các Công ty tư nhân. Chưa khắc phục được tình trạng buôn người: lấy chồng Đài loan , Hàn quốc , làm mại dâm Cam Pốt và Mã Lai…
- Báo chí vẫn tiếp tục đưa các tin tức giựt gân, phi văn hóa để thu hút khách, các chương trình chính trị thiếu khoa học thực tiển tiếp tục ru ngủ tầng lớp sinh viên và giới trẻ
- Tiếp tục nhượng bộ Trung Quốc 1 cách vô nguyên tắc để bảo vệ chế độ.
Nhìn lại thái độ người dân
- Cuộc sống đã  ổn định hơn đó là lúc người dân bắt đầu ý thức bảo vệ quyền lợi của mình. Họ đã xác định được chính quyền là đối tượng gây tổn hại đến quyền lợi của họ. Họ không còn sợ và bắt đầu phản ứng, điển hình là  những sự việc người dân tập trung phản đối hoặc đập phá tài sản của chính quyền sau khi 1 số người dân bị công an đối xử tàn nhẩn hoặc giết chết , căng thẳng xãy ra trong các vụ tranh chấp kiện tụng đất đai giữa người dân và chính phủ hoặc phản ứng của người dân tôn giáo khi đất đai tôn giáo bị chiếm đoạt, những sự việc nêu trên không còn là hiện tượng mà  xãy ra khá thường xuyên trong xã hội ngày nay.

Dự đoán tình hình chính trị trong thời gian tới:

Có lẻ tình hình chính trị Việt Nam sẽ thay đổi rỏ rệt trong vòng 10- 20 năm nữa.

———-

-VIỆT NAM : Con tàu khổng lồ Vinashin đang bị ngập nước(RFI)-Nhìn lại những sự kiện đánh dấu 2010, nhật báo Pháp Le Monde chú ý đến một sự kiện ở Việt Nam, trên bình diện kinh tế : “Tập đoàn Vinashin, con tàu khổng lồ đang bị ngập nước”, tít bài báo dài gần cả trang báo bên trong. Bên trên dòng tựa, Le Monde giải thích ngắn gọn nguyên nhân khiến Vinashin bị nạn : tham ô, thâm lạm công quỹ, quản lý kém cỏi đã tác hại đến tập đoàn đóng tàu nhà nước, một biểu tượng phát triển kinh tế của Việt Nam.
Bài báo trích dẫn những số liệu, từ năm 1989 đến nay số lượng công ty nhà nước có giảm : từ 12.000 nay còn 4.000. Thế nhưng tuy chỉ còn chiếm hơn 1/3 kinh tế Việt Nam, các đại tập đoàn này đã phình to ra rất nhiều trong những năm gần đây, vì đã được khuyến cáo nên đa dạng hoá hoạt động. Cũng như các tập đoàn khác như Điện lực Việt Nam đã đầu tư vào điện thoại di động, hay Petro Việt Nam vào ngành du lịch, Vinashin đã đầu tư vào ngành khách sạn, bảo hiểm v.v…
Quyền tự do ngôn luận ở Việt Nam bị xiết chặt
Ngoài cái gai kinh tế Vinashin, Le Monde còn chú ý đến vấn đề nhân quyền, tự do ngôn luận ở Việt Nam trong năm qua. Dưới tựa đề không “lạm dụng quyền tự do dân chủ”, bài báo liệt kê những vụ bắt giam nhà báo, luật sư, nhà hoạt động nhân quyền… Le Monde ước tính là có ít nhất 25 người đã bị bắt.
Việc kiểm soát Internet ngày càng gắt gao hơn. Le Monde nêu bật trường hợp Vietnamnet, bị phạt vì đã phạm một lỗi lớn là đã chạy một tựa về nạn tham nhũng, dựa theo kết quả nghiên cứu mà tổ chức Minh bạch Quốc Transparency International cho thực hiện. Bản nghiên cứu nêu bật nạn tham nhũng trong ngành công an : 82% người được hỏi xem công an là những người tham nhũng nhất trong giới viên chức nhà nước.
Bài báo trích dẫn nhận định của một chuyên gia Pháp về Việt Nam, Benoit de Tréglodé, là chế độ không cảm thấy bị đe doạ. Nhưng đó là những dấu hiệu đãu tranh nội bộ giữa các phe phái khác nhau, để giữ vị trí của một phe nhóm

Người Yêu Nước
19.10.2009

Trong Bộ Chính trị Đảng ta hiện nay, có 15 vị, thì có 5 vị cùng sinh năm 1949. Đó là ông Trương Tấn Sang, thường trực Ban bí thư, giống như chức Phó tổng bí thư. Ông Nguyễn Tấn Dũng, Thủ tướng. Ông Lê Hồng Anh, Bộ trưởng Công an. Ông Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Quốc phòng. Và ông Phạm Quang Nghị, Bí thư Hà Nội. Năm 1949 là năm Kỷ Sửu, cầm tinh con trâu. Trong Bộ chính trị có 5 con trâu kéo cày, thì quả là khỏe. Cho nên Đảng ta chắc còn mạnh nhiều năm nữa. Ông Trương Tấn Sang, còn gọi là Tư Sang, nguyên là Giám đốc Sở nông nghiệp thành phố Hồ Chí Minh, Thường vụ Thành ủy, thời ông Phan Văn Khải còn làm Chủ tịch thành phố, giai đoạn 1991-1996. Khi đó, ông Sang còn rất trẻ, chỉ hơn 40 tuổi.

Trong Khóa 6 Thành ủy TP Hồ Chí Minh 1996-2000, ông Sang làm Chủ tịch thành phố, rồi Bí thư. Khi làm Bí thư TP Hồ Chí Minh, ông Sang đương nhiên được vào Bộ chính trị, từ khóa Đại hội Đảng toàn quốc thứ 8 (1996-2001). Khi đó, ông Sang đứng thứ 14 trong Bộ chính trị.

Khóa 8 này, Bộ chính trị có tới 23 vị. Vì Bộ chính trị khóa 8 đông như vậy, nên cần có Thường vụ Bộ chính trị gồm 7 vị, bao gồm cả ông Nguyễn Tấn Dũng, khi đó chỉ là Trưởng Ban kinh tế trung ương. Ông Thủ tướng Phan Văn Khải, (làm Thủ tướng từ 1997 đến 2006), khi đó lại không được vào Thường vụ Bộ chính trị, chỉ là Ủy viên Bộ chính trị thường, vai trò kém hơn Ủy viên Thường vụ Bộ chính trị. Sở dĩ có chuyện như vậy, là vì ông Nguyễn Tấn Dũng được ông Thủ tướng Võ Văn Kiệt (làm Thủ tướng từ năm 1992 đến 1997) đỡ đầu. Không có ông Kiệt đỡ đầu, thì ông Dũng không thể lên nhanh như diều như vậy được. Ông Kiệt đưa ông Dũng từ Bí thư tỉnh Kiên Giang ra Hà Nội, làm Thứ trưởng Bộ Nội Vụ (nay là Bộ Công an) hơn 1 năm, rồi đưa sang làm Trưởng Ban kinh tế Trung ương, để ông Dũng làm quen với việc quản lý kinh tế. Sau đó, ông Kiệt cố gài bằng được ông Dũng vào Thường vụ Bộ chính trị, vì ông Kiệt muốn đưa ông Dũng làm Thủ tướng, thay ông Kiệt vào năm 1997, khi ông Kiệt nghỉ hưu, chuyển sang làm Cố vấn. Thế nhưng kế hoạch của ông Kiệt không thành, nên vào năm 1997, ông Phó Thủ tướng Phan Văn Khải lên làm Thủ tướng, chứ không phải là ông Dũng. Rồi sau đó cơ cấu Thường Vụ Bộ chính trị cũng bị xóa bỏ. Mặc dù không thành, nhưng ông Kiệt cũng đưa được ông Dũng sang làm Phỏ Thủ tướng thường trực, để chờ thời. 10 năm sau, nguyện vọng của ông Kiệt đưa ông Dũng làm Thủ tướng mới thực hiện được, vào năm 2006.

Trở lại chuyện ông Tư Sang. Ông làm Bí thư Sài Gòn được hơn gần 1 năm, thì ông Nguyễn Minh Triết, Bí thư Sông Bé được điều về làm Phó bí thư Sài Gòn, vào tháng 1 năm 1997. Khi ông Triết về Sài Gòn, thì tỉnh Sông Bé được tách ra làm 2 tỉnh Bình Dương và Bình Phước. Tỉnh Sông Bé thời ông Triết làm Bí thư đã có sự phát triển vượt bậc, nhất là thu hút đầu tư nước ngoài. Sài Gòn dưới thời ông Sang làm Bí thư trì trệ bao nhiêu, thì Sông Bé phát triển rực rỡ bấy nhiêu. Khi đó, Sông Bé thu hút tới 70% vốn đầu tư nước ngoài, còn Sài Gòn chỉ được 30%. Cho đến bây giờ, tỉnh Bình Dương vẫn là điểm thu hút đầu tư nước ngoài mạnh hàng đầu của Việt Nam.

Chính vì lẽ đó, Trung ương dự kiến ông Triết sẽ lên làm Thủ tướng thay ông Khải, khi ông Khải nghỉ vào khóa Đại hội Đảng 9 năm 2001. Và bước đệm chuẩn bị nhân sự này, là đưa ông Triết về làm Phó Bí thư Sài Gòn, để lên làm Bí thư, sau đó ra Hà Nội làm Thủ tướng là vừa đẹp. Thế nhưng ông Sang biết là ra Hà Nội là tương lai của ông sẽ chấm dứt, nên ông lần lữa không muốn ra. Thế cho nên ông Triết đành phải ra Hà Nội làm Trưởng Ban dân vận Trung ương vào tháng 12 năm 1997, sau 11 tháng làm Phó bí thư Sài Gòn, để chờ thời.

Ông Sang kể cũng là người rắn đầu. Đầu năm 2000, ông Sang mới chịu ra Hà Nội, làm chân Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, để ông Triết quay lại Sài Gòn làm Bí thư. Vì ông Sang vẫn còn trẻ, nên không có cớ gì để đưa ông ra khỏi Bộ chính trị, nên vào Đại hội Đảng khóa 9, năm 2001-2006, ông vẫn là Ủy viên Bộ chính trị, ở vị trí số 10 trong 15 vị.

Trong suốt 6 năm làm Ủy viên Bộ chính trị, Trưởng Ban kinh tế Trung ương, người ta thấy ông Tư Sang đôi khi xuất hiện đi thăm đồng bào bị bão lụt. Hầu như chỉ có vậy. Cái chức vụ “hữu danh vô thực” đó, làm sao sánh được với khi ông còn làm vua ở Sài Gòn hoa lệ. Ông Sang bị mất uy tín nhiều, vì thời ông làm Bí thư Sài Gòn, để xảy ra vụ 5 Cam, và nhiều vụ bê bối khác, mà ông Triết phải là người dọn dẹp.

Ở Đại hội 10 năm 2006-2011, bầu Tổng bí thư không khó lắm, vì vẫn chỉ có ông Nông Đức Mạnh là có đủ uy tín. Nên ông Mạnh được bầu lại làm Tổng bí thư khóa nữa dễ dàng. Bầu Thủ tướng mới gay go. Ông Nguyễn Tấn Dũng mặc dù được ông Võ Văn Kiệt chuẩn bị khá kỹ càng, cho nắm đủ các chức vụ liên quan đến kinh tế, kể cả kiêm Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trong 2 năm 1998-1999, nhưng ông vẫn không có nhiều uy tín về khả năng lãnh đạo. Cho nên trước khi vào Đại hội 10 năm 2006, khóa Đại hội 9 phải có tới Hội nghị trung ương thứ 15 để thảo luận về nhân sự.

Một khóa Đại hội Đảng 5 năm, thường chỉ có 12 hoặc 13 Hội nghị Trung ương, mỗi năm 2 Hội nghị. Nhưng riêng Đại hội 9 (2001-2006) phải có tới 15 Hội nghị, để thống nhất chọn ông Dũng làm Thủ tướng cho khóa Đại hội 10 (2006-2011).

Trong tiến trình đấu đá nội bộ đó, tự nhiên ông Trương Tấn Sang được lợi. Tại Đại hội 10, ông Sang được giữ lại làm Ủy viên Bộ chính trị khóa nữa, và hơn nữa, lại được vào làm Thường trực Ban bí thư. Ông Sang ở giữa, chẳng vào phe nào, hơn nữa cái chức vụ Trưởng Ban kinh tế Trung ương cũng khó mà có thế lực để kéo bè kéo cánh. Thế cho nên ông Nông Đức Mạnh chọn ông Sang làm Phó cho mình. Tại Đại hội 10 năm 2006, ông Sang giữ vị trí số 5 trong Bộ chính trị. Trước đó, người tiền nhiệm của ông Sang là ông Phan Diễn, làm Thường trực Ban bí thư khóa 9, chỉ đứng số 7 trong Bộ chính trị.

Người giữ vị trí số 2 trong Bộ chính trị là ông Lê Hồng Anh, Bộ trưởng Công an. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Đảng ta, ông Bộ trưởng Công an chiếm vị trí số 2 trong Bộ chính trị. Bình thường, vị trí trong Bộ chính trị là: số 1, Tổng bí thư. Số 2 là Chủ tịch nước. Số 3 là Thủ tướng. Số 4 là Chủ tịch Quốc hội. Sau đó là các vị trí khác, có thể thay đổi thứ tự.

Vào tháng 10 năm 2009, người ta thấy có sự thay đổi khá bất ngờ. Ông Sang từ vị trí số 5, nhảy vọt lên vị trí số 2 trong Bộ chính trị. Ông Nguyễn Văn Chi, Trưởng ban Kiểm tra Trung ương, quê Đà Nẵng, từ vị trí số 12, nhảy vọt lên vị trí số 3. Còn Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết từ vị trí số 3 xuống số 4. Thủ tướng Dũng từ số 4 xuống số 5. Ông Tô Huy Rứa, Trưởng ban Tuyên giáo trung ương, mới được vào Bộ chính trị tháng 1 năm 2009, nay nhảy lên vị trí số 11, trên ông Hồ Đức Việt số 12. Và ông Bộ trưởng Công an Lê Hồng Anh từ vị trí số 2, rơi xuống vị trí số 8.

Rất có thể vào Đại hội 11 năm 2011-2016, ông Trương Tấn Sang sẽ làm Tổng bí thư, và ông Nguyễn Văn Chi, sinh năm 1945, đại diện miền Trung, sẽ làm Chủ tịch nước. Khi đó Thủ tướng chắc chắn phải là người miền Bắc, có thể sẽ là ông Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng, hoặc ông Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải. Thường trực Ban bí thư có thể là ông Tô Huy Rứa, hoặc ông Hồ Đức Việt.

Mọi dự đoán trên cũng chỉ là tương đối.

Rất có thể đến phút thứ 89, các ẩn số cuối cũng mới xuất hiện. Đại hội 11 tháng 1 năm 2011 chắc chắn sẽ có nhiều bất ngờ.
http://www.x-cafevn.org/node/2286

“Hô biến” lát sắn thành giọt xăng: Tốt nhưng… (09/12/2010) – Tại sao Trung Quốc đất đồi núi, đất nông nghiệp nhiều hơn Việt Nam mà không phát triển trồng sắn? Trong khi, hiện tại, Trung Quốc là nhà nhập khẩu sắn lớn nhất của Việt Nam.Hội thảo Sử dụng và phát triển nhiên liệu sinh học tại Việt Nam tổ chức sáng nay 9/12 đăt câu hỏi, từ lát sắn biến thành xăng thân thiện môi trường đã thành hiện thực nhưng làm thế nào để ethanol là đòn bẩy thúc đẩy kinh tế, xóa đói giảm nghèo?

Ông Nguyễn Phú Cường, Vụ Phó vụ KHCN Bộ Công thương cho rằng hiện nay chúng ta ¾ là đất đồi núi, diện tích trồng sắn chỉ 550.000ha, vậy nên không chỉ tập nên tập trung vào sắn mà phải đặt quy hoạch sắn với quy hoạch chiến lược của các vùng nguyên liệu cây khác. Bài học mía đường được đại diện bộ Công thương nhắc lại khi nhà máy mía đường có nhà máy nhưng lại thiếu nguồn nguyên liệu. Ông Cường nói tới hệ lụy trồng sắn ồ ạt có thể mất rừng: “Tây Nguyên có trường hợp người dân chui vào tận lõi rừng trồng sắn”
Ông Cường đặt câu hỏi, tại sao Trung Quốc đất đồi núi, đất nông nghiệp nhiều hơn Việt Nam mà không phát triển trồng sắn? Hiện tại, Trung Quốc là nhà nhập khẩu sắn lớn nhất của Việt Nam. Trong 10 tháng đầu năm, Việt Nam đã xuất khẩu 1,4 triệu tấn sắn
“Trung Quốc nhập tinh bột sắn làm rượu Mao Đài rồi lại xuất sang chính Việt Nam”, ông Cường nói.
Ông Đỗ Tấn Bình, Chủ tịch HĐQT công ty TNHH BT, một doanh nghiệp lớn sản xuất ethanol từ sắn cũng lưu ý: “Tháng 9/2009 trong khi chúng ta đang tổ chức hội nghị ethanol thì Trung Quốc cũng làm hội nghị với tỉnh Tây Ninh (tỉnh có diện tích trồng sắn lớn nhất VN). Viện trưởng IpSard, TS Đặng Kim Sơn đánh giá việc phát triển trống sắn hiện nay tuy không ảnh hưởng tới an ninh lương thực nhưng trồng sắn không tác động lớn tới xóa đói giảm nghèo.
Nghiên cứu IpSard cho thấy, quy mô nhỏ và không có cơ chế hợp tác bền vững là những yếu tố tác động tiêu cực tới việc tạo ra giá trị gia tăng và sự liên kết giữa các bên tham gia trong chuỗi giá trị.
“Điều này khiến người trồng không đầu tư dài hạn, sẵn sàng bán sản phẩm kém chất lượng vì thương lái vẫn thu mua, dẫn tới thu nhập không ổn định.”
Còn theo ông Đỗ Thanh Hòa, Giám đốc Sở Công thương Tây Ninh, tỉnh có diện tích trồng sắn 50.000ha việc trồng sắn ồ ạt cũng dẫn tới các cơ sở chế biến sắn chưa chuẩn bị đầy đủ hạ tầng để bảo đảm môi trường. Hiện Tây Ninh có 82 cơ sở sản xuất tinh bột sắn.
“Việc ô nhiễm 82 cơ sở ảnh hưởng trực tiếp tới môi trường và rất khó giải quyết”, ông Hòa thừa nhận.

Ví dụ, sau khi kinh tế hồi phục vào cuối năm 2009, Chính phủ chủ trương thắt chặt tiền tệ; tháng 11-2009, lãi suất cơ bản được nâng 1 điểm phần trăm, tỷ giá được điều chỉnh 5,5%, việc bù lãi suất dần dần được chấm dứt. Nhưng đến quí 1-2010, khi tốc độ tăng GDP chỉ còn 5,8% và dưới áp lực của giới kinh doanh về lãi suất cao, chính sách lại được điều chỉnh vào giữa năm 2010 để hỗ trợ cho tăng trưởng, giới ngân hàng chịu áp lực phải giảm lãi suất. Đến nay, để chống lạm phát, lãi suất cơ bản được nâng lên 1 điểm phần trăm vào đầu tháng 11 nhưng khi lãi suất liên ngân hàng tăng vọt lên 18-20%, Ngân hàng Nhà nước lại can thiệp để giảm áp lực lên tính thanh khoản…

Vì thế, báo cáo cho rằng để chống lạm phát và ổn định tỷ giá, Chính phủ cần phát tín hiệu rõ ràng về cam kết tạo ra và duy trì sự ổn định vĩ mô trong ngắn hạn. Đi kèm theo đó là các chính sách cần thiết và thường xuyên cung cấp thông tin cho thị trường để tạo dựng niềm tin. Cũng cần bảo đảm sự nhất quán giữa các mục tiêu như lãi suất, hạn mức tín dụng, cung tiền… để tránh quán tính thay đổi chính sách liên tục.

Thursday, 9. December, 09:05

KINH TẾ VIỆT NAM

LTS: Ngày 07/11/2010 tại Hà Nội diễn ra buổi Hội thảo về Hội nhập WTO với chủ đề: “4 năm gia nhập WTO, Sự hội nhập của DN Việt Nam” với sự tham gia của hai diễn giả là Ông Lương Văn Tự – Nguyên Thứ trưởng Bộ Thương mại, Trưởng đoàn Đàm phán Việt Nam – WTO, Bà Phạm Chi Lan – Chuyên gia Kinh tế cao cấp. Tuần Việt Nam tổng lược nội dung cuộc trao đổi giữa các DN với hai chuyên gia trong hội thảo.

>> Hội nhập không phải là một cuộc “đánh quả”
>> Việt Nam vẫn làm ăn không giống ai

Thua trên sân nhà

Ông Lương Văn Tự: Sau 4 năm chúng ta gia nhập WTO, môi trường kinh doanh đã thay đổi từ đóng, mở ở mức độ thấp sang môi trường mở ở mức độ cao hơn, hội nhập sâu hơn. Môi trường pháp lý tốt hơn, xóa đi được quan niệm cũ “tân quan, tân chính sách”, tạo ra được DN giỏi.

Chính hội nhập mà tư duy của các DN có nhiều thay đổi, từ thụ động sang chủ động hơn, lấy hiệu quả kinh tế làm trọng tâm. Nhiều DN chuyển từ đơn ngành sang đa ngành; từ làm ăn gia đình sang đa sở hữu cổ phần, đại chúng; từ chụp giật sang lâu dài và bền vững hơn.

Những điều này thể hiện qua số lượng DN và chất lượng sản phẩm. Từ 100 ngàn DN năm 2006 lên khoảng 500 ngàn DN năm 2009. Nhiều lĩnh vực có sự tham gia của các DN nước ngoài, một phần tạo nên nhiều nhà quản lý trẻ giỏi, năng động.

Bốn năm trước, Việt Nam chính thức là thành viên WTO.

Tuy nhiên, sau 4 năm gia nhập WTO, nhiều DN của chúng ta vẫn thiếu nghiên cứu một cách khoa học về thị trường và phân khúc của nó. Nhiều DN làm ăn theo kiểu phong trào, bầy đàn, chụp giật; văn hóa kinh doanh chưa cao; thiếu doanh nhân, cán bộ quản lý có trình độ cao; công nghiệp phụ trợ chậm phát triển vì thiếu nguồn lực đầu tư… đặc biệt là vai trò của thể chế chậm cải tiến cho phù hợp với luật chơi chung của toàn cầu.

Bà Phạm Chi Lan: Sau khi gia nhập WTO, VN đã tham gia những quy định chung và tự nhận ra mình được gì và mất gì từ sân chơi ấy. Trước kia, nhiều nhà khoa học của các nước cho rằng Việt Nam sẽ là con hổ của thế giới trong 15 – 20 năm tới, tiếp đến họ lại cho Việt Nam sẽ là con hổ Châu Á và bây giờ Việt Nam được xem lại là con mèo ngủ đông!

Khi đã tham gia WTO, nhiều người đã nói rằng hàng hóa đến đâu thì biên giới quốc gia đến đó và rõ ràng Việt Nam đang thua hàng hóa trên sân nhà, trước nguy cơ cạnh tranh thị trường, đặc biệt là từ Trung Quốc.

Ví dụ, trong một số liệu điều tra tại Trà Vinh, 95% hàng hóa tiêu thụ là hàng Trung Quốc. Nếu chúng ta hội nhập sâu hơn nữa thì không biết hàng hóa Việt Nam sẽ đi đâu về đâu? Đây là một thách thức lớn cho đường lối phát triển hiện nay và sắp tới.

Nếu chúng ta không có những chính sách tốt thì trong thập kỷ tới, nền kinh tế, các ngành và DN Việt Nam khó mà cạnh tranh với các đối thủ “nặng ký” hơn. Đặc biệt, vai trò quản lý rủi ro, nhất là đối với các DNNN cần phải được coi trọng, để “nút thắt” thể chế không kìm hãm tăng trưởng.

Sau khi vào WTO, chúng ta đi theo một mô hình tăng trưởng sai lệch, quá chú trọng đến tăng trưởng theo tốc độ và số lượng, để rồi sung sướng khi mình luôn đứng thứ hai ở châu Á về mức độ tăng trưởng, chỉ sau Trung Quốc. Tuy nhiên, thực tế là 1% tăng trưởng của Việt Nam nhỏ hơn rất nhiều với 1% tăng trưởng của các nước.

Chưa theo được luật chơi

Nhiều người kì vọng, WTO cùng với hội nhập nói chung sẽ là động lực để tạo nên những thay đổi về luật chơi và cách chơi, nhất là về thể chế, chính sách trong nước. Sau 4 năm, việc này đã giúp gì trong việc xây dựng cách chơi của VN theo luật chơi thế giới?

Ông Lương Văn Tự: Hiệu quả hội nhập phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó bản thân chính sách Nhà nước và năng lực của DN là hai yếu tố quan trọng. Các nước họ trở thành những con hổ, con rồng là do chính sách kinh tế vĩ mô và năng lực sản xuất kinh doanh của các DN. Thiếu cả hai điều này nên Việt Nam chưa theo được luật chơi của thế giới.

Bà Phạm Chi Lan: Những cải cách trước đây từ khi ta gia nhập WTO là vẫn chưa đủ để nền kinh tế Việt Nam cất cánh. Thể chế đang là nút thắt của sự tăng trưởng, nút thắt của sự hội nhập sân chơi toàn cầu. Chính vì vậy, chúng ta cần có chiến lược cải cách mới, triệt để và thực hiện nghiêm túc hơn.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan.

Hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi chúng ta xây dựng hệ thống thể chế hiện đại, năng lực thể chế cao (luật pháp, chính sách, bộ máy, con người) mới tận dụng được lợi ích, vượt qua khó khăn. Không có năng lực thể chế sẽ không có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Trong thời gian tới, Nhà nước cần thúc đẩy sự sáng tạo và tăng cường quản lý rủi ro, đề cao vai trò của các DN và xã hội. Nhà nước phải biết lợi thế so sánh của nền kinh tế để phát triển các ngành công nghiệp trong từng giai đoạn, trong đó hai điều kiện tiên quyết phải là hệ thống thị trường cạnh tranh và một nhà nước tạo thuận lợi cho phát triển.

Việt Nam sẽ không dễ thay đổi vị trí trong khu vực nếu cứ tình trạnh chính sách tài chính và chính sách kinh tế có sự cách xa nhau như hiện nay. Cần cải thiện quản trị nhà nước để phát triển các khu kinh tế tự do, cải cách các tập đoàn kinh tế lớn, cải thiện cơ chế đối thoại nhằm tạo đồng thuận.

Thế giới dựa luật, Việt Nam vẫn dựa quan hệ

- Bà Virginia Foote, người gắn bó với quá trình hội nhập kinh tế VN từng chua chát nói: Việt Nam cứ chơi theo luật chơi riêng, thì chỉ có DN Việt Nam tự chơi với nhau thôi. Vậy điều gì cản trở Việt Nam mãi không chơi luật chơi chung của thế giới? Những gì cần điều chỉnh?

Ông Lương Văn Tự: Các DN thế giới sử dụng pháp luật để hợp tác kinh doanh trong khi DN Việt Nam nặng về quan hệ để làm ăn. Điều này có thể dễ trong việc làm ăn, nhưng rõ ràng để chơi được với thế giới là điều không dễ.

Ngoài ra, tính minh bạch và đầu tư cho bộ phận pháp chế để tuân thủ luật lệ thế giới cũng là điều còn rất hạn chế ở những DN Việt. Vì vậy mà các DN Việt Nam tự chơi với nhau cũng là điều dễ hiểu.

Để có thể tiến xa hơn các DN chúng ta nên khắc phục điểm bất lợi này. Đồng thời, chúng ta là nước đang còn nghèo nhưng lại được hưởng những ưu ái của chế độ xã hội chủ nghĩa. Trong khi các nước nghèo phải làm cả thứ bảy và chủ nhật thì ta chiều thứ sáu đã nghỉ rồi thì làm sao mà giàu được.

Chúng ta phải tham gia vào cuộc chơi toàn cầu và bắt buộc phải nâng tầm mình lên, DN càng khỏe, càng mạnh thì hội nhập càng tốt.

Ngoài ra, bản thân DN cũng phải thay đổi tư duy là đừng trông chờ vào Chính phủ.

Bà Phạm Chi Lan: DN Việt Nam vẫn xem nó là cuộc đánh quả, vẫn tư duy theo kiểu chộp giật, lo cái lợi trước mắt, thiếu tầm nhìn. Bản thân chính sách vẫn còn thay đổi xoành xoạch, thiếu tính tiên lượng. Năng lực cạnh tranh của các DN thấp, tinh liên kết nội bộ các DN trong nước khi ra sân chơi toàn cầu rất ít, vì vậy mà không tạo được sức mạnh cạnh tranh DN với thế giới, vẫn theo kiểu mạnh ai người ấy làm.

Cũng như nói ở trên, một trong những nguyên nhân dẫn đến tính trạng các DN Việt như vậy là do vấn đề chính sách, thể chế, sự hạn chế trong năng lực đại diện cho các DN của các hiệp hội trong việc đối thoại, vận động chính sách, hỗ trợ và liên kết DN, xúc tiến thương mại và đầu tư…

Chính vì vậy, bản thân từng DN phải tự rà soát lại mình, điều chỉnh chiến lược, cách tổ chức kinh doanh, thực hiện những việc cần làm ngay. Coi trọng hơn thị trường trong nước, chuyển mạnh sang chiến lược kinh doanh hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, phát triển các cụm liên kết.

Ưu ái cũng là gây hại

- Sau 4 năm gia nhập WTO thế nhưng nhiều nước vẫn chưa công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường và họ viện dẫn bằng chứng rõ nhất là cách chúng ta phân bổ nguồn lực, với những ưu ái dành cho DNNN. Góc nhìn của ông/ bà như thế nào về điều này?

Ông Lương Văn Tự: Kinh tế thị trường cũng như một thứ game mang màu sắc chính trị. Tiêu chuẩn kinh tế thị trường của Mỹ có một số tiêu chí như đồng tiền chuyển đổi, lao động tự nguyện, lương theo thỏa thuận… những vấn đề nhạy cảm mà Hoa Kỳ quan tâm.

Còn về việc phân bố nguồn lực, tôi nghĩ, nhà nước nên phân bố nguồn lực dựa vào luật đấu thầu, trên các tiêu chí cụ thể.

Bà Phạm Chi Lan: WTO không đưa ra các tiêu chuẩn để nói thế nào là một nước có nền kinh tế thị trường, tuy nhiên cần chú ý các tiêu chí về kinh tế thị trường của các nước hoặc nhóm nước đưa ra và quan trọng nhất là tiêu chí kinh tế thị trường của Mỹ, EU. Nhiều nước nói chúng ta chưa có nền kinh tế thị trường có liên quan đến bảo hộ cho DNNN với việc bán phá giá liên quan đến trợ cấp của Chính phủ.

Thế giới không quan tâm chúng ta có bao nhiêu DNNN, việc này là do chúng ta, tuy nhiên việc đối xử với nó như thế nào trong cuộc chơi toàn cầu lại là chuyện khác.

Nhiều lúc, ở Việt Nam bài toán phân bổ nguồn lực đã không tạo ra được những ưu ái cho số đông DN, thậm chí đã làm méo mó môi trường cạnh tranh. Việc phân bổ nguồn lực không bình đẳng đã làm hại cho cả hai phía.

Đối với bên kinh tế tư nhân bị phân biệt đối xử, thiệt thòi là dễ hiểu rồi, vì đất đai và các nguồn lực ngon lành đều nằm trong tay DNNN. Còn đối với bên DNNN được ưu ái đôi khi lại thành bị hại, như Vinashin là ví dụ sinh động cho vấn đề vay vốn và tiếp cận các nguồn lực một cách dễ dàng và thoải mái.

Đôi khi nhiều nguồn lực quá đối với DNNN lại là tai hại đang rình rập mà họ không hề biết, bởi vì họ đã mất đi khả năng cạnh tranh vốn là sự sống còn của bản thân mỗi DN muốn phát triển.

Đã đến lúc chúng ta phải cắt bỏ điều này đi, hãy để cho nó tự lập mới đủ sức đề kháng trong xu thế hội nhập khốc liệt.

Chủ trì: GS Trần Phương, Chủ tịch Hội KHKTVN

Khai mạc: 8 h 30, ngày 7-10-2010

Thành phần: Hội KHKT – XH QG

Một số thành viên Tổ Biên tập Cương lĩnh

Một số cán bộ nghiên cứu (được mời): GS Trần Phương – nguyên phó Thủ tướng Chinh phủ ; Vũ Khoan – nguyên phó Thủ tướng Chính phủ ; PGS Trần Đình Thiên – Viện trưởng Viện kinh tế ; GS Phan Văn Tiệm – nguyên thứ trưởng Bộ Tài chính ; Việt Phương – nguyên Thư ký cố vấn của cố Thủ tướng Phạm văn Đồng ; Dương Thu Hương – nguyên phó Thống đốc Ngân hàng ; GS Đào Xuân Sâm – nguyên Trưởng bộ môn Quản lý kinh tế trường Nguyễn Ái Quốc; PGS Võ Đại Lược – nguyên viện trưởng Viện Kinh tế Thế giới …

Nội dung: Góp ý cho các Dự thảo Văn kiện Đại hội XI của Đảng.

1 - GS Trần Phương: Đề nghị nói ngắn, nói rõ: muốn sửa điều này, bổ sung điều kia thôi, không cần giải thích vì mọi người đều đã đọc, đã biết cả. Nói ngắn để nhiều người được nói, và nghe đươc ý kiến của nhiều người.

2 - GS Đào Công Tiến: Không nên giữ “kim chỉ nam” như cũ. Phải coi cái đúng ở mọi thuyết đều là nền tảng tư tưởng.

Cần nhận thức lại CNXH, CNXH như cách hiểu chính thống, ngòai khẩu hiệu “Dân giàu nước mạnh.” như mục tiêu thì được; nhưng 3 đặc trưng ở mô hình trong đó Đảng CS toàn trị, đấu tranh giai cấp, …thì cần thay bằng một mô hình văn minh hơn. Ở đó, dân quyền, pháp quyền phải là tối cao. Hiện nay cần tăng cường tư tưởng khoan sức dân (như Di chúc của Bác Hồ).

Các giải pháp đột phá: phải nhằm vào cải cách chính trị (chứ không chỉ kinh tế).

3 – Ông Việt Phương: Nay người ta không quan tâm góp ý vào văn kiện, vì cho rằng ĐH nào cũng chủ yếu là vấn đề nhân sự thôi. Về văn kiện, có 5 ý sau:

- Qúa dài, rất trùng lắp

- Đã có một số chủ trương đúng, mới đã được ghi nhận trước đây. Không được tước bỏ đi. Phải đưa trở lại + nhiều cái mới nữa. Những cũ kỹ, lạc hậu, sai lầm quay lại nhiều quá.

- Rất nhiều điều chỉ có thể là dự báo khoa học lại coi là chủ trương, Ví dụ: Đến giữa thế kỷ XXI VN thành thế này, thế kia.

-    Giữa các văn kiện không có tư tưởng thống nhất

-    Văn kiện bị tụt lùi xa so với ĐH 9,10.

Nếu có thể sửa chữa ti nào thì tốt. Hoặc nên có một Nghị quyết mới, khác. Chỉ nên 10-15 trang, chủ trương tinh túy thôi.

4 – Ông Nguyễn Trung:

Văn kiện chưa rõ vấn đề giải phóng con người, mà còn chưa thống nhất được dân tộc về ý chí, về con đường đi.

Nhận định về quốc tế, về các nước XHCN và tình hình đất nước sai. Nên bỏ đi!

Nên có một Nghị quyết khác với các vấn đè chính là:

- PTBN: nên ghi rõ thành 1 chủ trương + chương trình hành động cụ thể. Thủ tướng đã có một bài viết về v/đ này rồi.

- Quan hệ đối ngoại, nhất là đối với TQ: phải rõ quan điểm.

- Cải cách thể chế chính trị thành một vấn đề bức xúc, không giải quyết không phát triển được. Phải xây dựng Hiến pháp mới.

5 – PGS Võ Đại Lược:

Đồng tình với các ý kiến trước. Lẽ ra Hôi thảo phải có người lãnh đạo nghe.

Ta đang sống trong thời đại thế giới đại điều chỉnh, nhưng Văn kiện không ghi nhận được điều này.

Đánh giá sai nhiều lắm. Ví dụ: Sụp đổ của XHCN là tổn thất, vậy không phải là thời cơ à?

Định nghĩa về CNXH; Công hữu là chủ đạo? thật là vô lý, có hại cho đổi mới! Doanh nghiệp Nhà nước là chủ đạo, nền tảng của kinh tế nhà nước, chỗ này là phi XHCN nhất, nguy hiểm quá.

Ngoài chủ trương công hữu và Đảng CS lãnh đạo chả khác gì phương Tây.

Vấn đề hoàn thiện thể chế ghi trong Văn kiện lại không có định hướng, trở nên vô nghĩa.

Phải có thí nghiệm thể chế, nên xây dựng đặc khu kinh tế.

Tóm lại: Các Văn kiện hiện quá lạc hậu so với thời đại.

6 – TS Nguyễn Mại:

- Có 3 chỉ tiêu cần thay đổi; thu ngân sách 26% (quá cao), 5 năm qua thu 28% ; điều chỉnh tổng đầu tư XH/GDP: 42% (quá cao), chỉ nên 35% thôi; thu thuế qua hải quan là hơn 30%. Rất phi lý! Phải tăng thu trong nước, giảm thu hải quan. Các nước thu trong nước tới 90%.

-  Phải khoan sức dân. Cần cải cách thuế một cách cơ bản, triệt để.

-  Đề nghị phải làm rõ PMU 18, Vinashin,

-  Đột phá 3 lĩnh vực nêu trong Văn kiện thì không phải là đột phá. Phải đột phá Tư duy!

-  Đã đến lúc phải đổi mới hệ thống chính trị, phải phân định rõ vai trò lãnh đạo của Đảng, chức năng của nhà nước. Quốc hội hiện chưa phải là cơ quan lập pháp!

Tôi nghĩ vấn đề Đảng có thật sự muốn nghe hay không?

7 – Ông Vũ Khoan:

Tiêu chí thực hiện công nghệ hoá như thế nào? Nhưng trong điều kiện phải hiện đại hoá, chứ không chỉ công nghệ hoá.

- Xử lý những bất ổn trong kinh tế vĩ mô; thâm hụt ngân sách, nhập siêu quá cao;

- Hoàn thành đầy đủ cái nền tảng hay là xây dựng mới?

- Tình hình quốc tế khó khăn hơn trước; sau khủng hoảng người ta thay đổi cả, ta không rõ;

- Nhân tố TQ; chưa tính hết và chưa đúng vấn đề dùng nhân dân tệ làm phương thức thanh toán.

Về mô hình phát triển: Văn kiện trình bày chưa rõ (chưa hình thành được mô hình phát triển cho 10 năm tới ).

Vấn đề đột phá (bây giờ thành mốt rồi): nên đưa nguồn nhân lực lên đầu tiên. Trong nhân lực quan trọng nhất là vấn đề người lãnh đạo. Gíáo dục chưa biết là đi theo hướng nào?

Thể chế: Phải đặt vấn đề về thể chế quản trị quốc gia.

Góp ý chỉ ta là với nhau chăng? Dân có biết gì đâu? Đại hội Đảng bộ các cấp cũng có đóng góp gì đâu Văn kiện thiếu vấn đề giải pháp, không biết làm thế nào để thực hiện những ước muốn kia?

8 – Ông Vũ Quốc Tuấn:

Văn kiện không phản ánh được cuộc sống. Phải đưa cuộc sống vào Nghị quyết. Đổi mới chính trị chưa theo kịp đòi hỏi, đang cản trở.

Xác định cho rõ vai trò lãnh đạo của Đảng: Lãnh đạo là ai? Ai cho anh quyền lãnh dạo? Chính quyền thì ỷ lại Đảng, cái gì cũng đợi để Thường vụ bàn!

9 – PGS Trần Đình Thiên:

25 năm qua, điều ta đạt được là nhờ chuyển sang thị trường chứ không phải là do định hướng xã hội chủ nghĩa. Gắn chủ nghĩa xã hội với thị trường như thế nào không rõ. Bây giờ thế nào là chủ đạo?

10 – TS Lê Đăng Doanh:

Cần kiểm điểm lại các nhiệm vụ ghi trong ĐH 9, 10

Có một số việc không làm.ví dụ: Luật về Hội, Luật về quyền tiếp cận thông tin, Luật Hiến pháp, vv…Tại sao Đảng lại không thực hiện nghị quyết đại hội Đảng?

Vậy sắp tới có quy chế gì không?

Đổi mới thể chế phải là then chốt! Phải ngăn chặn lợi ích nhóm, kiểm soát sự lãnh đạo của Đảng. Cần có luật về sự lãnh đạo của Đảng.

Thể chế là vấn đề sống còn. Đảng phải đổi mới, phải được giám sát.

Tình hình kinh tế vĩ mô và kinh tế thế giới không giống như trong Văn kiện.

Phải nhìn thẳng vào sự thật. Lừa được người ta mà không lừa được thực tiễn đâu.

Các nước xung quanh cải cách rất nhanh.Ở ta có 3 vấn đề bức thiết: Thể chế, lợi ích nhóm, vận hành quyền lực tùy tiện không thể không giải quyết.

11. GS Nguyễn Đình Hương:

Tôi vẫn hy vọng đóng góp của ta đến được TW.

Các văn kiện còn mâu thuẫn. Ví dụ như nội dung nói về cơ cấu còn khác nhau. Vậy cần có sự thống nhất về thuật ngữ giữa các văn bản.

12. GS Lê Du Phong:

Tôi có 4 nhận xét:

- Tư duy lý luận lạc hậu, mâu thuẫn, Xa rời thực  tiễn; thụt lùi so với ĐH trước; Vấn đề công hữu, kinh tế nhà nước là chủ đạo, bình đẳng mọi thành phần là những vấn đề nổi cộm.

- Lòng tin của dân đối với Đảng, với chế độ giảm.

- Xem thường lịch sử; Nói CNXH là điều kiện để độc lập. Các triều đại trước có CNXH đâu mà vẫn độc lập.

- Không gắn với thời đại, xem thường thiên hạ.

Nếu cứ thế này, đến năm 2020 chắc chắn sẽ tụt xa so với các nước.

Hungari: 2001: 5000 USD/ người; năm 2998: 15000 USD/người, họ nhanh hơn ta nhiều.

Đột phá: Đầu tiên là đổi mới hệ thống chính trị vì đang là vật cản.

13 – GS Trần Phương:

Hiện nay ta thích nói một cách, làm một cách khác. Ta nói chủ nghĩa Mác-LêNin, nhưng nó là cái gì mà bảo nó là nền tảng? Ta có làm theo các nguyên tắc của chủ nghĩa Mác không? Đổi mới của ta thực chất là “ thụt lùi”; thừa nhận cả kinh tế tư nhân …   Mác đã sai khi dự kiến về đặc trưng của chủ nghĩa xã hội. Ta giả vờ theo Mác, vì nói vậy nhưng đã làm khác đi rồi.

Đổi mới là so với cái đã sai trong 20 năm trước!

Mác nói: triệt tiêu chế độ tư hữu, thế là sai! Vì mất động lực (giống nhận xét của Victo Hugo về Mác). Vậy: chủ nghĩa xã hội là gì? Có ai trả lời được không?

Ta nói và ta biết là ta đang bịp người khác! Nhưng “Người ta chỉ có thể lừa bịp được vài người trong mọi lúc, lừa được mọi người trong vài lúc, nhưng không thể lừa được mọi người trong mọi lúc!” (Abraham Lincoln).

Vậy, viết thế nào thì viết, nhưng đừng đao to búa lớn quá.

Mác mới là phác thảo, dự báo về xã hội tương lai chứ có phải nguyên lý, kinh thánh đâu? Liên Xô cũng từ chối xã hội chủ nghĩa đấy chứ!

Không thể nói kinh tế nhà nước là chủ đạo được, nhiều nhất chỉ là nòng cốt thôi. Nói thế là sai với thực tế. Có sử dụng quả đấm thép nào đâu?

Phải xác định rõ chủ nghĩa xã hội là gì? Định hướng nó là gì?  Chủ nghĩa Mác-Lê nin có điều đúng, có điều sai rồi! Vậy thì phải xem trong đó có cái gì là nền tảng chứ. Bây giờ có đến 6,5 tỷ người, đến nước sạch cũng bị thiếu rồi, đánh nhau vì nước uống. Cái gọi là chủ nghĩa cộng sản đã là ảo tưởng rồi.

Tôi nói với ông Đỗ Mười, ông Phạm văn Đồng là đến cuối thế kỷ XXI này, con cháu chúng ta mới bắt đầu nghĩ đến chủ nghĩa xã hội

Tóm lại, cương lĩnh viết không rõ ràng.Chiến lược cũng nhiều điều không rõ ràng.

Nông dân còn chiếm đa số. Đầu tư cho nông nghiệp quá thấp, suốt cả 30 năm nay. Đê đập không tốt, hệ thủy nông, hồ chứa nước … Sắp tới ta 100 triệu dân, nuôi số này như thế nào? Đảng này, Chính phủ này muốn ổn định phải lo đến nông dân. Phải sửa chỗ đầu tư bất cập vào nông nghiệp.

Phân cấp quản lý 10 năm qua là sai. Vì biến thành rất nhiều “vương quốc”!

Tỉnh nào cũng có xi măng, sân bay, nhà máy thép, cảng biển …đầu tư nham nhở. 15 khu kinh tế, làm gì có tiền mà làm 15 khu kinh tế.

Tổ chức quản lý các DNNN sai! Nhật chỉ có MITI, nhưng dưới nó là các tập đoàn tư nhân lớn. Ta thì Bộ không làm quản lý, sửa chữa, đi quản DN, làm sao quản nổi?

Tài sản toàn dân ai quản? Phải xử lý vấn đề này như thế nào? Như vậy, cơ chế quản lý không rõ ràng, phải sửa!

Thể chế: Loài người đi đến chỗ Dân chủ. Nhưng thế nào là Dân chủ?

Nhất định phải đến chỗ Dân chủ + Pháp quyền.

Đảng quyết mọi thứ mà lại không chịu trách nhiệm gì. Thế mới chết chứ.

Không phải chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà cả quan điểm tư tưởng đấy.

Viết rằng 2020 thành nước công nghiệp mà có 3000 USD/người là bịp dân. Nước công nghiệp mà có 3000 USD/người thôi à! Vậy mục tiêu không rõ ràng và không đúng.

Cương linh cũng không chỉ cho biết cần làm gì. 3 cái đột phá không phải là đột phá. Không đột phá vẫn phải làm 3 cái đó.

Cương lĩnh và văn kiện đều theo tinh thần chúng ta quyết làm tất cả. Thành ra chúng ta không làm gì cả. La liệt, đủ thứ ; không thể góp ý gì được, không biết làm gì để tiến lên.

14 – Ông Nguyễn Trung (lần 2)

Nên lưu ý kiến của TS Lê Đăng Doanh. Đừng say mê về chuyện tăng trưởng con số, vì có thể vì nó mà sụp đổ.

Kiến nghị: Kinh tế nhà nước chủ đạo là thế nào? Cần định nghĩa rõ. Có phải làm những cái tư nhân không được làm không? Đề nghị bỏ hẳn cái phần làm trái nghề đi. Bỏ hẳn phần bao cấp quyền, bao cấp vốn, mà chỉ còn dịch vụ công.

Vấn đề phụ thuộc vào Trung Quốc, rất nguy hiểm. Toàn bộ xuất siêu của ta đập vào nhập siêu của Trung Quốc mà không đủ. Nếu Trung Quốc chỉ dùng Nhân Dân tệ để buôn bán khu vực thì ta nguy.

Nhân sự: Tổng Bí thư phải gương mẫu thực hiện công khai minh bạch; nên có chương trình hành động, có cam kết; có một tổ chức giam sát việc thực hiện cam kết.

15 – GS Đào Xuân Sâm:

Tại sao Văn kiện lại ngổn ngang thế.

Trong hành trang của Đảng đừng nên nói CN Mác-Lênin vì ta không có nguyên bản, chỉ có du nhập. Hành trang đó bây gìờ vẫn mang vào ĐH XI. Nên xem lại trong tư tưởng Hồ Chí Minh.

Cương lĩnh thất bại, tuyên truyền thất bại. Lý luận chính trị chưa bao giờ suy đồi như bây giờ. Học viên bây giờ phải học cưỡng bức 3 chứng chỉ.

Trong khu vực DNNN không tìm thấy động lực nối tiếp. Ngổn ngang quá. Gỉả dối quá. Thật là bi kịch.

Cảnh ngộ của Đảng ta từ sau Đại hội  XI  bắt đầu bước vào suy đồi. Không loại trừ khả năng Dân tộc phải chịu đựng nhiều năm.

Sửa gì? Nên tập trung vào Đảng, Nhà nước, khu vực công.

16 – GS Phan Văn Tiệm:

Tôi chia sẻ với tất cả các ý kiến đã nói, rất tâm đắc. Văn kiện ít tinh thần, tư tưởng Hồ Chí Minh. Nên viết lại Cương lĩnh. Cụ Hồ rất ít nói về chủ nghĩa xã hội.

Phong trào cộng sản quốc tế rất tả khuynh, biểu hiện rõ nhất là căm thù tư hữu. Sức sống của chế độ tư hữu lớn lắm.

Từ nay từ bỏ chủ đạo. Không nên lập ra các tập đoàn kinh tế, vì đó là sân sau của quan chức.

17 – Bà Phạm Chi Lan ;

Cảm nhận chung của các địa phương giống như các anh vừa nói. Mọi người ngạc nhiên hỏi rằng: “Bây giờ viết vậy, họ tin thế thật à?”.  Dân còn tin Đảng như tôi nói đây? Toàn là giả dối cả. Cộng đồng quốc tế người ta cũng có tâm trạng như vậy.

Người ta bình luận, Triều Tiên dại quá! Lại đưa ông Kim con 27 tuổi lên đại tướng. Khôn ra thì luân chuyển một chút rồi hãy lên!

Nếu đưa cái Cương lĩnh Chiến lược này ra mà thông qua thì sẽ ra sao đây?

Qủa đấm thép không đấm vào đối thủ mà lại đấm ngay vào chính ta.

Còn 2 “Vinashin” nữa, tình trạng không khác gì Vinashin, rất nguy hiểm.

Nợ công trầm trọng quá.

Cải cách hệ thống chính là nút thắt phải gỡ.

18 – Bà Dương Thu Hương

Văn kiện thì không có gì mới về nhận thức lý luận, không sát thực tiễn, cái cũ không sửa được, vậy thì sẽ đi đến đâu?

Định hướng xã hội chủ nghĩa của kinh tế thị trường, của công nghiệp hoá là gì mà cứ phải có cái đuôi ấy?

Dân Chủ thì ở đâu cũng giống nhau; dân được nói mới là Dân Chủ.

Đảng vẫn đặt Dân tộc sau giai cấp, Cương lĩnh như thế không tập hợp được lực lượng.

GDP 2005 khác 2010 về giá nên không rõ có thật phát triển không?

Dự thảo Văn kiện đánh giá: “Dân chủ trong Đảng được mở rộng”. Tôi nghĩ trong Đảng là mất Dân chủ nhất. Đại biểu Quốc hội là đảng viên thì phải hy sinh quyền lợi của cử tri, chỉ vì vị trí của đảng viên.

Hầu như không có nhận định nào trong Văn kiện là đúng sự thật thực tiễn.

An ninh quốc phòng: tôi đang rất lo sợ. Bau xit Tây Nguyên, cho thuê rừng, lao động nước ngoài …không được giải quyết dứt điểm. Trong các báo cáo đề cập rất mờ nhạt.

Niềm tin của dân với Đảng giảm sút thì trách nhiệm của Đảng đến đâu? Liên Xô đổ vì dân không còn tin Đảng.

Phần viết về nguyên nhân: đánh giá rất sơ sài và đổ cho khách quan.

Tất cả yếu kém trên mà chỉ nói BCH TW xin tự phê bình,…; nói thế quá nhẹ nhàng; mà không nhận khuyết điểm, nhận trách nhiệm.

Phương hướng Phát triển đất nước thì thiếu giải pháp.

19 – TS Lưu Bích Hồ

Tôi đánh giá rất cao Hội thảo này, vì rất thẳng thắn, cởi mở. Tôi rất chia sẻ các ý kiến các anh các chị hôm nay.

Nhưng nói mãi mà vẫn không vào được Văn kiện.

Có lẽ cần có ngọn cờ của đổi mới thì mới vào Văn kiện được.

Tôi nghĩ đất nước ta chưa bao giờ dân trí cao như bây giờ. Nhưng trình độ lãnh đạo thì khó xác định.. Họ hiểu biết mà không nói ra. Dẫu sao, nói chung trình độ trí tuệ thì chưa bằng bên ngoài. Đây là nguyên nhân làm cho cuộc sống không vào được Văn kiện.

Vậy có thể thay đổi được không? Tôi còn một chút hy vọng.

Đề nghị anh Trần Phương giảng lại cho các đ/c TW hiểu thế nào là công hữu, vì trước anh đã giảng cho họ làm như hiện nay. Nay anh cần giảng lại cho họ.

Đề ngị bỏ DNNN là chủ đạo ; thừa nhận Xã hội Dân sự và phát triển Xã hội Dân sự.

Bây giờ tình thế và ngọn cờ không giống như hồi ĐH 6.

Nền tảng của xã hội ta là gì? Tôi xin hỏi ý kiến các anh? Đảng có dựa vào công nhân không? Có dựa vào nông dân không? Tôi nghĩ không. Vậy dựa vào cơ sở nào? Có dựa vào trí thức không? Cũng không nốt!

Vậy có phải doanh nhân? Mà doanh nhân lại chỉ là các DNNN ư? Phải viết lại, đánh giá lại chỗ này trong văn kiện.

Thế giới bao giờ cũng phải dựa vào trí tuệ, nên phải dựa vào trí thức và doanh nhân. Nhưng lại mâu thuẫn với điều lệ Đảng!

Nếu không kịp sửa, đề nghị không thông qua Cương lĩnh! Để lại sau.

20 – PGS Võ Đại Lược (lần 2)

Còn một vấn đề chưa nói đến là công tác cán bộ. Tình trạng mua quan bán chức lộ liễu, công khai, hết sức nguy hiểm. Thị trường quan chức bóp chết tất các thị trường khác.

Cơ chế tuyển dụng, tuyển chọn cấp cao như thế nào? Không công khai minh bạch.

Người lãnh đạo ở các cấp không có chịu trách nhiệm gì cả với quyết định của mình. Bộ giao thông, Bộ xây dựng … cầu đổ, nhà đổ , không thấy nói gì về trách nhiệm cả. Một đất nước như vậy thì không mong đợi gì!

21 – GS Vũ Huy Từ

Tôi rất nhất trí với tất cả các ý kiến từ sáng đến giờ. Chưa bao giờ vấn đề nghiêm trọng như bây giờ. Dân không còn tin Đảng như trước nữa. Không ai quan tâm nữa.

Xin lưu ý: trong Dự thảo có câu: Nhà nước tập trung xây dựng đường bộ + đường sắt cao tốc Bắc – Nam. Có nên đưa vào không?

22 – GS Trần Phương (lần 2) :

Tư tưởng trong Đảng không rõ ràng. Có nguyên nhân của nó đấy. Trước đây có Nghị quyết của ĐCS và CN quốc tế (1957 và 1960), xem đó là những quy luật và dựa vào đó, người ta khai trừ Nam Tư ra khỏi các Đảng CS.

Cương lĩnh 1991 vẫn y như quan điểm chung của hệ tư tưởng cũ. Chưa có đổi mới gì cả. Vì chưa kiểm điểm lại hệ tư tuổng cũ.

Hội đồng Lý luận TW có bao giờ ngồi lại nghĩ xem Mác có cái nào đúng, cái nào sai không? Lê nin cũng vậy! Ví dụ: tư tưởng cách mạng không ngừng.

Cương lĩnh đầy dẫy cái sai, cái mơ hồ. Nói XHCN mà không biết nó là cái gì?  Nhiều chuyện ta tự lừa dối mình và lừa dối người khác. Phải sửa!

Nhưng ai sửa?

Kết luận:

Các nhà kinh tế học thảo luận về Dự thảo Văn kiện, nhưng thực tình không nhằm vào sửa Văn kiện. Ta chỉ chuyển cho Ban Văn Kiện, họ có sửa hay không là việc của họ. Trách nhiệm của nhà nghiên cứu là nói trung thực, thẳng thắn, với tinh thần xây dựng, mong muốn Đảng mạnh lên, đất nước mạnh lên.

Dù không được chấp nhận, nhưng ít ra cũng lưu vào văn bản, lưu lại hậu thế rằng năm 2010 có một số nhà kinh tế đã nói như vậy, để hậu thế biết rằng, hóa ra đất nước cũng còn những trí thức không đến nỗi dốt nát./.

Thống đốc Nguyễn Văn Giàu trao đổi với báo chí chiều 9/11, ngay sau khi ký quyết định cấp quota nhập vàng cho một số ngân hàng và doanh nghiệp.
Thống đốc Nguyễn Văn Giàu. Ảnh: T.T.

- Lý do nào khiến Ngân hàng Nhà nước bất ngờ cấp phép nhập khẩu vàng lần thứ hai trong vòng hơn một tháng qua?

- Giá vàng trên thị trường thế giới ngày 8/11 tăng thêm 18 USD lên 1.410 USD mỗi ounce, khiến trong nước tăng theo. Nhưng ngoài nguyên nhân tác động từ thế giới, thị trường trong nước sáng 9/11 có một số biểu hiện bất thường. Giá cao mà người dân vẫn đi mua, cho dù lượng mua không quá lớn. Đáng chú ý, một số cửa hàng bất ngờ đóng cửa sớm, có nơi không chịu bán ra, tạo tâm lý tiêu cực trên thị trường. Sau khi tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn, trưa 9/11, Ngân hàng Nhà nước quyết định cấp phép nhập khẩu vàng cho một số ngân hàng có nguồn ngoại tệ nhằm can thiệp vào thị trường và giải tỏa tâm lý.

Khác lần cấp quota đầu tháng 10, lần này thời hạn của giấy phép dài hơn, tới 2 tuần, để doanh nghiệp có thời gian cân nhắc, chọn thời điểm thích hợp mua về sao cho vừa có thể hỗ trợ thị trường và giảm thiểu rủi ro.

- Từ đầu năm đến nay Ngân hàng Nhà nước đã 3 lần cấp quota nhập vàng. Ông đánh giá thế nào về sức lan tỏa của các quyết định đó với thị trường?

- Hiệu quả dễ nhìn thấy ngay, sau khi cấp phép nhập khẩu giá đều giảm mạnh. Nhưng cho phép nhập khẩu vàng không phải là giải pháp cho mọi vấn đề hiện nay của nền kinh tế như nhập siêu hay lạm phát.

Thực tế tâm lý của người dân còn khá nặng nề về vấn đề lạm phát, trượt giá. Trong khi đó, hằng năm chúng ta phải tăng lương, đồng thời dần đưa giá một số mặt hàng thiết yếu như điện, than, xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường. Đây là hai yếu tố gây lạm phát “cứng”, nếu mạnh có thể góp thêm 3-4% vào tốc độ tăng giá chung, ít thì cũng phải 1-2%. Bên cạnh đó còn do yếu tố cơ cấu nền kinh tế. Vì vậy, để ổn định lạm phát, cần một giải pháp tổng thể, hài hòa cả chính sách tài khóa, đầu tư, chứ không chỉ phụ thuộc vào chính sách tiền tệ, tỷ giá.

- Thị trường vàng gần đây thường diễn biến theo kịch bản: giá thế giới tăng cao, các đầu mối kinh doanh trong nước kêu khan nguồn cung và khi giá bị đẩy tới mức kịch điểm thì Ngân hàng Nhà nước công bố thông tin cấp quota nhập khẩu. Dư luận đặt câu hỏi phải chăng việc đồng ý cấp quota nhập khẩu là sự nhượng bộ của Ngân hàng Nhà nước trước sức ép của thị trường?

- Thị trường diễn biến khôn lường, khó ai có thể đưa ra dự báo chính xác. Về phần mình, cơ quan quản lý nhà nước phải theo dõi sát sao, cân nhắc thời điểm hợp lý để ra tay hành động. Hoàn toàn không có chuyện Ngân hàng Nhà nước phải nhượng bộ hay chịu sức ép khi cấp quota.

- Nhưng giá vàng thường tăng rất mạnh ít phút trước khi Ngân hàng Nhà nước công bố cho phép nhập khẩu, rồi nhanh chóng giảm xuống ngay sau đó. Liệu thông tin cho phép nhập khẩu có bị trục lợi?

- Trong nền kinh tế thị trường, các bên tham gia đều có những tính toán sao cho mình có lợi nhất, và không loại trừ khả năng nơi này nơi kia đầu cơ, thao túng giá khi tình hình biến động. Nhưng trong phạm vi những nhà làm ăn chuyên nghiệp, trong đó có các ngân hàng, tôi nghĩ không có chuyện họ trục lợi thông tin để làm giá.

- Vậy theo ông đâu là lý do chính khiến thị trường tăng hơn 1 triệu đồng một lượng chỉ trong vòng buổi sáng 9/11?

- Như tôi nói ở trên, trong nước tăng là do thế giới. Trong bối cảnh biến động mà chưa có những cảnh báo nào rõ ràng và chính thức từ các cơ quan chuyên môn, cùng với những toan tính cá nhân, nhiều người thường có tâm lý sợ giá còn lên cao nữa và vội vàng đi mua dù không có nhu cầu thực sự.

Không loại trừ khả năng một bộ phận nhỏ những nhà kinh doanh cũng tham gia đẩy giá. Biểu hiện bất thường của một số tiệm kinh doanh như tôi nói ở trên càng gây hiệu ứng tâm lý tiêu cực với thị trường.

- Việc các ngân hàng phải mua vàng để tất toán các hợp đồng theo quy định của Thông tư 22 Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành có phải là một nguyên nhân khiến thị trường sốt nóng?

- Hiện chưa có số liệu chính thức, nhưng nhiều khả năng đây không phải là lý do. Khối lượng vàng các ngân hàng đã chuyển hóa thành tiền đồng cho vay và nay cần thu lại để tất toán hợp đồng chỉ vào khoảng 10 tấn. Trong khi họ có tới 8 tháng để thực hiện. Giá đang cao như hiện nay không ai dại gì đi mua vào để tất toán. Diễn biến giá dầu 3 năm qua là một bài học. Giá dầu có lúc lên 150 USD, thậm chí có người còn dự báo giá sẽ lên 200 USD nhưng rồi tụt dốc xuống 50 USD. Giá dầu mới tăng trở lại thời gian gần đây nhưng hiện cũng chỉ quanh quẩn dưới 90 USD. Vì vậy tôi nghĩ mua vàng vào lúc này để tất toán thực sự mạo hiểm.

- Một số ý kiến cho rằng vàng cũng là nguồn lực có ích, việc ban hành thông tư hạn chế huy động và cho vay khiến một lượng lớn vàng bị đẩy ra ngoài ngân hàng, vừa lãng phí mà có thể trở thành nguồn lực khuynh đảo thị trường? Xin cho biết quan điểm của Thống đốc?

- Phương tiện thanh toán của nền kinh tế là đồng tiền quốc gia. Nhưng thời gian qua lại tồn tại song song 2 công cụ khác là vàng và đôla. Cũng có ý kiến cho rằng nên phát huy công cụ này, nhưng cũng có người đề nghị giảm dần đôla hóa và vàng hóa vì nó làm khó khăn chung cho điều hành của nền kinh tế. Với hai luồng quan điểm này có hai cách xử lý khác nhau, một là phải có cách để hút hết số vàng trong dân vào hệ thống ngân hàng để tạo ra của cải cho xã hội. Nhưng cũng có luồng tư tưởng mới là một khi ngân hàng không tạo điều kiện cho việc găm giữ vàng, người dân thấy không còn nhiều lợi ích, tức khắc sẽ bán ra, lấy tiền đó đầu tư để thúc đẩy nền kinh tế nhanh hơn.

Ngân hàng Nhà nước thấy cách thứ hai hợp lý và Thủ tướng cũng có cùng quan điểm này. Dĩ nhiên nói như vậy không có nghĩa mình loại bỏ vàng ra khỏi hoạt động kinh tế, đời sống xã hội; mà cần tìm ra giải pháp làm sao để vừa phát huy hiệu quả số vàng hiện có, vừa góp phần lành mạnh hóa nền kinh tế. Thời gian qua, việc sử dụng lượng vàng huy động chưa hợp lý, khoảng 51% dùng để đầu tư vào phi sản xuất, không tạo ra của cải. Đứng về mặt nào đó sẽ tác động ngược gây khó khăn cho tình hình vĩ mô.

- Diễn biến giá vàng thời gian qua có liên hệ chặt chẽ tới tỷ giá, vàng tăng giá đôla cũng lên theo. Nguyên nhân của tình trạng này là gì thưa ông?

- Chuyện vàng lên ngoại tệ lên theo có thật, một phần nguyên nhân là tình trạng gom đôla nhập lậu vàng. Nhưng có một nguyên nhân quan trọng khác đó là quyền được giữ ngoại tệ của những người nhận kiều hối từ nước ngoài. Pháp lệnh Ngoại hối cho phép cá nhân nhận tiền kiều hối có thể gửi ngân hàng, có thể rút ra cất đi, hoặc mang theo mình. Một khi việc cầm giữ đôla là hợp pháp thì không thể can thiệp việc người ta toan tính số tiền đó làm thế nào có lợi. Tới đây nếu có điều kiện, Ngân hàng Nhà nước sẽ đề xuất chỉnh sửa quy định này sao cho hợp lý.

- Mặc dù Chính phủ chủ trương mạnh tay bơm ngoại tệ can thiệp thị trường, nhưng từ cuối tuần trước tới nay các ngân hàng cho biết vẫn chưa mua được từ Ngân hàng Nhà nước. Thực hư chuyện này thế nào thưa ông?

- Mua hay bán còn phải phụ thuộc vào quan hệ cung cầu, ngân hàng phải có đơn xin mua và có nhu cầu thực sự phục vụ thanh toán nhập khẩu mặt hàng thiết yếu thì mới được mua. Việc bán ngoại tệ lần này tôi yêu cầu làm chặt chẽ, nghiêm túc. Một tổ công tác độc lập trực thuộc Thống đốc cũng vừa được thành lập để giám sát chặt chẽ hoạt động cho vay ngoại tệ phục vụ thanh toán.

Có người chất vấn tôi là Thủ tướng đã cho phép bán can thiệp thì hà cớ gì Ngân hàng Nhà nước không cho bơm tiền ra. Nhưng làm sao có thể bơm ra thoải mái, tùy tiện được nhất là khi mình phải chắt chiu cả những đồng ngoại tệ thu được từ bà con Việt kiều, từ những công nhân làm việc cực nhọc ở nước ngoài.

Chủ trương của Chính phủ rất rõ, ưu tiên ổn định vĩ mô, kiềm chế nhập siêu. Bộ Công Thương cũng đã xây dựng danh mục hàng hóa không khuyến khích nhập khẩu và danh mục các loại hàng hóa trong nước sản xuất được. Trên cơ sở đó, ngân hàng sẽ phục vụ ngoại tệ nhập khẩu những mặt hàng thiết yếu không nằm trong hai danh mục trên.

Đến chiều 9/11, một số ngân hàng bắt đầu lập hồ sơ đăng ký mua và tôi sẽ ký quyết định bán ra. Tất nhiên việc bán ra này không thể thỏa mãn mọi doanh nghiệp. Vì vậy không thể tránh khỏi chuyện doanh nghiệp này, doanh nghiệp kia than phiền không mua được, đặc biệt là những đơn vị kinh doanh hàng hóa trong danh mục không khuyến khích.

TP – Hè năm nay gợi nhớ lại tình cảnh của hơn 20 năm trước, điện mất liên tục. Dân khốn khổ vì cái nóng trên 40 độ C mà 50 năm qua chưa từng có trong khi điện bị cắt liên tục. Nếu nhìn nhận việc lý giải câu hỏi “Vì sao?” một cách đơn giản như dưới đây, có thể có vài gợi ý về cải tổ hệ thống điện.

Một nhà máy thủy điện nhỏ ở Tây Nguyên . Ảnh: T.L

Mấy tuần qua, cũng đúng vào mùa World Cup, hàng ngàn ngư dân kêu trời vì ông điện cúp nên không sục khí được, khiến tôm chết và cơ nghiệp có thể đi toi; các doanh nghiệp thiệt hại rất lớn.

Tại Hà Nội, người ta nói cắt điện để sửa chữa chứ không phải do thiếu. Cũng có người nói Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) không chịu mua điện của các nhà máy khác không thuộc quyền quản lý của mình vì giá cao hơn của EVN, rồi bao nhiêu dự án điện chậm tiến độ nên không đủ điện.

Có quá nhiều lý do và lý do nào cũng có vẻ hợp lý. Nhưng lý do căn bản là do bản thân cách tổ chức ngành điện. Không cải tổ nó, tình hình không giải quyết được tận gốc rễ.

Từ độc quyền tự nhiên…

Hệ thống điện là hạ tầng cơ sở thiết yếu của đất nước. Hệ thống này có thể tạm phân ra làm 5 bộ phận:

(1) Các nhà sản xuất là các nhà máy điện; (2) bộ phận truyền tải điện quốc gia (là bộ phận mạng cao áp hoạt động tương tự như mạng giao thông quốc gia); (3) các bộ phận bán lẻ điện (cho một cộng đồng, như một thành phố hay một tỉnh nhưng không nhất thiết được tổ chức theo lãnh thổ hành chính); (4) các bộ phận mua bán điện trung gian (có thể là các tổ chức thuộc bộ phận (3), mua buôn-bán lẻ, hay tổ chức khác, hay thậm chí bộ phận (2) cũng có thể làm việc này); và (5) bộ phận các hộ tiêu dùng (các gia đình, các doanh nghiệp và cơ quan, các hộ tiêu dùng lớn như nhà máy thép có thể mua với giá bán buôn).

Các nhà máy điện (1) sản xuất ra hàng hóa bán cho các bộ phận loại (3) hay (4), rồi các bộ phận đó bán lại cho bộ phận (5) là các hộ tiêu dùng. Nhưng điện phải được chuyển qua bộ phận truyền tải điện quốc gia (2), hay nói một cách hình ảnh là hệ thống giao thông quốc gia, rồi mới qua hệ thống đường nội đô hay địa phương của bộ phận (3) là các tổ chức bán lẻ để đến tay người tiêu dùng, bộ phận (5).

Tại một địa phương (thí dụ một xã, một quận), không thể xây dựng vài ba hệ thống đường dẫn điện và biến áp để người tiêu dùng có thể chọn lựa, vì như thế quá tốn kém. Như thế, các hệ thống bán lẻ (3) có sự độc quyền tự nhiên, khó dẹp bỏ. Các tổ chức này nên được phân tán và gắn với cộng đồng và do cộng đồng giám sát. Chúng là các công ty có độc quyền tự nhiên và nên được đối xử như vậy (thí dụ bằng một đạo luật riêng).

Hệ thống truyền tải quốc gia (2), giống như hệ thống đường cao tốc, vì lý do tương tự, cũng có tính độc quyền tự nhiên và các công ty vận hành hệ thống này phải được coi như các Cty công ích (thu đủ phí để bảo dưỡng và phát triển hệ thống).

Các nhà máy điện sản xuất ra điện và bán buôn cho các tổ chức thuộc nhóm (3), (4) hay trực tiếp cho hộ tiêu dùng lớn thuộc nhóm (5). Nếu có vài ba người mua thuộc loại (4) thì các nhà máy điện có thể hoạt động theo cơ chế thị trường cạnh tranh. Còn nếu chỉ có một người mua thì cơ chế thị trường không hoạt động.

Cả bên bán lẫn bên mua đều phải trả phí vận tải cho hệ thống (2) theo tỷ lệ nào đó (và cũng phụ thuộc vào khoảng cách giữa bên bán và bên mua).

… đến đòi hỏi chẻ nhỏ EVN

Nếu nhìn nhận một cách đơn giản như vậy, có thể có vài gợi ý về cải tổ hệ thống như sau:

Các Cty sản xuất (1) hoàn toàn độc lập với tất cả các phần còn lại, hoạt động chủ yếu trên cơ chế thị trường cạnh tranh.Hệ thống truyền tải quốc gia (2) hoạt động độc lập (có thể có vài Cty công ích hoạt động theo địa bàn địa lý). Nó chăm lo cho hệ thống truyền tải, duy trì, nâng cấp, phát triển hệ thống này. Nó được nhà nước đầu tư và hoạt động trên cơ sở thu phí và, nếu hạ thấp được tổn thất thì, lợi nhuận của nó sẽ tăng lên.

Các hệ thống bán lẻ (3) hay trung gian (4) cũng hoạt động độc lập với các tổ chức (1) và (2) cũng như độc lập với nhau (tất nhiên chúng có quan hệ kinh doanh, mua bán hay cung ứng dịch vụ với nhau) và không nhất thiết gắn với các đơn vị hành chính.

Làm được như vậy, thì giá điện về cơ bản là giá thị trường và công việc can thiệp của nhà nước sẽ dễ hơn.

Đáng tiếc, hiện nay một mình EVN chiếm phần lớn lĩnh vực (1), toàn bộ lĩnh vực (2), (3) và (4). Thế độc quyền này là nguyên nhân chính của các vấn đề, như hoạt động kém hiệu quả, tổn thất lớn và thiếu điện, dẫn đến phải cắt như cơm bữa như vừa xảy ra.

Giải pháp là phải chẻ nhỏ EVN ra, chứ không phải đẩy nó lên thành tập đoàn bao trùm tất cả. Chính vì sự độc quyền ấy mà EVN làm cao với các ông sản xuất điện khác dù là Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam hay Tập đoàn Than&Khoáng sản Việt Nam hoặc Tổng Cty Lắp máy Việt Nam.

Đồng thời với việc tách EVN cũng cần để giá điện sát giá thị trường, do thị trường điều tiết là chính (giữa các tổ chức (1), (3)-(4) và (5)). Giá điện thấp khiến các hộ tiêu dùng ít có khuyến khích để tiết kiệm điện, không chịu khó đổi mới công nghệ và sử dụng điện không hiệu quả và, như thế, càng dẫn đến thiếu điện. Bao cấp giá điện chính là khuyến khích ngược, làm lợi cho những người tiêu xài điện hoang phí.

Cải tổ hệ thống điện tuy là việc phức tạp nhưng là cách chữa bệnh tận gốc và, vì thế, là việc không thể trì hoãn.

Nguyễn Quang A

Bến vận chuyển hàng hoá xuất khẩu qua sông Ka Long thời gian gần đây cũng vắng vẻ, không sầm uất, nhộn nhịp như thời gian trước khi Trung Quốc tăng giá đồng NDT, siết chặt quản lý biên mậu. Ảnh: Hữu Lực

Mấy ngày gần đây, các thương nhân Việt Nam ở Móng Cái hầu như đã thuộc “nằm lòng” những thông tin từ các ngân hàng bên Trung Quốc đưa sang, đó là việc nâng giá đồng nhân dân tệ (NDT) với mức 0,43% so với đồng USD, tức là từ 6,832 NDT/USD, lên 6,790 NDT/USD và dự báo đến cuối năm NDT sẽ tăng 1,9%.

Lợi tỷ giá nhưng… tắc đường

Ông Phạm Văn Tuệ, phó tổng giám đốc công ty cổ phần thương mại Đồng Tâm – Móng Cái (Quảng Ninh) cho biết, hiện nay các thanh toán giao dịch biên mậu với doanh nghiệp Trung Quốc vẫn áp dụng lối “truyền thống” là thanh toán bằng đồng NDT qua các ngân hàng thương mại của Việt Nam, có chi nhánh tại Móng Cái.

Ông Tuệ phân tích, trong xuất khẩu hàng Việt Nam sẽ có lợi vì các doanh nghiệp Việt Nam mua hàng bằng tiền VND đã có hợp đồng thoả thuận thanh toán trước cho các cơ sở thu mua trong nước, nay phía Trung Quốc nâng giá NDT thì doanh nghiệp Việt Nam bán hàng thu NDT có lợi. Hiện tại giá NDT đã tăng khoảng 15 đồng, từ 2.780 – 2.795 đồng/NDT.

Tuy nhiên, nói là có lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu hàng sang Trung Quốc nhưng “lợi quá ít” vì phía Việt Nam chủ yếu xuất theo đường tiểu ngạch, mà đường này đang tắc vì nhiều nguyên nhân.

Ông Nguyễn Mạnh Hà, chủ tịch UBND thành phố Móng Cái cho biết, các hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam gần đây gặp nhiều khó khăn do Trung Quốc tăng cường công tác quản lý biên mậu và kiểm tra chặt chẽ về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm đối với các hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam. Bên cạnh đó, tuyến đường quốc lộ 18A đang trong giai đoạn sửa chữa, nâng cấp nên thường xuyên gây ra tắc nghẽn; hạ tầng phục vụ xuất nhập khẩu, điểm thông quan hàng hoá trên địa bàn thành phố xuống cấp dẫn đến việc xuất khẩu hàng hoá sang Trung Quốc ách tắc.

Gần 2.000 container hàng hoá ách tắc ở Móng Cái

“Đồng NDT tăng giá, Trung Quốc tăng cường siết chặt các hoạt động biên mậu, các mặt hàng tạm nhập tái xuất như hàng đông lạnh, thiết bị máy tính cũ, lốp xe ôtô cũ đã qua sử dụng, khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam khốn đốn”, ông Nguyễn Hồng Hải, giám đốc công ty xuất nhập khẩu Hồng Hải chuyên làm dịch vụ vận tải, kinh doanh hàng điện tử than thở.

Theo thống kê nhanh của UBND thành phố Móng Cái ngày 24.6, hiện tại trên địa bàn thành phố còn tồn đọng 1.769 xe hàng các loại, trong đó có hàng thực phẩm đông lạnh là 721 container. Bảng giá của các kho ngoại quan tại Móng Cái ghi rõ, mỗi ngày để cắm điện cho một container hàng đông lạnh là 350.000 đồng, lưu container là 40 USD/ngày, lưu xe container vận chuyển 1 triệu đồng/ngày. Các cơ quan chức năng ở Móng Cái hiện nay đều trong tình trạng “nơm nớp” lo ngại các doanh nghiệp kinh doanh hàng đông lạnh “bỏ của chạy lấy người” và phải tăng cường người giám sát vì sợ chủ hàng đổ hàng đông lạnh đã trữ lâu trong container ra môi trường.

Thương nhân Vương Quan Trung, người Trung Quốc kinh doanh mặt hàng ăn uống Trung Quốc tại chợ trung tâm Móng Cái cho biết kể từ 1.6, luật An toàn vệ sinh thực phẩm của Trung Quốc đã có hiệu lực nên hiện nay Trung Quốc chỉ cho các mặt hàng thực phẩm nhập khẩu chính ngạch để kiểm soát chất lượng, tạm dừng làm thủ tục nhập khẩu tiểu ngạch và tăng cường chống buôn lậu, không cho mặt hàng thực phẩm lậu vào nội địa.

Theo tiết lộ của một số thương nhân Việt Nam tại Móng Cái, trong các container đông lạnh có khá nhiều hàng tạm nhập tái xuất không thể chuyển sang xuất khẩu chính ngạch được do các mặt hàng đông lạnh nhập từ nước ngoài không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ và vệ sinh an toàn thực phẩm. Và trong số những lô hàng này, có cả những container “chân gà và nội tạng gia súc, gia cầm” đang được cắm điện bảo quản.

Trước tình hình này, UBND thành phố Móng Cái đã có công văn đề nghị UBND tỉnh Quảng Ninh chỉ đạo cục Hải quan tỉnh có văn bản đề nghị chi cục Hải quan Hải Phòng thông báo cho doanh nghiệp biết và dừng các thủ tục tái xuất các mặt hàng đông lạnh ra Móng Cái.

Về chính sách biên mậu với Trung Quốc, chủ tịch UBND thành phố Móng Cái đề nghị tỉnh Quảng Ninh nên có chủ trương thành lập trung tâm nghiên cứu thị trường đặt tại Móng Cái để nghiên cứu thu thập thông tin các chính sách biên mậu của Trung Quốc, tránh thụ động như hiện nay, tránh tổn thất cho doanh nghiệp

TP – Những đứa trẻ lam lũ, vất vả sớm bước vào cuộc mưu sinh là hình ảnh không hiếm bên hè phố, trên bãi rác… Những đứa trẻ không có tuổi thơ. Tuổi thơ đã bị đói nghèo quăng quật. Và cũng còn đó nhiều tuổi thơ bị đánh cắp bởi lòng tham và cả sự tàn nhẫn của người lớn.

Lao động nhí tại cơ sở chế biến cá bò trong HTX Điện Phước II . Ảnh:

Dưới cái nóng hầm hập, hàng chục đôi tay trần, gầy nhỏ miệt mài bóc tách, dán từng mớ cá bò sơ chế tại cơ sở chế biến Điện Phước (Điện Bàn, Quảng Nam). Lao động ở đây đa phần là trẻ nhỏ và phụ nữ.

Khu Hợp tác xã Dịch vụ sản xuất kinh doanh tổng hợp Điện Phước II nằm gần trụ sở UBND xã. Sau hai dãy nhà chuyên dệt vải, gia công quần áo, cơ sở chế biến cá nằm đoạn sân sau của khu hợp tác xã. Căn nhà dựng tạm, khá thấp nên cái nóng lúc nào cũng bủa vây. Hàng chục con người, chủ yếu phụ nữ, trẻ em miệt mài với công việc. Nhiều lao động nhí còn được bố trí ở ngoài hiên, dưới sân khu hợp tác xã.

- Em vào có việc gì thế?

- Em muốn tìm hiểu về nghề làm cá bò.

Chị quản lý cơ sở tên Phương tỏ ra nghi ngờ trước sự xuất hiện của những người lạ chúng tôi. Chị Phương ngồi ngay khu vực chính diện, trên bàn đặt cuốn sổ chấm công, cùng chiếc cân để tính khối lượng lao động làm theo sản phẩm. “Nhờ có nghề này mà người dân trên địa bàn có thêm thu nhập. Công việc nhẹ nhàng, mỗi cân thu được 3.500 đồng, tính ra mỗi lao động có thể kiếm được 6-7 chục bạc đó” – Chị Phương hồ hởi.

Em Nguyễn Thị Phương mặc nguyên bộ đồng phục tranh thủ đến làm tại xưởng chế biến cá bò . Ảnh: Nguyễn Huy

Cả cơ sở duy nhất chỉ có chiếc quạt gần chỗ chị quản lý được sử dụng. Mái nhà thấp, nóng nực làm mùi tanh của mớ cá bò sơ chế càng thêm khó chịu. Lẫn trong những đôi tay chai sạn của các dì, các chị là không ít bàn tay nhỏ gầy của các em đang độ tuổi đến trường.

Nhọc nhằn lao động nhí

Vẫn bộ đồng phục học sinh trường THCS Trần Quý Cáp (Điện Phước), em Trương Thị Thùy Dung đến cơ sở làm khi nhiều em nhỏ còn đang ngái ngủ. Phương tỏ ra khá nhanh nhẹn với công việc bóc tách mớ cá bò, cho vào khuôn tròn bán kính chừng 5cm, rồi lật qua lật lại, dỡ bỏ tấm nylon trong khuôn.

“Công việc này tỉ mỉ lắm anh ạ, nếu không tập trung thì khó làm nhanh được. Ban đầu bọn em rất khó chịu với mùi tanh của cá nhưng làm miết cũng quen” – Dung tâm sự.

15 tuổi, Dung gánh trọng trách phụ giúp kinh tế cả gia đình. Nhà Dung có 3 chị em, các chị đều đi học cao đẳng ở TP Tam Kỳ (Quảng Nam). Gia đình thuần nông, Dung sớm bước vào cuộc mưu sinh. Hơn hai năm nay, Dung gắn bó với cơ sở chế biến cá bò. Trước đây cơ sở do một công ty ở Đà Nẵng vào mở, sau được một đơn vị thuê lại tiếp tục sản xuất, kinh doanh cá bò.

Dung bộc bạch: Ngày nào đi học, sáng tranh thủ đến sớm, làm được 1-2 kg, kiếm 5.000 đồng, sau đó mới tranh thủ đến trường. Hôm nào nghỉ học, em tranh thủ “tăng ca” tại đây. Mỗi ngày làm cật lực cũng kiếm được 30-40 nghìn đồng.

Không riêng Dung, ngay lớp 8 của em cũng có ba bạn khác đang cùng làm ở cơ sở chế biến cá bò tại HTX Điện Phước II. “Bọn em rủ nhau đi vì nhà nào cũng nghèo. Làm có bạn vui hơn, thấy đỡ mệt. Những lúc buồn nói chuyện với nhau, hoặc tranh thủ trao đổi về bài vở cho đỡ thua thiệt bạn bè”, giọng em Nguyễn Thị Lệ (lớp 8 – trường THCS Trần Quý Cáp) nhỏ nhẹ.

Chìa bàn tay ra trước mặt, em Nguyễn Thị Phượng, học sinh lớp 10 C7 trường THPT Hoàng Diệu (Điện Bàn) ái ngại: “Bọn em không dám đeo găng tay vì nó gây trơn và khó làm việc. Ai cũng để bàn tay trần làm cả. Nhìn tay bạn nào cũng nhợt nhạt vì luôn phải tiếp xúc với cá tươi hoặc cá xay nhuyễn. Lắm lúc cũng dị (ngại) với các bạn cùng lớp vì làm cá có rửa đến mấy vẫn còn mùi tanh. Nghỉ hè, tụi em làm nhiều hơn, vừa phụ gia đình, vừa dành dụm để kiếm tiền mua sách vở cho năm học mới”.

Đổ cho cái nghèo

Càng gần trưa, cái nóng càng khắc nghiệt. Khiêng lớp cá trên khuôn ra sân phơi nắng, hai em nhỏ cố chạy thật nhanh để tránh nóng. Bên trong, hàng chục lao động vẫn cứ miệt mài công việc. Từng giọt mồ hôi lăn dài trên khuôn mặt. Đếm qua cũng có đến hơn 20 lao động nhí tại cơ sở.

Em Trần Thị Kim Huệ (12 tuổi, thôn Nhị Dinh 1), được xem lao động đến sớm nhất trong ngày làm việc hôm nay. Đang là học sinh lớp 6, trường THCS Trần Quý Cáp (Điện Phước), Huệ tỏ ra khá chậm với việc bóc tách mớ cá được cắt nhỏ.

“Em học nghề chậm, làm không nhanh như các bạn nên phải đến sớm mới kiếm được nhiều tiền hơn. Tính ra làm liên tục từ sáng đến tối cũng chỉ được 2-3 chục bạc” – Huệ nói.

Em Trần Thị Kim Huệ miệt mài với công việc dán cá bò . Ảnh: Nguyễn Huy

Nhà Huệ có hai chị em, Huệ lớn nhất, gia cảnh khó khăn, bố mẹ chủ yếu làm nghề nông nên em sớm bước vào cuộc mưu sinh nhọc nhằn này. Đang độ tuổi cắp sách đến trường nhưng, khuôn mặt Huệ đen sạm và hằn nếp vất vả lo toan.

Cách vài khuôn đỡ, chị Nguyễn Thị Hà (38 tuổi) vừa làm việc, vừa liếc mắt nhìn để ý Huệ – con gái mình. Chị Hà xót lòng: “Bắt cháu đi làm sớm tôi cũng áy náy lắm. Nhưng vì cái nghèo biết làm sao? Nếu không phụ giúp làm thêm trong khi ruộng đồng ít ỏi, cằn cỗi, chắc chúng tôi không có điều kiện để lo cho các cháu ăn học”.

Đạp xe đi làm, chị Hà mang theo luôn cả đùm cơm để trưa được nghỉ là ăn cho đỡ mất thời gian. “Ở đây họ tính công theo sản phẩm nên phải tranh thủ. Cháu nó cũng nghỉ hè, không phải đi học nữa nên hai mẹ con cùng ráng sức” – Chị Hà bộc bạch.

Chị Phương, quản lý cơ sở phân trần: Ở đây phần lớn là các hộ khó khăn, không có công ăn việc làm ổn định, chúng tôi mở cơ sở tạo điều kiện cho bà con kiếm thêm thu nhập, chứ ai bắt các em nhỏ đi làm làm gì, nhưng chúng cứ xin vào làm vì muốn kiếm tiền mua sách vở.

Mới nhắc nhở, chưa xử lý

Trao đổi về vấn đề này, ông Tào Bạn – Chủ tịch UBND xã Điện Phước xác nhận: Nghề cá bò có mặt ở địa phương hơn ba năm nay. Cơ sở cá bò ở HTX Điện Phước II do ông Nguyễn Phú Phùng mới thuê lại và hoạt động cách đây hơn 1 tháng. Ngoài ra còn có ba cơ sở khác ở Nhị Dinh I và Nhị Dinh II thu hút khoảng 300 lao động địa phương, trong đó chủ yếu là phụ nữ, trẻ em.

Tuy nhiên, hỏi về vấn đề kiểm tra, xử lý, ông Bạn cho biết, xã cùng ngành chức năng tổ chức nhiều đợt họp với chủ các cơ sở chế biến cá bò, yêu cầu ký cam kết không được sử dụng lao động trẻ em dưới 16 tuổi…

Địa phương cũng tiến hành kiểm tra nhưng mới chỉ nhắc nhở là chính chứ chưa xử lý vì hầu hết các chủ cơ sở này đều lấy lí do rằng lao động nhí đi theo người nhà chứ không phải đến làm việc trực tiếp.

Ông Lê Hòa – Chánh văn phòng UBND xã Điện Phước cũng cho biết, các đơn vị kinh doanh sản xuất cá bò ký cam kết nhưng tình hình tái phạm khá phổ biến trong thời gian vừa qua. Xã sẽ tăng cường biện pháp để kiểm tra, xử lý.

Theo ông Nguyễn Thùy – Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH tỉnh Quảng Nam thì, cái khó dẫn đến việc lao động nhí xuất hiện chính là do tính chất công việc và ý thức của các gia đình.

Phần lớn những việc sơ chế, dán cá bò phù hợp với các em, phụ huynh chỉ nhìn lợi ích kinh tế trước mắt; hơn nữa do dịp hè nhiều học sinh không biết làm gì, gia đình sợ khó quản lý nên cho con em đi làm thêm.

Còn nữa

Nhiều doanh nghiệp (DN) nước ngoài đưa lao động vào bằng đường du lịch, sau đó hợp thức hóa thủ tục xin cấp giấy phép lao động bằng chứng nhận nghề. Nhiều tỉnh, thành đang “đau đầu” vì việc trục xuất lao động nước ngoài trái phép vô cùng khó khăn.

Minh họa: nguyễn Tài   Khó quản lý   Theo báo cáo của Ban Quản lý các KCN tỉnh Tiền Giang tại hội nghị giao ban các ban quản lý KCN-KCX của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam tổ chức ở Đồng Nai mới đây, Tiền Giang hiện có 15 dự án vốn đầu tư và một nhà thầu xây dựng nước ngoài.   Các dự án này thu hút 187 lao động nước ngoài của các nước và vùng lãnh thổ: Nhật, Anh, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan, Hồng Kông, Trung Quốc… Trong đó, số lao động Trung Quốc chiếm 147 người. Tiền Giang đã cấp giấy phép lao động cho 133 người, 54 lao động còn lại do các nhà thầu nước ngoài đưa đến để xây dựng nhà máy.   Điều đáng nói là lao động nước ngoài vào Tiền Giang đa số không có giấy phép lao động. Phương thức của họ là sử dụng hộ chiếu du lịch, đầu tư sang làm việc mang tính thời vụ, hết thời gian lại về nước đổi số lượng người khác qua.   Hầu hết các công nhân theo nhà thầu xây dựng đều là lao động phổ thông, không đủ điều kiện để cấp giấy phép lao động và việc kiểm tra, xử lý rất khó khăn vì hộ chiếu còn thời hạn ở VN; một số trường hợp làm giấy xác nhận kinh nghiệm ở các công ty nước ngoài nhằm hợp thức hóa thủ tục xin cấp giấy phép lao động để được làm việc ở VN.   Mặt khác, việc quản lý lưu trú lao động nước ngoài cũng bộc lộ rất nhiều phức tạp do các nhà thầu đến xây dựng nhà máy trong các KCN đã tự xây dựng lán trại tại công trường để cho công nhân ở, làm việc trái với quy định. Nhiều DN nước ngoài xin phép xây dựng nhà nghỉ trưa cho công nhân nhưng thực tế bố trí cho người nước ngoài ở, làm việc trong DN nên việc quản lý gặp khó khăn.   Còn tại tỉnh Bình Dương, tính đến tháng 4-2010, có 3.837 lao động nước ngoài nhưng chỉ 2.554 người được cấp giấy phép lao động. Hầu hết các DN do Đài Loan, Trung Quốc đầu tư đều sử dụng lao động nước ngoài không có bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn mà chỉ sử dụng lao động phổ thông, sau đó hợp pháp hóa thủ tục xin cấp giấy phép lao động bằng chứng nhận nghề. Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũng cho biết vừa thanh tra 11 DN có vốn đầu tư nước ngoài và đã phát hiện 381 lao động nước ngoài (trong khi đó, các DN báo cáo chỉ sử dụng 331 người).   Trong đó, 131 người có thời hạn làm việc từ 6 tháng đến 5 năm (đa số là lao động Trung Quốc) nhưng không có giấy phép lao động. Còn lại 125 lao động có giấy phép lao động nhưng không có bằng cấp chuyên môn.   Tháng 5-2010, Thanh tra Sở LĐ-TB-XH tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đã trục xuất 40 lao động nước ngoài đang làm việc trái phép.   Chấp nhận phạt   Ông Nguyễn Minh Lành, Chánh Thanh tra Ban Quản lý các KCN tỉnh Bình Dương, cho biết việc thực hiện các quy định của pháp luật trong lĩnh vực lao động, tuyển dụng, sử dụng lao động và an toàn vệ sinh lao động còn rất lỏng lẻo. Theo ông Lành, đa số DN đều có vi phạm ít nhiều về các chính sách đối với người lao động nên xảy ra các cuộc đình công làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và phát triển kinh tế, xã hội.   Đại diện Ban Quản lý các KCN tỉnh Lâm Đồng cho rằng Nghị định 34/CP của Chính phủ quy định việc tuyển dụng và quản lý người nước ngoài làm việc tại VN có hiệu lực thi hành từ ngày 12-4-2008 và Bộ LĐ-TB-XH cũng đã có Thông tư 08 hướng dẫn thực hiện. Tuy nhiên, sau hơn một năm thực hiện, trong khi lao động nước ngoài vào VN ngày càng tăng thì công tác quản lý vẫn không theo kịp.   Theo vị này, quy định người nước ngoài làm việc có thời hạn dưới 3 tháng không cần xin cấp giấy phép lao động đã tạo kẽ hở cho lao động nước ngoài nhập cảnh trái phép vào VN. Nhiều DN đưa lao động vào làm việc rồi mới làm thủ tục cấp giấy phép lao động hoặc đưa lao động vào bằng đường du lịch, ở lại làm việc, sau đó hợp thức hóa thủ tục xin cấp giấy phép lao động bằng chứng nhận nghề. “Các biện pháp chế tài chưa đủ sức răn đe nên nhiều DN sẵn sàng nộp phạt và tiếp tục vi phạm”- vị này nói.

Từ nay đến cuối năm, VNBC sẽ kết nối hết với các ngân hàng thành viên trong smartlink, còn ở Bannetvn tối thiểu sẽ kết nối 60 -70% thành viên.

Những vướng mắc về công nghệ gần như không còn; sự hợp tác, thỏa thuận về lợi ích cũng đã có, ba liên minh thẻ Smartlink, Banknetvn và VNBC đã bước đầu liên kết một số ngân hàng thành viên với nhau, mang đến cho người dùng nhiều tiện ích hơn.

Bà Lý Thị Ngọc, phó tổng giám đốc của VNBC cho biết, riêng trong tháng 5 này, số khách hàng của Smartlink đến rút tiền tại hệ thống ATM của DAB “tăng chóng mặt” đến 80.000 lượt giao dịch. Còn chỉ mới kết nối với 3 ngân hàng của mạng Banknetvn, số khách hàng của Banknetvn đến rút tiền là 40.000 lượt giao dịch. Theo bà, số tiền nạp tăng theo qua từng tháng. Trước đây, DAB nạp vào máy ATM khoảng 3.000 tỉ đồng một tháng, từ khi có thêm hai hệ thống này, tháng 4 vừa rồi DAB chi thêm 3%, còn tháng 5 chi thêm 5%.

Mạng máy cà thẻ (POS) vẫn là ốc đảo

Vụ bắt tay gần đây giữa liên minh thẻ VNBC (gồm chín ngân hàng thành viên) và Banknetvn (15 ngân hàng thành viên) đã bước đầu kết nối hệ thống thanh toán ATM của ngân hàng Đông Á với ba ngân hàng Agribank, Vietinbank và BIDV.

VNBC cũng khơi thông hệ thống thanh toán với hai ngân hàng Vietcombank và Techcombank trong hệ thống thẻ Smartlink (gồm 29 ngân hàng thành viên). Khách hàng có thẻ của một ngân hàng trong số này, ngoài việc thực hiện được giao dịch trong nội mạng liên minh, có thể sử dụng trên ATM ở các ngân hàng đã liên kết ngoại mạng trên.

Dù chưa kết nối hết toàn bộ các thành viên trong mỗi mạng với nhau, nhưng ông Lê Trí Thông, phó tổng giám đốc của DAB đánh giá, những vướng mắc lớn nhất về mặt công nghệ và thỏa thuận hợp tác trước kia đã không còn. Theo đó, sau khi kết nối ATM với nhau, các liên minh sẽ tính đến kết nối liên mạng máy cà thẻ (POS).

Hiện nay, chủ thẻ chỉ có thể dùng POS trong nội mạng, còn dùng liên mạng thì phải đợi đến quý 3 năm nay, ông Thông cho biết. “Đi mua sắm ở siêu thị, khách hàng đưa thẻ thanh toán ATM của DAB thì POS của Vietcombank chưa đọc được, POS của mỗi liên minh còn là một “ốc đảo””, ông nói.

Theo ông Ngô Ngọc Đông, tổng giám đốc Banknetvn, mỗi hệ thống có các tiêu chuẩn riêng kết nối thành viên của mình, vì vậy hai hệ thống kết nối với nhau không có nghĩa các thành viên tự động kết nối được với nhau. Thành viên hệ thống này kết nối với thành viên hệ thống kia phải trải qua các bước kiểm tra, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật để đảm bảo hệ thống ATM/POS của hai bên nhận diện, hòa được mạng của nhau.

Theo ông Thông, dự kiến từ nay đến cuối năm, VNBC sẽ kết nối hết với các ngân hàng thành viên trong smartlink, còn ở Bannetvn tối thiểu sẽ kết nối 60 -70% thành viên.

Nội ngoại còn chưa thông

Trước mắt, chủ thẻ chỉ mới thực hiện được bốn giao dịch cơ bản: vấn tin, rút tiền, in sao kê, và chuyển khoản trong nội bộ ngân hàng. Một vài ngân hàng như DAB đang thử nghiệm chuyển khoản chéo từ ngân hàng này sang ngân hàng khác. Những dịch vụ riêng biệt của từng ngân hàng như chuyển khoản thanh toán hóa đơn, mua card điện thoại, nộp tiền mặt vào máy… thì chỉ có thể thực hiện trên chính máy ATM của ngân hàng phát hành thẻ.

Thử mang thẻ của DAB giao dịch trên máy của Agribank, không những không thực hiện được giao dịch, mà máy còn nuốt thẻ. “Khi không thực hiện được giao dịch và bị nuốt thẻ, có thể là do máy gặp trục trặc kỹ thuật ,chứ không liên quan đến kết nối mạng”, ông Thông giải thích.

Tính đến tháng 5, trên cả nước đã có 10.200 máy ATM, 37.000 máy cà thẻ (POS), 47 ngân hàng phát hành 23 triệu thẻ thanh toán. Qua hệ thống ATM, 4 dịch vụ cơ bản được triển khai là rút tiền, vấn tin tài khoản, sao kê số dư, chuyển khoản.

Những sự cố là không hiếm, khi mỗi ngân hàng có một công nghệ, hạ tầng kỹ thuật, các “đời” máy ATM của nhiều hãng khác nhau. Ông Thông cho biết, các liên minh đang đang từng bước giải quyết hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật cho từng ngân hàng, sửa cấu hình tương ứng và chờ một số ngân hàng đang thay đổi ngân hàng lõi (core banking).

Khi giao dịch trên ATM của ngân hàng khác gặp các sự cố như máy nuốt thẻ, nuốt tiền, gặp tiền giả, không rút được tiền mà máy vẫn “ghi sổ”… thì người sử dụng thẻ phải liên lạc với chính ngân hàng phát hành. Ngân hàng phát hành sẽ liên lạc với ngân hàng thanh toán để giải quyết sự cố.

Còn ở Smartlink, nếu máy nuốt thẻ, thì chủ thẻ đến ngân hàng phát hành thông báo và chờ lấy thẻ về, hoặc ngân hàng phát hành thẻ sẽ cho giấy giới thiệu tới ngân hàng thanh toán để lấy thẻ. Ông Thông cho biết, thời gian xử lý trong vòng 3 ngày làm việc.

Về phí giao dịch, tùy vào mỗi liên minh thỏa thuận, các ngân hàng thành viên trong liên minh cùng tuân theo. Phí giao dịch nội mạng thuộc Banknetvn và Smartlink là 3.300 đồng/lần giao dịch rút tiền, các giao dịch khác phí là 1.650 đồng/lần thực hiện; nội mạng ở VNBC là 2.000 đồng/giao dịch. Còn giao dịch liên mạng thì 3.300 đồng/lần giao dịch rút tiền. Và cũng tùy ngân hàng quyết định, có ngân hàng như Tienphongbank trả thay khoản phí này cho khách hàng.

Bao giờ ATM mới thực sự trở thành một chi nhánh ngân hàng với đầy đủ những dịch vụ cơ bản? Các đơn vị mà chúng tôi tiếp xúc đều không trả lời được, chỉ biết là tương lai sẽ “tươi sáng”

Bên trong sòng bạc Resorts World Sentos ở Singapore – Ảnh: NYT.

Là một người rất phản đối chuyện cờ bạc, nhà lập quốc Singapore, cựu Thủ tướng Lý Quang Diệu, từng nói khi còn đương chức rằng, sòng bạc muốn được mở ở nước này “phải bước qua xác tôi”.

Giờ là cố vấn cho Chính phủ do người con trai cả Lý Hiển Long đứng đầu, ông Lý Quang Diệu vẫn có ảnh hưởng không nhỏ đối với đất nước Singapore. Tuy nhiên, hiện đã có hai sòng bạc hoành tráng không kém gì các casino Las Vegas hay Macao mới đây được khai trương ở đảo quốc sư tử.

Theo tờ New York Times, với quy mô lớn và vị trí thuận lợi để kết nối với trung tâm Singapore, hai sòng bạc trên đã làm thay đổi quang cảnh trên đất nước nhỏ bé này. Singapore hy vọng, hai sòng bạc sẽ giúp cải thiện hình ảnh, văn hóa và suy nghĩ của người dân nước này. Tuy nhiên, New York Times cho rằng, còn quá sớm để khẳng định mục tiêu đó có thành công hay không.

Những sòng bạc này là biểu tượng rõ nét nhất cho mục tiêu đầy tham vọng của Chính phủ Singapore trong việc nới lỏng những quy định chặt chẽ ở quốc gia này và đưa Singapore cạnh tranh mạnh hơn với những trung tâm tài chính quốc tế như Dubai hay New York.

Ngoài ra, được mở cửa hoạt động với những quy tắc giám sát vào hàng khắt khe nhất trên thế giới, những sòng bạc này cũng cho thấy, Singapore lo sợ sẽ nới lỏng quy định quá nhiều và quá nhanh.

Để hạn chế người dân chơi bạc, Chính phủ Singapore thực hiện thu phí vào cửa sòng bạc, với mức phí áp dụng là 70 USD/24h hoặc 1.400 USD/năm, đối với tất cả người bản xứ và những ai cư trú dài hạn ở nước này. Có khoảng 30.000 người, phần lớn thuộc diện nhận trợ cấp xã hội hoặc đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản, tự động bị cấm đặt chân tới casino.

Dù hy vọng sẽ thu hút được đối tượng khách hàng không phải trả phí vào cửa là người Trung Quốc, người Indonesia, hoặc đến từ các quốc gia khác tới sòng bạc, nhưng Chính phủ Singapore đã đặt ra những quy định nghiêm ngặt về báo cáo tình hình hoạt động đối với các casino này, khiến họ khó có thể thu hút được những con bạc “khát nước”, đối tượng vốn đóng góp một phần không nhỏ vào doanh thu của các casino.

Ở châu Á, đặc biệt là ở Macao, các con bạc lớn thường tìm đến những sòng chịu giữ kín thông tin cho họ. Tuy nhiên, Chính phủ Singapore lại yêu cầu các sòng bạc phải cung cấp tên tuổi, số hộ chiếu và mã số thuế của các khách hàng.

“Chúng tôi cho rằng, một số quy định của Chính phủ hiện hơi kém thân thiện đối với hoạt động kinh doanh sòng bạc. Tuy nhiên, chúng tôi hiểu vì sao Chính phủ phải áp dụng những quy định như vậy”, ông Robin Goh, phát ngôn viên của khu tổ hợp nghỉ dưỡng và sòng bạc trị giá 4,7 tỷ USD có tên Resorts World Sentosa mới đi vào hoạt động hồi tháng 2/2010, phát biểu.

Ông Goh nói thêm, ở đây có những nỗi lo sợ rằng đánh bạc tại casino “có thể gây ra những vấn đề xã hội có tác động xấu tới hình ảnh vốn sạch sẽ của Singapore”.

Giống như ở Sentosa – khu tổ hợp nghỉ dưỡng và sòng bạc do một công ty Malaysia làm chủ đầu tư, ở Marina Bay Sands – tổ hợp nghỉ dưỡng và sòng bạc trị giá 5,5 tỷ USD mới mở cửa hồi tháng 4/2010 thuộc sở hữu của tập đoàn Mỹ Las Vegas Sands, khu vực sòng bạc chỉ chiếm 3% tổng diện tích sàn của cả khu.

Cùng với việc cho phép mở sòng bạc, Chính phủ Singapore quy định, casino chỉ được chiếm một phần nhỏ trong các tổ hợp bao gồm cả trung tâm hội nghị, mua sắm, nghỉ dưỡng, thăm quan văn hóa…

Theo ông Gillian Koh, một nhà nghiên cứu thuộc trường Chính sách công Lý Quang Diệu thuộc Đại học Quốc gia Singapore, cho rằng, các khu nghỉ dưỡng có sòng bạc là một phần trong chiến lược nhằm biến Singapore từ “một trung tâm thương mại hoặc sản xuất” thành một “trung tâm dịch vụ”.

“Trước kia, Singapore phản đối sòng bạc, nhưng nay thì mọi chuyện đã khác vì chúng tôi biết phải thích nghi ra sao. Đó là một dấu hiệu về sự đổi mới về mặt xã hội và cả trong lĩnh vực dịch vụ nói riêng”, ông Koh phát biểu.

Việc Singapore phản đối sòng bạc trong nhiều thập kỷ qua xuất phát từ nhiều lý do, trong đó phải kể tới sự lo ngại các loại tội phạm rửa tiền, nghiện ma túy, mại dâm, và các vấn đề khác bị cho là thường đi kèm với hoạt động đánh bạc quy mô lớn.

Tuy nhiên, với sự xuất hiện của các sòng bạc ở khu vực châu Á để phục vụ tầng lớp người giàu mới ở thị trường này, từ năm 2005, Chính phủ Singapore đã bàn chuyện cho mở cửa casino ở nước này.

Từ chỗ phản đối, ông Lý Quang Diệu đã chuyển sang ủng hộ việc mở casino và cho rằng việc này có ý nghĩa quan trọng đối với tương lai của Singapore. Ông Lý Quang Diệu khẳng định, việc phản đối cho sòng bạc hoạt động sẽ phát đi tín hiệu cho thấy “chúng ta không chịu thay đổi”.

Thủ tướng Lý Hiển Long thì cho rằng, casino sẽ đem tới cho Singapore sức hút như của London, Paris và New York.

Tới thời điểm này, báo chí Singapore cho biết, người địa phương đã chiếm một tỷ lệ lớn hơn dự kiến ban đầu trong số khách hàng đặt chân tới hai sòng bạc ở nước này. Tuy nhiên, còn phải chờ xem mới biết liệu các casino này có tạo ra được sức hút lớn như kỳ vọng và thu hút được nhiều khác nước ngoài hay không.

19 June, 2010 · Leave a Comment

“Bảo vệ gia đình bạn suốt 24 giờ”, “diệt sạch vi trùng, tẩy mọi vết bẩn”, “tấn công vi khuẩn trực tiếp”, “diệt khuẩn nhanh và hữu hiệu nhất”…

Người ta đã dùng những lời lẽ đó để đánh vào tâm lý “ăn sạch ở sạch” của các bà nội trợ mà kiếm bộn tiền. Chưa bao giờ châu Âu lại tỏ ra sợ vi khuẩn và virut đến thế và cũng chưa bao giờ nhu cầu tẩy rửa lại bùng nổ đến thế.

Các bà nội trợ châu Âu đang trong tình trạng kỹ lưỡng không thể tưởng tượng được.

Sản phẩm siêu sạch lên ngôi

Nếu có dịp khảo sát tất cả các siêu thị lớn nhỏ ở Pháp, Anh, Đức… bạn sẽ không khó để nhận ra rằng, nơi thu hút đông đảo khách hàng nhất không phải là khu vực bày bán lương thực thực phẩm mà là khu vực dành cho các sản phẩm tẩy rửa. Kể từ khi bệnh bò điên, sự cố dioxine và hàng trăm scandal khác về vi khuẩn, virut bùng nổ thì gian hàng này bỗng nhiên được các bà nội trợ châu Âu đặc biệt lưu ý.

Chiêu câu khách của nhà sản xuất?

Việc kiểm chứng cũng được tung ra hàng loạt và đều ghi rõ trên bao bì để nhằm chiếm lòng tin của khách hàng. Thí dụ, Sanytol có ghi rõ là “Đã được kiểm nghiệm bởi Trung tâm y sinh học của viện Pasteur”. Nhiều sản phẩm khác cũng “ăn theo” cách làm này và nảy sinh hiện tượng “chuyền bóng”. Ai kiểm nghiệm, kiểm nghiệm như thế nào và vào khi nào? Theo ước tính của các chuyên gia kinh tế, châu Âu hiện có đến 58% sản phẩm diệt khuẩn chỉ ghi mỗi một dòng chữ vô cùng tắc trách: “đã được kiểm nghiệm”!

Các loại chất tẩy rửa luôn được phụ nữ châu Âu ưa dùng.

Giới khoa học nói gì?

Trong lúc các hãng sản xuất chất tẩy rửa tiêu dùng làm ăn phát đạt thì các nhà xã hội học ở Bỉ, Đức cay đắng thừa nhận: “Chúng ta đã đẩy người tiêu dùng vào một nỗi sợ khủng khiếp”; còn Hiệp hội người tiêu dùng ở Pháp có vẻ khôi hài hơn khi nói rằng: “Trước đây khoa học thống kê được nhiều loại sợ như sợ độ cao, sợ nhện, sợ đám đông… Bây giờ lại có thêm cả khái niệm sợ vi khuẩn”.

Thật ra, chẳng ai công kích họ về nhiệm vụ diệt khuẩn, mà chỉ bất đồng với họ về lời lẽ quảng cáo theo kiểu “nói quá” và “tung hỏa mù” như vậy. Đáng tiếc là chẳng có mấy người chú ý đến những lời cảnh báo của giới khoa học. Bởi nỗi sợ hãi vi khuẩn có lẽ đã quá lớn nên người ta vẫn cứ sẵn sàng bỏ tiền ra để làm giàu cho các nhà sản xuất nhiều mánh lới!

Đàn ông có những đam mê sưu tầm rất riêng, mà những món đồ đó không thể tìm ở chợ bình thường hay siêu thị. Vậy là những chợ “đặc chủng” dành cho đàn ông ra đời. Chỗ họp chợ có thể là gian nhà kho, quán cà phê, góc đường. Chợ có thể họp theo giờ, theo ngày, theo tuần… miễn có người mua, kẻ bán.

Đam mê săn hàng “độc”

Ở Sài Gòn có những chợ vỉa hè chuyên dành cho các “đức ông” nổi tiếng như: góc đường 3 tháng 2 – Lê Đại Hành; góc Lý Nam Đế – Vĩnh Viễn (Q.11); khu Nguyễn Kiệm – Thích Quảng Đức (Q.Phú Nhuận); khu Bình Hòa đường Nơ Trang Long (Q.Bình Thạnh); đoạn Bình Long đường Tân Kỳ Tân Quý (Q.Tân Phú)… Nhiều ông đã rất tự hào khi mua được chiếc nanh heo niềng vàng 10 để đeo trừ ác mộng hay tượng đầu người mỏ chim Campuchia từ thế kỷ X…

Tìm cho mình một chiếc mũ quân đội cũng là đam mê của đàn ông – Ảnh: T.Hồng

Sôi nổi nhất và cũng đặc trưng “em yêu khoa học” kiểu đàn ông nhất có lẽ là chợ ở góc đường Võ Thị Sáu – đoạn gần vòng xoay Công trường Dân Chủ, Q.3. Chợ họp trong giờ nghỉ trưa. Mặt hàng phổ biến là các thiết bị điện gia dụng: quạt máy, máy giặt, tủ lạnh, bàn ủi, ampli, thùng loa, đầu karaoke; mặt hàng ăn theo là các loại đồ gỗ cũ như kệ, giường, tủ, sofa… “Đương nhiên đây là những món hàng giá rẻ được giao dịch theo nguyên tắc… hên xui, vì không có phương tiện kiểm tra. Hên thì của bền giá tốt, xui thì có dịp trổ tài “khéo tay hay làm” cho vợ” – anh Đỗ Chiến, nhân viên điện lực Q.11 cho biết.

Internet xuất hiện đã kéo theo sự ra đời của “chợ nhà kho” cho quý ông. Đây là loại chợ phục vụ 24/24 giờ trong suốt bảy ngày một tuần. Các giao dịch chính đương nhiên là trên mạng nhưng nơi giao nhận hàng luôn là kho chứa đồ tại nhà người bán. Mặt hàng chủ yếu của loại chợ này là đồ điện tử, máy tính, điện thoại, hộp quẹt, đồng hồ…

Văn hóa “chợ đàn ông”

Dân gian có định nghĩa vui về chợ: 2 bà + 1 con vịt = cái chợ. Là nơi trăm người bán vạn người mua, chợ nghiễm nhiên được xem là nơi xô bồ nhất. Chính vì thế, để tạo khác biệt, “chợ đàn ông” được nhắm đến mục tiêu thể hiện phong cách quý ông, mặc dù công thức cũng không khác mấy: 2 ông + 1 món “ve chai” = chợ.  Chợ đàn ông cũng cò kè bớt một thêm hai, nhưng tiếng trước tiếng sau là giao dịch có kết quả. Kết quả dù thành hay không, không quan trọng. Điều ưng ý lớn nhất của cuộc giao dịch chính là người bán, người mua đều vui.

Thời gian gần đây, phong trào chơi xe hai bánh cổ đã làm xuất hiện các chợ chuyên doanh phụ tùng “độc” cho xe gắn máy. Có thể tìm tất cả những gì thuộc về các dòng xe Vélosolex, Goebel, Mobilette, Vespa, Honda 67 tại “sạp” trên mạng của Binhnguyen (Q.3); Chipvista (Q.10). Các ông chủ này không chỉ là người đang đeo đuổi đam mê, mà còn tích cực vận động cộng đồng phục hồi nét văn hóa người Sài Gòn xưa qua các dòng xe cổ.

Một “chợ chuyên doanh” xe gắn máy cổ – Ảnh: T.Hồng

Một chợ khác được xem là đậm đà bản sắc… văn hóa đàn ông họp vào sáng chủ nhật hằng tuần tại quán cà phê của ca sĩ Cao Minh gần 255/47 Nơ Trang Long, Q.Bình Thạnh. Chủ chợ là Dzungtran (Trần Khắc Dũng), người lập trang web saigonvechai.com bảy năm trước. Khách tới chợ có những nick khá độc đính kèm món đồ sở hữu hoặc đam mê của từng người như: Dũng thớt (chủ thớt), Dũng đồ cổ, Dũng sừng, Lộc Triumph, Lộc Normal, Minh ba bánh, Minh Irắc, Minh xu…

Trong “phiên chợ ve chai” ngày 16/5 vừa rồi có mặt bốn chiếc mô tô Normal 350 phân khối. Một trong số đó được chào giá 9.000 đô mà ít ai biết được trước khi “tút” chiếc xe chỉ là “đống sắt vụn”, nằm lăn lóc ở góc nhà một thợ sửa mô tô trên đường Hồ Đắc Di (Q.Tân Phú).

Điều dễ thấy nhất ở “phiên chợ đàn ông” này, khi họp chợ, kẻ bán người mua đều mang tinh thần hào hiệp. Anh Bản “quân sử”, người có bộ nhớ khổng lồ, sẵn sàng thẩm định và cung cấp kiến thức miễn phí mọi thứ liên quan đến quân trang, quân dụng. Hơn 20 năm chuyên chơi mô tô, Minh “ba bánh” có thể đọc vanh vách lý lịch bất kỳ chiếc mô tô ba bánh nào.

“Chợ đàn ông” có nhiều điểm riêng có thể tập hợp thành một nét văn hóa giới tính. Dân họp chợ không hề thề thốt để đảm bảo giá trị món hàng; không cong lưỡi để cá cắn câu, không dùng chiêu để “thuốc” bạn hàng… Trong đó, có một điểm vui giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa tạo xác vừa tạo hồn để chợ đậm đà bản sắc… đàn ông: Tất thảy thành viên đến “chợ đàn ông” đều là những người chồng… dễ thương tiêu biểu!

- Trong bức điện chia buồn được gửi đi ngay trong sáng ngày ông Võ Văn Kiệt từ trần, 11/6/2008, ông Lý Quang Diệu viết: “Ông Kiệt sẽ được tất cả mọi người nhớ đến”.

LTS: Bee xin đăng bài viết để tưởng nhớ Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, 2 năm sau ngày mất của ông (11/6/2008 – 11/6/2010).

Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt trong ngày khánh thành đường dây 500KV. Ảnh sưu tầm

Tên tuổi của Thủ  tướng Võ Văn Kiệt thường được gắn với những công trình lớn: Có những công trình mang dấu ấn của ông từ khi ra quyết định, thi công, cho đến khi phát huy tác dụng, như Đường dây 500 KV, Kênh T 5 – thoát lũ từ Tứ Giác Long Xuyên ra Biển Tây; Có những công trình, ông “chịu trách nhiệm về mặt chủ trương” như Dung Quất; Có những công trình khi đương quyền, ông chỉ mới đưa ra sáng kiến như “Đường Trường Sơn Công Nghiệp Hóa”, về sau được gọi là Đường Hồ Chí Minh…

Tuy nhiên, những quyết định có ảnh hưởng lớn nhất của ông không chỉ là các công trình mà còn có những chủ trương, chính sách quan trọng. Trong đó, có những chủ trương làm thay đổi cục diện cuộc chiến tranh ở miền Nam; phá vỡ cơ chế quan liêu bao cấp, nuôi dưỡng những nhân tố “Đổi mới”; và, những chính sách đưa một nền kinh tế tập trung quan liêu chuyển sang kinh tế thị trường và đưa một Việt Nam bị cấm vận hội nhập với phần còn lại của thế giới.

Chủ trương “không mơ hồ ảo tưởng” trước Hiệp định Paris

Sau lần ra Bắc dự  Đại hội Đảng lần thứ II, năm 1951, ông Võ Văn Kiệt trở lại miền Nam và liên tục bám trụ trên Chiến trường cho đến ngày hòa bình. Năm 1957, sau một tháng dự họp Xứ ủy ở Phnompênh, dưới sự chủ trì của Bí thư Lê Duẩn, bàn về “Đường lối Cách mạng miền Nam”, ông được điều từ miền Tây lên Sài Gòn.

Từ Campuchia ông Kiệt về Tây Ninh để tìm cách tiếp cận địa bàn khi mà hầu hết những cơ sở cũ ông vừa nhận “bàn giao” đều vỡ hết. Nhiều Khu ủy viên vừa nối được liên lạc đã bị bắt. Ông Kiệt quyết định xây dựng hoàn toàn cơ sở mới, ra lệnh chưa được móc nối với cơ sở cũ, phòng địch để lại cài bẫy. Cũng trong giai đoạn này, ông đưa ra một đề nghị được Xứ ủy chấp nhận: lấy Gia Định làm bàn đạp thâm nhập Sài Gòn – Chợ Lớn, thành lập Khu ủy Sài Gòn – Gia Định. Sài Gòn – Gia Định từ sự liên kết để kháng chiến, sau này hợp nhất thành một đơn vị hành chính.

Cựu Chủ tịch nước Lê Đức Anh kể, năm 1963, khi ông được cử vào công tác tại Bộ Chỉ huy Miền, sau khi báo cáo với Trung ương Cục ý kiến chỉ đạo “của anh Lê Duẩn và anh Văn Tiến Dũng” về việc “xây dựng lực lượng chính trị và vũ trang cả trong đô thị và vùng ven”, Tướng Trần Văn Trà, Tư lệnh Miền nói ngay, “Vấn đề đô thị phải mời anh Sáu Kiệt”.

Ông Kiệt khi đó đang ở Củ Chi và theo ông Lê Đức Anh, từ trước đó đã lãnh đạo Khu ủy xây dựng các cơ sở trong nội thành, xây dựng lực lượng biệt động và một phần lực lượng đặc công cho không chỉ Sài Gòn mà cho cả Miền. Những trận đánh trong lòng Sài Gòn từ nửa cuối thập niên 60 đã thực sự tạo ra một địa vị mới cho Quân Giải phóng miền Nam và chính những lực lượng này đã có những mũi đột phá chấn động Sài Gòn trong chiến dịch Mậu Thân 1968.

Từ trái sang phải: Nguyễn Văn Linh, Phạm Văn Xô, Phạm Thái Bường (Ba Bường), và Võ Văn Kiệt thời kỳ chiến tranh giải phóng miền Nam Việt Nam. Ảnh VNN

Nhưng, đóng góp có  ý nghĩa nhất làm thay đổi cục diện chiến tranh của ông Võ Văn Kiệt là chủ trương “không mơ hồ ảo tưởng” trước Hiệp định Paris. Chủ trương này được đưa ra sau hai năm ông trở lại miền Tây làm Bí thư Khu ủy Khu IX.

Ngày 2/2/1973, tức là gần một tuần sau khi ký Hiệp định Paris, ông Kiệt triệu tập Hội nghị Thường vụ Khu ủy, xác định quyết tâm “giữ vững thành quả cách mạng”. Ngày 3/3/1973, Quân đội Sài Gòn dùng 30 tiểu đoàn đánh vào Chương Thiện, dự kiến trong 7 ngày sẽ chiếm xong các mục tiêu, bịt cửa ngõ U Minh. Nhưng, các mũi tiến công đều bị chặn đứng, Khu IX, ngay sau đó tổ chức tấn công trên toàn địa bàn Quân khu.

Trong cuốn Kết thúc chiến tranh 30 năm, do nhà xuất bản Văn nghệ TP.HCM xuất bản năm 1982, Tướng Trần Văn Trà viết: “Khu IX từ chỗ xem như không có Hiệp định, không có gì mới, cứ đánh như cũ. Đó là một nhận thức không đúng về Hiệp định Paris, về giai đoạn chiến lược mới. Nhưng, nó lại đúng ở chỗ đánh giá được sự ngoan cố, lật lọng của địch” (trang 88).

Tướng Trà viết tiếp: “Éo le thay, hành động cụ thể ấy lại ngược hẳn với một loạt chủ trương lúc ấy” (trang 88). Chủ trương “Thi hành Hiệp định Paris” được đại diện của Ban Bí thư Trung ương Đảng trực tiếp vào Trung ương Cục phổ biến lúc ấy là: “Hòa hợp dân tộc và thi đua hòa bình”, coi “đấu tranh chính trị là chủ yếu”, đồng thời tranh thủ thời cơ “gò cương vỗ béo” lực lượng vũ trang.

“Lĩnh hội tinh thần” này, Hội nghị Binh vận Miền tháng 4/1973 triển khai “năm cấm chỉ”: Cấm tấn công địch; cấm đánh địch đi càn quét; cấm bắn pháo vào đồn địch; cấm bao vây đồn bót; cấm xây dựng ấp xã chiến đấu. Ông Võ Văn Kiệt và Thường vụ Khu ủy ra lệnh Binh vận Khu không phổ biến chủ trương này của Binh vận Miền.

Nhiều nơi cho rằng “Khu ủy Tây Nam Bộ xé Hiệp định Paris”. Trung ương Cục điện yêu cầu “Khu IX phải thấy tình hình mới”. Bộ Tư lệnh Miền phê bình, thông báo toàn Miền và ra lệnh cho Đại tá Lê Đức Anh, Tư Lệnh Khu IX, rút hai trung đoàn chủ lực về phía sau rèn luyện nếu không sẽ “đưa đại tá ra Tòa án binh”.

Đại tá Lê Đức Anh trả lời Bộ Tư lệnh: “Cho phép Quân khu IX thi hành chủ trương của Thường vụ Khu ủy”. Bí thư Khu ủy Võ Văn Kiệt tuyên bố: “Mệnh lệnh tối cao lúc này là phải giữ đất, giữ dân”. Ông điện cho Trung ương Cục và Bộ Chính trị: “Nếu không chống địch lấn chiếm, để mất đất, mất dân lúc này là mất tất cả” (1).

Trong cuốn Hồi ký đã dẫn, Thượng tướng Trần Văn Trà viết: “Ở các Chiến trường khác ta bị lấn mất đất, mất dân rất nhiều, riêng ở Quân khu IX, nơi lúc bấy giờ, địch tập trung quân đông nhất, ta vẫn giữ được các vùng của ta”. Từ thực tế Khu IX, Bộ Chính trị đã cho triệu tập đại diện các Khu, đại diện Trung ương Cục, đại diện Bộ Tư lệnh Miền ra Bắc.

Trong thời gian ấy, khi ông Võ Văn Kiệt đang báo cáo “kinh nghiệm Khu IX” thì ở chiến trường, quân dân Khu IX đã chặn thành công cuộc tấn công thứ II vào Chương Thiện của 75 tiểu đoàn Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Sau giai đoạn này, Đại tá Lê Đức Anh được thăng vượt cấp quân hàm lên Trung tướng. Chiến trường Khu IX trở thành một thực tế có sức thuyết phục cao tại Hội nghị Trung ương đang nhóm họp ở Hà Nội và Đồ Sơn.

Sau nhiều tuần tranh luận, Hội nghị Trung ương 21 đã thông qua Nghị quyết khẳng định: “Tiếp tục con đường bạo lực cách mạng ở miền Nam”. Đánh giá vai trò của Khu IX sau Hiệp định Paris, Tướng Trà viết: “Nếu như từ năm 1973, chúng ta tin rằng bằng cách này hay cách khác, Hiệp định Paris sẽ được thi hành giống như chúng ta đã tin hai năm sẽ có Tổng tuyển cử hồi Hiệp định Geneve… thì tình hình đã không như bây giờ” (sách đã dẫn, trang 125).

Chiếc xe tăng “đỡ đạn” cho những người “xé rào”

Sau ngày 30/4/1975, từ một nhà lãnh đạo kháng chiến xuất sắc, ông Võ Văn Kiệt, lúc bấy giờ 53 tuổi, trở thành người đứng đầu chính quyền dân sự của Thành phố  Sài Gòn. Ông sẽ phải bắt đầu ở đây nhiều công việc mà ông chưa từng được biết đến. Ông đã từng là một người hăng hái áp dụng những chuẩn mực của thời “Cả nước đi lên Chủ nghĩa xã hội”. Để rồi, bằng sự mẫn cảm chính trị của một Võ Văn Kiệt luôn có mặt ở nơi cuộc sống đang diễn ra, ông nhận ra hậu quả của những chính sách thực hiện sau những ngày “say sưa chiến thắng” ấy.

Sau khi Nhà nước “đánh tư sản mại bản” (tháng 9/1975) và tiến hành “cải tạo công thương nghiệp” (tháng 3/1978), sản xuất đi xuống, thương mại đình đốn. Trong khi đó, “hợp tác hóa nông nghiệp” một cách ồ ạt cũng khiến cho Nam Bộ, từ một vựa lúa lớn ở châu Á, trở thành một vùng khan hiếm lương thực. Có thời gian, những người dân mua lương thực theo sổ, đặc biệt là người dân sống trong các đô thị miền Nam đã phải ăn bo bo thay gạo. Ở TP.HCM nhiều nhà máy sau khi được nhà nước “thống nhất quản lý”, máy móc bị bỏ bê, hư hỏng, nguyên liệu không có để sản xuất, công nhân phải đến các vùng kinh tế mới trồng trọt để có thêm lương thực.

Trong tình cảnh ấy, một số giám đốc nhà máy, xí nghiệp, thay vì chờ nguyên liệu rót xuống theo kế hoạch, chờ nhà nước thu mua sản phẩm và thanh toán tiền lương cho công nhân… đã chủ động khai thác các nguồn nguyên liệu, tự cân đối nguồn hàng để khôi phục sản xuất. Hàng hóa làm ra nhiều hơn, đời sống công nhân được cải thiện. Nhưng, làm như vậy là đụng đến cơ chế, là phá vỡ các “nguyên tắc kinh tế xã hội chủ nghĩa”, đặc biệt là cơ chế “kế hoạch hóa tập trung”. Số phận các giám đốc năng động bị đe dọa cả về chính trị và pháp luật.

Ông Võ Văn Kiệt đã đến với họ, lắng nghe, ủng hộ và cùng các giám đốc, các ngành du lịch, lương thực, ngân hàng… tìm cách tháo gỡ. Đặc biệt, ông Võ Văn Kiệt đã giao cho bà Nguyễn Thị Ráo (Ba Thi) lập Công ty Lương Thực, thay vì đợi nhà nước rót gạo xuống cấp cho người dân, Công ty của bà trực tiếp về các tỉnh mua lúa sát giá thị trường mang về Thành phố xay xát và bán lại cho người dân theo giá “đảm bảo kinh doanh”, không lấy lãi. Cách làm này của bà Ba Thi là “xé rào” cả về giá và cơ chế.

Đầu thập niên 80, nhằm để thực tiễn tác động đến các cấp ban hành chính sách, Bí thư Thành ủy Võ Văn Kiệt đã cùng với Liên hiệp Dệt tổ chức một Hội nghị tại Phước Long, để Giám đốc Dệt Thành Công báo cáo những kinh nghiệm “tháo gỡ”. Những kết quả cụ thể của Thành Công đã có tác động rất lớn tới các vị lãnh đạo cấp cao có mặt như Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Phó Thủ tướng Phạm Hùng, Phó Thủ tướng Đỗ Mười…

Tất nhiên, cũng có những người nhận thấy và ủng hộ, nhưng cũng có những người phản đối. Đầu năm 1982, sau khi chính thức vào Bộ Chính trị tại Đại hội V, ông Võ Văn Kiệt được điều ra Bắc, giữ chức Phó Chủ tịch Hội Đồng Bộ trưởng. Theo ông Đặng Xuân Kỳ, con trai của ông Trường Chinh, lúc ấy là Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và từ giữa năm 1986 làm Tổng Bí thư thay ông Lê Duẩn qua đời: “Kể từ khi ra Bắc, anh Sáu Dân dành rất nhiều thời gian nói chuyện với cha tôi và ông luôn đề nghị cha tôi đi nhiều hơn xuống cơ sở”.

Ở thời điểm ấy, “Trung ương” vẫn cử nhiều đoàn thanh tra vào TP.HCM để “lập lại trật tự”. Tuy nhiên, chính những cán bộ Thanh tra Chính phủ đã không thể làm ngơ trước thực tiễn, thấy rõ chính cái “sai” so với những chuẩn mực mà họ định bảo vệ đã cứu vớt xí nghiệp, công nhân và vực dậy nền kinh tế.

Cùng thời gian ấy, ông Nguyễn Văn Linh trở lại thành phố thay thế ông Võ Văn Kiệt làm Bí thư Thành ủy. Ông Nguyễn Văn Linh không những tiếp tục bảo vệ những vị giám đốc xé rào từ cuối thập niên 70 này, mà khi các nhà lãnh đạo Trung ương nổi tiếng “cứng rắn” đến TP.HCM, ông đã tạo điều kiện tốt để họ lắng nghe cơ sở.

Theo ông Mai Chí Thọ, khi ấy là Chủ tịch Ủy Ban Nhân dân TP.HCM, thì thực tế mà ông Trường Chinh nghe và thấy đã khiến ông phải thốt lên: “Trước đây, tôi đã nghe nhiều báo cáo sai lầm”. Một trong những sự kiện có ý nghĩa tác động lớn đến quyết định của ông Trường Chinh là Hội Nghị Đà Lạt, tháng 7/1983. Ông Nguyễn Văn Linh đã đưa đến Hội nghị này những vị “Giám đốc xé rào” và phát biểu của Giám đốc Thuốc lá Vĩnh Hội, Dệt Thành Công, Công ty Lương thực TP… đã khiến cho ông Trường Chinh về sau nhìn nhận: “Kể từ hôm đó, tôi buộc phải suy nghĩ lại một loạt vấn đề”.

Cuối những năm 70 và đầu những năm 80 của thế kỷ trước, cùng với chủ trương “xé rào” của ông Võ Văn Kiệt tại TP.HCM, nhiều địa phương cũng có một số hành động trái với chính sách đương thời trên nhiều lĩnh vực: Hải Phòng và Vĩnh Phú cho “khoán chui”; An Giang, cho xóa bỏ các trạm kiểm soát hàng hóa, tổ chức bán vật tư và thu mua lúa theo giá thị trường cho nông dân; Long An cho bán lương thực thực phẩm theo giá thị trường đồng thời “bù giá vào lương” cho cán bộ công nhân viên chức…

Theo giáo sư Đặng Phong, tác giả bộ sách Tư duy kinh Tế Việt Nam: “Ở miền Nam khi đó, Võ Văn Kiệt có vai trò như một chiếc xe tăng “đỡ đạn” cho những người “xé rào”. Ông tiếp xúc, tìm hiểu kinh nghiệm từ các chuyên gia về kinh tế thị trường ở lại sau ngày 30/4, nhưng, có lẽ nhờ sự lão luyện của một nhà lãnh đạo chiến tranh nhân dân mà Võ Văn Kiệt không dựa vào lý thuyết để giải quyết các vấn đề mà cuộc sống đang đặt ra.

Ông lắng nghe dân, tìm hiểu thực tiễn từ cơ sở, nắm bắt kịp thời những kinh nghiệm tốt trong cuộc sống để tìm ra giải pháp và thuyết phục người khác bằng kết quả trên thực tế. Không có ông thì không có Dệt Thành Công, Việt Thắng, Bột giặt Viso, Thuốc lá Sài Gòn, Công ty Lương thực của bà Ba Thi… Ông Kiệt còn là chỗ dựa cho những đổi mới của ông Nguyễn Văn Hơn ở An Giang, ông Chín Cần (Nguyễn Văn Chính) ở Long An…”

Giáo sư Đặng Phong cho rằng, ở Việt Nam, cải cách không bắt đầu từ tư tưởng của một nhà lãnh đạo nào đó mà bắt đầu từ cuộc sống. Năm 1978, khi xuống tận xí nghiệp để lãnh đạo “xé rào”, ông Võ Văn Kiệt thừa nhận là bản thân ông cũng chưa nhận thấy nguồn gốc của những sai lầm, chưa ý thức đầy đủ về kinh tế thị trường, mà nhờ ở nguyên tắc “không thể coi một việc làm là sai khi nó mang lại nhiều lợi ích hơn cho công nhân, cho nhà máy và cho đất nước”.

“Xé rào” mà ông khởi xướng và được lặng lẽ hưởng ứng ở nhiều nơi, thoạt đầu, theo cách nói của ông Trần Phương, Phó Thủ tướng, là “xuyên một lỗ nhỏ qua bức tường”, để rồi, “khi đã được phép xuyên một lỗ nhỏ cho dễ thở, thì người ta mở nó thành một cửa sổ. Đến khi được chấp nhận mở cửa sổ thì người ta phá nó ra thành một cửa ra vào”. Chính “cuộc sống” được mở ra ấy là cơ sở để ông Trường Chinh và những nhà nghiên cứu có tư duy đổi mới mà ông tập hợp được thời bấy giờ, đúc rút và chuẩn bị các quan điểm cơ bản cho đường lối đổi mới được bắt đầu từ Đại hội VI của Đảng, tháng 12/1986.

“Nụ cười Võ Văn Kiệt”

Năm 1991, ông Võ Văn Kiệt được bầu làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Ông Lê Xuân Trinh, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ (tên gọi từ năm 1992), nhớ lại: “Khi đó, phần lớn quan chức Chính phủ vẫn còn đến cơ quan bằng… dép lê. Một trong những chỉ thị đầu tiên của ông Võ Văn Kiệt trên cương vị người đứng đầu Chính phủ là yêu cầu công chức đến nhiệm sở phải đi giày hoặc dép có cài quai hậu”. Đó không chỉ là một thay đổi đơn thuần về hình thức.

Chính phủ trong nhiệm kỳ của ông Võ Văn Kiệt, ngay từ những ngày đầu đã hoàn chỉnh soạn thảo trình Quốc hội thông qua và ban hành bản Hiến pháp đổi mới, Hiến pháp 1992; trình Luật Đất đai 1993, theo đó trao “5 quyền” cho “người sử dụng đất”. Đặc biệt, nhiều hành vi mà luật pháp trước đó coi là “tội hình sự” kể từ những năm đầu thập niên 90 được coi là những “giao dịch dân sự”. Nền tảng pháp lý cho một nền kinh tế thị trường vận hành từng bước được hình thành, quyền của người dân về tài sản được thể chế hóa trong Bộ Luật Dân sự năm 1995 và trong nhiều đạo luật khác.

Cơ sở để Chính phủ của Thủ tướng Võ Văn Kiệt tiến hành mạnh mẽ việc xây dựng nền tảng pháp lý cho một nhà nước pháp quyền là Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VII. Tuy nhiên, ông Võ Văn Kiệt đã không lãnh đạo Chính phủ triển khai những chương trình quan trọng ấy như một người thừa hành mà bằng tất cả nhiệt huyết của một người nhận ra vai trò của kinh tế thị trường đối với việc phát triển của quốc gia dân tộc và vai trò của luật pháp như là một điều kiện tiên quyết cho nền kinh tế vận hành.

Những năm làm Bí thư Thành ủy TP.HCM, ông Võ Văn Kiệt đã chứng kiến nhiều trí thức ở Sài Gòn đã phải bỏ nước ra đi dù ông biết đó là những người yêu nước. Phải đặt những nỗ lực của Chính phủ trong bối cảnh vừa làm vừa phải tìm kiếm sự đồng thuận trước sự co kéo giữa “nguy cơ chệch hướng” và “nguy cơ tụt hậu” mới thấy, có rất nhiều lý do để vị Thủ tướng giữ chức vụ lâu nhất Việt Nam, ông Phạm Văn Đồng, có lời nhận xét vào cuối thế kỷ 20: “Võ Văn Kiệt là Thủ tướng làm được nhiều việc nhất”. (2)

Không phải đến khi Chính thức giữ chức Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, ông Võ Văn Kiệt mới quan tâm  đến vấn đề trang phục của những người phục vụ trong bộ máy công quyền. Năm 1990, khi đến Davos tham gia Diễn đàn Kinh tế thế giới và cũng là lần đầu tiên công du đến một nước phương Tây, ông Võ Văn Kiệt đã tham vấn cơ quan ngoại giao và người thân, lựa chọn cẩn thận từ chiếc cà-vạt cho tới bộ âu phục.

Việc làm này của ông đã nhận được không ít “xì xào”, nhưng ông nhận thức đây không phải là vấn đề cá nhân mà là trách nhiệm của ông phải giới thiệu với thế giới một hình ảnh Việt Nam mới, một Việt Nam sau Đại hội VII, “muốn làm bạn với tất cả”. Khi ông Kiệt chọn những bộ trang phục lịch lãm, cùng với một nụ cười hết sức thân thiện mà về sau được gọi là “nụ cười Võ Văn Kiệt”, cũng là khi thế giới nhận thấy Việt Nam đã sẵn sàng thực hiện những tuyên bố đó của mình. Ông Nguyễn Trung, một nhà ngoại giao kỳ cựu, hồi giữa thập niên 90 là Trợ lý Thủ tướng, nói: “Không có ai nhiều bạn thủ tướng như ông Kiệt”.

“Nụ cười Võ Văn Kiệt”

Một trong những nhà  lãnh đạo cư xử với ông Võ Văn Kiệt như bạn là Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu. Họ gặp nhau lần đầu ở Davos và  khi đó trên diễn đàn, ông Lý chỉ trích gay gắt việc Việt Nam từng đóng quân ở Campuchia. Thay vì ác cảm với ông Lý, tại Davos, ông Kiệt đã chủ động bắt chuyện và, ngay từ cách cư xử ấy, ông Kiệt đã chiếm được cảm tình của ông Lý Quang Diệu.

Trong lần đến Malaysia, Thủ tướng Mahathia cũng đã “khẩn thiết” kêu gọi ông Võ Văn Kiệt xử lý vấn đề thuyền nhân Việt Nam, khi đó đang trở thành gánh nặng cho Malaysia, ông Võ Văn Kiệt đã đáp lại bằng cách ôn tồn nhìn nhận: “Điều đó cũng là nỗi đau mà chúng tôi đang tìm cách khắc phục”.

Thủ tướng Thái Lan khi ấy là Chatichai, ngay trong lần đầu gặp ông Võ Văn Kiệt ở Hà Nội, biết ông Kiệt chơi tennis đã cho tùy tùng bay về Bangkok mang vợt sang để cuối ngày sau giờ làm việc, ông Chatichai mời ông Kiệt ra sân “thi đấu”. Thái độ thân thiện một cách chân thành của ông Võ Văn Kiệt đã tìm được sự chia sẻ của những người đồng nhiệm ở các nước trong ASEAN, một cánh cửa ngoại giao mà Việt Nam đang nhắm đến. Năm 1992, Việt Nam trở thành quan sát viên ở ASEAN và được hứa là 5 năm sau sẽ kết nạp Việt Nam. Nhưng, tới năm 1994, họ đã mở lời, nếu Việt Nam sẵn sàng thì năm 1995 sẽ kết nạp.

Năm 1995: Năm Võ Văn Kiệt

Cuối thập niên 80, đầu 90, nhất là sau khi Liên Xô và khối Đông Âu sụp đổ, “tình hình xuống tận đáy”, Việt Nam không có lựa chọn nào khác là phải quan hệ đa phương. Nhưng, cho dù, “làm bạn với tất cả” đã trở thành Nghị quyết của Đảng, việc thực hiện cũng không đơn giản, dễ dàng.

Bộ trưởng Ngoại giao lúc ấy, ông Nguyễn Mạnh Cầm kể: “Đúng vào ngày Bộ trưởng các nước ASEAN họp để nghe Việt Nam trả lời về việc gia nhập ASEAN, buổi sáng trước khi tôi đi, Thường vụ Bộ Chính trị nhóm họp lần cuối, vẫn có một thành viên không đồng ý, kiên quyết bảo lưu ý kiến. Đến giờ tôi phải ra máy bay, anh Đỗ Mười dặn, anh cứ sang nhưng chờ điện thoại của Bộ Chính trị”.

Tổng Bí thư Đỗ Mười ngay sau đó cử Thứ trưởng Ngoại giao Vũ Khoan bay vào TP.HCM gặp ông Võ Văn Kiệt, thành viên không tham dự phiên họp này của Thường vụ. Khi nghe ông Vũ Khoan báo cáo, ông Kiệt trả lời tức thì: “Điện ngay cho anh Cầm trả lời ASEAN là Việt Nam đồng ý”. Ông Võ Văn Kiệt giải thích: “Nếu khi ấy Việt Nam do dự thì sẽ rất bất lợi, họ sẽ nghĩ Việt Nam chỉ thăm dò chứ không thành thật và như vậy thì cơ hội bỏ mất không biết đến bao giờ”.

Ông Nguyễn Mạnh Cầm nhớ lại, thời kỳ hoạt động đối ngoại dưới quyền Thủ tướng Võ Văn Kiệt là “một giai đoạn cực kỳ sôi nổi”. Ông nói: “Anh Kiệt luôn là người mở nút bên trên, nhất là những vấn đề gay cấn”.

Cũng trong những năm 1993, 1994 khi đàm phán đã gần dẫn đến ký kết Hiệp định với EU thì gặp phải một điều kiện, đó là điều khoản về nhân quyền mà “ở nhà” bàn rất nhiều. Nhiều ý kiến cho rằng EU đưa vấn đề nhân quyền ra như một điều kiện chính trị là không thể chấp nhận. Trước khi bay đi Châu Âu, ông Võ Văn Kiệt bàn với Tổng Bí thư Đỗ Mười: “Tôi đề nghị anh đồng ý cho tôi về mặt nguyên tắc: nếu những hiệp định mà EU ký với các nước khác không có vấn đề nhân quyền mà chỉ áp dụng riêng cho Việt Nam thì ta sẽ thuyết phục họ rút lại điều khoản này; nếu đấy là thông lệ của EU thì anh cho tôi quyết định vì mình cũng không nên đặt mình như là một ngoại lệ”. Tổng Bí thư Đỗ Mười nhất trí.

Một số nhà ngoại giao Việt Nam đề nghị coi năm 1995 là “Năm Võ Văn Kiệt”, năm ấy, Việt Nam gia nhập ASEAN và bình thường hóa quan hệ với Mỹ. Theo ông Nguyễn Mạnh Cầm: “Đó là một mốc cực kỳ quan trọng, Việt Nam lần đầu tiên có quan hệ với tất cả các nước đang chi phối thế giới này”. Cũng trong năm 1995, ông Võ Văn Kiệt giao cho Bộ Thương mại xúc tiến đàm phán Hiệp định Thương mại với Mỹ.

Trong mỗi quyết định mà ông Võ Văn Kiệt đưa ra ở từng thời điểm khác nhau đều có những dấu ấn của thời điểm ấy và dấu ấn của chính con người ông. Nó phản ánh tiến trình phát triển nhận thức của cá nhân ông đồng thời cũng thể hiện những ràng buộc của lịch sử. Càng về sau, những quyết định của ông Võ Văn Kiệt càng dựa trên những nền tảng tư duy, lý luận mà ông thực sự tích lũy được trong quá trình lắng nghe, học hỏi và đối chiếu từ những cuộc thảo luận nghiêm túc với lực lượng trí thức mà ông tiếp xúc thường xuyên ở cả hai miền và từ nhiều nguồn đào tạo.

Cùng với sự trải nghiệm qua những thành bại của đất nước trong suốt hơn nửa thế kỷ mà ông tham gia, ông nhận ra lý do thất bại, lý do thành công, nhận ra đâu là con đường để huy động được sức mạnh từ mọi nguồn của dân tộc. Càng nhận ra, càng sốt ruột, nhưng, âu cũng là quy luật, có rất nhiều việc ông đã không đủ thời gian để nhìn thấy chúng trở thành hiện thực, có nhiều việc khác ông thậm chí đã không có đủ thời gian để kịp nói ra.

Trong bức điện chia buồn được gửi đi ngay trong sáng ngày ông Võ Văn Kiệt từ trần, 11/6/2008, ông Lý Quang Diệu viết: “Ông Kiệt sẽ được tất cả mọi người nhớ đến”. Ông Võ Văn Kiệt thường nói: “Có những người có chức quyền mà không có sự nghiệp, có những người mất hết chức quyền mà sự nghiệp vẫn còn”.

Trong cuộc đời làm cách mạng của mình, ông Võ Văn Kiệt đã không ngần ngại đưa ra các quyết định, trong đó có những quyết định đe dọa trực tiếp đến cái ghế của chính ông, có lẽ đó là điều, như Thủ tướng Lý Quang Diệu nói, làm cho ông Võ Văn Kiệt càng được nhiều người nhớ đến.

Chú thích:

(1) Theo Ấn tượng Võ Văn Kiệt, NXB Trẻ; Đại tướng Lê Đức Anh, NXB QĐND; Kết thúc chiến tranh 30 năm, NXB Văn Nghệ

(2) Theo ông Việt Phương, thư ký của ông Phạm Văn Đồng

Đã rửa được nỗi nhục mất nước, đang phấn đấu rửa nỗi nhục đói nghèo
Võ Văn Kiệt

(Trích phim tài liệu “Chân dung đồng chí Võ Văn Kiệt” – Hãng phim Nguyễn Đình Chiểu)

Thấm thoát, vậy mà đã hai năm, ngày ông Sáu Dân “lên đường đi xa”.

Nhiều bài báo viết về ông, nhiều quyển sách kể chuyện ông, những thước phim nóng hổi thuật lại những việc ông đã làm, cho nhân dân này, cho đất nước này. Người ta vẫn nhắc về ông trong tiếc thương, thành kính mỗi khi có dịp.

Thực hiện lời nhắn nhủ của ông lúc sinh thời trong một bức thư gửi thường vụ Tỉnh ủy và Đảng bộ tỉnh Vĩnh Long ngày 13/9/2001: “…không dựng tượng đài, không đặt tên đường, không làm gì tốn kém, có chăng, một vườn hoa nhỏ lấy chỗ cho người già, em nhỏ lui tới, vui chơi…” và để nhớ ông, một ngôi nhà lưu niệm xinh xắn, vốn là nhà khách của huyện ủy Vũng Liêm, nơi mỗi lần về quê, ông thường nghỉ lại, đang được chỉnh trang, cải tạo. Nhà khách nhỏ, vẻn vẹn có bốn phòng vây quanh một sảnh rộng, nhìn ra một vuông ao, vài cụm súng, cụm sen tỏa hương nhè nhẹ. Mấy cây sa kê xòe tán rợp, che chỗ ông thường ngồi khề khà nâng chén rượu quê với mấy ông huyện ủy, ủy ban bàn chuyện làng, chuyện nước, bên mâm cơm quê mùa dân dã. Những lúc ấy thấy ông thật thanh thoát, chẳng khác mấy những bậc lão nông tri điền. “Chuyện ông Sáu, kể hoài không hết”, người dân Vũng Liêm, Vĩnh Long quê ông, nói với nhau như vậy.

“Ông Sáu Dân, ông là ai?”. Câu trả lời tưởng dễ mà lại khó.

Ông đồng nhất nhưng đa diện. Như một viên kim cương phản chiếu ánh sáng mặt trời, mỗi góc nhìn lại tỏa ra một phản quang lấp lánh. Ảnh tư liệu

Con người ông, cuộc đời ông, những việc đã làm, những điều đã nói, sử sách đã chép. Còn lại, trong đời thường, nơi ông cũng toát ra những phẩm chất đầy tính thuyết phục, cái thuyết phục của sự minh triết, giản dị mà chân tình. Ông nắm được chân lý nhờ biết lắng nghe, chân tình lắng nghe để rút ra những điều cốt lõi làm điểm tựa cho suy nghĩ và cho hành động. Chính cách ứng xử “biết mình – biết người” đó đã cho ông một nhãn quan sáng láng trong mọi việc lớn, nhỏ. Ông đồng nhất nhưng đa diện. Như một viên kim cương phản chiếu ánh sáng mặt trời, mỗi góc nhìn lại tỏa ra một phản quang lấp lánh.

Đi với ông lên Bình Dương để mời một nữ doanh nhân đang tiếng nổi như cồn về dạy dân quê ông làm mây tre mỹ nghệ xuất khẩu. Dù đã báo trước và phải đi hàng trăm cây số vào một ngày Chủ nhật để “mời thầy”, nhưng “thầy” đã bắt ông phải chờ hơn nửa tiếng mới lững thững từ trong nhà bước ra. Chưa kịp ngỏ lời ông đã bị phủ đầu: “Doanh nghiệp chúng tôi cho rằng gần 30 năm, từ ngày giải phóng, cái chính quyền này không làm được việc gì ra hồn. Còn Võ Văn Kiệt chỉ làm được mỗi đường dây 500KV!”.

Hơn nửa tiếng chờ đợi, không có ghế ngồi, được đãi mỗi người một chai nước suối nhỏ, chưa kịp mở lời đã bị tấn công tới tấp. Nhưng ông hết sức trầm tĩnh: “Đường dây 500 nhiều người làm chứ đâu phải một mình Võ Văn Kiệt. Ngoài đường dây 500, chúng tôi còn làm nhiều việc khác nữa. Nhưng hôm nay, tôi lên đây muốn mời chị về Vũng Liêm, dạy dân quê tôi làm mây tre mỹ nghệ xuất khẩu, điều kiện của chị là gì, xin chị thu xếp về Vũng Liêm một chuyến, chúng ta sẽ bàn tại chỗ. Chúng tôi hứa sẽ dành mọi ưu tiên cho chị. Nếu mô hình thành công, chúng ta có thể nhân rộng để tạo công ăn việc làm cho dân”.

Không biết vì thái độ nhũn nhặn bất ngờ hay vì cuộc tiếp xúc này đang hé mở “một cơ hội” mà không khí trao đổi sau đó có dịu đi và lời mời của ông được chấp thuận. Trên đường về, ngồi trên xe, ông bình một câu: “Bà này dữ thật!” và ngửa mặt lên trời cười… ha… ha. Để lo cho dân, làm cho dân, ông không nề hà bất cứ khó khăn nào.

Dù trăm công nghìn việc, ông vẫn đau đáu về quê mình, về cái huyện Vũng Liêm xa xôi, khuất nẻo. Huyện lỵ Vũng Liêm cũng là nơi ông tham gia chỉ huy cuộc nổi dậy đêm 23/11/1940, với giáo mác, gậy gộc đánh chiếm đồn Bắc Nước Xoáy. Kỷ niệm cách mạng đầu đời ấy, được ông chọn làm ngày sinh của mình sau này.

Ông muốn góp sức mình vào việc thay đổi diện mạo quê hương. Ông đi về nhiều lần bàn với tỉnh, với huyện việc quy hoạch lại thị trấn, chuyển trung tâm huyện lỵ về khu chợ Vũng Liêm cho “trên bến dưới thuyền” theo tập tục vùng quê Nam bộ. Cạnh chợ thị trấn có bức tượng bà Năm Hồng, bí thư Quận ủy trào Khởi nghĩa Nam Kỳ. Ông thấy cần xây dựng một công viên kỷ niệm cuộc khởi nghĩa này ngay tại nơi nó đã diễn ra. Trong đó tìm một không gian xứng đáng để đặt bức tượng người nữ đồng chí đã hy sinh cho thật trang trọng. Ông đề nghị dựng một bảo tàng kiến trúc và nông cụ thời mở đất, bày biện trong ba căn nhà điển hình phú nông, trung nông, bần nông.

“…Thổ ngơi Nam bộ, mình không làm, con cháu sau này quên hết, ông lo!”. Một người quen ở Thanh Hóa làm nghề khai thác đá gửi tặng ông mấy phiến đá Thanh để bày trong công viên. Ông về quê nằm đợi đúng một tuần, hồi hộp chờ đá như chờ mẹ về chợ, chỉ lo trên đường có gì trục trặc!

Bao nhiêu công khó, lo toan của ông đã bị ông giám đốc Sở Xây dựng, tuổi hàng con cháu, sổ toẹt trong một cuộc họp: “Việc dời trung tâm huyện về chỗ chợ cho gần sông là một cách nhìn hướng về quá khứ. Trong tương lai, cần đưa trung tâm huyện ra tỉnh lộ nối Vĩnh Long với Trà Vinh ở hướng ngược lại vì nếu kinh Quan Chánh Bố hình thành, luồng lạch cảng Cần Thơ được khai thông thì đấy mới là hướng phát triển lâu dài trên con đường công nghiệp hóa”.

Thì ra có vẻ như ông quên mất rằng chính ông đã ngồi xuồng cao tốc đi khảo sát khả năng thông luồng của kinh Quan Chánh Bố trên đất Trà Vinh, hướng mở cho cảng Cần Thơ nối ra đại dương, cánh cửa quan trọng của Đồng bằng sông Cửu Long đi ra thế giới. Chăm chú lắng nghe ông giám đốc Sở Xây dựng tỉnh trình bày, và dường như “ngộ” ra, ông vỗ đùi sung sướng: “Thế là nhất trí, làm theo hướng của đồng chí vừa trình bày”. Ông từ bỏ những trăn trở, ấp ủ của mình trong nhiều năm tháng nhẹ như không khi thực sự được thuyết phục. Không phải băn khoăn ý kiến ấy là của ai mà cái chính là chất lượng ý kiến ấy như thế nào nếu mang lại lợi ích cho cộng đồng. Ông thật độ lượng.

Ông Sáu Dân trong một lần thăm chợ Tết Vĩnh Long.

Ngày ông viết thư cho Bộ Chính trị đề nghị dừng ngay việc xây dựng đang tiến hành ở Côn Đảo để nghiên cứu lại quy hoạch vì “thiếu tầm nhìn”. Đề nghị ấy được Bộ Chính trị chấp thuận và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định. Tuy nhiên, một số người có quyền lợi liên quan trong những công việc đang tiến hành ở Côn Đảo đã phản ứng. Đã có thư nặc danh rêu rao: “Ông Sáu Dân về hưu vươn vòi bạch tuộc ra tận Côn Đảo giành áp phe cho ê-kíp mình”. Trong những người phản đối có một vị kiến trúc sư có công trình đang thực hiện. Ông không nói gì. Một lần ra Hà Nội, biết vị kiến trúc sư nọ đang lâm trọng bệnh, ông xin địa chỉ và đến tận nhà thăm. Chuyện trò hơn hai tiếng đồng hồ, lúc ra về ông biếu vị kiến trúc sư kia một ít tiền để uống thuốc. Không những độ lượng, mà ông còn cao cả.

Một thời đất nước đầy rẫy khó khăn, khi còn làm bí thư thành ủy TP. Hồ Chí Minh, trong một lần gặp mặt văn nghệ sĩ, trí thức, có người đã đọc cho ông nghe một câu vè so sánh Sài Gòn và Hà Nội: “… Sài Gòn có Kiệt mà không kiệt”. Rất nghiêm trang ông bảo: “Như vậy là anh chưa hiểu chữ Kiệt rồi, Võ Văn Kiệt không phải là chữ kiệt anh muốn nói”.

Chắc rằng khi chọn cho mình một cái tên để đi làm cách mạng, ông đã cân nhắc rất nghiêm túc. Trong từ ngữ Hán – Việt quả có hai chữ Kiệt. Chữ KIỆT thuộc bộ NHÂN là hào kiệt, tuấn kiệt. Đã VÕ lại còn VĂN thì chỉ có là KIỆT HIỆT, tài giỏi hơn người mà không thể là chữ kiệt với bộ LẬP, nghĩa khánh kiệt.

Ấy là nghĩ về ông, chiết tự mà suy ra như vậy. Nhưng còn sự minh triết bản thể thường nằm ngay trong tiềm thức. Thiên phú chăng? Mà dẫu có trời cho thì cũng chỉ có thể đóng góp cho đời bằng một chữ Tâm hướng thiện.

Là người mến mộ ông, nghĩ về ông, tôi chỉ nghĩ về những điều tốt đẹp.

• Theo Doanh nhân Sài Gòn Cuối tuần

Thế nào là đầu tư?

Đầu tiên cũng nên giải thích cho rõ hơn thế nào là “đầu tư” theo quan điểm của quốc tế. Từ ngữ quốc tế chính xác là gross capital formation, có thể dịch là “tích lũy tài sản cố định gộp”.

Thế nào là tích lũy tài sản cố định gộp? Đó là sự tăng/giảm về tài sản cố định (có thể là do đầu tư, có thể do người khác cho, có thể là giảm đi do đem bán) do kết quả của quá trình sản xuất. Việc giảm do tai nạn cháy nhà, phá hủy để xây mới không được tính vào đây vì đây là các hành động không nằm trong diện giao dịch trong sản xuất.

Gọi là “gộp” vì chưa tính phần mất mát vì tuổi thọ giảm và vì năng suất giảm của tài sản cố định theo thời gian cũng như sự lạc hậu của tài sản. Phần mất mát này có thể gọi tạm là khấu hao tài sản cố định, nhưng về mặt kinh tế nó hoàn toàn khác ý niệm dùng trong hạch toán doanh nghiệp vì nó phải phản ảnh sự mất mát liên quan đến tuổi thọ và năng suất, do đó phải được các nhà thống kê tính toán.

Ở kế toán doanh nghiệp, có nhiều cách tính, nhưng hầu hết các cách tính chỉ dựa chủ yếu vào giá lúc mua vào, thí dụ nếu giá một tài sản cố định lúc mua vào là 10 thì mỗi năm khấu hao là 2 nếu tuổi thọ là năm năm, bất chấp giá tài sản đó tăng giảm như thế nào trên thị trường.

Chữ đầu tư hoàn toàn không chính xác vì việc mua trái phiếu, cổ phiếu, bỏ tiền vào ngân hàng kiếm lãi cũng là đầu tư.

Đánh giá năng suất nền kinh tế và thông tin cần thiết

<!–/* * This tag has been generated for use on a non-SSL page. If this tag * is to be placed on an SSL page, change the * 'http://d1.openx.org/…' * to * 'https://d1.openx.org/…' * * The backup image section of this tag has been generated for use on a * non-SSL page. If this tag is to be placed on an SSL page, change the * 'http://d1.openx.org/…' * to * 'https://d1.openx.org/…' * * If iFrames are not supported by the viewer's browser, then this * tag only shows image banners. There is no width or height in these * banners, so if you want these tags to allocate space for the ad * before it shows, you will need to add this information to the * tag. */–> &amp;lt;a href=’http://d1.openx.org/ck.php?n=a7abac81&amp;amp;amp;cb=INSERT_RANDOM_NUMBER_HERE’ target=’_blank’&amp;gt;&amp;lt;img src=’http://d1.openx.org/avw.php?zoneid=138489&amp;amp;amp;cb=INSERT_RANDOM_NUMBER_HERE&amp;amp;amp;n=a7abac81′ border=’0′ alt=” /&amp;gt;&amp;lt;/a&amp;gt;

//

Muốn đánh giá hiệu quả kinh tế trong sản xuất thì các nhà kinh tế cần biết tổng giá trị tài sản cố định hiện có; nó không phải là tổng giá trị “gộp” mà là tổng giá trị “thuần” (net) của các tài sản cố định, tức là nó phải phản ánh giá trị của chúng trên thị trường, và tất nhiên giá trị trên thị trường phản ánh tuổi thọ, năng suất của tài sản. (Xem bảng đề nghị thông tin cần có bên dưới – bảng 2).

Các nhà thống kê có thể mở một cuộc điều tra về giá trị của từng loại xe cộ, từng loại máy móc, nhà xưởng, đường sá… đã được mua hoặc xây dựng từ trước đến nay và cộng lại để có giá trị thuần của chúng. Nhưng đây không phải là cách làm, vì vừa tốn kém, vừa không chính xác.

Cách tính được quốc tế thừa nhận đều dựa trên thuật toán kinh tế; thuật toán đòi hỏi thông tin về giá trị tích lũy tài sản cố định hàng năm về từng loại tài sản, chỉ số giá và tuổi thọ trung bình. Tất cả các thông tin này tôi đã đề nghị Tổng cục Thống kê (TCTK) thu thập nhưng cho đến nay vẫn chưa được làm. TCTK có thu thập thống kê giá trị tích lũy tài sản cố định hàng năm (hiện được gọi không chính xác là đầu tư).

Việc đánh giá năng suất cũng không thể nói chung chung mà là năng suất của ai, hoạt động trong ngành nào. Do đó ta cần biết tổng giá trị tài sản thuần của các loại doanh nghiệp như nhà nước, tư nhân, đầu tư nước ngoài vào các hoạt động sản xuất khác nhau như sản xuất ô tô, công nghiệp thực phẩm, may mặc, xây dựng… Để tính được tổng giá trị tài sản thuần của từng loại doanh nghiệp ở từng ngành, ta phải có tích lũy về từng loại tài sản của từng loại doanh nghiệp ở từng ngành. Điều này TCTK cũng chưa làm.

Cái gọi là vốn đầu tư có nghĩa gì?

Trước khi đi vào tìm hiểu thêm, ta hãy biết qua về vốn đầu tư thường được trình bày trong báo cáo của Nhà nước như thế nào. Thường là như thế này:

2009 Tỷ lệ %Vốn đầu tư thuộc ngân sách 25,4Vốn trái phiếu chính phủ 6,5Vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước 5,0Vốn đầu tư của doanh nghiệp nhà nước 7,6Vốn đầu tư của dân cư và doanh nghiệp tư nhân 33,2Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài 21,2Các nguồn khác 1,1TỔNG 100,0

Vốn đầu tư và đầu tư trong bảng của ông Tô Văn Trường ghi ra cho năm 2007 là 306,1 và 199 ngàn tỉ đồng. Vốn đầu tư lớn hơn đầu tư 54%. Vậy sự khác biệt đó là gì? Theo giải thích của TCTK thì đó là chi phí đền bù. Tại sao đền bù lớn thế thì khó lòng giải thích.

Theo nguyên tắc, “đầu tư” hay tích lũy tài sản cố định gộp phải bằng giá trị tài sản cố định trên thị trường (vào lúc tài sản được hoàn thành và chuyển giao cho sở hữu chủ), như vậy phải bao gồm tất cả các giá trị làm nên tài sản đó, từ chi phí sản xuất, chi phí giao dịch, thuế giao dịch, nhưng không thể gồm chi phí đền bù, vì chi phí đền bù chỉ biến loại tài sản kiểu này thành một loại tài sản kiểu khác, tức là không liên quan gì đến hành động sản xuất.

huyển mục đích sử dụng đất, làm tăng giá trị tài sản, thí dụ đất ruộng khoán chuyển sang sử dụng vào mục đích khác làm tăng giá trị đất, nhưng phần tăng giá này không phải từ sản xuất mà ra nên không được tính vào đầu tư hay tích lũy, mà phải tính vào mục do các thay đổi khác (cột 4, bảng 2).

Nhưng nếu ai sử dụng đất đó, sau khi chuyển đổi mục đích sử dụng, để sản xuất thì đất đó phải tính theo giá mới của tài sản cố định. Do đó cần hiểu là giá trị tài sản cố định vừa là do tích lũy, vừa là do các yếu tố phi sản xuất khác tạo ra (thay đổi giá, thay đổi lượng do tai họa).

Nếu chỉ lấy chi phí đền bù ra để giải thích thì có lẽ không thể giải thích được. Quan trọng nhất là “của trời cho” mà người có quyền sử dụng được hưởng, từ việc lên giá đất khi chuyển đổi mục đích sử dụng. Làm giàu vì được hưởng cái quyền trời cho này là quá rõ ràng, chắc chắn là từ quan hệ thân hữu.

Tất nhiên nếu vốn đầu tư chỉ là con số dự báo, hoặc trong kế hoạch thì đó là con số vô nghĩa, và ta phải đặt vấn đề với cách làm thống kê hiện nay. Mục đích của việc làm thống kê là ghi số thực hiện; sự khác biệt giữa số thực hiện và số đã nhận được thì phải ghi là “trả/nhận trước” một hình thức nợ của người nhận. Với việc ghi đúng cách ta có thể biết được thực chi là bao nhiêu.

Nếu mà hiểu và dùng ý niệm vốn đầu tư để giải thích nguồn vốn thì cũng không phù hợp. Thí dụ vốn đầu tư thuộc ngân sách. Vốn này cơ bản là từ đâu? Nếu lấy từ ngân sách thì tại sao lại có mục vốn trái phiếu chính phủ? Vậy thì tiền thu từ trái phiếu chính phủ không vào ngân sách à? Rồi lại còn tín dụng phát triển đầu tư của Nhà nước? Đây là những ý niệm rối beng, lẫn lộn giữa hành động đầu tư và nguồn vốn.

Tất nhiên Nhà nước chi thường xuyên và chi cho đầu tư. Nếu thiếu hụt ngân sách thì phải có nguồn tài chính cho thiếu hụt trên. Nguồn đó có thể là phát hành trái phiếu ở trong nước và ở nước ngoài, vay mượn ngân hàng trong nước và ngoài nước, hoặc bán tài sản cố định của mình như đất đai (thu qua chuyển quyền sử dụng đất là một hình thức bán tài sản).

Vốn đầu tư của doanh nghiệp và của tư nhân cũng thế. Cũng với những ý niệm lộn tùng phèo. Có thể đơn giản hiểu vốn đầu tư doanh nghiệp là đầu tư của doanh nghiệp, nhưng vốn thì có thể là vốn tự có của họ hoặc do đi vay, vay ngân hàng hoặc bán trái phiếu có hoặc không có sự bảo trợ của Nhà nước.

Có lẽ đến lúc TCTK và Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch – Đầu tư nên xem xét lại cách làm và sử dụng thống kê của mình, theo chuẩn mực quốc tế nhằm giúp các nhà kinh tế làm phân tích theo đúng chuẩn mực khoa học. Ý niệm ICOR không chính xác, và do đó các nhà kinh tế chỉ tạm dùng khi không có gì khác tốt hơn.

Nó đã từng là phương tiện vận tải trên bộ quen thuộc nhất ở miền Tây nhưng giờ ngày càng vắng bóng. Cũng không ai muốn kế thừa cái nghề cực nhọc này. Xe lôi đạp rồi sẽ thành ký ức.

Gia đình H’Chát ăn ở tạm bợ ở buôn tái định cư Xây Dựng. Ảnh: L.P.

Nhưng khi dòng sáng thuỷ điện này đã hoà điện lưới quốc gia, đã bừng sáng muôn nơi, thì người dân ở đây vẫn tiếp tục gánh chịu khổ cực, ở tạm bợ khi phải di dời nhà nhiều lần vì nước dâng ngập làng tái định cư (TĐC) mới.

Không những thế, đã 6 năm đến TĐC, họ vẫn chưa được cấp tấc đất nào để sản xuất. Đói nghèo, không việc làm, họ “buộc bụng” kéo nhau đi phá rừng cấm quốc gia Krông Trai để tìm kế sinh nhai… Đây đang là “góc tối” nơi dòng sáng thuỷ điện Sông Ba Hạ (TĐSBH)!

Khổ vì nhiều lần dời nhà

Con đường đất đào như cái rãnh kênh xói lở, nham nhở. Vài nhà tạm bợ trên khoảng đất san ủi trông còn dang dở. Một cơn gió nhẹ thoảng qua đã tung bụi mù mịt khắp làng. Những em thơ đen trùi trũi đang nô đùa bên cái “vực” làng, chỉ cần sơ sẩy chân là có thể rơi tõm xuống lòng hồ chết đuối. Các mí, ma đang gùi từng bầu nước dưới cái nắng như đổ lửa. Vợ con Y Moa chui vào ở trong hai mái tôn che tạm nằm sát mặt đất để nghỉ ngơi, nấu ăn!…

Không thể tin vào mắt mình, đây đang là “bức tranh” khu TĐC mới buôn Xây Dựng (xã Suối Trai, huyện Sơn Hoà ở sát lòng hồ TĐSBH! Một công trình thuỷ điện khá lớn với công suất 220MW và tổng vốn đầu tư lên đến hơn 4.274 tỉ đồng, nhưng lại xây dựng một khu TĐC cho dân một cách tạm bợ, tệ hại đến thế! Bà H’Chát – vợ ông Y Moa – chua chát nói: “Năm 2004, nhà tôi đã dỡ đi để giao đất làm lòng hồ. Vừa dựng lại được căn nhà ở đây thì năm ngoái thuỷ điện tích nước, nước dâng ngập làng xóm nên phải tiếp tục dỡ nhà ra ở tạm, rồi chờ thuỷ điện nâng cao nền khu TĐC này. Bây giờ, gia đình tôi đã có mặt bằng, nhưng khó khăn nên chưa làm lại nhà để ở”.

Lật lại “sổ tay” của phóng viên Lao Động về công trình xây dựng TĐSBH, tôi còn ghi chép rõ: Ngày 11.6.2009, TĐSBH đã phát điện tổ máy 1 hoà vào điện lưới quốc gia; phát điện hoà lưới tổ máy 2 vào ngày 26.11.2009. Nhưng, cũng trong thời gian dòng điện bắt đầu bừng sáng thì nước lòng hồ thuỷ điện dâng đến cao trình 105m làm ngập nhà cửa, vườn tược của người dân TĐC buôn Xây Dựng (66 hộ/30ha đất). Không thể hiểu nổi đơn vị chức năng thuỷ điện quy hoạch, đo đạc, xây dựng khu TĐC kiểu gì mà để xảy ra cơ sự như vậy?

Ngay lập tức, Cty CP TĐSBH và chính quyền địa phương thống nhất phương án TĐC tại chỗ cho 17 gia đình bị ngập nước ở buôn Xây Dựng, bằng cách di dời dân rồi nâng mặt bằng khu TĐC buôn này lên mốc cao trình 106,5m, xây dựng đê bao, hàng rào lưới B40 bên bờ hồ đảm bảo vững chắc trước mùa mưa 2009. Vậy là một lần nữa đời sống của dân bị xáo trộn, phải tháo dỡ, dời nhà lần 2 ra ở tạm bợ trong cảnh “màn trời chiếu đất” để chờ nâng cấp mặt bằng…

Nhưng thật trớ trêu, một lần nữa dân lại chờ dài cổ, đến tháng 4-5.2010 mới có được mặt bằng tạm để xây dựng lại nhà mới. Bởi giữa tháng 7.2009, Ban Giám đốc Cty CP TĐSBH đã hợp đồng Cty TNHH đầu tư xây dựng và PTNT Phú Thành triển khai xây dựng mặt bằng, nhưng sau khi bên B bỏ vốn thi công được 50% khối lượng công việc thì Hội đồng Quản trị Cty CP TĐSBH quyết định đưa công trình nâng cấp, bổ sung khu TĐC này vào diện đấu thầu, chứ không theo cơ chế 797/400 – tức là vừa thiết kế, vừa thi công!

Điều này làm cho dự án có thời điểm phải ngừng và tiến độ thi công rất chậm; đến nay vẫn chưa xây dựng hoàn thành đường sá, đê bao, hàng rào lưới B40 bên bờ hồ để phục vụ dân sinh. Chính những việc làm tắc trách, không thống nhất trong nội bộ của BQL thuỷ điện đã “hành” người dân ở khu TĐC buôn Xây Dựng phải gánh chịu những vất vả, gian khổ kéo dài (mà lẽ ra không đáng có) ở nơi ăn, chốn ở mới!

Dân đói vì không đất sản xuất

Về các khu TĐC TĐSBH, tôi như muốn… vỡ tung màng nhĩ khi đông đảo bà con “bủa vây” lớn tiếng phàn nàn chuyện họ nhường bờ xôi ruộng mật để tích nước lo TĐSBH, nhưng đến nay đã 6 năm trôi qua vẫn chưa được cấp một tấc đất để sản xuất nhằm ổn định đời sống kinh tế tại nơi ở mới!

Trước đây, nhà ông Ma Hon có 8,6 sào ruộng lúa, hơn 5ha rẫy trồng bắp, mè, sắn… Nhờ vậy, cả nhà làm quần quật quanh năm suốt tháng mà vẫn không hết việc, lúa bắp đầy nhà. Nhưng mấy năm qua, khi đến TĐC ở buôn Xây Dựng, 6 người trong nhà Ma Hon đành phải “ngồi chơi xơi nước”! Giờ tuổi đã cao, không còn đủ sức đi làm thuê, hằng ngày, ông Ma Hon đan lưới rồi xuống hồ thuỷ điện đánh cá kiếm ăn.

Vợ và các con Ma Hon đào xới mảnh đất mấy chục mét vuông ở ngay sau nhà và lấy nước giếng tưới để gieo trồng lúa… Tình cảnh gia đình chị HNhoi càng bi đát hơn, khi tiêu xài hết tiền đền bù, rồi ăn nhờ ở đậu nhà người khác và chẳng biết việc gì để làm. “Cái bụng đói thì cái tay, cái chân phải đi rẫy làm ăn. Nhưng ngặt nỗi chẳng lấy đâu ra đất để sản xuất cải thiện đời sống gia đình” – chị HNhoi buồn rầu nói.

Công cuộc “giải phẫu” lòng hồ TĐSBH bắt buộc 420 hộ dân (trong đó có 208 hộ thuộc các huyện Sơn Hoà, Sông Hinh – Phú Yên, 212 hộ thuộc huyện Krông Pa – tỉnh Gia Lai) phải di dời TĐC và mất hàng ngàn hécta đất nông nghiệp. Theo ông Nguyễn Quốc Hoàn – Phó Chủ tịch UBND huyện Sơn Hoà – chỉ tính riêng ở địa bàn huyện Sơn Hoà có đến 386 hộ bị mất 890,93ha đất sản xuất, trong số đó có 98 hộ thuộc diện TĐC bị mất trắng đất sản xuất.

Suốt 6 năm qua, họ đau đáu chờ cấp đất nông nghiệp ở nơi mới để sản xuất, nhưng đến nay, tất cả các dự án xây dựng cánh đồng 110ha ở xã Suối Trai do tỉnh Phú Yên và Cty CP TĐSBH đầu tư; dự án trạm bơm Buôn Lé tưới cho 300ha; trạm bơm điện Ia Rmok (xã Ia Rmok, huyện Krông Pa, Gia Lai) cung cấp nước tưới cho 150ha lúa, hoa màu; trạm bơm Krông Năng (xã Krông Năng, huyện Krông Pa, Gia Lai) tưới cho 160ha… vẫn còn “treo” trên giấy!

Khi hỏi về công tác chậm xây dựng các công trình thuy lợi, cải tạo mặt bằng đồng ruộng để cấp đất cho dân, ông Đặng Văn Tuần – Chủ tịch Hội đồng Quản trị Cty CP TĐSBH – đã đổ lỗi cho việc “vướng” về đền bù, về thủ tục đầu tư, thiết kế, thẩm định dự án…, đồng thời “hứa” quý IV năm nay sẽ hoàn thành xây dựng đồng ruộng Suối Trai, trạm bơm Buôn Lé; còn các trạm bơm thuộc các khu TĐC huyện Krông Pa (Gia Lai) sẽ thực hiện khi… có quy hoạch của địa phương!

Lâm tặc bất đắc dĩ

Không đất sản xuất, bà con lén lút phá rừng cấm quốc gia KRông Trai vì kế sinh nhai.

Không đất sản xuất, không vụ mùa thu hoạch, không được tập huấn, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, không việc làm…, hàng trăm người dân ở các khu TĐC TĐSBH đành “bấm bụng” kéo nhau đi phá rừng cấm quốc gia Krông Trai và họ bất đắc dĩ trở thành “lâm tặc” vì kế sinh nhai. Buổi trưa “đội” nắng gay gắt đi dọc con đường xuyên rừng cấm này vào các khu TĐC, tôi vẫn nghe văng vẳng bên mình tiếng máy cưa gỗ trái phép trong rừng, nhưng không thấy lực lượng kiểm lâm tuần tra, xử lý!

Đến đây, không ai không khỏi xót xa khi chứng kiến nhiều khu đồi với nhiều loại cây gỗ quý thuộc rừng cấm đã thay bằng những nương lúa, đám sắn, và đây đó còn những khoảng rừng đang bị đốt dở, tạo thành những đám cây cháy “da beo” trên các triền dốc dọc theo các buôn Xây Dựng, Thống Nhất, Đoàn Kết…

Ông Nguyễn Bá Chánh – cán bộ Trạm kiểm lâm Thống Nhất (thuộc BQL rừng cấm Krông Trai) – cho hay: “Trước đây, khu vực xã Suối Trai rất ít xảy ra các vụ phá rừng cấm. Nhưng từ ngày dân bức bách không có đất sản xuất, đã phá rừng rất dữ. Chúng tôi không thể nào quản lý xuể!”.

Trước khi rời TĐSBH, ông Trương Hiếu Hoàng – Trưởng BQL rừng cấm Krông Trai – bức xúc nói: Trước đây, rừng cấm Krông Trai với diện tích hơn 22.900ha, bây giờ thu “gọn” chỉ còn 13.700ha. Tình trạng phá rừng cấm gia tăng đột biến. Chỉ tính riêng từ đầu năm đến nay đã xảy ra 89 vụ vi phạm Luật Bảo vệ và phát triển rừng ở địa bàn rừng cấm Krông Trai, trong đó có 70 vụ khai thác rừng cấm trái phép để làm rẫy, với tổng diện tích hơn 295.000m2.

Mới đây, Toà án Nhân dân huyện đã đưa ra xét xử và tuyên phạt ông Ma Cam và bà H’Trai (cùng ở buôn Xây Dựng) lần lượt 5 năm, 3 năm tù giam về tội phá hơn 17.000m2 rừng cấm, nhằm để răn đe, giáo dục, nhưng xem ra tình hình phá rừng vẫn chưa tạm lắng. Nếu tình trạng dân thiếu đất kéo dài, đời sống dân sinh ở các khu TĐC không ổn định, thì nạn phá rừng làm rẫy sẽ diễn ra gay gắt hơn, và cứ đà này, chẳng bao lâu sau, rừng cấm quốc gia Krông Trai sẽ biến thành rẫy sắn, nương mía và đồi trọc…

Theo ông Hưởng, về cơ bản, nguồn thu chính từ hoạt động ngân hàng trong bốn tháng đầu năm được hình thành từ lãi cho vay, đầu tư (góp vốn, tham gia thị trường tài chính chứng khoán, hoạt động phái sinh…) và dịch vụ. Nguồn thu từ dịch vụ chưa được kỳ vọng nhiều, vì trên thực tế, ngân hàng đang chịu lỗ từ những dịch vụ liên quan đến ATM, kể cả VCB. Hoạt động đầu tư trong bốn tháng đầu năm cũng không khả quan do doanh nghiệp gặp khó khăn trong kinh doanh và đang chịu lãi suất cao. Riêng hoạt động đầu tư chứng khoán đã mang lại nguồn lợi nhuận không nhỏ do một số cổ phiếu trong danh mục đầu tư đã tăng trưởng 100% và ngân hàng được hoàn lại trích lập dự phòng rủi ro đầu tư tài chính năm trước và hạch toán vào lợi nhuận những tháng đầu năm. Còn hoạt động cho vay, dù giai đoạn khó khăn hay thuận lợi, nguồn thu từ hoạt động này bao giờ cũng là nguồn thu chính đóng góp vào lợi nhuận của ngân hàng.

“Mặc dù Chính phủ có chủ trương giảm lãi suất huy động và cho vay xuống còn 10% và 12%, nhưng mặt bằng lãi suất khó giảm ngay. Vì vậy, lợi nhuận từ nay đến cuối năm của ngân hàng vẫn phải trông chờ vào tăng trưởng tín dụng và sau năm tháng chạy “rốt đa” thì từ tháng 6 tín dụng sẽ bật mạnh trở lại”, ông Quảng nhận xét.

Thực tế, một số ngân hàng như ACB phấn đấu đến cuối năm, tỷ trọng nguồn thu từ lãi (cả hoạt động tín dụng, kinh doanh vốn trên thị trường liên ngân hàng, trái phiếu…) chiếm khoảng 50% tổng nguồn thu đóng góp vào lợi nhuận ngân hàng. ABBANK kỳ vọng nguồn thu từ dịch vụ lên 25% trong tổng doanh thu nhằm giảm sự phụ thuộc từ hoạt động cho vay

Một nguồn thu nữa mang lại lợi nhuận lớn cho ngân hàng tính đến giữa tháng 4.2010, đó là kinh doanh trên thị trường liên ngân hàng. Trước khi bị siết, thị trường hai là nơi mang lại nguồn thu lớn cho ngân hàng có lợi thế về thanh khoản do lãi suất luôn cao hơn thị trường một. Với biến động lãi suất từ cuối tháng 2 đến giữa tháng 4, những ngân hàng có lợi thế về vốn đã kịp thu lợi rồi, ông Nguyễn Quyết Thắng, tổng giám đốc ngân hàng Dầu khí toàn cầu (GP.Bank), bình luận.

Cũng như ở thị trường các nước phát triển, hoạt động của công ty kiểm toán phải tuân thủ các văn bản pháp quy cũng như điều hành của các cơ quan lý. Những cơ quan này trực thuộc Bộ Tài chính và hàng năm, họ đều kiểm tra hoạt động doanh nghiệp kiểm toán.

Nếu phát hiện những trường hợp không đảm bảo chất lượng dịch vụ hoặc không tuân thủ quy định, cơ quan quản lý sẽ đưa ra các cảnh báo, xử phạt hoặc rút giấy phép.

Ở các nước phát triển, luôn có các ủy ban quản lý các công ty kiểm toán, và giấy phép hành nghề được xem xét để cấp lại hàng năm, nếu vi phạm, có thể không được cấp.

Đối với những công ty kiểm toán lớn, họ luôn duy trì chế độ kiểm soát nội bộ. Cứ 2 đến 3 năm, họ đều cử các chuyên gia ở các nước khác sang Việt Nam soát xét lại các hoạt động cũng như hồ sơ kiểm toán.

Ngay cả với Deloitte cũng vậy. Nếu Deloitte Việt Nam không vượt qua được các cuộc soát xét thì Deloitte sẽ tăng tần suất soát xét lên hàng năm thay vì 2-3 năm/lần như trước nhằm đảm bảo khắc phục bằng được những lỗi trong hệ thống.

Nếu năm sau không khắc phục được lỗi của năm trước, chúng tôi sẽ tiếp tục gửi cảnh báo về những lỗi của công ty thành viên và đến năm thứ 3, những lỗi đó không được khắc phục thì chúng tôi sẽ đưa ra những biện pháp xử lý nghiêm khắc, chẳng hạn, không cho phép đơn vị thành viên sử dụng thương hiệu của Deloitte và loại họ ra khỏi hệ thống Deloitte toàn cầu.

Nhân lực kiểm toán đang là bài toán nan giải hiện nay ở thị trường Việt Nam, theo ông, làm thế nào để giải quyết khó khăn này?

Thiếu nhân lực kiểm toán đang xảy ra ở hầu hết các nước đang phát triển. Tôi cho rằng, ngành giáo dục của Việt Nam nên nhìn thấy xu hướng này để mở rộng quy mô đào tạo đủ lớn ở các trường đại học, đáp ứng đủ về số lượng, chất lượng cho nhu cầu thị trường.

Ngoài ra, còn rất nhiều sinh viên Việt Nam đi du học ở nước ngoài và được đào tạo trong một môi trường rất tốt. Deloitte đã phát triển một chương trình kết nối việc làm khá tốt cho những sinh viên này. Theo đó, trong một vài năm đầu tuyển dụng, chúng tôi cho họ làm việc ở nước ngoài, sau đó, chuyển về Việt Nam.

Ở Trung Quốc chúng tôi cũng làm như vậy. Hiện tại, ở Trung Quốc, Deloitte có tới 8.000 nhân lực và mỗi năm phải tuyển thêm 2.000 sinh viên. Khi trong nước không đáp ứng đủ nhu cầu, chúng tôi tuyển sinh viên đang học ở nước ngoài, cho họ làm việc tại các nước một thời gian trước khi đưa về Trung Quốc.

Theo Thông tin từ Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng quận 1, hiện đã có 5/11 hộ thuộc diện cưỡng chế tại khu tứ giác Eden đã đăng ký bàn giao mặt bằng, tự nguyện di dời; 16/21 hộ dân tại chung cư 1 bis 1 kép Nguyễn Đình Chiểu đã ký biên bản tự nguyện di dời, trong đó có 6 hộ đã bàn giao mặt bằng.

Đối với dự án khu vực tứ giác Eden, trước đó , UBND quận 1 đã trả lời kiến nghị của tập thể các hộ dân tại dự án này. Cụ thể, việc người dân yêu cầu Công ty Cổ phần Vincom (chủ đầu tư) trực tiếp thỏa thuận với người dân là không có cơ sở vì theo các quy định pháp luật hiện hành, dự án trung tâm thương mại Eden thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án.

Đối với việc người dân kiến nghị giá đất ở để tính bồi thường là 310 triệu đồng/m², UBND quận 1 cho biết, giá đền bù của dự án trên UBND TPHCM đã duyệt và đã gửi cho các hộ dân trong dự án kèm theo phương án tổng thể. Do đó, việc người dân đề nghị giá đền bù trên cũng không có cơ sở pháp lý để giải quyết.

Còn vấn đề bố trí tái định cư (TĐC) cho các hộ dân tại dự án này, theo UBND quận 1, giá bán căn hộ TĐC đã qua đơn vị tư vấn thẩm định và được quận phê duyệt vào năm 2008. Theo đó, giá bán TĐC tại chung cư Central Garden 225 Bến Chương Dương quận 1 là 37,2 triệu đồng/m² (giá đền bù thấp nhất tại dự án này là 41 triệu đồng/m²). Theo đó, hộ gia đình, cá nhân có giấy tờ hợp pháp hoặc không có giấy tờ hợp pháp về nhà đất nhưng đủ điều kiện bồi thường về đất ở thì được lựa chọn một trong hai hình thức sau: nhận tiền tự lo nơi ở mới hoặc nhận tiền để mua nhà TĐC theo phương thức một căn nhà bị giải tỏa được mua 1 căn nhà TĐC theo giá quận đã duyệt.

Đối với dự án 1 bis 1 kép Nguyễn Đình Chiểu (triển khai bồi thường giải phóng mặt bằng từ năm 1997, đến năm 2000 tạm ngưng do có 78 hộ dân khiếu nại đến Thanh tra Chính phủ). Hiện, dự án này còn 27 hộ dân chưa di dời. Một số hộ dân yêu cầu phải được hoán đổi nhà ở vị trí tương đương, hoặc tăng giá bồi thường đến 150 triệu đồng/m² cho sát giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường. Có hộ yêu cầu hỗ trợ thêm tiền để đủ mua nhà ở nơi khác tương đương. Các hộ dân yêu cầu được gặp chủ đầu tư để thương lượng giá bồi thường vì đây là dự án kinh doanh. Giá bồi thường cao nhất của dự án này là 48 triệu đồng/m².

Filed under: Uncategorized Tagged: tái định cư ]]> http://ktetaichinh.wordpress.com/2010/06/01/c%c6%b0%e1%bb%a1ng-ch%e1%ba%bf-thu-h%e1%bb%93i-d%e1%ba%a5t-d%e1%bb%91i-v%e1%bb%9bi-26-h%e1%bb%99-dan-t%e1%ba%a1i-khu-t%e1%bb%a9-giac-eden-va-chung-c%c6%b0-1-bis-1-kep-nguy%e1%bb%85n-dinh-chi%e1%bb%83u/feed/ 0 ktetaichinh http://ktetaichinh.wordpress.com/2010/06/01/k%e1%bb%b3-v%e1%bb%8dng-ki%e1%bb%81u-h%e1%bb%91i/ http://ktetaichinh.wordpress.com/2010/06/01/k%e1%bb%b3-v%e1%bb%8dng-ki%e1%bb%81u-h%e1%bb%91i/#comments Tue, 01 Jun 2010 18:01:05 +0000 ktetaichinh http://ktetaichinh.wordpress.com/?p=3954 ]]> Kiều hối bao gồm tiền của bà con Việt kiều và tiền do lao động làm việc ở nước ngoài gửi về cho gia đình. Với số Việt kiều hiện có khoảng 3 triệu người, số lao động làm việc ở nước ngoài khoảng 500 nghìn người thì đây là một bộ phận quan trọng, là cầu nối giữa VN và thế giới.

Kiều hối là một nguồn lực có quy mô lớn. Nếu xét về nguồn ngoại tệ thực chuyển vào nước ta, thì có thể đây thuộc vào nguồn lực có quy mô lớn nhất tính cho đến nay. Nguồn lực này lại tăng gần như liên tục qua các năm (nếu năm 1993 mới có 141 triệu USD thì năm 1995 đã cao gấp đôi, năm 1999 đã vượt qua mốc 1,2 tỉ USD, năm 2004 3,2 tỉ USD, năm 2006 4,7 tỉ USD, năm 2007 5,5 tỉ USD, năm 2008 đạt mức kỷ lục, vượt qua mốc 7,2 tỉ USD, năm 2009 do tác động của cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế thế giới nên đã bị giảm còn gần 6,3 tỉ USD). Nếu cộng dồn từ năm 1993 tới hết 2009, thì lượng kiều hối này đã lên tới gần 43 tỉ USD – một con số khá lớn (đầu tư nước ngoài thực hiện tính đến nay 66,9 tỉ USD, nhưng có đến 20 – 30% là vốn liên doanh ở trong nước; ODA giải ngân cũng chỉ đạt khoảng 26 tỉ USD…).

Năm 2010, mới qua 5 tháng, lượng kiều hối chuyển về VN thông qua các ngân hàng trên địa bàn TP.HCM ước đạt trên 1,7 tỉ USD và quan trọng hơn là đã tăng 32,13% (trong khi cả năm 2009 tương ứng đạt 4 tỉ USD). Sacombank 4 tháng đạt 430 triệu USD, tăng 33,5% khả năng cả năm đạt trên 1 tỉ USD (năm trước gần 900 triệu USD); Công ty kiều hối Ngân hàng Đông Á 4 tháng tăng 20%, khả năng cả năm đạt 1 tỉ USD (năm trước đạt 991 triệu USD); Vietcombank 4 tháng đạt 434 triệu USD, tăng 14%, khả năng cả năm tăng 13%…

Nhiều vị đại biểu đã chỉ ra ngay không ít loại hàng hóa khác cũng gây ô nhiễm môi trường khi sử dụng cần phải bổ sung vào đối tượng chịu thuế như: Máy tính, điện thoại, ắc quy, lốp xe, hóa chất tẩy rửa, sản xuất giấy, chế biến thực phẩm, phân bón hoá học…nhưng chưa có trong diện phải chịu thuế.

Theo phân tích của đại biểu Trần Văn thì từ năm 2012, thời điểm dự kiến luật sẽ có hiệu lực, mức thu thuế còn rất thấp. Nếu theo phương án trung bình, mức thu hàng năm chỉ vào khoảng 4 tỷ đồng đối với một số loại thuốc bảo vệ thực vật; 9 tỷ đồng đối với dung dịch tác nhân lạnh HCFC; 300 tỷ đồng đối với túi nhựa; 700 tỷ đồng đối với than và trên 34.766 tỷ đồng đối với xăng dầu.

Thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu sẽ thay thế phí bảo vệ môi trường hiện hành. Do đó, nó cũng sẽ không tác động nhiều tới giá xăng dầu, đại biểu Trần Văn nói.

LTS: Tại kỳ họp Quốc hội này, đề án quy hoạch thủ đô Hà Nội với dự kiến Trung tâm hành chính quốc gia sẽ đặt ở chân núi Ba Vì sẽ được đặt lên bàn Nghị sự. Trước đó, đề án cũng đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo người dân, giới kiến trúc sư, quy hoạch sư trong và ngoài nước cũng đã nhiều lần lên tiếng góp lời. Bài viết dưới đây là góc nhìn riêng của KTS Hà Thủy, sẽ có những phân tích được nhiều người đồng tình, song cũng sẽ còn một số quan điểm khác cần phải thảo luận thêm. Để rộng đường dư luận, Tuần Việt Nam xin đăng tải để mọi người cùng suy ngẫm.

Dịch chuyển trung tâm thủ đô (hoặc lập thủ đô mới) là một là một việc trọng đại, ảnh hưởng tới quốc gia. Song, cũng cần phải làm khi có đủ cơ sở về lý luận và thực tiễn mang lại sự thịnh vượng bền vững cho đất nước, dân tộc. Tuy nhiên, mỗi lần chuyển dịch (dù chỉ nằm trong chủ trương hay kế hoạch) trong chừng mực thường gây ra những xáo trộn nhất định về mặt chính trị, kinh tế và xã hội.

Ở nước ta, một quốc gia từng phải chịu đựng các cuộc chiến tranh triền miên, người dân đều mong muốn sự ổn định lâu dài. Hơn thế, chúng ta có Hà Nội là một trong số ít các thành phố thủ đô trên thế giới 1000 năm tuổi. Việc dịch chuyển (hoặc lập mới) thủ đô lại càng phải cẩn trọng hơn. Thế nhưng, trong đồ án Quy hoạch Thủ đô Hà Nội vừa rồi có phần thiếu luận cứ, nghiên cứu chưa thực chất nhất.

“Trung tâm Hành chính quốc gia: sẽ dành khu đất dự trữ ở Ba Vì. Tại đây sẽ xây dựng các cơ quan của Chính phủ, các Bộ ngành. Dự kiến sẽ sây dựng sau 2050…” hay “Đề xuất một quỹ đất dự phòng cho Trung tâm Hành chính quốc gia” đều là những nội dung mơ hồ. Quả thực, đây là những ý tưởng khó hiểu, nửa vời, đồng nghĩa với việc tạo tâm lý bất an, tạm bợ, gây bất ổn về lâu dài (hệ lụy nhãn tiền mà chúng ta có thể thấy ngay được tại khu vực Ba Vì hiện nay). Trước mắt, tạo nguy cơ tước đi (vĩnh viễn) cơ hội mở rộng, hoàn thiện một Trung tâm Chính trị xứng tầm và ổn định ngay tại khu vực Ba Đình và phụ cận.

Đề xuất cùng lúc 3 địa điểm dành cho Trung tâm Chính trị – Hành chính quốc gia là một ý tưởng phi lý, nửa vời.

Có rất nhiều phi lý dành cho những ý tưởng này; Nhưng có thể tóm lược vào 9 sự phi lý nổi bật:

Phi lý Thứ nhất:

Có vẻ như khi đề xuất tách rời Trung tâm Hành chính quốc gia với Trung tâm Chính trị quốc gia, những người thực hiện đồ án không hề biết rằng việc phân tách này không phù hợp với thể chế chính trị, mô hình nhà nước của Việt Nam. Ở nước ta, về nguyên tắc (đã xác định trong Hiến pháp) Hệ thống chính trị và Nhà nước là thống nhất. Chính phủ là một bộ phận không thể tách rời trong khái niệm cũng như thực thể.

Đây là sự phi lý về Khái niệm thể chế.

Chúng ta lại có thủ đô Hà Nội là một trong số ít các thành phố thủ đô trên thế giới 1000 năm tuổi. Việc dịch chuyển (hoặc lập mới) thủ đô lại càng phải cẩn trọng hơn. Ảnh cầu Thê Húc (Hồ Gươm, Hà Nội).

Phi lý Thứ hai:

Cũng có ý kiến cho rằng đây là mô hình nhà nước tiên tiến, theo hình mẫu Thủ đô Hành pháp (thủ đô thực tế) của Malaysia: Putrajaya là thành phố được quy hoạch hoàn toàn mới và được thành lập năm 1995 (cách Kuala Lumpur khoảng 30 km về phía Nam).

Song, không phải ai cũng biết rằng đây là một sản phẩm của thể chế chính trị hoàn toàn khác biệt. Xin lưu ý: Nhà nước Malaysia theo mô hình quân chủ lập hiến liên bang. Tuy nhiên, trên thực tế, quyền lực được trao nhiều hơn cho nhánh hành pháp chứ không phải lập pháp và tư pháp (“đã bị suy yếu sau những mưu toan của chính phủ thời thủ tướng Mahathir” (Nguồn: Malaysia Bách khoa toàn thư mở Wikipedia). Vì vậy, việc lập Thủ đô Hành pháp (Putrajaya) độc lập với Thủ đô Chính thức Kuala Lumpur là điều dễ hiểu. Cũng như Thái Lan (là nước theo mô hình Quân chủ nghị viện, luôn có bất ổn chính trị, tranh giành quyền lực hoặc sắc tộc, tôn giáo), Malaysia cũng có giới hạn phát triển bị ngăn cản bởi “bẫy thu nhập trung bình”. Nước ta, chắc không ai muốn đi theo con đường này.

Có thể hình mẫu Putrajaya là thành phố thông minh. Nhưng với tư cách là một thành phố thủ đô Putrajaya (cùng với một số thành phố thủ đô khác) lại là thiểu số trên thế giới về sự lạc hậu: mô hình Thủ đô phân quyền. Hiện nay, (như đã nêu – Tồn tại 1) trên thế giới chỉ có 9/232 quốc gia và vùng lãnh thổ còn mô hình này (3,88%). Với các đặc điểm (xin được nhắc lại): (1) Chế độ quân chủ: 3/9; (2) Xung đột sắc tộc, tôn giáo: 7/9; (3) Tranh giành quyền lực: 7/9; (4) Các mưu toan chính trị: 8/9; (5) Nghèo đói, bạo loạn, bất ổn 6/9.

Như vậy, không có một lý do nào khả dĩ được lựa chọn để cho nước ta hình thành mô hình Thủ đô phân quyền. Xem tài liệu tại đây <Tổng hợp thông tin về thủ đô các quốc gia có Thủ đô phân quyền>

Chúng ta không thể không biết: 223/232 quốc gia và vùng lãnh thổ (96,12%) có Thủ đô tập quyền (tức các trung tâm quyền lực nhà nước được bố trí ở trong cùng một thành phố), trong đó có Việt Nam. Mô hình Thủ đô tập quyền là một trong những thành tựu lớn của văn minh nhân loại, mang đến sự ổn định và phồn vinh cho các quốc gia;. Không có lý do gì khiến chúng ta phải thay đổi một mô hình đang tốt và đã được lịch sử kiểm chứng.

Cùng với sai lệch trong khái niệm, việc quy hoạch tách rời (về không gian) các Trung tâm quyền lực Nhà nước có thể sẽ dẫn đến sự biến động, làm thay đổi về cấu trúc đô thị và tổ chức thể chế. Trong đồ án quy hoạch, dù vô tình hay hữu ý, sự sao chép máy móc mô hình của quốc gia khác trong khi chưa tìm hiểu thấu đáo sẽ gây ra hiệu ứng về hệ thống, sẽ ẩn chứa những vấn đề không chỉ giới hạn trong lĩnh vực chuyên môn.

Đây là sự phi lý về Mô hình nhà nước.

Phi lý Thứ ba:

Có thể có ý kiến bác bỏ việc cho rằng (việc di chuyển Trung tâm Hành chính quốc gia lên Chân núi Ba Vì) đó là “dời đô”, vì “nhiều cơ quan đầu não về chính trị và lập pháp (Quốc hội, Văn phòng Trung ương, Tòa án tối cao) sẽ vẫn ở Ba Đình” (nguồn http://hanoi.org.vn/planning/archives/date/2010/03). Nhưng thực chất (với khoảng cách đường chim bay 30 – 40 km, khoảng cách dịch chuyển thực tế 50 – 60km một chiều đi) nếu duy trì mối liên hệ trực tiếp (thống nhất) của các trung tâm này với nhau còn tệ hơn về mọi phương diện.

Cũng có thể sẽ có ý kiến sử dụng địa giới hành chính để biện minh (2 trung tâm này vẫn cùng trong 1 “thành phố Hà Nội”) thì e rằng chỉ là kỹ xảo ngôn từ mà thôi. Thành phố thủ đô (cũ) của Tây Đức là Bonn chỉ cách Cologne 6 -12 km nhưng vẫn là 2 thành phố hoàn toàn riêng biệt (có chính quyền đô thị khác nhau). Sẽ không thể bao biện, nếu không, các ý tưởng về đô thị vệ tinh hay hành lang xanh (của chính đồ án này) sẽ không còn ý nghĩa.

Nếu chấp thuận khái niệm Trung tâm Hành chính quốc gia (không phải là Thủ đô Hành pháp theo thông lệ quốc tế); Chấp thuận cho việc 2 trung tâm (nơi đặt Chính phủ và nơi đặt Quốc hội, Trung ương Đảng, Tòa án tối cao) cùng “trong một thành phố Hà Nội” và không có chuyện Thủ đô phân quyền. Thì ngay lập tức vẫn sẽ xuất hiện sự phi lý khác:

Những người thực hiện đồ án có thể không biết rằng: trong 18 quốc gia thuộc nhóm các nền kinh tế lớn G20 (Argentina, Australia, Brazil, Canada, Trung Quốc, Pháp, Đức, Ấn Độ, Indonesia, Italia, Nhật Bản, Mexico, Nga, Arab Saudi, Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Anh, Mỹ) đều có Thủ đô tập quyền, khoảng cách trung bình giữa các trung tâm quyền lực nhà nước (Lập pháp, Tư pháp và Hành pháp) là từ 2 – 3km (tương ứng là 2,18; 1,89; 2,72km). 17/18 thủ đô có khoảng cách giữa các trung tâm quyền lực nhà nước lớn nhất <6km; Xem tài liệu tại đây < Một số tài liệu về khoảng cách giữa các Trung tâm quyền lực Nhà nước >

1/18 thành phố có khoảng cách giữa các trung tâm lớn nhất là Seoul (tương ứng là 8,24; 8,94; 10,7km) – Sự bất hợp lý này cũng chính là một trong những nguyên nhân khiến Hàn Quốc quyết định phải di chuyển thủ đô; Mặc dù, các khoảng cách này so với khoảng cách 30 – 40km mà đồ án đề xuất là không đáng kể (chỉ bằng 1/3 – 1/4).

Các nước nói trên phần lớn theo chế độ Cộng hòa (Tam quyền phân lập); khi khoảng cách giữa các trung tâm quyền lực nhà nước đều được quy hoạch khống chế, phổ biến (gần) như vậy hẳn có lý do (về an ninh, quốc phòng, đối ngoại, giám sát, phối hợp hoạt động lãnh đạo điều hành đất nước, tiếp xúc với dân chúng và các yêu cầu khác).

Với khoảng cách (thực tế) 50 – 60km chúng tôi tin rằng những người đề xuất ý tưởng này chưa kịp nghĩ tới những hệ lụy mà nó mang lại cũng như cơ sở để tồn tại bền vững. Hay nói cách khác, để hợp lý, Hà Nội trong tương lai gần sẽ phải hình thành Thủ đô phân quyền (2 trong 1): tại Ba Vì – Thủ đô Hành pháp (thực tế) độc lập với Ba Đình – Thủ đô chính thức. Tức sao chép mô hình của 9 quốc gia (thiểu số) kể trên.

Nếu lý giải rằng trong tương lai sẽ có “Chính phủ điện tử” nên khoảng cách không còn quan trọng, thì cũng không nên quên Chính phủ là một thực thể của thể chế chính trị, rằng loài người có thể có được một “nền Hành chính điện tử”. Song, không bao giờ có được một “nền Chính trị điện tử”. Mặt khác, nếu có một Chính phủ điện tử thật sự thì nhu cầu về quy mô càng không cần lớn và ý đồ dịch chuyển ra khỏi trung tâm lại càng không cần thiết.

Đây là sự phi lý về Cấu trúc trung tâm.

Phi lý Thứ tư:

Có thể những người đề xuất ý tưởng của đồ án này nghĩ về một mô hình Thủ đô chức năng (Chính trị – Hành chính) riêng biệt (theo kiểu Washington, D.C – Mỹ; Canberra – Australia; Brasillia – Brazil), quả thực, đây là những hình mẫu mà bất cứ ai làm chính trị (hiện đại) đều mong ước, song, không phải quốc gia nào cũng thành công.

Washington, D.C (Thành lập 16/7/1790; Chính thức: 1800 – nay) là một thành phố được quy hoạch (mới), sau khi nước Mỹ giành được độc lập do đích thân Tổng thống đầu tiên G.Washington lựa chọn. Washington, D.C không chỉ là trung tâm chính trị (nơi đặt Nhà quốc hội; Chính phủ; Tòa án tối cao) mà còn là trung tâm văn hóa, với rất nhiều khu vực di sản, bảo tàng, nơi tưởng niệm, đã trở thành biểu tượng tinh thần của nước Mỹ hiện đại; Thủ đô trước đó: New York City; Philadelphia.

Canberra (chọn cho vị trí của thủ đô của quốc gia vào năm 1908; Chính thức lựa chọn và xây dựng bắt đầu vào năm 1913); Canberra vừa là trung tâm chính trị (nơi đặt Chính phủ; Nghị viện; Tòa án tối cao) vừa là trung tâm văn hóa quốc gia (nơi bố trí Đài tưởng niệm chiến tranh; Bảo tàng nghệ thuật, Bảo tàng quốc gia và Thư viện Quốc gia Australia; Thủ đô trước đó: Melbourne.

Brasília (Thành phố đã được quy hoạch và phát triển năm 1956; Năm 1960, chính thức trở thành thủ đô quốc gia Brazil); Cũng như Washington, D.C, Canberra, Brasilia vừa là trung tâm chính trị, vừa là trung tâm văn hóa và tinh thần quốc gia; Năm 1987 Brasillia được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa của nhân loại – Thành phố di sản duy nhất được xây dựng trong thế kỷ 20; Thủ đô trước đó: Rio de Janeiro.

Mặt khác, có hai quốc gia có kế hoạch (dự định) áp dụng mô hình này nhưng đã thất bại:

Argentina: Chính phủ Argentina cũng đã dự định chuyển thủ đô hành chính tới một vị trí khác. Dưới thời tổng thống Raúl Alfonsín (1983-1989), một Luật (Luật số 23 512) về chuyển thủ đô từ Buenos Aires đến Viedma, một thành phố của vùng Patagonia được thông qua nhưng do những khó khăn về kinh tế, dự án này đã không được thực hiện.

Hàn Quốc: Thực hiện theo kế hoạch đã được Quốc hội Hàn Quốc thông qua hồi tháng 12/2003; Ngày 11/8/2004, chính phủ Hàn Quốc loan báo chính thức chọn khu vực Yeongi-Gongju thuộc tỉnh South Chungcheong làm địa điểm xây dựng thủ đô mới của Hàn Quốc. Địa điểm này cách thủ đô Seoul hiện tại 150 km về phía nam. Thủ đô mới (tên là Sejong có vị trí và địa thế được coi là đắc địa trong một thung lũng, rất phù hợp với luật “feng shui” – phong thuỷ) sẽ là nơi đặt 85 cơ quan hành chính đầu não của chính phủ trung ương, bao gồm cơ quan lập pháp, tư pháp, văn phòng tổng thống, văn phòng Quốc hội, Toà án tối cao; Việc di dời thủ đô sẽ được bắt đầu từ năm 2012 và hoàn thành vào năm 2030.

Mặc dù đã tiến hành trưng cầu dân ý (việc lựa chọn 1/ 4 địa điểm đã được thực hiện với 1 quy trình rất nghiêm túc với uỷ ban đánh giá gồm 80 thành viên); Kế hoạch này vẫn không có được sự đồng thuận cao trong xã hội; Ngày 11/1/2010, Chính phủ Hàn Quốc đã công bố bản kế hoạch phát triển thành phố Sejong, thành một trung tâm khoa học và giáo dục, với tổng đầu tư 16,5 nghìn tỷ won (14,6 tỷ USD). Như vậy, Chính phủ Hàn Quốc đã từ bỏ kế hoạch được thông qua năm 2005 dưới chính quyền của cố Tổng thống Roh Moo-hyun. Theo đó, 9 bộ trong chính phủ cùng 4 cơ quan ngang bộ (chiếm 2/3 chính phủ) sẽ được chuyển đến Sejong từ năm 2012 nhằm thực hiện cam kết của chính phủ xóa bỏ sự chênh lệch về vùng miền và sự mất cân đối về phát triển giữa thành phố và nông thôn. Tuy nhiên, chính phủ đương nhiệm cho rằng kế hoạch này không hiệu quả và lãng phí tài nguyên quốc gia (nguồn: TTXVN/Vietnam+)

Như vậy, cho đến nay, trên thế giới mới chỉ có ba quốc gia thực hiện mô hình này thành công (như trên), mặc dù đây là mô hình lý tưởng; song, để biến ý tưởng thành hiện thực phải có tập hợp các điều kiện cần và đủ sau:

1. Việc từ bỏ thủ đô cũ bởi các lý do chính trị và an ninh; quy hoạch thủ đô mới mang lại sinh lực cho đất nước, gắn với hình ảnh thể chế mới, mang lại sự ổn định, thịnh vượng, đảm bảo an ninh quốc phòng (theo hình mẫu Washington, D.C);

2. Lựa chọn địa điểm được nghiên cứu rất kỹ, tạo được được sự đồng thuận của xã hội, chuẩn bị kỹ lưỡng cả về phương diện pháp lý (trưng cầu dân ý, đưa vào hiến pháp, các bộ luật), kỹ thuật và tài chính;

3. Là Thủ đô tập quyền, được quy hoạch tổng thể (mới) ngay từ đầu cho chức năng chủ đạo: phục vụ hoạt động chính trị, hành chính của các trung tâm quyền lực nhà nước (bao gồm Lập pháp, Tư pháp, Hành pháp);

4. Tổ chức rành mạch các trung tâm quyền lực tập trung trong phạm vi bán kính hợp lý (có tính lý tưởng); Cụ thể các khoảng cách (Quốc hội – Chính phủ; Quốc hội – Tòa án tối cao; Chính phủ – Tòa án tối cao) tương ứng: Washington, D.C (2,54; 0,42; 2,90km); Canberra (4,32; 1,45; 5,23km); Brasillia (4,53; 0,36; 4,38km);

5. Với vai trò chủ đạo là trung tâm chính trị quốc gia, song các đô thị này cũng thành công trong việc tạo ra một hình ảnh trung tâm văn hóa, tinh thần của dân tộc;

6. Do các quy hoạch gia hàng đầu thế giới thiết kế (qua thi tuyển); Thời gian chuẩn bị đầu tư và xây dựng và đưa vào hoạt động không quá 10 năm;

Những đặc điểm nêu trên cho thấy việc đồ án quy hoạch Hà Nội đề xuất rời rạc 3 địa điểm (Ba Đình, Mỹ Đình và Ba Vì) cho Trung tâm quyền lực nhà nước cũng như cách thức tiến hành cho thấy một sự nghiên cứu thiếu thấu đáo, thiếu nghiêm cẩn (nghiêm túc, cẩn trọng). Trái ngược với những nỗ lực của các nước kể trên mong muốn có được một Thủ đô tập quyền hoàn chỉnh làm biểu tượng cho sức mạnh của quốc gia.

Đây là sự phi lý về Ý thức nghiêm cẩn.

Phi lý Thứ năm:

Những nước lập thủ đô mới thành công thì rất ít trong khi đó các nước lựa chọn những thủ đô truyền thống (có từ khi lập quốc) để phát triển thành công là rất phổ biến. Có thể dẫn ra đây các quốc gia Argentina, Canada, Trung Quốc, Pháp, Đức, Ấn Độ, Indonesia, Italia, Nhật Bản, Mexico, Nga, Arab Saudi, Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Anh, Mỹ; Tây Ban Nha, các nước thuộc cộng đồng châu Âu khác.

Biết cần phải dời đô, định đô làm xoay chuyển vận mệnh, cục diện của đất nước, đấy là sứ mệnh của lãnh tụ. Biết trân trọng giá trị lịch sử, hoàn thiện di sản của thế hệ đi trước, thể hiện đẳng cấp trí tuệ của lãnh đạo. Không thay đổi, dịch chuyển thủ đô cũng là một lựa chọn sáng suốt.

Trên thế giới, đến nay mới chỉ có 2 quốc gia thành công với việc lựa chọn phi truyền thống đó là Brazil và Australia, (với lịch sử hơn 220 năm; Washington, D.C đã trở thành thủ đô truyền thống, là biểu tượng văn hóa, tinh thần và quyền lực trí tuệ của nước Mỹ).

2/232 quốc gia và vùng lãnh thổ có thủ đô mới thành công; 9/232 quốc quốc gia và vùng lãnh thổ có thủ đô phân quyền, các con số này đã nói lên nhiều điều.

Vùng đất lịch sử của các thủ đô truyền thống luôn được coi là thiêng liêng và là biểu tượng của quốc gia. Trong quá khứ, Berlin đã nhiều lần là thủ đô của các nước Đức như Đế chế Phổ, Đế chế Đức hay nước Cộng hòa Dân chủ Đức; Bonn đã từng là thủ đô của nước Cộng hòa Liên bang Đức từ năm 1949 đến 1990; Sau khi nước Đức thống nhất (ngày 3 tháng 10 năm 1990); Berlin lại được chọn lại làm thủ đô của nước Đức thống nhất; Với đa số sít sao (338 phiếu thuận trên 320 phiếu chống) vào ngày 20 tháng 6 năm 1991 Quốc hội Liên bang quyết định dời chính phủ và quốc hội từ thủ đô tạm thời Bonn về Berlin. Tháng 9 năm 1999 công cuộc dời đô hoàn thành.

Cần phải nói thêm Bonn là một thành phố đã được thiết kế làm Thủ đô Chính trị – Hành chính (theo kiểu Washington, D.C) hoàn chỉnh, đã hoạt động tốt (tạo ra một CHLB Đức hùng cường) có thể là giấc mơ của nhiều quốc gia khác. Việc lựa chọn quay trở lại thủ đô truyền thống (với khu vực làm việc của Chính phủ, Quốc hội và Tòa án tối cao chật hẹp hơn) thể hiện ý chí đoàn kết, toàn vẹn lãnh thổ của một nước Đức thống nhất.

Vùng đất lịch sử rất quan trọng trong việc khẳng định chủ quyền quốc gia, Jerusalem là một ví dụ (nơi tranh chấp triền miên giữa Israel và Palestine). Trên thế giới những thành phố lịch sử 1000 năm như Hà Nội cùng với Vienna (Áo); Rome (Italia); Paris (Pháp); Bắc kinh (Trung Quốc); Brussels (Bỉ); Athens (Hy lạp); Cairo (Ai Cập); Delhi (Ấn Độ); London (Anh); Madrid (Tây Ban Nha); và một số thành phố khác được coi là thủ đô vĩnh viễn của quốc gia; Xem tài liệu tại đây <Các thành phố thủ đô 1000 năm tuổi>

Tất cả các nước phát triển hàng đầu thế giới đều chọn được vị trí tốt nhất (của quốc gia) cho thành phố thủ đô; Khảo sát thủ đô của 18 quốc gia (G20) cho thấy sự lựa chọn vị thế của thành phố thủ đô như sau: Vùng đồng bằng: 14/18; Lưu vực sông, hồ: 17/18; Thung lũng: 11/18; Cao nguyên 3/18; Vùng núi, chân núi cao: không có. Hà Nội ở trong khu vực đồng bằng, lưu vực sông hồ, thuộc nhóm đa số.

Tất cả các quốc gia nói trên đều tập trung hoàn thiện các trung tâm quyền lực tại địa danh, địa điểm lịch sử với sự tự hào không giấu diếm. Ấn độ đã tạo ra New Delhi tại vùng đất thiêng liêng – một quận Hành chính dành cho các trung tâm quyền lực nhà nước. Đây cũng là một giải pháp đáng để tham khảo.

Tại thành phố thủ đô các nước (phát triển) đều giữ vị trí trang trọng nhất cho trung tâm chính trị như một biểu tượng của quốc gia và đặt tại trung tâm thành phố (luôn luôn là ở giữa trung tâm thành phố). Họ khai thác được lợi thế quy tụ của vùng đất thuận lợi về địa chính trị và địa kinh tế như một sức mạnh mang ý nghĩa quyết định cho việc chấn hưng đất nước (những Tokyo; Berlin và nhiều thành phố khác).

Các quốc gia có thủ đô ngàn năm tuổi vẫn đầy sức sống; bao gồm: Anh (London); Ấn độ (New Delhi); Italia (Roma); Pháp (Paris); Trung Quốc (Bắc Kinh); Các thành phố thủ đô này cũng giống như Hà Nội  về địa thế, các thành phố này đều nằm trong các khu vực giữa (trung tâm), khu vực cao của vùng đồng bằng rộng lớn, đất đai trù phú,  là nơi hợp lưu các dòng sông, hội tụ các con đường;

Việc lựa chọn các vùng đất rộng lớn đã thể hiện khát vọng phát triển, tầm nhìn của những người đứng đầu đất nước (ngược lại với xu thế thời Cổ đại và Trung đại – các lãnh chúa, các tiểu vương quốc thường chọn nơi có địa thế xung yếu, hiểm trở dễ phòng thủ làm nơi đóng đô); Các thành phố thủ đô này đều đã trở thành biểu tượng tinh thần của quốc gia, trung tâm văn minh thế giới.

Năm nước trên đây đều là những quốc gia hùng mạnh trong suốt quá trình lịch sử. Ngày nay, các quốc gia này vẫn duy trì các trung tâm quyền lực nhà nước tại vị trí truyền thống (ở giữa) các vùng đất mà tổ tiên họ đã chọn lựa và duy trì vị thế hàng đầu trên trường quốc tế. Xem tài liệu tại đây <Một số tài liệu về Vị thế các thành phố thủ đô – Nhóm các nền kinh tế lớn>

Việt Nam vinh dự nằm trong số ít các quốc gia có thủ đô ngàn năm tuổi. Thăng Long – Hà Nội có được vị thế của “các thủ đô vĩnh hằng” như đã nêu (khẳng định tầm nhìn thiên niên kỷ, nhãn quan quảng đại của Thái tổ Lý Công Uẩn và Chủ tịch Hồ Chí Minh). Lẽ ra, đồ án phải thấy được thế mạnh, sự tương đồng (về đẳng cấp) này, tiếp thu kinh nghiệm để khẳng định vị thế, nâng cao tính cạnh tranh, duy trì sự phát triển kế tiếp di sản chức năng một cách bền vững của đô thị thủ đô Hà Nội trong khu vực và trên thế giới. Ngược lại, việc lựa chọn giải pháp đưa Trung tâm quyền lực Nhà nước ra ngoài vùng đất lịch sử (chúng ta sẽ phải cạnh tranh bằng tài nguyên, đất đai, tài chính – điều này chúng ta luôn ở thế yếu) tức tư duy, hành động “lấy sở trường làm sở đoản”, “dời biển lớn, vào nơi rãnh, ngòi”.

Đây là sự phi lý về Nhận thức giá trị.

Việc lựa chọn các vùng đất rộng lớn đã thể hiện khát vọng phát triển, tầm nhìn của những người đứng đầu đất nước (ngược lại với xu thế thời Cổ đại và Trung đại – các lãnh chúa, các tiểu vương quốc thường chọn nơi có địa thế xung yếu, hiểm trở dễ phòng thủ làm nơi đóng đô). Các thành phố thủ đô này đều đã trở thành biểu tượng tinh thần của quốc gia, trung tâm văn minh thế giới.

Phi lý Thứ sáu:

Khi đề xuất địa điểm (dù cho 40 năm sau) đặt trung tâm Hành chính quốc gia (đồng nghĩa với Trung tâm Chính trị quốc gia) tại Ba Vì – tức kế hoạch dời đô. Những người đề xuất có thể không biết rằng trong số các thành phố thủ đô 1000 năm tuổi của thế giới (khoảng 29) chỉ duy nhất 2 quốc gia (có kế hoạch) từ bỏ vùng đất lịch sử để lập thủ đô mới. Đó là Hàn Quốc (với Seoul và Sejong); Myanma (với Yangon và Naypyidaw);

Myanma có kế hoạch dời đô là do ý chí của giới quân sự cầm quyền; Naypyidaw có một vị trí trung tâm hơn Yangon (mặt khác Yangon tuy là một thành phố lâu đời song cũng kém phát triển). Kế hoạch này hiện nay đang được thực hiện, chưa rõ có thành công hay không.

Như đã giới thiệu, với Hàn Quốc kế hoạch dời đô có lý do phức tạp hơn: Seoul là một thành phố cổ, từng là kinh đô của Bách Tế (18 TCN – 660) và Triều đại Triều Tiên (1392-1910); Thành phố đã trở thành thủ đô của Hàn Quốc sau khi thành lập chính phủ năm 1948; Sự đông đúc, sự phồn vinh của thành phố này thể hiện sức hút và sự thành công của đô thị. Tuy nhiên, với tư cách một trung tâm chính trị quốc gia, Seoul có nhiều bất lợi, xin được dẫn:

Bất lợi về an ninh, quốc phòng: Bán đảo Triều Tiên hiện vẫn đang ở trong tình trạng chiến tranh trong khi đó khoảng cách Seoul với biên giới Bắc Triều Tiên chỉ có 50km (trong tầm đạn pháo) – mặc dù không được (hoặc ít được) nói đến song có lẽ đây là lý do chính của chủ trương di chuyển.

Bất lợi về vị trí, dân số và phát triển thiên lệch: Hàn Quốc là một quốc gia không thuận lợi về tự nhiên; quốc gia này phần lớn diện tích là đồi núi, thành phố Seoul nằm trong lưu vực Sông Hàn (Han River) là một vùng thung lũng rộng lớn nhất (tuy diện tích cũng chỉ 605 km²). sự thiên lệch về vị trí; về dân số (thành phố trên 10.000.000 người; vùng đại đô thị khoảng 24.500.000 người) và phát triển (Seoul tạo ra 21% của GDP cả nước – 175/ 833 Tỷ USD (2009) -  mặc dù nhắc đến nhiều, tuy nhiên không phải lý do chính.

Bất lợi về cấu trúc đô thị quyền lực (thủ đô): Seoul là một thành phố lâu đời, trung tâm quyền lực của các triều đại phong kiến thường được đặt tại cung điện chính của nhà vua (Gyeongbokgung); Qua thời kỳ độc tài, nơi này vẫn là nơi ở và làm việc của Tổng thống Syngman Rhee; Sang thời kỳ dân chủ, Gyeongbokgung đã được đổi tên (Cheongwadae – ngày 30 tháng 12 năm 1960 được Tổng thống Yun sun – Po, người đã tuyên bố rằng tên cũ là một lời nhắc nhở của chế độ thực dân Nhật Bản và cai trị độc tài của Tổng thống Rhee) nhưng các trung tâm quyền lực khác của nhà nước (Quốc hội, Tòa án tối cao) do không có địa thế đã phải bố trí phân tán cách xa nhau 8 ~ 10km (như đã nêu ở phần “Sự phi lý Thứ ba”).

Bất lợi về vị thế của trung tâm quyền lực nhà nước: Với đặc điểm điển hình về lựa chọn vị thế của các trung tâm quyền lực thời Trung cổ, với địa thế tựa vào phía nam núi Bugaksan và vị trí ở vùng ngoại biên của đô thị (giáp núi) – Không biết có phải vì lý do này khiến cho bán đảo Triều Tiên luôn bị chia cắt, chiến tranh triền miên hay không? Nhưng có thể khẳng định rằng trong 18 quốc gia có nền kinh tế lớn thì Hàn Quốc là nước duy nhất có trụ sở chính phủ (phủ tổng thống) ở vào địa thế này; Sự bất lợi về phong thủy đã được nhắc tới khi Hàn Quốc tiến hành kế hoạch lựa chọn thủ đô mới (nguồn: http://www.koreaittimes.com và Korea Now).

Với các lý do dời đô (chính đáng) như vậy; quá trình chuẩn bị rất chu đáo, bài bản (đến nay đã 7 năm), hợp hiến, hợp luật; Hàn Quốc có thực lực kinh tế lớn hơn ta nhiều lần (832,5 so với 92, 4tỷ USD) vậy mà kế hoạch này vẫn thất bại. Cuối cùng, ở đâu cũng vậy, lịch sử và lòng dân vẫn mạnh hơn hết thảy.

Vậy, lý do gì để di chuyển Chính phủ (từ đây sẽ gọi là Trung tâm Chính trị) ra khỏi Hà Nội là gì?

Hà Nội, (chúng tôi nói về vùng đất lịch sử Ba Đình – Hoàn Kiếm – Hồ Tây) – Một “thành phố vì hòa bình” Hà nội của chúng ta  không (tại thời điểm dời chuyển thủ đô) là biểu tượng của thời kỳ chiếm hữu nô lệ như Philadelphia, không có bất ổn như Melbourne, không phải thủ phủ của chế độ độc tài, là một trong những thành phố bạo động nhất thế giới như Rio de Janeiro, cũng không phải thành lũy (cố thủ) của lãnh chúa trung cổ như Seoul, không có ý chí (duy ý chí) của giới quân sự cầm quyền như Myanma.

Hà nội, (hiện trạng) cũng có mật độ dân số (trong đô thị, các quận, thị xã: Hà nội khoảng 9.330/km²; so với Seoul 17.270/ km²; Tokyo 14.250/km²; Paris 20.780 /km²; London 8.980/km²; Bắc Kinh 7.400/km²; Delhi 28.440 / km²; Jakarta 12.740/km² ; Buenos Aires 15.030; Moscow 9.720/ km²) thuộc nhóm trung bình (nguồn: http://en.wikipedia.org).

Đưa trung tâm ra ngoài Hà Nội với lý do đất chật người đông, vì thế,  không thuyết phục; Bởi lẽ, Trung tâm Chính trị không cần đất quá nhiều (chỉ cần >60ha là đủ); Có thể dẫn: London: khoảng 40ha (không bao gồm hoàng cung 80ha); Berlin: khoảng 60ha (không bao gồm công viên); Tokyo: khoảng 85ha (không bao gồm hoàng cung 190ha); Washington, D.C: khoảng 85ha (không bao gồm các không gian công cộng khác). Với bán kính <6km với Ba Đình hoàn toàn có thể lựa chọn các khu vực đắc địa để kết nối mở rộng. Tiếc thay, đồ án đã không nghiên cứu quy hoạch theo hướng này. Khu vực Ba Đình và phụ cận (Tây và Tây Nam Hồ Tây) vẫn còn có quỹ đất có thể mở rộng, hoàn chỉnh (khoảng 150 – 300ha); Trong khi đó, Hà Nội mở rộng đã tạo cơ hội cân bằng quỹ đất để bảo tồn và phát triển Trung tâm Chính trị Ba Đình.

Hà Nội, chưa giầu, càng không phải nguyên nhân làm mất cân đối vùng miền, ngược lại sức hút của “đất thánh Hà thành” là hạt nhân, làm động lực cho phát triển vùng và cả nước.

Hà Nội, cũng không có vấn đề về an ninh quốc phòng như Seoul (vùng chiến sự), Melbourne; Rio de Janeiro (thành phố cảng); Hà Nội luôn là nơi Việt Nam có những chiến thắng quyết định trong các cuộc chiến tranh vệ quốc.

Hà Nội, với Nhà Quốc hội đang được xây dựng mới (để xây dựng được, chúng ta đã phải dỡ bỏ Hội trường Ba Đình – nơi đã ghi nhận rất nhiều sự kiện lịch sử trong thế kỷ 20) là sự khẳng định khu vực Ba Đình là Trung tâm Chính trị, nơi thiêng liêng, biểu tượng cho sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của toàn dân tộc Việt Nam. Đất nước mới thống nhất được 35 năm, vận nước đang lên, không có lý gì chuyển đổi (để từ xấu thành tốt) mà ngược lại, việc chuyển đổi có thể chuyển tốt thành xấu.

Đồ án đã không chứng minh và không thể chứng minh được lý do phải chuyển dời Trung tâm Chính trị ra khỏi Ba Đình (vào năm 2050). Hà Nội không có luận cứ cho việc phân rã, chuyển dời thủ đô (dù chỉ là trong ý nghĩ). Chỉ có thể hoàn thiện và mở rộng.

Đây là sự phi lý  về Lý do dời đi.

Trong số các thành phố thủ đô 1000 năm tuổi của thế giới (khoảng 29) chỉ duy nhất 2 quốc gia (có kế hoạch) từ bỏ vùng đất lịch sử để lập thủ đô mới. Đó là Hàn Quốc (với Seoul và Sejong). Myanma (với Yangon và Naypyidaw). Một (Myanma) chưa rõ có thành công hay không. Một (Hàn Quốc) đã thất bại.

Phi lý Thứ bảy:

Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội với mong muốn có được một Trung tâm Chính trị – Hành chính quốc gia xứng tầm, tương xứng, là nguyện vọng chính đáng không riêng những người có trách nhiệm thực hiện mà là nguyện vọng chung của toàn dân; Tuy nhiên, giải quyết nhiệm vụ này như thế nào là một chuyện khác.

Việc đồ án đề xuất lựa chọn: “Trung tâm Hành chính quốc gia: sẽ dành khu đất dự trữ ở Ba Vì. Tại đây sẽ xây dựng các cơ quan của Chính phủ, các Bộ ngành. Dự kiến sẽ xây dựng sau 2050…”

Xét riêng về địa điểm, đây là lựa chọn sai lầm, vì:

1. Ba Vì cách quá xa trung tâm Chính trị Ba Đình (không thể hợp lý trong việc tổ chức không gian và thời gian với khoảng cách 30 ~ 40 km (50 ~ 60km thực tế) giữa các trung tâm quyền lực nhà nước sẽ không thể tổ chức hợp lý các quan hệ lãnh đạo, điều hành đất nước, đối nội và đối ngoại, thời chiến và thời bình). Lãng phí trên mọi phương diện. Trên thế giới, (ngoại trừ các nước có Thủ đô phân quyền) không quốc gia phát triển nào có cách bố trí này.

2. Vị trí lựa chọn ở khu vực đô thị ngoại biên thành phố (lệch tâm), việc giải quyết mối liên hệ (không truyền thống) sẽ gặp nhiều bất lợi về nhiều phương diện, không chỉ khi kết nối giao thông tối ưu cho các hoạt động cục bộ và toàn thể; (khảo sát 18 quốc gia thuộc nhóm các nền kinh tế lớn G20 cho thấy 17/18 có các trung tâm quyền lực nhà nước bố trí tại một khu vực trung tâm (giữa) thành phố; Riêng Hàn Quốc có phủ Tổng thống bố trí lệch tâm (cũng áp chân núi – xem Sự phi lý Thứ tư và Thứ sáu) – đây là một hạn chế, không phải ưu việt.

3. Về  an ninh quốc phòng: Núi Ba Vì là một khu vực linh thiêng (nhưng đơn độc), tiến thoái lưỡng nan (thế phòng thủ bị động – không phù hợp với chiến tranh hiện đại), dễ bị cô lập, chia cắt, không có khả năng ứng biến (với khoảng cách quá xa Trung tâm Chính trị Ba Đình sẽ rất hạn chế trong phối hợp lãnh đạo đất nước trong tình trạng khẩn cấp), vì vậy, hoàn toàn bất lợi khi đặt Chính phủ ở đây.

4. Sai lầm về địa thế: vùng chân Núi Ba Vì với địa hình bán sơn địa, địa thế “tiền án, hậu trẩm” chỉ có thể phù hợp với việc đặt đền đài, lăng tẩm, nơi thờ cúng (có thể tham khảo các bài viết “Hậu thế hiểu sai Chiếu dời đô nên định đô sai?” và “Đọc lại “Chiếu dời đô” để thấy tầm nhìn quy hoạch của ông cha“); Chọn nơi đặt Chính phủ và các cơ quan trung ương (tức thủ đô – dù chỉ là dự kiến) phải chọn nơi “chính”, “giữa”, “tụ hội quan yếu của bốn phương” (quy tụ với nghĩa đen và nghĩa bóng – về giao thông và lòng người), địa thế rộng lớn, có khả năng phát triển lâu dài. Khu vực đồ án đề xuất thuộc thế “cùng”, đường “cụt”. Vị thế này thường dùng chọn cho các đô thành thời trung cổ của các lãnh chúa phong kiến (ở nước ta có Nhà Hồ, Nhà Mạc cũng ở thời này) – Chúng ta cũng đều biết vì sao thời trung cổ còn được ví như “đêm dài” trong lịch sử loài người.

Đây là sự phi lý về Lý do chuyển đến.

Phi lý Thứ tám:

“Về trung tâm hành chính mới, quy hoạch chỉ đặt vấn đề có quỹ đất dự phòng” Người đại diện cho Bộ Xây dựng phát biểu (nguồn: http://hanoi.org.vn/planning/archives/394 ). Trái ngược với các tuyên bố trước đó của đại diện khác cũng của Bộ Xây dựng: “Trung tâm hành chính quốc gia sẽ về chân núi Ba Vì” (nguồn: http://dantri.com.vn/c20/s20-382199/trung-tam-hanh-chinh-quoc-gia-se-ve-chan-nui-ba-vi.htm). đồng thời trái ngược với nội dung đồ án đã được trưng bày xin ký kiến nhân dân.

Và “Cần có trục Thăng Long trong quy hoạch Hà Nội” (nguồn: http://vnexpress.net/GL/Xa-hoi/2010/04/3BA1B1FE/ – một sự khẳng định của đại diện Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo quy hoạch vùng thủ đô. Và “Chưa quyết địa điểm xây Trung tâm hành chính quốc gia”; “nhưng định hướng là theo vị trí kết thúc của trục Thăng Long, qua hồ Đồng Mô, dưới chân núi Ba Vì” (nguồn: http://vietnamnet.vn/chinhtri/201004/Chua-quyet-dia-diem-xay-Trung-tam-hanh-chinh-quoc-gia-905539/)

Đồ án  đã  gây lãng phí lớn, khi chỉ vì điều này (khu đất dự phòng) đã phải mở một trục “Thăng Long” – hệ quả của ý tưởng Trung tâm Hành chính quốc gia cách xa 30 – 40km với chi phí phải cần tới trên 10.000 tỷ đồng (trong khi phân bổ ngân sách trung ương năm 2010 chi cho Chương trình biển Đông, hải đảo, cảnh sát biển chỉ có 1.708 tỷ đồng – nguồn: Tủi cho kinh tế biển); Nếu việc lựa chọn vị trí này (Chính phủ – Trung tâm Hành chính quốc gia) sai lầm thì toàn bộ cấu trúc đô thị sẽ bị phá vỡ và con đường này sẽ không còn có ý nghĩa; Ai sẽ chịu trách nhiệm về sự lãng phí này?

Và “Nam Phi có Thủ đô Lập pháp, Thủ đô Hành pháp, các cơ quan đầu não ở các đô thị khác nhau”;  Với lời giải thích này khiến chúng ta có thể hiểu đến năm 2050 Việt Nam cũng sẽ có Thủ đô Hành pháp  như họ; nguồn: http://www.vtc.vn/2-247249/xa-hoi/

Tổng hợp lại, thấy các ý tưởng đề xuất rất mơ hồ, thiếu luận cứ, trong khi đây là nội dung quan trọng nhất; Sự không nhất quán trong phương pháp luận thể hiện nội dung đồ án chưa được nghiên cứu đầy đủ và thực chất.

Cần phải thẳng thắn rằng đồ án quy hoạch Thủ đô Hà Nội dường như đã lấy Malaysia và Nam Phi làm hình mẫu; Khi  đưa ra lời giải thích  như trên chắc vị đại diện này quên Nam Phi có  chế độ (phân biệt chủng tộc) Apartheid đã “sáng tạo” nên 1 quốc gia có 3 thủ đô độc nhất vô nhị trên thế giới (Thủ đô Lập pháp: Cape Town; Thủ đô Tư pháp: Bloemfontein; Thủ đô Hành pháp: Pretoria); và Malaysia đã tạo ra một Thủ đô Hành pháp Putrajaya là sản phẩm “với những mưu toan của chính phủ thời thủ tướng Mahathir“; Có gì chung với Việt Nam không?

“Qui hoạch là ý chí của quyền lực” nhưng nên là ý chí của quyền lực trí tuệ, quyền lực cầu thị, của quyền lực quên mình, đưa lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết.

Đây là sự phi lý về Năng lực quyền hạn.

Phi lý Thứ chín:

Sai lầm về khái niệm đã dẫn đến sai lầm về mô hình nhà nước; sai lầm về mô hình nhà nước đã dẫn đến sai lầm về cấu trúc đô thị; sai lầm về cấu trúc đô thị đã dẫn đến sai lầm trong giải pháp lựa chọn địa điểm và tổ chức không gian.

Sai lầm về tư duy (do trình độ) sẽ ảnh hưởng đến phương pháp và thái độ làm việc; Sự ngộ nhận về năng lực, quyền hạn sẽ biến việc lớn thành việc nhỏ, dẫn đến vai trò chính phụ bị đảo lộn.

Việc hệ trọng như kế hoạch dời đô (nếu Quốc hội đồng tình, đồng ý với đồ án Quy hoạch Hà Nội, tức chấp thuận với kế hoạch di chuyển Chính phủ – đồng nghĩa với dời đô vào năm 2050) song cách thức tiến hành rất xem nhẹ (Chưa nghiên cứu thấu đáo đã khẳng định ý đồ; Không qua trưng cầu dân ý; Không thông qua Quốc hội; Không có luận cứ về sự cần thiết phải dịch chuyển Trung tâm Chính trị – Hành chính quốc gia ra ngoài vùng đất lịch sử. Không có luận cứ cho thấy sự đúng dắn của địa điểm được lựa chọn).

“Trung tâm Hành chính quốc gia: sẽ dành khu đất dự trữ ở Ba Vì. Tại đây sẽ xây dựng các cơ quan của Chính phủ, các Bộ ngành. Dự kiến sẽ sây dựng sau 2050…” hay “Đề xuất một quỹ đất dự phòng cho Trung tâm Hành chính quốc gia” đều là những nội dung rất khó hiểu và nửa vời.

Khó hiểu – Vì sự phi lý về Khái niệm thể chế; về Mô hình nhà nước; về Cấu trúc trung tâm; về Ý thức nghiêm cẩn; về Nhận thức giá trị; về Lý do dời đi; về Lý do chuyển đến; về Năng lực quyền hạn. Khó hiểu hơn nữa: với các ý tưởng đề xuất tản mạn, manh mún, mờ nhạt và lửng lơ, không khẳng định được một Trung tâm Chính trị xứng tầm, ổn định và bền vững; Không trả lời được câu hỏi: Chúng ta đang quy hoạch một Đô thị thủ đô (lấy Trung tâm Chính trị – Hành chính quốc gia làm hạt nhân chủ đạo) hay chỉ tổ chức quy hoạch một Hệ thống quần cư đô thị và thêm vào đó các Trung tâm Hành chính (hoặc Chính trị) quốc gia?

Nửa vời – Vì theo nội dung của đồ án, từ 20 – 40 năm tới sẽ không có một khu vực nào được lựa chọn để quy hoạch tập trung, hoàn chỉnh, ổn định; Tất cả đều “ăn nhờ, ở đậu” ngóng về thời điểm (Năm 2050 – năm mà sự “Phi lý thứ hai” và “Phi lý thứ ba” xuất hiện) cùng lúc sẽ có 3 Trung tâm Chính trị – Hành chính quốc gia với “hiện tượng giao thông con lắc của thời đại chúng ta khi giải quyết các thủ tục hành chính”(Quy hoạch đô thị: Những khái niệm bị lật nhào) và đánh giấu một sự kiện còn khó hiểu hơn: chúng ta sẽ có Thủ đô phân quyền với một Chính phủ “ra ở riêng” ở Chân Núi Ba Vì.

Quả thực, đây là những ý tưởng khó hiểu, nửa vời, đồng nghĩa với việc tạo tâm lý bất an, tạm bợ, gây bất ổn về lâu dài (hệ lụy nhãn tiền mà chúng ta có thể thấy ngay được tại khu vực Ba Vì hiện nay). Trước mắt, tạo nguy cơ tước đi (vĩnh viễn) cơ hội mở rộng, hoàn thiện một Trung tâm Chính trị xứng tầm và ổn định ngay tại khu vực Ba Đình và phụ cận.

Trong khi, với điều kiện hiện nay, hoàn toàn có thể quy hoạch một Thủ đô Hà Nội (mới) – “một thủ đô vĩnh viễn” giữa vùng đất lịch sử, thiêng liêng mà không phải là phương án di dời, chắp vá như đề xuất của đồ án. Nếu có khó khăn, có lẽ, do năng lực hạn chế của những người tổ chức, tham gia thực hiện.

Đây là sự phi lý Không thể gọi tên; bởi, Nửa vời, bản thân đã là Phi lý.

“Đây là một ý tưởng nửa vời, đồng nghĩa với việc tạo tâm lý bất an, tạm bợ, gây mất ổn định về lâu dài. Trước mắt, tạo nguy cơ tước đi (vĩnh viễn) cơ hội mở rộng, hoàn thiện một trung tâm chính trị xứng tầm và ổn định ngay tại khu vực Ba Đình và phụ cận”.

Các câu hỏi đặt ra:

1. Chúng ta đã dỡ bỏ đi Hội trường Ba Đình – địa điểm lịch sử của thời đại Hồ Chí Minh để xây dựng Nhà Quốc hội (mới) – Thể hiện ý chí toàn Đảng, toàn dân coi Ba Đình là Trung tâm Chính trị vĩnh viễn; Vậy tại sao không quy hoạch hoàn chỉnh khu vực này và phụ cận trở thành Trung tâm Chính trị – Hành chính quốc gia đàng hoàng, tập trung, tương xứng với tầm vóc của một nước Việt Nam (mới) tại vùng đất lịch sử, ngay trong lòng thủ đô ngàn năm tuổi (thịnh vượng bền vững như Roma, London, Paris, Bắc Kinh và Delhi) “đúng là nơi thượng đô kinh sư mãi muôn đời“?

2. Các mô hình phát triển, cấu trúc đô thị của Thủ đô Hà Nội sẽ như thế nào để có thể phát triển bền vững và có khả năng cạnh tranh (thực sự) trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương? Yếu tố nào là chủ đạo?

3. Còn những tồn tại cốt lõi khác của đồ án Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 là gì? Nguyên nhân?

4. Quy hoạch tác động sâu rộng đến mọi mặt đời sống chính trị, kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng; Những đồ án quan trọng như Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, trong đó, với nội dung lựa chọn địa điểm cho Trung tâm Chính trị, có ảnh hưởng đến vận mệnh đất nước; Diện tích đất phải chuyển đổi mục đích sử dụng hàng trăm, hàng chục ngàn ha; gây xáo trộn, tác động đời sống hàng triệu người; số tiền phải chi phí rất lớn (từ 1 ~ 3 lần GDP của quốc gia); Tại sao Quốc hội  (đại diện cho quyền làm chủ của nhân dân) lại có vai trò cho ý kiến “chỉ để tham khảo“?

5. Có thể có một Nghị quyết của Quốc hội về các đồ án quy hoạch quan trọng quốc gia (dành cho quy hoạch vùng, quy hoạch thủ đô, quy hoạch sử dụng đất quốc gia v.v – tương tự như Nghị quyết 66/2006/QH11 Về dự án, công trình quan trọng quốc gia trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư) được không? Bởi vì, khi các đồ án quy hoạch đã được phê duyệt, các dự án thành phần (dù lớn đến mấy, đương nhiên là hệ quả của quy hoạch) nếu có trình (việc đã rồi), thì Quốc hội có lẽ chỉ còn có quyền góp ý, và đồng ý – không lẽ còn cách khác?

Bên trong căn hộ siêu nhỏ của Công ty Đất Lành.

Bộ Xây dựng vừa có công văn số 942/BXD-QLN trả lời về việc xây dựng căn hộ siêu nhỏ trong nhà ở chung cư thương mại.

…

Một lần, lãnh đạo một nhà phân phối xe hơi nhập khẩu lớn tại Việt Nam nửa đùa nửa thật với tác giả rằng, xét trên góc độ nào đó, các nhà phân phối ôtô qua kênh chính thức cần phải cảm ơn cuộc khủng hoảng thu hồi xe của Toyota. Vì sao vậy?

Bài viết “Phía sau khủng hoảng thu hồi xe của Toyota” đăng ngày 8/3/2010 trên VnEconomy, đã đề cập đến một bài học được rút ra từ khủng hoảng thu hồi xe Toyota là “làm phẳng tiêu dùng”. Thực tế cho thấy, lâu nay đa số khách hàng người Việt khi mua xe hơi thường chú ý nhiều hơn đến câu chuyện giá, trong khi có xu hướng coi nhẹ dịch vụ hậu mãi. Ngược lại, ở các thị trường ôtô lớn trên thế giới, đa số người tiêu dùng lại đặt dịch vụ hậu mãi lên hàng đầu.

Lấy ví dụ với các loại xe được phân phối qua kênh chính thức hoặc không chính thức. Do không phải đáp ứng các yêu cầu khắt khe về kỹ thuật, cơ sở hạ tầng hay dịch vụ hậu mãi từ nhà sản xuất nên các loại xe được phân phối qua kênh không chính thức thường có mức giá bán thấp hơn khá nhiều so với xe phân phối chính thức.

Đổi lại, những xe này hầu hết đều không được hưởng chế độ bảo hành toàn cầu của nhà sản xuất, thậm chí không ít salon cung cấp xe theo dạng mua đứt bán đoạn. Và khi các nhà sản xuất thu hồi xe do phát hiện lỗi kỹ thuật, những chiếc xe này đã không được hưởng quyền lợi vốn dĩ là “đương nhiên” đó.

Vậy là, khi cuộc khủng hoảng thu hồi xe lan rộng sang rất nhiều hãng xe sau Toyota, khách hàng Việt bắt đầu nhận thấy vai trò quan trọng của dịch vụ hậu mãi. Khi đa số các doanh nghiệp nhập khẩu nhỏ lẻ không đáp ứng được chế độ bảo hành toàn cầu, người ta bắt đầu e ngại và chuyển dần sang mua xe từ nhà phân phối chính thức.

Đây cũng là một lý giải cho hiện tượng tại sao khi đa số các salon xe hơi nhập khẩu nhỏ lẻ ế ẩm thì nhiều nhà phân phối chính thức thậm chí còn không có đủ xe để bán.

Cũng xuất phát từ mối lo ngại thu hồi xe vẫn còn tiếp diễn, thị trường xe hơi nhập khẩu mất dần thị phần còn do nhiều khách hàng chuyển sang mua xe lắp ráp trong nước nhằm tìm kiếm sự “an toàn” trong công tác hậu mãi.

Dưới góc nhìn chuyên môn của người từng giữ chức Phó chủ tịch điều hành Alstom Transports (1992-1997) thuộc tập đoàn Alstom – một trong những công ty sở hữu công nghệ tàu hỏa cao tốc hàng đầu thế giới – ông Phan Văn Trường đã trả lời về câu hỏi này…

Thực tế, máy bay từ Hà Nội đến Tp.HCM mất một tiếng bốn mươi phút; trong khi tàu hỏa cao tốc cách mấy cũng phải mất ít nhất 5-7 tiếng, chưa kể thời gian phải dừng lại tại một số trung tâm đô thị trên tuyến đường. Cho nên, theo tôi, tính cạnh tranh của tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam rất thấp.Những nhận định về lượng người đi lại trong tương lai như thế cần phải có nghiên cứu kỹ lưỡng và khoa học. Với kinh nghiệm của mình, tôi e rằng không có đủ hành khách cho tuyến đường sắt cao tốc này… Vì giá vé của tàu hỏa cao tốc quá cao, gần bằng giá vé máy bay, cho nên phải tự hỏi có bao nhiêu người hôm nay có khả năng mua vé; trong khi tàu hỏa cao tốc có thể chuyên chở số lượng rất lớn, hàng ngàn người.

Về mặt địa hình, chúng ta không nên quên hướng Đông-Tây. Đây là hướng có khả năng phát triển những mối liên hệ thương mại, kinh tế và du lịch với Thái Lan, Malaysia, Campuchia, Lào, Singapore… Đó là hướng phát triển trong khung ASEAN.

Về lựa chọn công nghệ, theo tôi, thay vì nghĩ tới đường sắt cao tốc, nước ta nên nghĩ về một mạng lưới đường sắt (có hệ thống) với tốc độ trung bình, 60-120 km/giờ, để nối các đô thị nhỏ và trung bình, các vùng nông thôn sản xuất với hải cảng. Hệ thống đường sắt này mới là sườn kinh tế cho một đất nước như Việt Nam trong thời điểm này – giúp cho hàng hóa lưu thông thuận tiện; cũng như cho phép dân nghèo và thành phần trung lưu có cơ hội di chuyển với giá vé rẻ hoặc phải chăng.

Đầu tư cho mạng lưới đường sắt tốc độ trung bình còn giúp chúng ta có cơ hội tiếp thu công nghệ tàu hỏa không quá tầm với chúng ta. Theo tôi, Việt Nam ngày nay có, hoặc phải có cho bằng được, khả năng sản xuất đường ray, tàu hỏa với công nghệ bình thường… Tôi biết có ít nhất 30 quốc gia trên thế giới có khả năng giúp chúng ta, đôi khi họ muốn giúp miễn phí, vì công nghệ này đã trở nên bình thường trên thế giới.

Nhưng những người ủng hộ dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam cho rằng Việt Nam phải nhanh chóng tiếp cận với công nghệ tàu hỏa hiện đại để không phải chịu cảnh tụt hậu trong tương lai?

Nói như trên không phải tôi không nghĩ đến công nghệ cao trong lĩnh vực đường sắt cho Việt Nam. Nhưng về mặt xã hội chúng ta phải biết đặt ưu tiên vào những vùng kém mở mang, cần sự hỗ trợ của hạ tầng cơ bản. Sau đó chúng ta có thể nghĩ tới công nghệ tàu hỏa 160 km/giờ, 220 km/giờ… đủ để bảo đảm cho chúng ta phát triển bền vững.

Công nghệ cao như tàu hỏa cao tốc 350 km/giờ không chỉ tốn kém khi đầu tư (công nghệ cao, ít công ty làm được nên giá mắc) mà còn tốn chi phí vận hành rất lớn; cũng như thiếu tính cạnh tranh khi tuyến đường quá dài và kết nối những đô thị nhỏ. Để giải quyết vận chuyển hành khách được nhanh, rẻ, tiện lợi… nhiều quốc gia như Anh, Ý, Canada, Thụy Điển… và ngay cả Pháp, Đức, Nhật (những nước sở hữu công nghệ tàu hỏa cao tốc) họ đã đầu tư các tuyến đường Tilting Train – tàu hỏa lúc lắc – có thể chạy trên 220 km/giờ thay cho tàu hỏa cao tốc.

Trong tương lai xa hơn, theo tôi, Việt Nam nên đầu tư cho các tuyến tàu hỏa lúc lắc thay vì đường sắt cao tốc. Công nghệ tàu hỏa lúc lắc – vẫn giữ được vận tốc cao khi ôm cua (nhờ hệ thống lúc lắc) – có giá đầu tư chỉ bằng một nửa công nghệ tàu hỏa cao tốc. Được biết, sau khi ra những chính sách hạn chế ôtô, nước Mỹ đang hướng về giải pháp đầu tư Tilting Train trên cả nước.

Từ ngày 1/6 tới các quy định về hàng hóa, đối tượng được hưởng cơ chế ưu đãi càng cụ thể bao nhiêu, các lực lượng chức năng càng dễ tổ chức thực hiện, quản lý hiệu quả hơn.

Lực lượng quản lý hoạt động xuất nhập khẩu tỉnh Lạng Sơn đã chuẩn bị đủ điều kiện để triển khai thực hiện Quyết định 139/2009/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về sửa đổi bổ sung một số điều của Quyết định số 254/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc quản lý hoạt động thương mại biên giới với các nước có chung biên giới.

Đồng thời, việc chuẩn bị này còn để triển khai thực hiện Thông tư quy định hàng hóa được sản xuất từ nước có chung biên giới nhập khẩu vào Việt Nam dưới hình thức mua, bán, trao đổi hàng hóa cư dân biên giới thời kỳ 2010-2012 có hiệu lực từ ngày 1/6, nhằm ngăn chặn tình trạng chủ đầu nậu lợi dụng chính sách ưu đãi để thuê cư dân biên giới vận chuyển hàng lậu, tiếp tay cho gian thương, gây khó khăn cho công tác chống buôn lậu.

Đối tượng được hưởng cơ chế

Đối tượng được hưởng cơ chế mua, bán, trao đổi hàng hóa không phải nộp thuế nhập khẩu được quy định rõ hơn, trước hết là khái niệm về cư dân biên giới là công dân có hộ khẩu thường trú tại các khu vực biên giới Việt Nam và các nước có chung biên giới được mua, bán, trao đổi hàng hóa theo quy định.

Cửa khẩu phụ được mở cho người, phương tiện, hàng hóa, chợ được lập ra trong Khu kinh tế cửa khẩu, Ban chỉ đạo thương mại biên giới; Chợ khu kinh tế cửa khẩu là chợ được lập ra trong các khu kinh tế cửa khẩu.

Ông Nguyễn Hữu Trí, Chi Cục trưởng Chi cục Hải quan cửa khẩu Cốc Nam, huyện Văn Lãng cho rằng có những thời điểm cửa khẩu Cốc Nam có hàng nghìn lượt cư dân mỗi ngày đăng ký thủ tục sang biên giới mua, bán, trao đổi với giá trị hàng hóa hàng tỷ đồng không phải chịu thuế nhập khẩu.

Không chỉ loại hàng hóa này mà cả hàng lậu đi qua đường mòn cũng lợi dụng quy chế này để trà trộn, hợp thức hóa bằng chứng từ hóa đơn trên khâu lưu thông để vận chuyển sâu vào thị trường nội địa.

Từ ngày 1/6 tới các quy định về hàng hóa, đối tượng được hưởng cơ chế ưu đãi càng cụ thể bao nhiêu, các lực lượng chức năng càng dễ tổ chức thực hiện, quản lý hiệu quả hơn.

Hàng hóa mua, bán, trao đổi

Hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam dưới hình thức mua, bán, trao đổi hàng hóa cư dân biên giới được sản xuất từ nước có chung biên giới phù hợp với danh mục hàng hóa do Bộ trưởng Bộ Công thương công bố (sau khi đã thống nhất với các bộ, ngành, cơ quan liên quan) được miễn thuế nhập khẩu và các loại thuế khác với giá trị không quá hai triệu đồng/người/ngày/lượt.

Để hàng hóa mua, bán, trao đổi phù hợp với nhu cầu phục vụ đời sống của cư dân biên giới, không bị chủ hàng lợi dụng cư dân vận chuyển hàng trốn thuế, Bộ Công thương có Thông tư quy định 35 nhóm mặt hàng.

So với quy định tại Quyết định 254 trước đây, các mặt hàng được quy định mới cho phù hợp và cụ thể hơn như sản phẩm nông nghiệp, giống cây, vật liệu xây dựng nhằm tạo cơ hội cho cư dân biện giới trao đổi hàng hóa thiết yếu, cải thiện nâng cao đời sống.

Đặc biệt là nhóm mặt hàng linh kiện điện tử, vải các loại, hàng sành sứ đã không nằm trong danh mục trao đổi hàng hóa của cư dân biên giới nhằm ngăn chặn tình trạng bị lợi dụng.

Ông Vũ Thanh Minh, Phó Trạm trưởng Trạm kiểm soát liên ngành Dốc Quýt, tỉnh Lạng Sơn cho biết lực lượng của Trạm đã học tập và chuẩn bị kỹ việc triển khai Quyết định và Thông tư quy định về hàng hóa mua, bán, trao đổi của cư dân biên giới, tạo điều kiện cho cư dân biên giới được hưởng cơ chế ưu đãi; đồng thời ngăn chặn kẻ lợi dụng quy chế này để thuê mướn, buôn bán hàng nhập khẩu trốn thuế đã kéo dài trong nhiều năm qua.

Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã quyết định tạm ứng 500 tỷ đồng; trong đó 400 tỷ đồng tạm ứng cho một số doanh nghiệp, với lãi suất 0% để dự trữ chín mặt hàng thiết yếu.

Giai đoạn 1998-2010 tại thành phố có hơn 1.090 dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật, với tổng chi phí bồi thường hơn 82.000 tỷ đồng.

Nhằm giải quyết nhanh nhu cầu tái định cư của người bị thu hồi đất, thúc đẩy tiến độ các dự án xây dựng hạ tầng đô thị, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành quy định mới về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

Theo đó, kể từ ngày 7/6 tới, khi quy định có hiệu lực, người bị thu hồi đất sẽ được chọn ba hình thức tái định cư gồm chọn căn hộ chung cư; giao nền đất ở mới và nhận tiền mặt để tự lo chỗ ở mới.

Tuy vậy, quy định mới này không áp dụng đối với những dự án, hạng mục đã hoàn thành việc chi trả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trước ngày 1/10/2009; cũng như các dự án, hạng mục đã và đang thực hiện đền bù, tái định cư theo phương án đã được Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phê duyệt trước ngày 1/10/2009.

Riêng đối với các dự án ODA đang thực hiện trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh vẫn tiếp tục thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ra ngày 3/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.

Theo đánh giá của Thường trực Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, giai đoạn 1998-2010 tại thành phố có hơn 1.090 dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật, với tổng chi phí bồi thường hơn 82.000 tỷ đồng.

Đi kèm với số dự án này có gần 165.180 hộ dân bị thu hồi đất, trong đó số hộ có nhu cầu tái định cư gần 61.780 hộ. Tuy nhiên đến thời điểm này, chỉ có hơn 23.000 hộ dân bị thu hồi đất được giải quyết tái định cư.

Cũng nằm trong các vấn đề kiến nghị của BWG, là điều 128 của dự thảo, quy định tổng mức tín dụng cấp cho một khách hàng không vượt quá 15% tổng vốn chủ sở hữu của một ngân hàng được thành lập tại Việt Nam, hoặc một chi nhánh ngân hàng nước ngoài khi cho vay.

Theo ông Tobin, tất cả các chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam hiện nay đều duy trì mức hạn mức cho vay đối với một khách hàng là 15% vốn chủ sở hữu của ngân hàng mẹ. Và vì thế, nếu điều 128 được áp dụng, các chi nhánh ngân hàng này sẽ phải tìm nguồn tài trợ từ ngân hàng mẹ cho các khoản vay vượt quá hạn mức 15%.

“Điều này sẽ ảnh hưởng đến tổng vay nợ nước ngoài của Việt Nam, cản trở chi nhánh nước ngoài của các ngân hàng nhỏ trong việc kinh doanh tại Việt Nam, và sẽ là trở ngại lớn đối với các thành viên mới gia nhập thị trường hoặc các hoạt động tiếp tục đầu tư”, Tổng giám đốc HSBC Việt Nam phân tích.

Ông Tobin cũng lưu ý thêm, nếu theo Nghị định 22, các khoản vay của chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải dựa trên vốn chủ sở hữu của ngân hàng mẹ. “Chúng tôi đề xuất sửa đổi điều 128 phù hợp với các quy định hiện hành”, ông nói.

Phản hồi ý kiến trên, Phó thống đốc Nguyễn Đồng Tiến khẳng định: “Quy định này không có hồi tố, không bắt buộc ngân hàng mẹ phải xuất đủ vốn cho các chi nhánh theo những lo ngại của BWG. Điều này cũng phù hợp với những tư vấn của tổ chức quốc tế, cũng như thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, chúng tôi cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu kỹ hơn”.

Đồng tình đây là một điểm mới, nhưng ông Tiến cho rằng quy định này là cần thiết, vì phù hợp với chính sách đối xử với chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong hội nhập WTO của Việt Nam, đồng thời đảm bảo sự công bằng với các ngân hàng trong nước.

Nhưng đây chỉ là một phần trong bức tranh người Việt Nam giữ tài sản bằng USD, thay vì tiền đồng. Người ta mua USD để cho con đi học nước ngoài, thanh toán ôtô nhập khẩu, trả tiền cho chiếc iPod, hay đơn thuần là cất trong tủ… Những hoạt động này làm nền kinh tế Việt Nam bị đôla hoá rất cao, ít nhất so với các quốc gia khác trong khu vực. Kinh tế gia trưởng của ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, Martin Rama giải thích về hiện tượng này: “Người dân và doanh nghiệp không yên tâm về tỷ giá giữa đồng Việt Nam và USD. Có rất nhiều người đang găm giữ USD vì họ cho rằng găm giữ USD là biện pháp bảo vệ tài sản cho họ”.

Người Việt thực sự đang giữ bao nhiêu USD? Câu hỏi này gây tò mò cho chuyên gia kinh tế cao cấp Lê Đăng Doanh. Ông Doanh kể lại, ông đã cùng ngồi phỏng đoán với phó chủ tịch uỷ ban Giám sát tài chính quốc gia Lê Xuân Nghĩa về con số này dựa trên nhiều yếu tố như dự trữ ngoại hối, vay nợ của Chính phủ, kiều hối, FDI, xuất khẩu, lượng ngoại tệ trong hệ thống ngân hàng… đã công bố cuối năm ngoái. “Chúng tôi giật mình khi thấy sai số là 9,7 tỉ USD. Con số này không thấy xuất hiện trong tài khoản ngân hàng. Tức là nó nằm trong túi người dân (=>chắc túi người dân không, hay … túi ai khác!!!) . Điều này cho thấy chúng ta không thiếu ngoại tệ, nếu huy động được số tiền này”, ông Doanh nói (nếu, …).

Đánh giá của ông Doanh gần giống với một báo cáo mới công bố của ngân hàng Thế giới. Báo cáo này lưu ý rằng, có nhiều hạng mục bị sai số một cách không bình thường trong cán cân thanh toán (lên tới 10% GDP). “Người dân Việt Nam đang nắm giữ hàng tỉ USD”, ông Rama giải thích cho hiện tượng này.

Chuyên gia kinh tế trưởng của ngân hàng Thế giới tại khu vực Đông Á – Thái Bình Dương Vikram Nehru: “Thâm hụt tài khoản đối ngoại là đáng quan ngại đối với Việt Nam. Theo tôi, một cách giải quyết vấn đề này là tăng lãi suất. Nó sẽ mang lại hai kết quả. Thứ nhất là làm nguội bớt sức ép lạm phát; thứ hai là có hiệu ứng làm dòng vốn tài chính tạo ra thâm hụt quay trở lại, người dân rời bỏ USD để quay sang tiền đồng, qua đó dự trữ ngoại hối sẽ được bắt đầu tích luỹ lại”.

Cả năm 2009, PNJ chỉ xuất khẩu được 16 triệu USD trang sức. Ảnh: Lê Quang Nhật

Số liệu do tổng cục Thống kê công bố, xuất khẩu trong tháng 5 của nhóm đá quý, và kim loại quý lên đến 800 triệu USD, chiếm 90% tổng kim ngạch xuất khẩu từ đầu năm đến nay. Trong đó, theo số liệu của tổng cục Hải quan, chỉ 15 ngày đầu tháng 5 kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng đá quý, kim loại quý đã đạt hơn 517 triệu USD, luỹ kế từ đầu năm là 623,7 triệu USD.

Kim ngạch xuất khẩu bốn tháng nhóm đá quý và kim loại quý là 77 triệu USD. Đột biến trong xuất khẩu nhóm này diễn ra sau khi giá vàng tăng đột biến.

Giới kinh doanh ước tính có khoảng 20 tấn vàng được xuất khẩu trong tháng qua.

Thu lãi nhanh

Theo nguồn tin từ giới kinh doanh vàng, các đơn vị tham gia xuất khẩu nhiều nhất trong tháng 5 thuộc về tám doanh nghiệp bao gồm các công ty chuyên kinh doanh vàng bạc đá quý trang sức và các công ty kinh doanh nữ trang thuộc ngân hàng.

Hiện nay trong giấy phép đăng ký kinh doanh của tất cả các ngân hàng không có hoạt động xuất vàng. Nhưng các công ty kim hoàn trực thuộc hoặc liên doanh của các ngân hàng có chức năng xuất khẩu vàng nữ trang như ngân hàng ACB có công ty cổ phần Sài Gòn kim hoàn ACB – SJC, Sacombank có công ty vàng bạc đá quý Sacombank, Agribank có công ty vàng bạc đá quý Agribank…

Phụ trợ cho các doanh nghiệp xuất khẩu, có hơn 20 đơn vị có đội ngũ thợ sản xuất và chế tác nữ trang cùng các đầu mối buôn bán sỉ vàng và bộ phận mua bán kinh doanh vàng của các ngân hàng.

Từ ngày 1 – 25.5, giá vàng trong nước thường thấp hơn thế giới trong khoảng 350.000 – 450.000 đồng/lượng. Với tỷ giá 19.000 đồng/USD, mỗi tấn vàng xuất khẩu sau khi trừ chi phí các loại doanh nghiệp còn lãi khoảng 130.000 – 150.000 USD.

Một giám đốc phụ trách kinh doanh vàng của một ngân hàng tại TP.HCM nhìn nhận: “Đây là khoản lợi nhuận lý tưởng trong thời gian ngắn, nên các đơn vị nào thấy có thể tham gia vào đều không đứng ngoài cuộc”.

Nữ trang gì?

Theo quy định, các doanh nghiệp chỉ được phép xuất khẩu vàng dưới dạng trang sức hoặc hàng thủ công mỹ nghệ. Các đơn vị từng được cấp phép xuất khẩu vàng tự động cho hay, từ cuối năm 2009 đến nay, ngân hàng Nhà nước, cơ quan quản lý xuất khẩu vàng, đã bỏ chế độ cấp phép tự động. Ông Trương Công Nhơn, phó tổng giám đốc SJC cho biết: “Cho đến thời điểm này, ngân hàng Nhà nước chưa cho phép các doanh nghiệp hay ngân hàng được tự động xuất khẩu vàng nguyên liệu. Theo quy định, doanh nghiệp chỉ được xuất khẩu vàng trang sức”.

Trong vòng chưa đầy một tháng, trên 500 triệu USD vàng xuất khẩu, có thể chủ yếu dưới dạng nữ trang hoặc thủ công mỹ nghệ. Hiện nay số công ty sản xuất và chế tác trang sức có đội ngũ nhân công và máy móc công nghệ hiện đại để sản xuất trang sức cho các hãng nước ngoài chỉ đếm trên đầu ngón tay như PNJ, SJC, Prima Gold… Đơn vị có xưởng sản xuất lớn nhất Việt Nam hiện nay là PNJ thì năng lực xuất khẩu trang sức cả năm 2009 đạt 16 triệu USD. Đại diện SJC xác nhận từ đầu năm đến nay mới sản xuất hơn 100kg trang sức vàng để xuất khẩu.

Theo một lãnh đạo phụ trách lĩnh vực vàng của một ngân hàng, nữ trang thì không ai quy định hình dáng như thế nào, nên những công ty này có thể tự gia công vàng nữ trang dưới một hình dạng nhất định nào đó, đăng ký đúng chất lượng thì được hải quan chấp nhận.

Một trưởng phòng kinh doanh vàng của một doanh nghiệp tại TP.HCM tiết lộ: “Gọi là trang sức, hầu hết các sản phẩm đều là dạng vòng tròn rất đơn giản. Có nơi đổ những khối vàng 1kg, khoét trũng ở giữa trông giống gạt tàn thuốc lá. Có nơi dùng luôn miếng vàng đục một lỗ ở giữa gọi là mề đay…” Vị này nhìn nhận, số hàng này khi xuất ra nước ngoài sẽ được đúc lại thành vàng thỏi. Nhà nhập khẩu chỉ quan trọng tuổi vàng, thì hầu hết các doanh nghiệp đều mua vàng chuẩn của SJC, AAA hoặc PNJ, nên khi đưa vào kiểm nghiệm không có lô hàng nào bị chê cả.

Lượng vàng xuất khẩu trong tháng 5 làm thay đổi cán cân thương mại, giúp nhập siêu trong tháng 5 giảm. Nếu loại trừ kim ngạch xuất khẩu vàng, nhập siêu tháng 5 ước 1,5 tỉ USD, cao nhất kể từ đầu năm tới nay.

Chừng ấy năm cắm rễ tại làng Vân cũng là chừng ấy thời gian làm trưởng thôn, sát cánh cùng bà con. Nhưng bây giờ không biết động viên họ như thế nào. Những ngày sống yên bình đã không còn kể từ ngày dấy lên tin đồn giải toả, rồi chủ trương thật về xây dựng làng Vân thành quần thể đô thị du lịch.

Nhiều tổ chức từ thiện đã sẵn lòng ủng hộ xây dựng nhà tránh bão cho dân làng, nhưng cũng vướng cái quy hoạch treo nên bà con vẫn phiêu phỏng mỗi mùa bão lũ trong những căn nhà ọp ẹp. Nhiều nhà dựng vợ gả chồng cho con không được tách hộ, xây nhà. Nhiều người muốn mở mang kinh doanh, làm dịch vụ du lịch không được phép đầu tư, xây dựng hạ tầng”.

Chủ tịch Hội Nông dân của làng Vân – ông Đỗ Ngọc Ái nói: “Ngay chương trình hỗ trợ giống măng của quận hội cũng tạm dừng cấp cho bà con. Các hỗ trợ về giống nuôi như bò, heo cũng không đến được làng Vân kể từ ngày được loan tin di dời, giải toả. Trong 6ha ruộng lúa nước, chỉ cấy cày được 3ha, nhưng dự án xây dựng hồ chứa nước cũng vì bị quy hoạch treo làm gián đoạn”.

Ông Ái còn chua chát: “Làng Vân chừ đang sống mòn như bệnh nhân phong ngày xưa chú ơi. Luẩn quẩn trong cái bản đồ “treo” quy hoạch, đụng đâu cũng vướng”. Quy hoạch “treo” vốn làm khổ nhiều cư dân ở các đô thị, nhưng với làng Vân vốn cách trở này lại càng thêm hẩm hiu hơn. Những người dân, bệnh nhân tàn phế vốn đã quá nhiều thiệt thòi khi phải sống “cách ly” ngoài hoang đảo, cần phải được nhiều ưu ái. Nhưng có lẽ những đòi hỏi chính đáng này của họ còn phải chờ dài lâu…

Một tháng sau khi cầu Hàm Luông thông xe, người dân sinh sống hai bên đoạn quốc lộ 60 mới qua các xã Bình Phú (thành phố Bến Tre), Thanh Tân, Tân Thành Bình, Hòa Lộc (huyện Mỏ Cày Bắc) thi nhau phá vườn cây, san lấp mặt bằng, mua bán đất ì xèo.

Người dân Mỏ Cày Bắc đua nhau đắp bờ bao, bơm cát san nền dọc quốc lộ 60 để bán, bất chấp quy định của Nhà nước. Ảnh: Hùng Anh

Giữa trưa nắng nóng nhưng anh Nguyễn Hữu Phước, chủ lô đất rộng gần 1.000m² sát quốc lộ 60 thuộc ấp Tân Long 2, xã Tân Thành Bình (huyện Mỏ Cày Bắc, Bến Tre) vẫn dầm mình trong đống cát sông đang bơm từ dưới ghe lên san lấp mặt bằng. Anh Phước cho biết mình vừa phá vườn dừa, thuê người đắp bờ bao, bơm cát sông làm mặt bằng ngang với mặt đường quốc lộ 60 để… bán đất.

Hiện nay ở khu vực này đất san lấp mặt bằng xong bán với giá 3 triệu đồng/m², chưa san lấp giá 2 triệu đồng/m².

Tấc đất tấc vàng

Hơn một tháng qua, hai bên tuyến quốc lộ 60 mới từ xã Bình Phú (thành phố Bến Tre) qua cầu Hàm Luông đến các xã Thanh Tân, Tân Thành Bình, Hòa Lộc của huyện Mỏ Cày Bắc, không khí xây dựng nhộn nhịp như một đại công trường. Chỗ nào cũng thấy người dân thi nhau phá vườn cây, thuê nhân công đắp bờ bao ngăn con mương do ngành giao thông đào lấy đất đắp nền quốc lộ, bơm cát sông vào san lấp mặt bằng.

Suốt dọc tuyến đường, hai bên lề ống nhựa loại lớn dùng để bơm cát chạy dài ngút mắt, mặt bằng vừa làm xong nhà cửa, hàng quán thi nhau mọc lên. Anh Phước nói: “Trước khi có cầu Hàm Luông và đoạn quốc lộ 60 mới, đất vườn khu vực này kêu bán 50 triệu đồng/công (1 công bằng 1.000m²) là hết mức. Nhưng sau khi cầu, đường thông xe (24.4.2010), nhiều người từ thành phố Bến Tre, Tiền Giang, TP.HCM… tìm đến hỏi mua đất khiến cả vùng này lên cơn sốt phá vườn, san lấp mặt bằng bởi giá đất đang đội lên từng ngày”.

Ông Nguyễn Văn Nam, chủ một ghe bơm cát kiêm nghề “cò đất”, cho biết nếu đi từ cầu Hàm Luông vào thành phố Bến Tre, phía bên phải quốc lộ 60 thuộc hai ấp Phú Lợi, Bình Thành của xã Bình Phú giá đất 500.000 đồng/m² không ai mua vì toàn bộ đã được quy hoạch xây dựng các công trình phúc lợi, trung tâm thương mại. Nhưng phía bên trái, dù là đất vườn dừa nhưng nhiều người hỏi mua với giá 5 triệu đồng/m² cũng không ai bán. “Hiện nay đất phía bên Mỏ Cày Bắc còn rẻ nên nhiều người tìm mua để san lấp mặt bằng, mở hàng quán, dịch vụ kinh doanh mua bán. Tui đang có trong tay nhiều mối kêu bán đất, giá cả tùy theo vị trí và hiện trạng, muốn mua bao nhiêu mét vuông cũng có, nhưng giá chót không dưới 2 triệu đồng/m²”, ông Nam nói.

Theo ông Võ Tòng Chinh, cán bộ văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất, thuộc phòng Tài nguyên và môi trường huyện Mỏ Cày Bắc, từ sau khi thông cầu Hàm Luông, đất đai hai bên quốc lộ 60 tăng chóng mặt, người dân mua bán sang nhượng với giá 2 – 3 triệu đồng/m² là rất bất thường. “Cho đến nay khu vực này vẫn là đất nông nghiệp, chưa có quy hoạch khu dân cư hay đô thị, thương mại dịch vụ. Do vậy giá đất thổ cư theo quy định của Nhà nước tối đa là một triệu đồng/m² tùy vị trí, đất trồng cây lâu năm chỉ có 100.000 đồng/m²”, ông Chinh nói.

Nhiều bất trắc

Tuy giá đất trên trời nhưng hiện nay thị trường bất động sản ở khu vực này tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ông Bùi Hữu Hiền, cán bộ địa chính xã Tân Thành Bình cho biết hơn một tháng qua, người dân mua bán đất ì xèo nhưng hồ sơ đăng ký chuyển nhượng, sang tên chủ quyền đất chỉ đếm trên đầu ngón tay. Ông Hiền nói: “Do giá đất quá cao nên đa số chỉ mua 100 – 200m² đủ để mở hàng quán. Trong khi đó, theo quy định của Nhà nước, muốn tách thửa, sang tên, chuyển quyền sử dụng đất phải có diện tích tối thiểu là 300m², vì vậy hầu hết các vụ mua bán đất ở khu vực này chỉ làm giấy tay”.

Theo ông Hiền, việc mua bán, chuyển nhượng đất bằng giấy tay có nhiều bất trắc, bởi khi xảy ra tranh chấp thì người mua đất sẽ chịu thiệt thòi vì giấy tay chẳng có giá trị pháp lý khi kiện tụng ra tòa. “Hiện nay nhiều người sau khi mua đất bằng giấy tay đã thấy được rủi ro nên làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng từ đất vườn sang đất thổ cư, nhưng sau đó họ bỏ luôn hồ sơ vì số tiền phải nộp là một triệu đồng/m², gần bằng tiền mua đất”, ông Hiền cho biết.

Ông Võ Tòng Chinh cho rằng, hiện nay tình trạng tự phát phá vườn, san lấp mặt bằng để bán đất làm dịch vụ của người dân là sai mục đích sử dụng đất. Tuy nhiên, UBND huyện chưa có ý kiến xử lý những trường hợp này. Trước mắt, UBND huyện Mỏ Cày Bắc chỉ đạo không cho chuyển mục đích sử dụng đất và sang tên, chuyển quyền những diện tích đất người dân lấn chiếm hành lang bảo vệ đường bộ (mỗi bên 22,5m), những công trình xây dựng nào vi phạm hành lang này sẽ buộc phải tháo dỡ, đồng thời yêu cầu người dân không được san lấp mặt bằng cao hơn mặt đường quốc lộ, vì theo quy định mặt bằng của dân phải thấp hơn mặt quốc lộ 25 cm.

“Việc mở hàng quán, dịch vụ, nhà phố sau khi cầu Hàm Luông và quốc lộ 60 thông xe là xu hướng tất yếu, khó ngăn được người dân. Nhưng những người mua đất nên xem xét kỹ vị trí đất chọn mua để tránh tình trạng mua nhầm đất vi phạm lộ giới và hành lang bảo vệ an toàn đường bộ, dẫn đến nhiều rắc rối, mất tiền oan”, ông Chinh nói.

Hùng Anh

Bài sẽ được đăng trên báo Sài Gòn Tiếp Thị số ra ngày 28.5 cùng nhiều tin bài hấp dẫn khác. Mời quý vị đón đọc!

Ảnh minh họa.

(eFinance) –  (Tạp chí Tài chính Điện tử số 82 ngày 15/4/2010) – Năm 2009 vừa qua được ghi nhận với những nỗ lực của ngành thống kê trong việc hoàn thành nhiệm vụ công tác đảm bảo thông tin thống kê phục vụ sự chỉ đạo, điều hành của cơ quan Đảng và Nhà nước như: Tổ chức thành công cuộc điều tra dân số và nhà ở năm 2009, thực hiện tốt chế độ báo cáo thống kê, biên soạn và phổ biến thông tin thống kê cung cấp cho xã hội và người sử dụng thông tin qua các ấn phẩm thống kê, các phương tiện thông tin đại chúng, qua webstie…

Bên cạnh đó, công tác phân tích dự báo thống kê của ngành đã có nhiều bước chuyển biến tích cực, các dự báo thống kê đã được Đảng và Chính phủ tham khảo sử dụng để chỉ đạo, điều hành nền kinh tế, được các cấp, các ngành coi như một kênh thông tin quan trọng để tham khảo và nghiên cứu.

Tuy nhiên, với những yêu cầu từ thực tế phát triển của nền kinh tế đất nước trong xu thế hội nhập với thế giới, một nhiệm vụ “đột xuất” nhưng hết sức quan trọng được đặt ra cho ngành Thống kê là xây dựng và trình Chính phủ Đề án đổi mới đồng bộ các hệ thống chỉ tiêu thống kê (bao gồm 353 chỉ tiêu, trong đó có hơn 20 chỉ tiêu của ngành Tài chính).

Vì sao cần đổi mới hệ thống chỉ tiêu thống kê?

Trải qua các thời kỳ hình thành và phát triển, nhất là trong những năm đổi mới gần đây, ngành Thống kê đã có những nỗ lực trong việc hoàn thiện phương pháp chuyên môn nghiệp vụ và đã đạt được kết quả quan trọng:

- Sự chuyển đổi hệ thống phương pháp luận thống kê từ Hệ thống bảng cân đối vật chất (MPS) nặng về phản ánh chỉ tiêu hiện vật sang áp dụng Hệ thống tài khoản quốc gia (SNA) có sự kết hợp hài hoà giữa giá trị và chỉ tiêu hiện vật là một trong những tiến trình đồi mới nhanh chóng của ngành thống kê;

- Kết hợp các hình thức thu thập thông tin thống kê như: Chế độ báo cáo thống kê, điều tra thống kê, khai thác các hồ sơ đăng ký hành chính là các hình thức thu thập thông tin phù hợp đối với nền kinh tế nhiều thành phần;

- Từng bước triển khai có hiệu quả việc ứng dụng thành tựu CNTT và truyền thông nhằm nâng cao năng lực công tác thống kê;

- Hệ thống các sản phẩm thống kê tiếp tục được hoàn chỉnh và phố biển ngày càng trở thành các nguồn thông tin chính thống được các cấp, các ngành, tổ chức, cá nhân trong nước và quốc tế tin cậy, thống nhất sử dụng và đánh giá cao.

Tuy nhiên, công tác thống kê vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, số lượng và chất lượng thông tin thống kê tuy đã được nâng lên, nhưng nhìn chung chưa đáp ứng kịp tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế của đất nước: Hệ thống chỉ tiêu thống kê chưa được xây dựng hoàn chỉnh và đồng bộ; Quá trình đổi mới công tác thống kê chưa được tiến hành đồng bộ ở tất cả các khâu thu thập, phân tích, phổ biến và lưu trữ thông tin thống kê, chưa tạo lập đồng bộ, sự phối hợp, trao đổi và chia sẻ thông tin giữa hệ thống thống kê tập trung và thống kê Bộ, Ngành, thống kê địa phương…

Vì vậy, yêu cầu phải đổi mới, hoàn thiện công tác thống kê, mà trước hết là xây dựng một hệ thống thông tin thống kê quốc gia thống nhất, thông suốt và hiệu quả sẽ cung cấp đầy đủ, kịp thời và chính xác các thông tin thống kê phân tích, đánh giá tình hình kinh tế – xã hội phục vụ các cơ quan Đảng, Nhà nước trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và công tác xây dựng chiến lược, quy hoạch kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của cả nước cũng như từng Bộ ngành, địa phương.

Những nội dung đổi mới:

Đổi mới đồng bộ hệ thống chỉ tiêu thống kê bao gồm: Hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia; Hệ thống chỉ tiêu thống kê của các Bộ, ngành; Hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh, huyện, xã hình thành tổng thể các hệ thống chỉ tiêu thống kê thống nhất. Quá trình này phải đặt trong tổng thể đổi mới toàn diện các hoạt động thống kê; phải thực sự trở thành cơ sở quan trọng để xây dựng Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2011-2020, tầm nhìn 2025.

Đổi mới đồng bộ các hệ thống chỉ tiêu thống kê phải giữ vững các nguyên tắc cơ bản của hoạt động thống kê đã được quy định trong Luật Thống kê và phải đáp ứng được các yêu cầu phát triển của đất nước, đồng thời thể hiện sự chủ động hội nhập ngày càng sâu rộng với thống kê quốc tế. Đổi mới đồng bộ các hệ thống chỉ tiêu thống kê phải gắn liền với đổi mới các hoạt động thống kê, hoàn thiện tổ chức, đảm bảo nguồn nhân lực, môi trường, pháp lý, cơ sở vật chất kỹ thuật và các điều kiện khác để triển khai thực hiện kịp thời có hiệu quả các nội dung đổi mới.

1. Đổi mới, bổ sung, hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia theo hướng: (a) Tăng cường các chỉ tiêu thống kê phản ánh chất lượng hiệu quả của sự phát triển, sức cạnh tranh của nền kinh tế và quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, các chỉ tiêu đảm bảo an sinh xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái; (b) Phải đảm bảo tiêu thức phân tổ các chỉ tiêu thống kê chi tiết theo ngành kinh tế, thành phần kinh tế; (c) Phân công trách nhiệm thu thập, tổng hợp các chỉ tiêu quốc gia phải căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ quản lý của Bộ, ngành và chức năng, nhiệm vụ của hệ thống thống kê tập trung, tránh trùng lặp, chồng chéo.

2. Xây dựng và ban hành đầy đủ Hệ thống chỉ tiêu thống kê của Bộ, ngành: Hệ thống chỉ tiêu thống kê của mỗi Bộ, ngành phải đáp ứng yêu cầu quản lý của Bộ, ngành, đồng thời phải là một trong những nguồn cung cấp thông tin đầu vào quan trọng của Hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia và đáp ứng nhu cầu thông tin của tổ chức, cá nhân khác.

3. Xây dựng và ban hành Hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh, huyện, xã: Hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh, huyện, xã sẽ trở thành mộ trong những nguồn cung cấp thông tin đầu vào quan trọng của Hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia và Hệ thống chỉ tiêu thống kê của mỗi Bộ, ngành. Mặt khác, phải đáp ứng yêu cầu thông tin thống kê phục vụ các cơ quan Đảng và chính quyền các cấp ở địa phương trong việc lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, giám sát và đánh giá tình hình kinh tế, xã hội trên địa bàn.

4. Nội dung của Đề án  đổi mới cũng đề cập tới các nội dung khác như: Xây dựng hệ thống khái niệm, phương pháp tính các chỉ tiêu thống kê; Hoàn thiện các hình thức thu thập thông tin đầu vào giữa các hệ thống chỉ tiêu thống kê; Đổi mới và hoàn chỉnh chuyên môn nghiệp vụ thống kê một cách đồng bộ; Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thống kê.

Như vậy, Đề án đổi mới đồng bộ các hệ thống chỉ tiêu thống kê sẽ làm cơ sở tiên quyết, vững chắc cho đổi mới toàn diện của thống kê nước ta trong những năm tiếp theo và xây dựng chiến lược phát triển thống kê Việt Nam giai đoạn 2011 – 2020, tầm nhìn 2025. Xây dựng và triển khai thành công Đề án sẽ đòi hỏi nguồn nhân lực của ngành thống kê, các Bộ ngành, cơ quan TW, địa phương và hơn nữa một điều kiện tiên quyết để dự án thành công là phải có sự quan tâm chỉ đạo xát sao của Chính phủ, các Bộ, ngành trong đó ngành Tài chính cũng đóng một vai trò để hoàn thành tốt các mục tiêu của Đề án.

(Vũ Ánh Hồng – Bùi Tiến Sỹ)

Luật Cư trú và những nghị định hướng dẫn đã góp phần giải quyết nhanh chóng quyền lợi của nhân dân liên quan đến hộ khẩu, thường trú, tạm trú…

Mỗi công dân chỉ được đăng ký thường trú tại một chỗ ở hợp pháp và là nơi thường xuyên sinh sống. Đối với chỗ ở do thuê, mượn hoặc ở nhờ tại thành phố Hà Nội, Tp.HCM phải bảo đảm diện tích tối thiểu là 5m2 sàn/người.

Nhiều cửa hàng kinh doanh vàng bạc rơi vào tình trạng ế ẩm sau khi sàn vàng đóng cửa.

Ngày 25/5, giá vàng thế giới lại tăng sau bốn ngày liên tục giảm. Thị trường trong nước một lần nữa ít phản ứng: mua bán chậm. Đặc biệt đây là hiện tượng lặp đi lặp lại, sau khi các sàn vàng đóng cửa.

Đầu giờ sáng giá vàng mua vào và bán ra ở các tiệm xoay quanh mức 27,45 – 27,52 triệu đồng/lượng, đến buổi chiều giá nhích lên 27,52 – 27,58 triệu đồng/lượng. Các quan sát của nhiều giới đều cho rằng hoạt động mua bán trên thị trường rất chậm.

Mất đất đầu tư

Bà Võ Thị Ngọc Lan, phụ trách kinh doanh vàng của ngân hàng Nam Á nói: “Việc đóng cửa các sàn vàng, đóng các tài khoản kinh doanh vàng ở nước ngoài đã làm cho các nhà đầu tư không còn mạnh dạn lướt sóng vàng mỗi khi có biến động giá.” Bởi hiện nay, không còn công cụ vàng tài khoản, trong khi vàng vật chất không liên thông với thế giới, giá thay đổi chậm, nhà đầu tư rất khó lướt sóng.

Ở thời điểm năm 2009, thị trường còn khoảng 20 sàn giao dịch vàng. Riêng các sàn lớn như của ACB, Sacombank, những khi giá vàng biến động có lúc lượng giao dịch trên tài khoản đến 300.000 lượng/ngày, kéo theo vàng vật chất mua bán lên hàng chục ngàn lượng/ ngày do các sàn vàng phải mua bán đối ứng tài khoản.

Khi có quyết định đóng cửa sàn vàng vào ngày 30.3.2010, thì các giao dịch vàng trên sàn giảm dần. Và hoạt động mua bán vàng vật chất đã giảm theo. Mặc dù quyết định trên được gia hạn đến 30.6.2010, nhưng hầu hết các sàn lớn mà chúng tôi tiếp xúc đều cho biết đã hoàn tất việc đóng tài khoản và không còn tham gia mua bán vàng vật chất để cân đối tài khoản nữa. Điều này giải thích tại sao các tiệm vàng lớn cho biết, vắng bóng những khách hàng mua khối lượng lớn (cỡ ngàn lượng), ngay cả khi gần đây giá vàng trong nước rẻ hơn thế giới gần nửa triệu đồng mỗi lượng kéo dài suốt cả tháng.

Cũng theo bà Lan, sức mua bán trên thị trường vàng từ đầu năm đến nay đã giảm mạnh, chỉ bằng 10 – 20% so với cùng kỳ năm ngoái.

Một kênh đầu tư khác của vàng là gửi tiết kiệm vàng cũng không còn hấp dẫn, khi mà các doanh nghiệp ngại vay vàng, ngân hàng ngừng huy động hoặc giảm lãi suất huy động vàng xuống gần bằng 0. Hiện tại nếu gửi vàng ở ngân hàng Eximbank thì lãi suất chỉ còn 0,05%/năm – thấp hơn lãi suất tiết kiệm tiền đồng tới… 230 lần!

Còn “cửa” để dành

Trên kênh giao dịch thanh toán, các sàn giao dịch địa ốc lớn cho biết có sự chuyển dịch từ thanh toán bằng vàng sang thanh toán bằng tiền đồng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, vàng vẫn là một phương tiện “tích cốc phòng cơ” của một bộ phận người dân, bên cạnh ngoại tệ mạnh, nhà đất.

Hiện tại, không ai có thể xác định chính xác lượng vàng để dành trong dân là bao nhiêu. Nhưng theo số liệu của hội đồng Vàng thế giới, chỉ trong năm năm trở lại đây, mỗi năm thị trường Việt Nam nhập 63 – 73 tấn vàng. Trong đó khoảng 30% được dùng trong sản xuất và xuất khẩu trang sức, phần còn lại hầu hết được dập thành vàng miếng (còn gọi vàng tiền tệ) phục vụ nhu cầu cất trữ và thanh toán (nhà đất).

Ông Huỳnh Trung Khánh, phó chủ tịch hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam cho biết: “Nếu chỉ tính theo số lượng vàng Việt Nam đã nhập từ lúc Việt Nam cho nhập khẩu vàng – trước năm 2000, trừ đi số xuất khẩu, lượng vàng tích trữ trong dân lên đến hơn 500 tấn, trị giá hơn 20 tỉ đôla”.

Còn theo ước tính của một công ty kinh doanh vàng lớn tại TP.HCM, con số sẽ lớn hơn bởi còn nguồn nhập không chính thức, và số vàng còn lại từ trước 1975.

Để đồng vốn sinh lợi?

Đến thời điểm này, có thể khẳng định việc Nhà nước đóng cửa sàn vàng có tác dụng tích cực, góp phần ổn định thị trường tiền tệ, ngoại hối. Tuy nhiên, việc hàng trăm tấn vàng, trị giá hàng chục tỉ USD nằm im trong dân, theo đánh giá của các chuyên gia, là lãng phí một nguồn tài lực của đất nước.

Trước khi Nhà nước quyết định đóng cửa sàn vàng, nhiều ý kiến cho rằng đây chỉ là giải pháp tạm thời, khi Nhà nước chưa xây dựng được các công cụ quản lý hiệu quả.

Người dân sẽ gửi vàng vào ngân hàng khi có lãi. Nhưng các ngân hàng thì chỉ có thể huy động vàng khi có đầu ra. Ngân hàng Nhà nước cũng có thể huy động trái phiếu bằng vàng và bán vàng để đầu tư vào nền kinh tế, rồi mua vàng vào thời điểm thuận lợi để khi đáo hạn có vàng trả lại cho dân…

Muốn làm được những điều trên, cần có công cụ chính sách. Trái bóng đang trong chân Nhà nước.

(Theo Sài Gòn Tiếp Thị)

Việt Nam rất có thể “dẫm lại vết xe đổ” của một số quốc gia Đông Nam Á?

(eFinance) –  (Tạp chí Tài chính Điện tử số 82 ngày 15/4/2010) – Nhiều chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng “bẫy” thu nhập trung bình (TNTB) đang “treo lơ lửng” ở phía trước, và Việt Nam rất có thể “dẫm lại vết xe đổ” của một số quốc gia Đông Nam Á, nghĩa là “suốt nhiều năm chỉ quanh quẩn dao động ở mức TNTB 1.500 – 5.000 USD/người/năm. Một trong những nguyên nhân của nguy cơ tiềm ẩn này chính là do Việt Nam còn thiếu những chính sách chủ động.

Cảnh báo!

Những năm 60 của thế kỷ trước, nhiều nước châu Á đã rơi vào “bẫy” TNTB. Sau đó, Đài Loan, Hàn Quốc đã vươn lên thành những “điểm sáng” của việc “vượt bẫy” thành công, đạt tăng trưởng nhanh và bền vững, dần bước vào nhóm các nước có thu nhập cao. Còn một số quốc gia lân cận Việt Nam như Thái Lan, Malaysia sau một thời gian dài vẫn “loay hoay” chưa thể thoát ra khỏi mức TNTB.

Năm 2009, Việt Nam chính thức vượt qua ngưỡng thu nhập thấp, trở thành quốc gia có TNTB theo cách phân loại của Ngân hàng Thế giới (WB). Tuy nhiên, theo đánh giá chung của nhiều nhà nghiên cứu kinh tế, tăng trưởng mà Việt Nam có được trong hơn 15 năm qua phần lớn là do tác động của tự do hoá đúng thời điểm, lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên phong phú, lao động dồi dào…

Với con mắt khách quan của “người ngoài cuộc”, ông Kenichi Ohno, Giám đốc Dự án Diễn đàn Phát triển Việt Nam (VDF) cho rằng Việt Nam cần tăng cường giá trị gia tăng chứ không phải dựa vào ADO hay nguồn tài nguyên hay lực lượng lao động đông đảo, cần cù. Việt Nam sẽ mất dần những lợi thế truyền thống đó. Vấn đề trước mắt không phải là nguồn vốn, trang thiết bị… mà là nguồn lực con người. Trên thực tế, vấn đề năng lực, khả năng của con người ở Việt Nam vẫn chưa được cải thiện. Bên cạnh đó, công tác tiếp thị thị trường, vươn ra quốc tế vẫn chưa được làm tốt (mới chú trọng tới khâu sản xuất chứ chưa quan tâm thích đáng tới khâu phân phối).

Đồng quan điểm trên, PGS.TS Phạm Quang Trung – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cảnh báo: Hiện nay, sự phát triển của Việt Nam đã và đang được xem là có rất nhiều vấn đề tương đồng với các quốc gia lân cận như Thái Lan, Malaysia. Nếu tiếp tục phát triển như những gì Việt Nam đã và đang làm, rất có thể, Việt Nam sẽ là một “quốc gia đang phát triển” trong thời gian dài.

Thiếu chính sách chủ động

Theo lý thuyết kinh tế, để vượt qua được “bẫy” TNTB thì cần phải có 2 yếu tố đó là chính sách chủ động và khu vực tư nhân năng động. Thế nhưng ở Việt Nam, mảng chính sách hiện vẫn đang rất thiếu và chưa đủ mạnh.

Bàn về vấn đề này, ông Kenichi Ohno nhận xét: hoạt động hoạch định chính sách công nghiệp, nội dung và cấu trúc chính sách ở Việt Nam còn lạc hậu, không đáp ứng yêu cầu của thị trường, không có tính tự chủ, đón đầu; quy trình và việc tổ chức hoạch định chính sách còn sơ khai; các cán bộ, công chức, chuyên viên Việt Nam còn trì trệ trong việc thực hiện cải cách hoạch định chính sách. Điểm yếu của Việt Nam trong việc hoạch định các chiến lược và kế hoạch phát triển hiệu quả chủ yếu là do “di sản” của thời kỳ kế hoạch hoá tập trung không thể đối phó hiệu quả với những vấn đề mới của thời kỳ cạnh tranh toàn cầu.

Ở Việt Nam, có rất ít chính sách được thực hiện đúng quy định do chậm trễ trong việc chuẩn bị chương trình triển khai chi tiết, do thiếu ngân sách, thiếu nhân lực, trang thiết bị, thiếu sự ủng hộ của cộng đồng doanh nghiệp, và thiếu sự quan tâm của các bộ, ngành có trách nhiệm giải quyết.

Đặc biệt, cơ chế hiện hành vẫn không cho phép sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp vào quá trình hoạch định chính sách. Mặc dù việc lắng nghe ý kiến doanh nghiệp đã trở nên phổ biến trong mấy năm gần đây, song nội dung dự thảo chi tiết vẫn chưa được công bố trong các buổi lắng nghe này, vì thế, doanh nghiệp chỉ có thể đưa ra những yêu cầu chung, nếu sau đó phát hiện thấy trong dự thảo kế hoạch hành động có những chi tiết không tán thành (ví dụ như dự báo nhu cầu, thuế, thuế nhập khẩu, các mục tiêu về xuất khẩu…) thì cần tìm cách gặp gỡ các Bộ có trách nhiệm, sử dụng hội nghị chuyên đề hoặc phương tiện truyền thông để nêu quan điểm, thậm chí có thể viết thư cho Thủ tướng để yêu cầu sửa đổi một chính sách đã thông qua.

Một trong những minh chứng cụ thể cho sự thiếu chủ động trong hoạch định chính sách là đến giờ, Việt Nam vẫn chưa có một quy hoạch tổng thể về phát triển công nghiệp. Quy hoạch phát triển ngành của các ngành như thép, ô tô, xe máy, điện tử, dệt may… vẫn đang trong quá trình dự thảo và thông qua mà không có nguyên tắc chung được chỉ đạo từ cấp cao.

Cần lưu ý rằng một số nước có mức thu nhập thấp hơn Việt Nam rất nhiều nhưng cũng đã có tầm nhìn công nghiệp và kế hoạch hành động nhất quán, chi tiết hơn Việt Nam. Đơn cử như Ethiopia, một trong những nước nghèo nhất thế giới với TNTB đầu người 160USD năm 2007 cũng đã xây dựng Tầm nhìn công nghiệp hoá và phát triển nông nghiệp (ADLI) từ năm 1991. Chiến lược này nhấn mạnh vai trò quan trọng của khu vực tư nhân và phát triển nông nghiệp, hướng vào xuất khẩu, coi trọng các khu vực kinh tế có độ hàm chứa lao động cao.

Sự thiếu chính sách chủ động của Việt Nam đã dẫn tới hệ luỵ nhiều câu hỏi chính sách quan trọng chưa được trả lời, trong đó có câu hỏi về vai trò của các doanh nghiệp Nhà nước, công ty tư nhân và công ty có vốn đầu tư nước ngoài trong tương lai; về sự lựa chọn giữa định hướng xuất khẩu thay thế nhập khẩu nhập khẩu trong giai đoạn hội nhập ngày càng sâu sắc.

Đầu tư tư nhân và viện trợ chính thức “đổ vào” mà không biết chính xác Việt Nam sẽ ở đâu trong một vài thập kỷ tới (!) Đây là một trong những nguy cơ tiềm ẩn của việc Việt Nam sẽ rất khó “bứt phá” để vươn lên mức thu nhập cao. Ông Kenichi Ohno cho rằng, sau giai đoạn tăng trưởng vào những năm 1990 và đầu 2000, nhờ tự do hoá nền kinh tế và tiếp nhận nguồn vốn lớn từ bên ngoài “chảy” vào, Việt Nam đã đạt tới ngưỡng TNTB. Tuy nhiên, từ ngưỡng này tiến lên mức thu nhập cao hơn sẽ là một hành trình gặp rất nhiều khó khăn nếu không có những cải cách căn bản trong quy trình và tổ chức hoạch định chính sách.

Rất dễ nhận thấy trước mắt còn rất nhiều khó khăn, thách thức mà Việt Nam phải đối mặt như cạnh tranh khắc nghiệt trên thị trường thế giới, gắn kết được tăng trưởng với bình đẳng xã hội, nâng cao chất lượng hoạt động quản lý Nhà nước, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đa dạng hoá các thị trường vốn, tự do hoá thương mại, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, từng bước chuyển sang nền kinh tế tri thức… Ngay từ bây giờ, Việt Nam cần có những định hướng chiến lược, hành động cụ thể để duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh một cách bền vững.

(Hà Mai)

Đánh thuế nhà ở không hạn chế được tình trạng đầu cơ nhà đất

Ngày 25-5, Quốc hội (QH) thảo luận về một số ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Thuế nhà đất. Nội dung được các đại biểu (ĐB) quan tâm là quy định thu thuế nhà.

Tuy nhiên, từ ý kiến cử tri và các ĐB từ kỳ họp trước, Ủy ban Thường vụ QH tiếp thu và chỉnh lý chưa quy định thu thuế đối với nhà ở trong dự thảo Luật Thuế nhà đất, do vậy cũng sửa tên luật này thành Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp.
Đánh thuế đất lấn chiếm

Ủy ban Thường vụ QH cho rằng áp dụng thuế nhà tại thời điểm hiện nay sẽ không nhận được sự đồng thuận cao. Một trong những mục tiêu đánh thuế nhà ở là nhằm hạn chế nạn đầu cơ nhà đất lại không đạt được. Giá trị nhà ở thực chất là giá trị đất và tình trạng đầu cơ nhà chủ yếu là đầu cơ đất, giá trị nhà được xác định trên vị trí, địa thế của đất chứ không phải giá trị xây dựng nhà trên đất.

Cần có biện pháp khả thi để ngăn chặn nạn đầu cơ đất. Trong ảnh: Một góc khu dân cư An Phú, quận 2-TPHCM
Dự thảo luật cũng quy định diện tích đất tính thuế là phần diện tích ghi trong giấy chứng nhận (GCN) quyền sử dụng đất. Ủy ban Thường vụ QH cho rằng quy định trên là chưa chặt chẽ vì tình trạng lấn chiếm đất vẫn đang diễn ra nên diện tích thực tế lớn hơn diện tích ghi trong GCN.

Do vậy, dự luật quy định diện tích đất chịu thuế là diện tích sử dụng thực tế; bổ sung quy định về mức thuế suất riêng (0,15%) đối với đất lấn chiếm do đây là hành vi bất hợp pháp. Luật cũng khẳng định rõ việc thu thuế đối với diện tích đất lấn chiếm không phải là hình thức công nhận tính hợp pháp của diện tích này.
Chưa đánh trúng nạn “kê” giá đất

Hầu hết các ĐB đều thống nhất với việc không thu thuế nhà ở. Tuy nhiên, cũng có nhiều ý kiến khác nhau đối với việc chỉnh lý này. ĐB Vũ Hồng Anh (Hà Nội) cho rằng đánh thuế đất sẽ chống đầu cơ là chưa thuyết phục. Ông phân tích, từ nhiều năm nay vẫn đang tồn tại nạn đầu cơ nhà chung cư cao tầng làm cho “méo mó” thị trường. Đồng tình, ĐB Lê Dũng (Tiền Giang) đề nghị thu thuế nhà ở của một số đối tượng có thu nhập cao để điều tiết thu nhập xã hội.

Ông Trần Du Lịch cũng cho rằng việc cần làm ngay là cần có sự giám sát tình trạng chiếm cứ đất đai để khống chế thị trường. Đây mới là nguyên nhân đẩy giá đất ở VN lên cao bất thường so với mặt bằng kinh tế và thu nhập của người dân.

Ủng hộ ý kiến trên, Phó Chủ nhiệm của Ủy ban Kinh tế của QH Lê Quốc Dung nói thẳng: “Để chống đầu cơ và hạ giá đất thì luật này là chưa đủ. Đây là đạo luật rất quan trọng. Khi QH bàn ở đây thì giá nhà đất đang “nín thở” chờ để điều tiết. Nhưng nếu bàn như thế này thì giá nhà đất sẽ vẫn tăng”.

Sáng cùng ngày, QH thảo luận dự thảo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Ảnh minh họa.

Mỏ vàng khổng lồ có trữ lượng 8,1 triệu tấn này nằm ở tỉnh Mondulkiri, phía Đông Bắc Campuchia gần biên giới Việt Nam và cách thủ đô Phnom Penh 521 km. Thông tin về mỏ vàng có trữ lượng lên tới 8,1 triệu tấn của Campuchia đã khiến dư luận xôn xao.

Ông Bộ trưởng Bộ Công nghiệp, Năng lượng và Khoáng sản Campuchia Sok Leng đã mừng rỡ tuyên bố đây là phát hiện lớn nhất kể từ khi nước này bắt đầu tìm kiếm vàng 17 năm về trước.

Các chuyên gia nhận định, với trữ lượng lớn như vậy, mỏ vàng này sẽ cho ra lò 605.000 ounce vàng. Nhưng rồi chính ông Sok Leng phải thừa nhận mọi chuyện không hề “ngon ăn” chút nào.

Mỏ vàng khổng lồ có trữ lượng 8,1 triệu tấn này nằm ở tỉnh Mondulkiri, phía Đông Bắc Campuchia gần biên giới Việt Nam và cách thủ đô Phnom Penh 521 km. Đây là một tỉnh miền núi với dân số ít ỏi, cơ sở hạ tầng cực kỳ yếu kém. Hầu hết đất đai ở đây vẫn còn hoang sơ và núp dưới những tán lá dày đặc của các khu rừng nhiệt đới xa xôi.

Hiện ở Campuchia có tất cả 60 công ty khai khoáng trong và ngoài nước, trong đó có các công ty khai khoáng Việt Nam, đang hoạt động. Tuy nhiên, công ty nào đủ tiềm lực để “nhảy” vào địa bàn này khi mà hiệu quả kinh tế còn chưa thực sự rõ ràng. 8,1 triệu tấn vàng mới chỉ nằm trên lý thuyết.

Mặt khác, những dự án như thế này cần phải mang lại lợi ích cho người dân. Tuy nhiên, bất chấp việc vốn đầu tư nước ngoài chảy mạnh vào Campuchia trong những năm qua, người dân vẫn đói nghèo và không được đền bù thỏa đáng. Việc khai thác vàng ở một tỉnh nghèo đói như Mondulkiri chắc chắn sẽ phải vượt qua nhiều khó khăn mới tìm thấy “cái gật đầu” của người dân.

Năm 2005, các dự án khai khoáng đã đem lại cho Campuchia 181 triệu USD. Nhưng 2 năm vừa qua, nhiều dự án khai khoáng đã bị treo do suy thoái kinh tế toàn cầu.

Ảnh minh họa.

(eFinance) –  (Tạp chí Tài chính Điện tử số 82 ngày 15/4/2010) – Dự kiến năm 2010, Việt Nam thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được khoảng 22 – 25 tỷ USD (tăng 10% so với năm 2009). Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, đã lến lúc Việt Nam cần lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, phân tích tác động của vốn FDI và có ý kiến còn cho rằng, nên bắt đầu đánh thuế cả FDI để sử dụng vốn cho hiệu quả hơn?

FDI nhìn từ những con số

Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ KH-ĐT), FDI đăng ký vào Việt Nam cả năm 2009 đạt 21,48 tỷ USD, vốn thực hiện đạt 10 tỷ USD. Xét trên tổng lượng xuất khẩu của khu vực FDI (kể cả dầu khí) năm 2009 đạt 29,9 tỷ USD; nếu không tính dầu thô đạt 23,6 tỷ USD. Nhập khẩu của khu vực này đạt 24,8 tỷ USD. Về tổng thể, cả năm 2009, khu vực FDI xuất siêu tổng cộng 5,03 tỷ USD.

Xét về lĩnh vực đầu tư, dịch vụ lưu trú và ăn uống đứng với 8,8 tỷ USD vốn cấp mới và tăng thêm. Kinh doanh bất động sản (BĐS) thứ 2 với 7,6 tỷ USD. Lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo có quy mô vốn đăng ký lớn thứ ba với 2,97 tỷ USD vốn đăng ký, trong đó có 2,22 tỷ USD đăng ký mới và 749 triệu USD vốn tăng thêm.

Về quan hệ đầu tư, năm 2009 đã có 43 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Việt Nam. Hoa Kỳ đứng đầu với tổng vốn đăng ký là 9,8 tỷ USD (chiếm 45,6% tổng vốn đầu tư vào Việt Nam), Cayman Islands thứ 2 (với 2,02 tỷ USD, chiếm 9,4%). Thứ 3 là Samoa với 1,7 tỷ USD (chiếm 7,9%); Hàn Quốc thứ 4 (với 1,66 tỷ USD, chiếm 7,7%)…

Các địa phương thu hút lượng vốn FDI lớn phải kể đến Bà Rịa -Vũng Tàu (6,73 tỷ USD vốn đăng ký mới và tăng thêm); tiếp đến là Quảng Nam, Bình Dương, Đồng Nai và Phú Yên với quy mô vốn đăng ký lần lượt là 4,1 tỷ USD; 2,5 tỷ USD; 2,36 tỷ USD và 1,7 tỷ USD.

Theo ông Nguyễn Xuân Trung, Phó cục trưởng Cục đầu tư nước ngoài (Bộ KH-ĐT): Căn cứ mục tiêu tăng trưởng kinh tế khoảng 6,5-7% năm 2010, huy động vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 39,6% GDP, Cục đầu tư nước ngoài đã đề ra mục tiêu thu hút vốn FDI năm 2010 tăng 10% so với ước thực hiện 2009, đạt từ 22-25 tỷ USD. Trong đó, vốn đăng ký mới dự kiến khoảng 19 tỷ USD; vốn tăng thêm khoảng 3 tỷ USD.

Nhìn lại tổng số FDI đăng ký tại Việt Nam năm 2008 đạt 64,011 tỷ USD (tăng gấp đôi năm 2007); Năm 2009 đạt 21,48 tỷ USD (bằng 30% so năm 2008) và năm 2010 dự kiến tăng khoảng 10% so với năm 2009… Tuy nhiên nhiều chuyên gia cho rằng, khi lượng vốn FDI vào Việt Nam bắt đầu có xu hướng chậm lại, là lúc Việt Nam định hướng, chọn lọc nhà đầu tư chiến lược, phân tích và đánh giá tác động cần được  tính tới…

Tuy nhiên thực tế theo nhiều chuyên gia nhận định, tốc độ giải ngân, đầu tư đúng, trúng và phát huy tác dụng FDI, tạo ra những giá trị thiết thực trong đời sống xã hội chưa thực sự chủ động. Ngoài mục tiêu vốn đăng ký được bao nhiêu, quan trọng hơn, vốn thực hiện được hấp thụ thế nào cho nền kinh tế, thiết thực đối với đời sống xã hội. Việt Nam đã có quá nhiều bài học về các “siêu” dự án rất “hoành tráng”, vốn đầu tư hàng ngàn tỷ đồng, các phương tiện truyền thông đưa tin rất hứng khởi, nhưng tính khả thi và tiến độ lại hoàn toàn ngược lại. Điều quan trọng hơn, đó là vốn đi vay và hệ lụy là dự án đầu tư bị kéo dài lê thê, giảm hiệu quả đầu tư, thậm chí phải dừng lại.

FDI nhìn từ chính sách

Cảnh báo là thế, vậy Việt Nam phải làm gì? Theo nhiều chuyên gia, phân tích FDI hãy nhìn nhận theo bản chất đầu tư, tính chất dòng vốn, động cơ của nhà đầu tư. Phải trả lời câu hỏi, tại sao lại để nước ngoài dưới hình thức đầu tư vốn FDI nhưng chỉ đưa một nguồn vốn nhỏ vào, rồi huy động vốn trong nước để hưởng lợi quá nhiều. Nhà nước cần sớm điều chỉnh sự bất công này để có thể được hưởng lợi cùng với họ? Hay chúng ta có chuôi mà… không biết cầm?

Hiện tình trạng các địa phương cấp phép tràn lan dự án FDI thời gian qua cũng đáng suy ngẫm. FDI đang là lĩnh vực tăng nguồn thu lớn trước mắt cho các tỉnh, ví dụ năm 2006, riêng thuế từ Công ty Ford Việt Nam đã chiếm 50% số thu nội địa của tỉnh Hải Dương. Tỉnh nào cũng xúc tiến đầu tư, đôn đáo mở khu công nghiệp, xin dự án… dẫn tới trong 3 năm (2006-2008), nhiều địa phương đã khai tăng vốn đáng kể để có thành tích, cạnh tranh nhau (chỉ số PCI), cấp phép dự án quá nhiều cho cùng một loại sản phẩm mà không tính đến khả năng thị trường gây dư thừa, lãng phí cũng như theo một quy hoạch nào. Việc “bội thực”các dự án sản xuất thép, xi măng, sân golf và cảng biển là vì thế.

Một tác động khác mà Việt Nam cũng mới chỉ “cảnh báo” là tác động của các dự án FDl với môi trường và đời sống xã hội. Ông Võ bức xúc, sao chúng ta toàn phải đợi đến lúc DN xả thải gây ô nhiễm trầm trọng rồi mới đi kiểm tra, chết người rồi mới đi giám sát công trình; rồi khi kiểm tra, xử phạt cũng không đến nơi đến chốn, và câu chuyện Vedan, Keangnam vẫn mới nguyên…

Trong khi đó nhiều chuyên gia lo ngại, một trong những mục tiêu thu hút FDI là tiếp thu khoa học công nghệ -trình độ quản lý và tiếp cận tài nguyên của nước khác. Trước đây FDI chỉ đi theo hướng từ nước phát triển hơn sang nước kém phát triển hơn. Thì hiện tại chiều ngược đang có xu thế mạnh mẽ hơn nữa; Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ là những bài học cho Việt Nam. Người Nhật đã tích cực đầu tư trực tiếp vào Mỹ để khai thác đội ngũ chuyên gia. Trung Quốc cũng làm tương tự khi Lenovo mua bộ phận sản xuất máy tính xách tay của IBM (Mỹ) để tiếp cận công nghệ sản xuất máy tính. TCL thì sáp nhập với Thompson (Pháp) thành TCL-Thompson Electroincs, National Offshore Oil Corporation mua lại ngành khai thác dầu lửa của Unocal (Mỹ) cũng với chiến lược như vậy.

Gần đây các Tập đoàn của Việt Nam cũng “hướng ngoại” với mục đích như vậy; Vietel là xâm nhập Campuchia, Haiti, Lào với dịch vụ viễn thông; VTC là dịch vụ nội dung số và PVN tiếp cận hợp tác với nhiều nước để khai thác dầu khí…Tuy nhiên đây chỉ là những cái tên hiếm hoi và Việt Nam cần tận dụng tốt hơn chiến lược này, bên cạnh sử dụng đội ngũ lao động đang được đào tạo và làm việc tại các nước Việt Nam có quan hệ xuất khẩu lao động…

Đã đến lúc đánh thuế vốn đầu tư FDI?

Khi vốn FDI toàn cầu giảm gần 40% trong năm 2009, xuống còn 1.040 tỷ USD. Vốn FDI đổ vào các nước đang phát triển giảm 34,7%, sau 6 năm tăng liên tục. Nhưng Tổ chức phát triển LHQ (UNCTAD) khuyến cáo, khi lượng vốn FDI đổ vào các nước giảm đi, nhất là các nước đang phát triển thì đây là lúc các nền kinh tế có cơ hội đánh giá lại toàn diện FDI. Hướng mục tiêu đầu tư vào những kĩnh vực chọn lọc với những ưu đãi hợp lý.

Những quốc gia nhận FDI cao năm 2009 đứng đầu là Mỹ (137 tỷ USD); Trung Quốc (90 tỷ USD); Pháp (65 tỷ USD). Tuy nhiên, theo ông James Zhan, Giám đốc Chi nhánh Đầu tư và Doanh nghiệp (UNCTAD): Khi năm 2010 sự hồi phục kinh tế “vừa phải”, vốn FDI sẽ tăng thì các nước cần có những chiến lược liên kết đầu tư, thu hút nguồn vốn sạch cho mình. Nhiều nước đã lập “hàng rào” mềm cho vốn FDI cùng là vì lí do đó, và biện pháp đánh thuế FDI cũng đã được nhiều nước đặt lên bàn nghị sự.

Ở Việt Nam, theo nhiều chuyên gia: Chúng ta chưa thu hút được nhiều FDI đến mức cần đánh thuế, nhưng cần kiểm soát các dự án tốt hơn, chọn lọc nhà đầu tư và sử dụng hiệu quả vốn FDI, ngay cả vốn vay trong nước thật tốt đã là thành công…

Lượng ôtô nguyên chiếc nhập khẩu về nước vẫn đang khá lớn – Ảnh: Đức Thọ.

Mặc dù tình hình bán hàng của phần lớn các salon ôtô nhập khẩu đang gặp nhiều khó khăn song theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, lượng xe về nước qua hệ thống các cảng biển trong tháng 5/2010 dự tính vẫn sẽ tăng đáng kể.

Ảnh minh họa.

(eFinance) –  (Tạp chí Tài chính Điện tử số 82 ngày 15/4/2010) – Bán hàng đa cấp hay kinh doanh theo mạng (multi level marketting) là một ngành nghề có từ giữa thế kỷ 19, lúc đầu xuất phát từ Hoa Kỳ. Đây là hoạt động kinh doanh bán hàng trực tiếp sản phẩm từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng cuối cùng (là những nhà phân phối và người thân của họ) và chỉ dành riêng cho hoạt động tiếp thị trên thị trường hàng hoá chứ không dành cho thị trường dịch vụ.

Bán hàng đa cấp, phương thức kinh doanh mới

Bán hàng đa cấp hay kinh doanh theo mạng (multi level marketting) là một ngành nghề có từ giữa thế kỷ 19, lúc đầu xuất phát từ Hoa Kỳ. Đây là hoạt động kinh doanh bán hàng trực tiếp sản phẩm từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng cuối cùng (là những nhà phân phối và người thân của họ) và chỉ dành riêng cho hoạt động tiếp thị trên thị trường hàng hoá chứ không dành cho thị trường dịch vụ. Theo đó, người bán hàng sẽ bán trực tiếp tại nơi ở của người mua hàng hoặc một nơi khác mà không phải là tại công ty cũng như tại các cửa hàng hay có một địa điểm cố định để bán hàng. Cần phân biệt rõ bán hàng đa cấp với bán hàng đa cấp bất chính khi xem xét thực tiễn hoạt động của một doanh nghiệp (DN) và đối chiếu với các quy định của pháp luật.

Bán hàng đa cấp là một phương thức tiếp thị bán lẻ hàng hóa hiện đại mới phát triển ở nước ta trong một vài năm trở lại đây khi chúng ta mở rộng giao lưu kinh tế, triển khai đàm phán gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cũng như các tổ chức tài chính, thương mại quốc tế và khu vực. Trên giác độ của DN là nhà sản xuất hoặc nhà phân phối cấp I thì mô hình này có nhiều ưu điểm như: không cần cửa hàng, có được nhiều người bán hàng mà không phải trực tiếp trả lương, không bị ràng buộc bởi Bộ Luật lao động. Người bán hàng, người cung ứng, người giới thiệu, tiếp thị sản phẩm là một và người tiêu dùng không bị mua phải hàng giả, hàng nhái khi tham gia vào hệ thống bán hàng đa cấp của DN hoạt động chân chính. Mô hình này giúp nhà sản xuất có điều kiện hơn để tập trung nguồn lực phát triển cho ra những sản phẩm có chất lượng ngày một tốt hơn mà chúng vẫn được bán với giá thấp hơn những sản phẩm cùng loại bán theo cách thông thường. Nếu được quản lý tốt, hoạt động bán hàng đa cấp chân chính, tuân thủ đúng pháp luật sẽ có những đóng góp vào sự phát triển kinh tế, xã hội bằng việc tạo ra công ăn việc làm và mang lại thu nhập cho nhiều người lao động.

Bán hàng đa cấp ở nước ta hiện nay, những vấn đề đặt ra

Theo số liệu thống kê của Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam, hiện nay trên cả nước có hơn 30 công ty kinh doanh theo mô hình bán hàng đa cấp. Theo xu thế hội nhập, chắc chắn trong thời gian tới sẽ có nhiều công ty bán hàng đa cấp quốc tế sẽ tham gia vào thị trường Việt Nam, chưa kể trong nước sẽ có thêm nhiều DN cũng áp dụng mô hình kinh doanh này. Mặc dù, trong thời gian qua có một số DN bán hàng đa cấp kinh doanh bất chính, gây thiệt hại cho quyền lợi người tiêu dùng và đã bị các cơ quan chức năng rút giấy phép kinh doanh (đơn cử như Công ty Sinh Lợi, Công ty Yahgo Việt Nam…). Tuy nhiên, đó chỉ là những hiện tượng thiểu số của một số thương nhân kinh doanh không đúng quy định của pháp luật. Trong khi đó, thực tế vẫn có nhiều DN bán hàng đa cấp tuân thủ đúng pháp luật và góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của TP. Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung. Xét trên nhiều phương diện, có thể nhận thấy hoạt động kinh doanh đa cấp là một phương thức kinh doanh hiện đại, mang tính hiệu quả cao và đóng góp vào việc tạo ra việc làm và thu nhập cho một số đông người tham gia phân phối. Tuy nhiên, quản lý hoạt động kinh doanh đa cấp như thế nào để mô hình kinh doanh này đi đúng hướng của cơ chế kinh tế thị trường định hướng XHCN và trở thành mô hình kinh doanh hiện đại, chân chính, mang lại lợi ích cho toàn xã hội,… là một vấn đề không hề đơn giản được đặt ra đối với các nhà quản lý.

Sớm xác định vấn đề là làm thế nào để có thể quản lý được mô hình kinh doanh đa cấp và đưa nó vào quỹ đạo lành mạnh, góp phần củng cố hệ thống phân phối hàng hóa của Việt Nam và thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng của người dân, Nhà nước ta đã ban hành các văn bản pháp pháp luật, pháp quy. Đến thời điểm này, hành lang pháp để quản lý, giám sát và điều chỉnh hoạt động bán hàng đa cấp gồm có các văn bản: Luật cạnh tranh số 27/2004/QH11 ngày 03/12/2004, Nghị định số 110/2005/NĐ-CP ngày 24/8/2005 của Chính phủ về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp, Thông tư hướng dẫn của Bộ Thương mại (nay là Bộ Công thương) số 19/2005/TT-BTM ngày 08/11/2005.

Từ những điểm đặc trưng của bán hàng đa cấp và thực tiễn những năm qua cho thấy những văn bản nêu trên cũng như các văn bản pháp luật chuyên ngành hiện có vẫn chưa thật đầy đủ và cụ thể để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo vệ các DN làm ăn chân chính. Trên giác độ quản lý nhà nước, hoạt động bán hàng đa cấp cần phải có các quy định pháp luật để điều chỉnh các hành vi của DN và những người tham gia mạng lưới về các nội dung sau:

Thứ nhất, Quy định rõ các điều kiện cần thiết để tiến hành hoạt động bán hàng đa cấp;

Thứ hai, Quy định các hành vi bị cấm đối với DN và những người tham gia mạng lưới nhằm thu lợi bất chính hoặc gây thiệt hại cho người tiêu dùng;

Thứ ba, Quy định cụ thể về cơ chế quản lý tài chính đối với hoạt động bán hàng đa cấp, trong đó có các ràng buộc về mức giá, cơ chế kiểm soát giá, nghĩa vụ thuế, hạch toán kế toán,…

Thứ tư, Quy định cụ thể về các hành vi được các chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm pháp luật.

Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi xin được giới thiệu với bạn đọc về các quy định của pháp luật hiện hành liên quan đến 2 nội dung đầu. Trong khi đó, các nội dung còn lại (thứ ba và thứ tư) chúng tôi xin được đề xuất một số điểm mang tính gợi ý với kỳ vọng nhận được các ý kiến đóng góp của bạn đọc và những người quan tâm đến việc xây dựng cơ chế, chính sách để quản lý, giám sát hoạt động bán hàng đa cấp ở nước ta.

1- Về điều kiện cần thiết: Tại Khoản 11 Điều 3 của Luật cạnh tranh (Luật số 27/2004/QH11 ngày 03/12/2004) đã quy định rõ: “Bán hàng đa cấp là phương thức tiếp thị để bán lẻ hàng hóa đáp ứng các điều kiện sau đây:

a)- Việc tiếp thị để bán lẻ hàng hóa được thực hiện thông qua mạng lưới người tham gia bán hàng đa cấp gồm nhiều cấp, nhiều nhánh khác nhau;

b)- Hàng hóa được người tham gia bán hàng đa cấp tiếp thị trực tiếp cho người tiêu dùng tại nơi ở, nơi làm việc của người tiêu dùng hoặc địa điểm khác không phải là địa điểm bán lẻ thường xuyên của doanh nghiệp hoặc của người tham gia;

c)- Người tham gia bán hàng đa cấp được hưởng tiền hoa hồng, tiền thưởng hoặc lợi ích kinh tế khác từ kết quả tiếp thị bán hàng của mình và của người tham gia bán hàng đa cấp cấp dưới trong mạng lưới do mình tổ chức và mạng lưới đó được doanh nghiệp bán hàng đa cấp chấp thuận.”

Với các điều kiện như trên, chúng ta có thể nhận thấy rằng ai cũng có thể tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp và DN nào cũng có quyền triển khai hoạt động này. Do đó, rất cần phải có thêm các quy định về hành vi bị nghiêm cấm (nêu dưới đây).

2- Về các hành vi bị nghiêm cấm: Nhằm phân biệt rõ ranh giới giữa bán hàng đa cấp tuân thủ quy định của pháp luật (chân chính) với hoạt động bán hàng đa cấp bất chính, Luật cạnh tranh đã có quy định tại Điều 48 về nghiêm cấm DN thực hiện các hành vi nhằm thu lợi bất chính từ việc tuyển dụng người tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp, đó là:

Một là, Nghiêm cấm việc: Yêu cầu người muốn tham gia phải đặt cọc, phải mua một số lượng hàng hoá ban đầu hoặc phải trả một khoản tiền để được quyền tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp;

Hai là, Nghiêm cấm việc: Không cam kết mua lại với mức giá ít nhất là 90% giá hàng hóa đã bán cho người tham gia để bán lại;

Ba là, Nghiêm cấm việc: Cho người tham gia nhận tiền hoa hồng, tiền thưởng, lợi ích kinh tế khác chủ yếu từ việc dụ dỗ người khác tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp;

Bốn là, Nghiêm cấm việc: Cung cấp thông tin gian dối về lợi ích của việc tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp, thông tin sai lệch về tính chất, công dụng của hàng hóa để dụ dỗ người khác tham gia.”

3- Về cơ chế quản lý tài chính đối với hoạt động bán hàng đa cấp: Vì đây là phương thức kinh doanh còn rất mới mẻ, chúng ta chưa có nhiều kinh nghiệm trong quản lý. Ngay cả trong việc quản lý hoạt động bán hàng theo phương thức truyền thống, chúng ta cũng chưa theo kịp hoạt động thực tiễn để có các quy định cho phù hợp. Từ thực tiễn đó, chúng tôi cho rằng có một số nội dung cần thiết phải quy định trong cơ chế quản lý tài chính đối với bán hàng đa cấp, cụ thể như sau:

Thứ nhất, cơ chế quy định giá trong hệ thống: Cần phải trao đổi kỹ và làm rõ vấn đề có quy định về cơ chế định giá bán hay không ? Việc này cần xuất phát từ tính chất của từng hoạt động hay phương thức bán hàng. Bán hàng đa cấp khác xa với phương thức bán hàng qua phương thức đại lý bán đúng giá hưởng hoa hồng; tuy nhiên, đây cũng không giống cơ chế bán hàng thoả thuận, mua đứt bán đoạn bởi cách thức phát triển mạng lưới.

Thứ hai, quản lý doanh thu của DN bán hàng đa cấp như thế nào ? Vấn đề cốt lõi trong quản lý DN cũng như quản lý thuế đòi hỏi phải quản lý được doanh thu bán hàng của toàn hệ thống. Thông thường, cơ quan quản lý nhà nước cũng không dễ gì nắm được 100% doanh thu của DN. Là người trong cuộc, tổ chức điều hành mạng lưới bán hàng, DN đương nhiên có các biện pháp để quản lý được doanh thu của họ, chí ít ra thì cũng quản lý tốt hơn cơ quan nhà nước. Với chế trả hoa hồng ở các tỷ lệ khác nhau tuỳ theo cấp độ của nhân viên bán hàng, chúng ta sẽ có cơ hội thảo luận sâu hơn về vấn đề quản lý doanh thu.

Thứ ba, vấn đề chi phí trả cho nhân viên bán hàng trong mạng lưới cần phải được xem xét một cách toàn diện trong mối quan hệ so sánh với các chi phí bán hàng trong phương thức bán hàng truyền thống. Thực tế cho thấy những người tham gia vào hệ thống của một DN bán hàng đa cấp sẽ được hưởng hoa hồng theo tỷ lệ % trên doanh số bán ra. Mức cụ thể không giống nhau giữa những người tam gia, tùy thuộc vào vị trí hay “chức danh” của họ đạt được theo cách tính điểm dựa trên kết quả bán hàng và thành tích phát triển mạng lưới. Có thể nhận thấy hoa hồng trả cho người tham gia hệ thống bán hàng đa cấp bao gồm các khỏan chi phí sau: tiền lương, tiền công (tuy không phải ký hợp đồng lao động); bảo hiểm (cá nhân tự lo); chi phí tiếp thị, khuyến mại; hoa hồng môi giới; chi phí vận chuyển; thưởng theo thành tích bán hàng,… Vấn đề vướng mắc lớn đang xảy ra tranh chấp, khiếu kiện giữa các DN bán hàng đa cấp với cơ quan quản lý thuế hiện nay là tỷ lệ % hoa hồng có được tính tòan bộ vào chi phí khi xác định thu nhập chịu thuế của DN hay phải chịu tỷ lệ % khống chế ?

Thứ tư, việc khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN): Người tham gia hệ thống bán hàng đa cấp đương nhiên nhận được thu nhập từ tỷ lệ % hoa hồng được hưởng, DN bán hàng đa cấp sẽ phải thực hiện nghĩa vụ khấu trừ thuế theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, khấu trừ theo tỷ lệ 10% đối với những món chi trả có trị giá 500.000 đồng/lần trở lên hay khấu trừ theo Biểu thuế lũy tiến từng phần? Tính khấu trừ trên tổng số tiền cá nhân được hưởng hay cho loại trừ một phần bởi thu nhập thực của cá nhân là bao nhiêu khi họ phải tự trả tiền chi phí đi lại, bảo quản, vận chuyển hàng hóa, mở các lớp huấn luyện người tham gia mới, tổ chức các cuộc hội thảo,… chỉ trong khuôn khổ tỷ lệ % hoa hồng có được ? Việc xem xét đánh thuế TNCN đối với người tham gia được nhận % hoa hồng có được xem xét trong mối liên quan tính vào chi phí của DN bán hàng đa cấp hay không ?

4- Về quy định hành vi và chế tài xử phạt

Thông thường, hệ thống pháp luật thường có các quy định hành vi bị cấm, hành vi bị ràng buộc điều kiện. Bên cạnh đó, cũng có những quy định cụ thể về chế tài xử lý hành chính hay hình sự đối với các vi phạm xảy ra. Trong thực tiễn hiện nay, có những luật chuyên ngành quy định luôn cả nội dung chế tài xử lý, tuy nhiên cũng không ít lĩnh vực chuyên ngành có văn bản riêng về xử phạt hành chính (thường là Nghị định của Chính phủ). Nhìn vào các giao dịch hàng hóa và cơ chế vận hành của mạng lưới bán hàng đa cấp chúng ta thấy đối tượng chính mà xã hội cần quản lý, giám sát là doanh nghiệp và đội ngũ người tham gia. Các lĩnh vực pháp luật mà chúng ta cần sử dụng đến trong quản lý không chỉ bao gồm Bộ luật dân sự, pháp luật về thương mại, pháp luật về cạnh tranh, mà còn bao gồm cả lĩnh vực pháp luật về thuế, pháp luật về sở hữu trí tuệ, pháp luật về quảng cáo,..

Thay lời hẹn ước

Bán hàng đa cấp đã và đang tồn tại, hoạt động trong thực tiễn nền kinh tế nước ta, chúng ta không thể phủ nhận và đã thừa nhận nó, đã có các quy định pháp luật để quản lý, giám sát và định hướng hoạt động của nó. Tuy nhiên, các quy định pháp luật hiện hành chưa thật đầy đủ và cụ thể để đáp ứng được yêu cầu đề ra đối với công tác quản lý nhà nước. Xa hơn nữa, dự báo rằng hoạt động bán hàng đa cấp cũng sẽ có những tác động tới đời sống văn hóa, tập quán, đạo đức, quan hệ và trật tự xã hội… cho nên càng sớm có thêm quy định pháp luật để quản lý nó thì càng tốt. Chúng tôi hy vọng rằng những nội dung mang tính gợi ý, đề xuất vấn đề được thể hiện trong bài viết này sẽ nhận được ý kiến trao đổi, đề xuất của quý bạn đọc gần xa.

(Th.S. Nguyễn Văn Phụng, Phó Vụ trưởng Vụ CS Thuế, Bộ Tài chính)

Dọc đường 6 thuộc xã Hải Bối, huyện Đông Anh có khoảng chục văn phòng môi giới bất động sản mọc lên tạm bợ, đối diện với bên kia là cánh đồng xanh mướt. Theo ghi nhận của VnExpress.net, nhiều văn phòng môi giới khá vắng khách, số khác cửa đóng then cài. Lượng giao dịch chững lại, song đất làng ở huyện cách nội đô hơn 20km này đã thiết lập mặt bằng giá mới.

Anh Thế Vũ, đại diện một văn phòng môi giới tiết lộ, giao dịch đã chững lại song giá vẫn cứ tăng chóng mặt chủ yếu do đầu cơ thổi giá. Anh Vũ tiết lộ, để kiếm lời, mỗi văn phòng môi giới sẽ liên kết với khoảng 10 văn phòng khác. Các cò đất tập hợp nhau lại, đặt ra mục tiêu thu gom lượng lớn đất, càng nhanh càng tốt. Sau khi thu gom hết đất làng, các cò này sẽ tạo khan hiếm giả và bắt đầu công nghệ đẩy giá lên. “Khi thị trường khan hiếm nhất, môi giới bắt đầu dần dần xả hàng. Nguồn cung được bơm thêm, khiến nhiều người a dua, đua nhau đi mua. Nhờ vậy, giá đất không ngừng bị đẩy cao vượt giá trị thực”, anh Vũ bật mí.

Anh Trường Giang, Giám đốc một văn phòng môi giới ở huyện Đông Anh cho hay, đây là thời điểm tốt để thu gom đất làng vì Đông Anh sắp lên quận. Theo vị môi giới này, chỉ trong vòng 3 năm, anh đã ôm khoảng 30 mảnh đất ở khu vực Tây Hồ và Đông Anh. Mới mua mảnh đất rộng khoảng 200 m2 với giá khoảng 10 triệu/m2, đến 2 tháng sau, giá đất đã tăng tới 30 triệu đồng. “Đông Anh sắp mở ra 3 quận lớn là Bắc Thăng Long, Đông Kỳ và Cổ Loa nên đầu tư ở khu vực này vẫn có “cơ” lên”, anh Giang nói.

Giao dịch đã chững lại, song giá đất vẫn không ngừng bị thổi lên. Ảnh: Hoàng Lan.

Bên cạnh lực lượng môi giới chuyên nghiệp, người nông dân cũng có mánh riêng đẩy giá đất lên cao. Đất làng tại thôn Vạn Lộc, xã Xuân Canh, huyện Đông Anh, Hà Nội cũng được người nông dân đua nhau chào giá mới. Thấy khách lạ hỏi mua đất, nhiều người trong làng đổ xô ra mời chào đon đả khiến khu làng vốn bình yên rộn rã hẳn lên. Bác Thanh Nạnh, một người dân trong thôn cho biết, trước kia giá đất chỉ vài triệu đồng thì nay đã dao động quanh mức 15-30 triệu đồng tùy khu vực. Tất tả đi lấy số điện thoại để liên hệ với chủ đất, bác cho biết, đất phía sâu trong ngõ ngách được rao bán 15 triệu, ngõ to gần đường lớn giá cao gấp đôi. Chỉ mảnh đất cỏ tốt um cạnh ao, bác Thanh Nạnh cho hay, miếng đất này được chào 30 triệu đồng mỗi m2. Sau một hồi gọi điện thoại, bác thông báo, người chủ không muốn bán, và hẹn hai hôm nữa quay lại. Theo bác, phải mua nhanh vì đất Đông Anh sắp tới sẽ chẳng còn mà mua.

Đế lời của bác, một người phụ nữ khác cho hay, thôn Cầu Cả phía trong làng, đất rẻ hơn cũng lên tới chục triệu đồng; còn thôn Vạn Lộc gần quốc lộ 3 nên giá cả đắt đỏ hơn. Người này minh chứng, đất ao, giá “bèo” nhất cũng lên tới 7 triệu đồng. Riêng miếng đất thổ cư cạnh ngôi mộ có giá “nhẹ nhàng” hơn, khoảng 15 triệu đồng mỗi m2. Theo người phụ nữ này, Đông Anh sẽ trở thành… trung tâm hành chính quốc gia nên giá đất sẽ không ngừng tăng cao.

Cứ như vậy, kẻ tung người hứng, những người trong thôn thi nhau đẩy giá đất lên. Trong khi đó, theo quy hoạch chung, trung tâm hành chính quốc gia dự kiến được đặt ở Ba Vì.

Một người dân trong thôn cho hay, kể từ khi khởi công cầu Nhật Tân bắc qua sông Hồng nối quận Tây Hồ với Đông Anh, nơi đây nhộn nhịp hẳn lên. Đất quanh cầu Nhật Tân giá tăng chóng mặt, từ 20 đến 60 triệu đồng tùy vị trí. Đất Kim Chung cũng lên tới trên 30 triệu đồng, Vĩnh Ngọc từ 17 triệu đồng cũng lên tới 60 triệu đồng. Các hộ nông dân nào có đất thì bán, người không có đất sẵn sàng làm môi giới để hưởng chênh lệch. Cách đây khoảng 2 tháng, đã có nhiều nhà bán đất với giá 10 triệu đồng. Bởi vậy, nhiều hộ nông dân lấy mốc đó để định giá đất trong làng. “Mặc dù lượng khách hàng hỏi mua đã giảm đi nhiều so với tháng trước, nhưng giá đất vẫn hét ở mức cao. Nông dân thi nhau làm ‘cò’, vì mỗi lần mách thành công, cũng được chủ trả cho vài triệu đồng”, một người dân nói.

Đất thôn Vạn Lộc giá dao động quanh mức 15-30 triệu đồng. Ảnh: Hoàng Lan.

Trao đổi với VnExpress.net, ông Nguyễn Đăng Nam, Phó phòng Quản lý Đô thị huyện Đông Anh cho hay, đây là thời điểm đất Đông Anh tăng cao nhất từ trước đến nay. Nguyên nhân cơ bản là Đông Anh đang dần hoàn thiện cơ sở hạ tầng. Từ trung tâm thành phố lên đến Đông Anh sẽ hình thành 3 cây cầu mới là cầu Nhật Tân, Đông Trù đang thi công và Tứ Liên dự kiến sẽ triển khai vào năm 2012. Khi ba cây cầu được hoàn thành, từ Đông Anh vào trung tâm thành phố chỉ mất khoảng 10 phút. Ngoài ra, ông Nam cũng cho biết, Đông Anh đang có một số khu đô thị đã được phê duyệt như Nam Hồng, Kim Chung…”Cơ sở hạ tầng thuận lợi khiến người dân các tỉnh đặc biệt là nội thành Hà Nội đổ về Đông Anh mua đất. Cầu nhiều trong khi nguồn cung có hạn dẫn đến giá đất bị đẩy lên”, ông Nam nói.

Theo ông Nam, Đông Anh hiện có 22 xã, thị trấn. Giá đất đang tăng theo dạng lan truyền từ các xã. Hồi cuối năm 2009, giá đất tăng chậm, tuy nhiên trong mấy tháng trở lại đây lên gấp 2-3 lần. Khu Xuân Canh, Vĩnh Ngọc dao động trung bình từ 25-40 triệu đồng. Một số xã lân cận cũng lên tới 15-20 triệu đồng mỗi m2.

Ngoài cơ sở hạ tầng làm Đông Anh thiết lập mặt bằng giá mới, ông Nam cho rằng cũng phải kể đến một bộ phần cò đất và giới đầu cơ thổi lên. Ông Nam dẫn chứng, ở xã Xuân Canh có trường hợp xuất hiện đại gia gom đến 10 miếng đất làng khiến giá đất không ngừng tăng cao. “Thị trường phát triển đến một mức nào đó khi quá nóng sẽ nảy sinh bong bóng và buộc phải điều phối lại. Người mua nếu thấy đất tăng chóng mặt cần phải tỉnh táo”, ông Nam nói.

Về tin đồn Đông Anh sắp lên quận, ông Nam cho biết, huyện đã đề xuất xin chia tách thành 3 quận từ trước khi sáp nhập Hà Tây cũ nhưng đến nay vẫn chưa có quyết định từ phía UBND TP Hà Nội. “Tên của quận còn chưa được đặt và UBND TP Hà Nội cũng chưa có quyết định chính thức nào về đề xuất của huyện”, ông Nam khẳng định.

Quy hoạch và cơn say giá đất

Một khu đô thị mới ở Từ Liêm, Hà Nội. Đất đai nhiều khu vực ở Hà Nội đang lên cơn sốt sau các thông tin về quy hoạch.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến cơn sốt đất lần này tại Hà Nội do thông tin ảo và những yếu tố đầu cơ đang chi phối thị trường

Trước cơn sốt đất một số khu vực ở Hà Nội, nhất là khu vực Ba Vì, những ngày qua các chuyên gia liên tục cảnh báo nguy cơ vỡ bong bóng có thể diễn ra trong thời gian tới. Bởi nguyên nhân chủ yếu dẫn đến cơn sốt đất lần này do thông tin ảo và những yếu tố đầu cơ đang chi phối thị trường.

Quả thật, có nhiều dấu hiệu cho thấy bong bóng bất động sản đang hình thành. Hơn một tháng trở lại đây, như nhiều báo đã phản ánh, giá đất tại nhiều khu vực ở Hà Nội tăng chóng mặt, với mức tăng nóng 35 – 40% và lượng giao dịch cũng lên 25 – 30% chỉ trong vòng hơn một tháng qua. Sôi động nhất ở thời điểm này là Ba Vì.

Thị trường nhà đất Hà Nội bị tác động mạnh khi nhiều người tin rằng, sẽ xây trục Thăng Long từ trung tâm Hà Nội đến Ba Vì và nơi đây sẽ là trung tâm hành chính quốc gia. Do đó, người ta rủ nhau về Ba Vì mua đất, đẩy giá đất tại đây tăng 2 – 3 lần chỉ trong thời gian ngắn.

Với hy vọng “bỏ ra một đồng, không ăn mười cũng ăn tám” nên thị trường đất ở Ba Vì được mô tả là “ai có mảnh đất muốn bán, chỉ cần tung tin ra hôm trước là hôm sau có khách ngay. Người này bước ra, người khác bước vào, có nhà đã bán xong đất rồi vẫn phải tiếp cả chục khách đến hỏi vì cứ tưởng là còn đất. Nhiều gia đình xưa nay có con cháu đi làm ăn ở xa, nay cũng bỏ việc tìm về tranh bán đất, chia tiền, mua xe”.

Thế nhưng, trả lời báo chí về cơn sốt đất đang diễn ra ở Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam, nói việc chuyển trung tâm hành chính quốc gia lên Ba Vì là câu chuyện của 50 năm nữa. Đó là chưa nói tới việc trong tương lai có khi còn điều chỉnh. Ông Nam minh chứng bằng việc điều chỉnh quy hoạch chung Hà Nội năm 1998 do Thủ tướng duyệt thì “nay cũng đã sửa rồi”.

Kinh nghiệm đã chỉ ra, việc quy hoạch và thực hiện xây dựng theo quy hoạch trên thực tế luôn có một khoảng cách xa. Ở đây quy hoạch chưa được phê duyệt nhưng việc mua bán, đầu cơ đất đai đã diễn ra sôi động. Điều này có nghĩa, đến nay thị trường bất động sản vẫn vận hành theo kiểu “nghe nói, nghe đồn” từ tai người nọ qua người kia.

Một thị trường vận hành theo tin rỉ tai như vậy chắc chắn sẽ là mảnh đất béo bở cho chủ đầu tư, nhà đầu tư, môi giới hoạt động kiểu đội, nhóm làm giá, “đục nước béo cò” trước đám đông thiếu thông tin xác thực. Ở đây cũng không loại trừ khả năng các đại gia, giới đầu tư đã mua đất từ lâu, nay thổi phồng giá lên để kiếm lời.

Mặt khác, như các chuyên gia bình luận, chuyện giao dịch đất diễn ra rầm rộ một phần là do “tâm lý đầu tư bầy đàn”. Thay vì phải tính toán, phân tích cụ thể dựa trên những thông tin xác thực thì người này bắn tin cho người kia: “Ba Vì sẽ thành trung tâm hành chính quốc gia, do đó chắc chắn giá đất sẽ còn tăng”, rồi lao vào mua đất như thiêu thân.

Tuy nhiên, việc nhà đầu cơ lợi dụng thông tin quy hoạch để kiếm lợi có phần từ lỗi của nhà quản lý khi chưa cung cấp đủ thông tin. Nói cách khác là còn thiếu thông tin chính thức, nhất quán từ các cơ quan quản lý nhà nước và không mang tính tổng thể. “Nếu như chúng ta cung cấp đầy đủ thông tin cho người dân rằng đây mới chỉ là dự án chưa được thông qua nên việc có thực hiện hay không vẫn chưa khẳng định, thì chắc chắn người dân sẽ không bị mắc lừa”, một chuyên gia phát biểu.

Ở góc độ khác, theo ông Đặng Hùng Võ, cố vấn cấp cao của Bộ Tài nguyên và Môi trường, thị trường Hà Nội có chiều hướng sôi động trong thời gian gần đây do một bộ phận người dân Hà Nội có tiền nhàn rỗi đổ đi đầu tư bất động sản. Song, ông Võ cho rằng “ngoài một bộ phận khách hàng có nhu cầu thực, cũng không tránh khỏi hiện tượng làm giá do nhiều nhà đầu tư lướt sóng, tìm cách làm khan hàng thổi giá lên cao quá mức bình thường”.

Thị trường bất động sản trên thực tế vẫn chưa phục hồi sau khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu diễn ra năm 2008. Tín dụng dành cho bất động sản đang trong tình trạng nhỏ giọt và kinh tế vĩ mô chưa thực sự khởi sắc thì thị trường bất động sản chưa thể ấm lại.

* Báo cáo Quốc hội biến động bất động sản Hà Nội

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam vừa có văn bản đề nghị UBND thành phố Hà Nội yêu cầu Sở Xây dựng Hà Nội phối hợp với Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) lập báo cáo và chỉ đạo các huyện Quốc Oai, Ba Vì, Thạch Thất, Thường Tín báo cáo tình hình thực hiện các dự án bất động sản theo quy hoạch; tình hình chuyển nhượng đất đai (đất thổ cư và đất canh tác) và tình hình biến động giá bất động sản từ đầu năm 2010 đến nay trên địa bàn.

Trước đó, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng giao Bộ Xây dựng chủ trì phối hợp với Văn phòng Chính phủ thừa uỷ quyền Thủ tướng, lập báo cáo trình Quốc hội về thực trạng mua bán bất động sản và giá các loại đất chuyển nhượng trên thị trường tự do ở các địa điểm đang quy hoạch tại Hà Nội. Báo cáo trình Quốc hội phải hoàn tất trước ngày 30/5/2010.

Gần hai chục lô đất thổ cư mà khách nhờ ông Hùng bán giúp vẫn nằm trong ngăn kéo bàn từ năm ngoái đến nay – Ảnh: N.N

Trước hàng loạt thông tin về việc đất nền cả 4 hướng tại Hà Nội đang lên cơn sốt, trong đó khu phía Đông bao gồm quận Long Biên và huyện Gia Lâm cũng tăng giá chóng mặt vài tháng trở lại đây nhưng thực tế cho thấy, tình hình lại không hoàn toàn như vậy.

Bất động

Thời tiết tại Hà Nội những ngày vừa qua nắng nóng hầm hập nhưng không khí giao dịch nhà đất lại có vẻ khá “lạnh” tại hàng chục văn phòng môi giới xung quanh khu đô thị Việt Hưng.

Mặc dù chỉ có một mình với hai chiếc quạt cây chạy hết công suất tại tầng 1 của căn nhà 4 tầng, ông Hùng – chủ văn phòng giao dịch nhà đất số 1 nhà P1 những ngày này, áo ba lỗ vẫn vén lên ngang bụng.

Sự “tự nhiên” này rõ ràng không chỉ do thời tiết quá nóng bức, mà còn bởi khách tìm đến giao dịch không có khiến ông Hùng chẳng còn nghĩ đến việc giữ ý.

Theo chủ văn phòng, từ Tết trở ra, nếu mảng căn hộ chung cư đã rất chậm thì tình hình giao dịch đất nền lại càng trở nên tồi tệ khi “bất động” từ giữa năm ngoái đến nay.

Vừa nói, ông Hùng vừa dẫn chứng bằng cách rút từ ngăn kéo bàn làm việc ra chiếc cặp tài liệu rồi trải lên mặt bàn khoảng 20 cặp giấy tờ công chứng sổ đỏ của từng ấy lô đất mà người dân quanh khu vực Long Biên, Sài Đồng, Thượng Thanh, Đức Giang… nhờ bán giúp.

Quả vậy, đó hầu hết là những lô đất thổ cư có diện tích từ 100m2 trở lên. Nếu năm ngoái các hộ nhờ ông Hùng chào bán ở mức 12-13 triệu đến 16-17 triệu đồng/m2, thì năm nay tất cả đều vọt lên 19-20 triệu đồng/m2. Thậm chí có nhà còn “đòi” lên 25 triệu đồng/m2.

Số lượng người nhờ bán ngày càng nhiều lên, không ngày nào ông Hùng không nhận được những cuộc điện thoại bày tỏ sự sốt ruột, thúc giục bán nhanh của bên cung. Trong lúc “cầu” không có, ông chỉ biết tư vấn: “nếu không giảm giá xuống thì tôi chịu, không có ai mua thì tôi cho vào ngăn kéo cất đi”, hoặc trường hợp tăng giá quá đáng hơn, ông nói thẳng: “giá thế này thì mời ông đi gửi văn phòng khác”…

Không dùng từ “sốt”

Là văn phòng có vị trí đắc địa – ngay mặt đường vào, biển hiệu bắt mắt, lại có quy mô lớn hơn hẳn những văn phòng khác tại đây nhưng trung tâm giao dịch bất động sản Thành Công ở Khu 2 của đô thị mới Việt Hưng những ngày này lượng người vào ra cũng không có gì đáng kể.

Trong lúc vắng khách, Phó Giám đốc của trung tâm xin giấu tên chia sẻ, không thể dùng từ “sốt” để nói về giá đất cũng như tình hình giao dịch đất nền hiện tại ở khu vực này. Bởi lẽ, ngoại trừ việc tăng giá trông thấy ở một số khu đấu giá ra (mà số lượng cũng rất hạn chế), các khu còn lại giá đất có nhích lên từ cuối năm ngoái nhưng hoàn toàn theo quy luật thông thường của thị trường, chứ không phải tăng ở mức “ồ ạt, đột biến” như người ta vẫn nói.

Bằng chứng là khi bắt đầu mở văn phòng Thành Công vào quãng năm 2007-2008, giá đất quanh khu Giang Biên, Quán Tình mới rơi vào trên dưới 10-12 triệu đồng/m2. Cũng những miếng đó sau 2-3 năm, giá ở mức hơn 20 triệu đồng. “Trong 20 triệu này cũng có 1 quãng lên, nhưng là lên từ từ. Mà đây đều là ăn theo đô thị thì mới có mức giá như vậy” – vị này nói thêm.

Đồng tình với nhận xét trên, chủ sàn giao dịch bất động sản trực tuyến Nhà đất Gia Lâm, ông Nguyễn Thế Cường ước lượng, mức tăng giá 20-30% tại một số khu vực của huyện Gia Lâm như Thạch Bàn, Cự Khối, Bát Tràng, Đông Dư, Kiêu Kỵ… thời gian gần đây chỉ được coi là ấm lên, chứ không phải “sốt” theo kiểu hôm trước hôm sau một giá. “Có những thông tin gì tốt thì cũng đã ra rồi. Nhìn chung, thị trường sẽ không thể tăng hơn được nữa” – ông Cường dự đoán.

Ẩm ương vì “tâm lý”

Thực trạng “sốt” đất là khi các văn phòng môi giới nhà đất tại khu Việt Hưng đóng cửa im ỉm hoặc vắng lặng như tờ khi mở cửa.  Ảnh: N.N

Những thông tin giá đất tăng vù vù trong và sau các cuộc đấu giá đất dự án tại Đặng Xá, Trâu Quỳ, khu vực chân cầu Vĩnh Tuy hoặc lâu hơn là Tầm Dâu thuộc địa bàn huyện Gia Lâm thời gian qua chính là khởi điểm của cái gọi là “cơn sốt” đất nền khu vực này.

Có hơn 100 m2 đất tại khu vực chân cầu Vĩnh Tuy, từ mức khởi điểm là 16-17 triệu đồng, anh Mạnh – một nhà đầu tư ở Long Biên khấp khởi mừng khi giá vọt lên trên 20 triệu đồng/m2 sau cuộc đấu giá. Vì rất cần tiền, anh Mạnh để lại cho một người quen ở mức 22 triệu đồng/m2, nhưng chỉ đúng 1 tuần sau anh ngỡ ngàng hay tin, mảnh đất đã được sang tay với giá 28 triệu đồng/m2.

Thông tin được lan truyền và đồn thổi nhanh chóng, khiến nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ mắt tròn mắt dẹt, tạo nên làn sóng đổ xô vào thị trường. Phó Giám đốc văn phòng Thành Công nhận xét việc tăng giá không ngừng lên gấp đôi so với giá khởi điểm tại các khu đất đấu giá vừa qua hoàn toàn là do yếu tố tâm lý của nhà đầu cơ, khi mỗi người đều có sự tính toán riêng, đã mua ở mức đỉnh là 32 triệu đồng/m2 thì tất yếu họ phải bán ra giá cao hơn.

Tâm lý “tạo sốt” này còn được giới kinh doanh liên hệ đến việc đấu giá đất khu Tầm Dâu trước đó. Cụ thể, cách đây khoảng 1 năm, đất mặt đường to khu vực này chỉ khoảng 16-17 triệu đồng/m2, nhưng từ lúc có thông tin trung tâm thương mại Savico sắp được xây dựng thì lập tức, nhà đầu tư nhảy vào mua, đẩy giá lên mức chót vót là 45-50 triệu đồng/m2 hiện tại.

“Dân mình thường chưa quan tâm đến cái mình được hưởng thụ. Việc xây trung tâm thương mại như vậy, chưa chắc người sống lân cận đã vào đó mua đồ. Việc đổ xô đầu tư vào đây chỉ là cơ hội để giới đầu tư thực hiện hoá lợi nhuận” – đại diện một trung tâm đánh giá.

Ngoài ra, việc các nhà đầu tư lâu niên với quỹ đất rộng đang có xu hướng chia nhỏ lô đất ra năm bảy phần để bán theo hình thức “mua sỉ, bán lẻ” cũng là động thái góp phần làm giá đất khu Gia Lâm nhích lên.

Nhưng khách quan mà nói, không thể phủ nhận việc tăng giá xuất phát từ tâm lý của chính người bán đất. Trước tình hình người mua không có mà người nhờ bán đất cứ tăng giá ầm ầm, ông Hùng – chủ văn phòng nhà đất ở khu Việt Hưng không ít lần phải thốt lên với những người nhờ bán: “Đắt như thế thì bán cho ai?”.

Theo ông, tâm lý so sánh, đối chiếu về giá của người bán ví dụ căn cứ vào một điểm giá đang sốt lên, người dân tại khu khác cũng tự cân đối và đưa ra giá của mình, đại để như “khu đó 50 triệu thì đất của tôi tối thiểu cũng phải 25” là nguyên nhân chủ yếu khiến giao dịch đất nền bất động từ đầu năm đến giờ. Đó cũng là lý do sâu xa của việc hàng loạt văn phòng môi giới nhà đất khu vực Việt Hưng hiện đóng cửa triền miên.

Đất Hà Nội bị “làm giá”?

Được đăng bởi tmtvietnam vào lúc 10:20:00

Khoảng một tháng trở lại đây, giá đất tại nhiều khu vực của Hà Nội tăng đến hơn 30% so với hồi đầu năm. Theo ông Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT), hiện tượng trên có yếu tố tăng ảo do nhiều nhà kinh doanh thổi giá lên, đồng thời cũng do người dân không nắm được thông tin nên đã đổ xô đi mua đất, càng làm giá đất tăng bất thường.

Đất gì cũng tăng giá

Mở đầu cho “cơn sốt” đất tại Hà Nội có lẽ là Dự án Thanh Hà. Ngay sau Tết Canh Dần, chỉ với một hợp đồng vay vốn không có giá trị pháp lý, CTCP Xây dựng và dịch vụ 1/5 đã huy động vốn của hàng trăm người với số tiền lên tới hơn 700 tỷ đồng. Từ giá gốc trong thỏa thuận là 12 triệu đồng/m2, các cò đất đã “thổi giá” lên 19 triệu đồng/m2. Thậm chí, chỉ 3 ngày trước khi cơ quan công an vào cuộc, có nhà đầu tư đã phải chấp nhận mua đất tại dự án này với giá tới 27 triệu đồng/m2.

Kéo theo “cơn sốt” tại Dự án Thanh Hà, đất nền tại Dự án Kim Chung – Di Trạch do Tổng CTCP Thương mại xây dựng làm chủ đầu tư, cũng tăng từ 26 triệu đồng lên khoảng 30 triệu đồng/m2. Giá đất tại Dự án Bắc quốc lộ 32 do CTCP Phát triển đô thị Từ Liêm làm chủ đầu tư trước Tết Canh Dần cũng chỉ 24 triệu đồng/m2, nay đã tăng lên trên 30 triệu đồng/m2 vào thời điểm hiện tại.

Cũng trong khoảng thời gian trên, giá đất trong Khu đô thị Ciputra thuộc quận Tây Hồ đang từ 75 triệu đồng/m2 đã tăng vọt lên 110 triệu đồng/m2. Tại dự án Đặng Xá thuộc khu vực Gia Lâm, phía Đông Hà Nội, giá đất đang là 18 triệu đồng/m2 thời điểm đầu năm, nay cũng có giá khoảng 25 triệu đồng/m2.

Đất thổ cư ở nhiều nơi cũng tăng chóng mặt. Tại các vùng ven đô như Quốc Oai, Hoài Đức, Đan Phượng…, giá đất tăng từng ngày. Những thửa đất gần đường quốc lộ có giá từ trên 10 triệu đồng/m2 đến gần 20 triệu đồng/m2; những thửa ở sâu hơn cũng có giá không dưới 5 triệu đồng/m2. Đặc biệt, giá đất tại các xã vùng sâu khu vực Ba Vì như Tiến Xuân, Đông Xuân, Yên Bình cũng tăng gấp 2 đến 3 lần, từ 700.000 đồng/m2 đã tăng lên đến gần 2 triệu đồng/m2.

Tăng giá phần lớn do tin đồn

Phân tích nguyên nhân của tình trạng tăng giá đất một cách đột biến thời gian qua tại Hà Nội, nhiều chuyên gia nhận định phần lớn do tin đồn. Theo đại diện Trung tâm bất động sản Thiên Cơ trên đường Khuất Duy Tiến, thị trường bị tác động mạnh nhất kể từ khi có Triển lãm “Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050″ do Bộ Xây dựng tổ chức vào cuối tháng 4/2010, trong đó Hà Nội có 5 đô thị vệ tinh và “trục Thăng Long” bắt đầu từ đường Hoàng Quốc Việt tới chân núi Ba Vì.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Trần Nam, Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cho rằng, việc quy hoạch đưa trung tâm hành chính quốc gia lên chân núi Ba Vì là mang tính định hướng dài hạn 50 năm. Trước mắt Trung tâm Hành chính Quốc gia vẫn được xây dựng ở khu Mỹ Đình, Mễ Trì. “Nếu có sốt đất thì chỉ là chuyện tâm lý và cũng không loại trừ tình trạng đầu cơ thổi giá”, ông Nam nói.

Đồng tình với đánh giá trên, ông Đào Trung Chính, Tổng cục Phó Tổng cục Quản lý đất đai (Bộ TN&MT) cho rằng, đất đai là một loại hàng hóa đặc biệt và nó chịu ảnh hưởng của quy hoạch. Mặt khác vì đất đai có tính khan hiếm và nhiều người cùng đổ xô vào mua nên khi có tin đồn thì ngay lập tức xảy ra tình trạng “sốt đất”.

Còn theo ông Đỗ Đức Đôi, Giám đốc Trung tâm tin học thuộc Tổng cục Quản lý đất đai (Bộ TN&MT), việc để cho một số nhà đầu cơ lợi dụng thông tin quy hoạch để kiếm lợi bất chính cũng có một phần là lỗi của nhà quản lý khi chưa cung cấp đủ thông tin. “Nếu như chúng ta cung cấp đầy đủ thông tin cho người dân là vùng nào được quy hoạch, vùng nào mới chỉ đang xem xét thì chắc nhiều nhà đầu tư sẽ không bị mắc lừa”, ông Đôi nhấn mạnh.

Mặt khác, theo ông Vũ Đình Ánh, Viện nghiên cứu khoa học Thị trường giá cả (Bộ Tài chính), hiện có đến 80% các giao dịch trên thị trường bất động sản là phi chính thức. Vì vậy, tình trạng “sốt đất” như vừa qua cũng có thể do chính những người có đất tự tung tin rồi hét giá lên nhằm tạo ra sốt ảo, còn thực hư việc mua bán đất này có thành công hay không thì không ai có thể biết được.

“Mặc dù tình trạng sốt đất do tin đồn ở nước ta đã xảy ra nhiều năm nay, nhưng đến nay vẫn chưa có cách nào để khắc phục hữu hiệu. Ngoài những điểm yếu trong việc quản lý đất đai của Nhà nước thì tâm lý đầu tư kiểu “bầy đàn” của người dân cũng là sơ hở để giới đầu cơ trục lợi”, ông Ánh nhận định.

Thị trường bất động sản vẫn hút vốn nước ngoài
Cập nhật lúc : 1:39 PM, 25/05/2010
Ảnh minh họa.
Dù thị trường bất động sản vẫn chưa có dấu hiệu khởi sắc nhưng các nhà đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục đầu tư nhiều dự án quy mô trị giá hàng chục triệu USD vào thị trường Việt Nam.

Nhiều nhà đầu tư nước ngoài nhận định năm 2010 và những năm tiếp theo Việt Nam vẫn là một địa chỉ đầu tư hấp dẫn. Trong đó, bất động sản tiếp tục là kênh hấp thụ vốn ngoại rất lớn.

Mới đây nhất, Tập đoàn Allrgeen – một trong những tập đo

Ảnh minh họa.

Dù thị trường bất động sản vẫn chưa có dấu hiệu khởi sắc nhưng các nhà đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục đầu tư nhiều dự án quy mô trị giá hàng chục triệu USD vào thị trường Việt Nam.

Nhiều nhà đầu tư nước ngoài nhận định năm 2010 và những năm tiếp theo Việt Nam vẫn là một địa chỉ đầu tư hấp dẫn. Trong đó, bất động sản tiếp tục là kênh hấp thụ vốn ngoại rất lớn.

Mới đây nhất, Tập đoàn Allrgeen – một trong những tập đoàn phát triển bất động sản lớn nhất Singapore, đã triển khai dự án căn hộ cao cấp Regency Park đầu tiên tại Việt Nam.

Dự án nằm ở vị trí đắc địa tại quận 2, bao gồm 515 căn hộ cao cấp với hai, ba và bốn phòng ngủ, trong đó có 12 căn penthouse hứa hẹn sẽ thu hút được khách hàng bởi thương hiệu mà Tập đoàn Allrgeen gây dựng từ nhiều năm nay.

Giữa tháng Sáu tới, dự án sẽ chính thức công bố với khách hàng.

Khi được hỏi tại sao Allgreen chọn thời điểm này để vào thị trường Việt Nam, đạ diện của tập đoàn Allgreen cho biết: “Chúng tôi đặt tầm nhìn dài hạn về vị trí của mình ở thị trường Việt Nam. Những thay đổi tích cực trong các quy định pháp luật gần đây về kinh doanh và sở hữu bất động sản, cũng như Việt Nam là một trong những nền kinh tế phát triển mạnh mẽ nhất khu vực châu Á-Thái Bình Dương, khiến nơi đây thành địa điểm đầu tư hấp dẫn với chúng tôi.”

Tháng Ba vừa qua, VinaCapital Group, tập đoàn quản lý tài sản và phát triển bất động sản, đã liên doanh với Tập đoàn inProjects (Hongkong) để lập Công ty VinaProjects chuyên quản lý các dự án bất động sản tại thị trường Việt Nam.

Một số dự án trọng điểm tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và Đà Nẵng sẽ được VinaProjects triển khai với giá trị đến trên 500 triệu USD, như dự án khu biệt thự The Garland tại quận 9 (Thành phố Hồ Chí Minh) rộng 3ha, vốn xây dựng 13,7 triệu USD; dự án Đại Phước Lotus cũng thuộc quận 9 rộng 22ha, vốn xây dựng 39 triệu USD.

Bên cạnh đó còn có khu căn hộ cao cấp WTC tại thành phố Đà Nẵng có vốn xây dựng 35 triệu USD; khu biệt thự The Ocean Danang Beach Resort có diện tích 21ha, vốn xây dựng 26 triệu USD; khu phức hợp Times Square tại Hà Nội có tổng vốn xây dựng 115 triệu USD.

Từ thông tin Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh sẽ cấp giấy chứng nhận đầu tư cho các dự án là khu đất công trường Lam Sơn-Hai Bà Trưng -Đông Du (300 triệu USD), dự án của Tập đoàn Lotte (2 tỷ USD) và của Capital Group (2 tỷ USD) cho thấy các nhà đầu tư nước ngoài đã sẵn sàng quay trở lại với các dự án.

Nhận định được làn sóng khởi sắc trong thời gian tới, nhiều quỹ đầu tư nước ngoài cũng đã bắt đầu huy động vốn.

Dù vậy, theo Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh, tuy lượng vốn FDI chảy vào lĩnh vực bất động sản tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh cao, với tổng vốn đăng ký đạt 9,6 tỷ USD (143 dự án còn hiệu lực), nhưng chỉ mới giải ngân được 3,6 tỷ USD.

Thành phố Hồ Chí Minh vừa ra quyết định thu hồi giấy chứng nhận đầu tư của 40 dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), có vốn đăng ký là 1,77 tỷ USD, hoạt động trong lĩnh vực bất động sản trên địa bàn.

…

the practices of consumption “the choice of the necessary , present the ‘habitus of the working class as the learned outcome their material situation. The manner of consuming is statutory and takes part in the cosial reproduction processes. the distance with the consumed object (eg., in VN, ammong the urban populations, one describes the motorbike as something of almost no importance, whereas rural population see it as an investment) differentiates pp from a certain socio- economic category and marks their social status. the differences in the practices of consumpetion that one notes herebecome ‘differences in symbolic systems (Bourdieu 1996)

social relations are dirven by hedonistic and individualistic patterns, which are primarily related to modern conusumers in a market. modern capitalistic markets and societies are characterized by individualistic relations in the sense that the process of exchanges between consumers are impoersonal. (Simmel 2004). the literature also shows that the emergence of ‘modern’ consumption not only means the ‘growing autonomy of a consumerist mentality’ but also the erosion of traditional social relations, as in portmodern consumerism pp tend to be more individualistic

Motorbikes and Consumerism

a lot of ‘value’ can be identified in relation to consumersim. among others, the acceptance that the ‘ephemerality ‘ of products is better than their durability may be other key values of consumerism, with as a consequence a permanent unsatisfied and renewed needs triggered by mass consumption practices (bauman 2005) . after the WWII , Arvidsson 2001 demonstrated in an article that motorbikkes  had become the icons of ‘youth international culture’ linked to a vision of ‘lifestyle choice’ and hedonistic values

in many wats, the story of the Vespa supplies and ideal case study : presented as a central component of the material culture of a new, modern, post- Fascist Italy in the immediate post-war years, Vaspa soon become something of a fetish for the emerging transnational counterculture. however, contrary to the Italian casae described by Arvidson, in VN motorbike producers were not capturing the codes of counter-culture values but were displaying instead signs and symbols of mass consumption modes.

for young pp it soon became the symbol of an ideological gap between them and the older generation, the former ‘citizen model’ (promoting an image of a standardized citizen following certain ‘socialist values and attitudes’ common also in other former socalise countries”) . the consumer in centrally planned economies like VN before 1986 was rather ascetic. the communist consumer was being called upon to make sacrifices’ in order to focus on the needs of production with the promise, despite recurrent shortages, of a brighter standard of living through meeting the material needs of pupolations as in many former communies countries (Marurek and Hilton 2007)

the egalitarianism and the uniformit preached by the authorities through its ‘citixen models’ are overtaken by the emergence of individual values, consumer sociey , consumerism and visible social classification processes, in particular among the young VN. the younger generation is embracing theese new values of consumption, which is also an act of symbolic violence against previous generations. the lack of attention to consumtion matters was one of the root causes of the collapse of the Eastern bloc (Mazurek and Hilton 2007) and it is certain that after 1989 to survive the VN gov had no other choice than to open its economy and society to foreign influences

consumtion practices are not totally deprived of political significance: certain practices have political content. thus buying certain brands or boucotting others has been considered a form of political participation in Western countries . the meaning and efffectiveness of this form of political participation as underline by Stolle 2005 is not clear. ‘ a growing number of citizens are turngng to the market to express their political and moral concerns, but do not tell us whether political consumerism can also be considered as a meaningful or effective form of polictial participation’

certain practices related to motorbikes such as the illegal races taking place during the night in urban areas in Vietnam are an expression of both the contruction of a social male identiry and an act of defiance linked to a political dimession of a consumerism. by using a mass-consumption symbol of a pleasure-seeking society inverting the long-promoted ascetic socialist moral values, the nightracers also display a tacit political message going beyond simple outlawed practices

the youth (60% of the population is under 30 years of age, neither experienced times of deprivation (from 1975 to 19986) nor the war periods of the country and they are seraching for other lifestyle experiences in a context that has witnessed tremendous changes since 1975.

except the founding figure of modern Vietnam, HCM, the society does not put forward individuals and does not encourage pp to affirm their peronalities.  with regards to the emergence of new gvalues, Thomas and NGuyen Bich Thuan (2004) evoke the changes among young women, while underlinging the role of the state in the modelling of social values “Asserting its control through purging pleasure, the state’s power to define popular culture has a contradictory effect: the state is developing a new relationship with consumers, testing the ground of posibility by simultaneously authorizing and ddisallowng. wrking in tandem with mass culture, a new mass-oriented state has become the mark of the post- socialist ear.” as dexcribed by theese 2 authors, the state, as a new form of social control . thus tries to incorporate such emergent values in a new mass culture centred on consumerism. Motobikes also fit in the emergence of a commercial economy where leisure activities gain a new importance through certain consumer goods (mobiles, TVs,…)

Adam Fforde 2003 mentions another amusing eg that fits this pattern: in VN, the market for cosmetic products is one of the most important of the region. its size exceeds that of other asian countries, which however have higher per capita incomes. other indicators, such as the increasing rate of divorce, rural -urban migration trneds and changes in family structure also show that new gvalues are emerging

the notion of intimacy on motorbikes in the light of public/private spaces

the principal hypothesis claiming that motorbikes are considered by pp as places where they can get some intimacy and privacy. it was already mentioned that the state remains somewhat intrusive in various social spaces, including family relations. the state thus organizaes and intervenes in all aspects of sicial life: in the birth-rate (by family planning) , in the private spere (the system of merit for the households in 80s, the registration of the households and their members..) and in domestic ritual spaces (each household must have a bust or portrait of HCM..). private as well as public spaces are places where the state expresses its authority (Anh Nghuyen Pham 2005)

what about the public spaces? for a common visitor to VN, it is difficult to believe that the busy sidewakds, occcupied by all kidns of activities were empty befire the Doi Moi. the informal sector seized this territyry once the Doi Moi was lauched, which authorized private trade and profit. since the 80s, the public authorites in large citis have tried to limit the too-anarchistic development of activies on the streets. for instance, according to Koh 2004, the decree 36 CP from May 1995 in Hanoi was instigated in the purest sytle of propaganda campaigns, with posters and audio messages broadcast by the innumerable loudspeakers of the city, the objective was to domesticate activities in public space and to overcome urban traffic. this decree also ended the activities of 35 illegal markets, but these attempts had poor results. Why? Drummond 2000 shows that if private spaces are the places of socal reproduction, public spaces belong to the community, but are strongly controled by the state. in public spaces, broadcast messsages (by posting pr public loudspeakers) and organized events are under the strict scrutiny of the authorits. the appropriation of public space remains tolerable for economic activities (handicraft, cafes, informal work, etc.) and even sporting activities or entertainment . but the problem is that today, a victory of the national VN football team brings many more pp into the streets than an official procession, and this type of spontaneous demonstration overlaps with the control exerted by the stte. actually, there are plenty of occasions for pp to occupy public spaces. an illustration is the visit of former US Pres Bill Clinton in 2006, who gathered an unexpectedly large, young and lively crowd on the streets of HN during a private walk close to Hoan Kiem lake, as a real rock star would do. the apperance of this type of transpgreesive gathering is related to the re-appropriation of public spaces in the cities in Vn do not enjoy the same importance as elseswhere becayse of their recent existence (which date back to colonial times) , the level of control existing before the Doi Moi has disappeared,.

furthemore, these 2 large VN urban centres there is little or no private space avaliable. population density reaches high levels: 3500 habitants/km2 for the capital and 2800 for HCM. the national average is 250. each person has only 5m2 of habitable surface in HN, 6.2m2 in HCM (guidebooksto French Co-operation in Vietnam 20002). in Geneva pp have 47m2 and 30m2 in Paris

So private space is deprived and stronghly controlled, and public space is almost a place of quasi0contestation. Motorbikes would be places where pp could have some privacy without feeling the constraints of the domestic space

a tool of multiple purposes and an object of social classification . more than a sumple tool or transportation, cetain Vn even consider them as their legs! some pp confirm that all thri yourneys , even short ones, are carried out on motorbikes. in urban arteries the flow of traffic can reach yup to 10000 bikes per hour

Hsu TienPen 2003 afirms that HCm inhabitants and HNans respectivelymake 3 and 2.6 trips per day on their bikes, against 2.2 in Manila, 1.7 in arkata and 2.3 in Bangkok. according to Naohito Kitano 2000, the most used means of transportation would be the motorbike with nearly 95% and 92% of journeys for Hn and HCM. in Bangkok and Jakarta motorbikes account for only appr 25% . there are no huge diff in the publi transport infrastructures between these various cities (except for Bangkok). on the contrary , HN and HCm have a decent netwrok of reliable and affordable buses, unlike some large INdonesian cities. so, the use of motorbike in Vn is related to a variety of activities, whether economic, social or recreational

the motor bike is seen as an investment for the poor to earn income. the wealthier depict their bikes as a usual or sometimes even as a “fashionable” device

those under 35 spend on avg more than 200k dong per month for maintenance and customization, against a few thousands for the elders. compared to the living cost, is can be high

Motorbikes appear to be important in the search for some intimacy. all users mention that being on a motorbike offers the ‘luxury’ of isolation. thus, several pp choose the motorbike to find some privacy, ‘to think’, ‘to reflect’ and even ‘to depress’ or ‘to cry’. some pp even affirms that the bike is a more open space to discuss than a cafe. the choice of the person who sits behind the friver is thus based on the nature of the relationship, a strong tie according to Mark Granovetter 1973. the destination of the tour has hardly any importance, even if respondents acknowldge preferring to drive in very crowded places such as the large avenues of the HoanKiem

however the nature of the conversations can also be more casual. it is worhwhile noting that among the interviewees, the youngest have expressed more intensively these perceptions of intimacy and freedom. here again, we can observe the emergenceof new values among the younger generations moving away from what is preached by the authorities. thus it is not surpring that the olderst respondents do not share this enthusiasm, asuing that it is sad to drive all alone or that the bike does not represent a place of intimacy or privacy

while walking aroung the streets of HN , one can easily observe the couple holding hands or kissing while driving on bikes. this is striking since it is uncommon for pp to show signs of affection in the streets. it illustrates the perfect intefration of the motorbikes in the modern and urban values and lifesyle as flirting on bikes. the bike became a place or a tool and a symbol of libertiange. nonetheless, not all the respondents share such flirting on bikes. here the gap between generations is slearly observable

Bike racing indicates thatconstruction of a male social identity similar to a ritual of passage between the end of adolescence and the beginning of adulthood. races are illegal and they reffer to a certain political dimension of consumerism, an act of defiance towards the authorities, to tease the police.

http://www.viet-studies.info/kinhte/Motorbikes_in_VN.pdf

Bài viết cho Hội Thảo về Vốn Xã Hội và Phát Triển
do tạp chí Tia Sáng và Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn tổ chức

Thành phố Hồ Chí Minh – Tháng 6/2006

________________________________________________________

Department of Economics
Wright State University
Dayton, Ohio – Mỹ

Một cách tóm tắt xu hướng phát triển của kinh tế học (tây phương) về phát triển trong nửa thế kỉ qua là: nó đi từ các mô hình căn cứ trên những quan niệm khá hẹp hòi, thậm chí thiếu nhất quán, đến những mô hình phức tạp hơn, với nhiều yếu tố “ngoại kinh tế” (thể chế, văn hoá, lịch sử, địa lí).  Hai yếu tố nổi bật mà lý thuyết này đã dần dần hội nhập trong xu hướng ấy là con người và xã hội.

Có lẽ nên nhắc lại: theo kinh tế học cổ điển, ba thành tố quyết định tăng trưởng kinh tế là đất đai, lao động, và vốn vật thể.  Cho đến khoảng những năm 1990, gần như mọi thuyết về phát triển kinh tế đều xem quan hệ xã hội là thứ yếu, thậm chí không cần bàn đến.  Vào những thập niên 50 và 60, chẳng hạn, các liên hệ xã hội, lối sống cổ truyền bị xem là trở ngại cho phát triển (hiểu là hiện đại hoá).[1] Tiếp theo thời kì này là giai đoạn lên ngôi của kinh tế học tân cổ điển, và dù trường phái này (cụ thể là Theodore Schultz và Gary Becker) có đề nghị thêm vốn con người vào số các thành tố phát triển, nó cũng không chú ý đến các quan hệ xã hội.  Thậm chí, một số kinh tế gia tân cổ điển cực đoan còn cho rằng có thể giải thích các hiện tượng xã hội (kể cả tôn giáo) bằng mô hình tối đa hoá (lợi nhuận cho doanh nghiệp, dụng ích cho cá nhân).  Tất nhiên, tiếp cận kinh tế cổ điển lẫn tân cổ điển đều hầu như không có đề nghị nào về chính sách đối với quan hệ xã hội.

Khái niệm vốn xã hội xuất hiện trong kinh tế trong bối cảnh ấy.[2] Qua cụm từ này, nhiều nhà phân tích cảm thấy đã tìm ra một “đáp số” cho hai nhu cầu cùng lúc: vừa vẫn duy trì tiếp cận kinh tế (“vốn”), vừa hội nhập vào tiếp cận ấy những yếu tố “xã hội”.

I.  “Vốn xã hội” là gì?

Trong bài “Vốn xã hội và kinh tế” (Thời Đại số 8, 2003) tôi đã trình bày sơ về ý niệm “vốn xã hội”.  Xin tóm tắt như sau: Tuy rằng động cơ khiến các học giả[3] đặt ra khái niệm này xuất phát từ nhiều hướng (xã hội, kinh tế, chính trị, giáo dục) song đại để là với nhận xét rằng (1) sự tin cẩn giữa những người cùng một “cộng đồng” (không nhất thiết bao trùm toàn thể quốc gia), (2) sự họ tuân theo thói lề, phong tục của cộng đồng ấy (không cần pháp luật cưỡng chế, hoặc vì hấp lực của quyền lợi vật chất), và (3) nói chung là “mạng lưới” xã hội (có thể là những hiệp hội, liên hệ gia tộc, vv), những “thứ đó” có ảnh hưởng thường là tốt đối với xã hội nói rộng, thậm chí có những lợi ích kinh tế rõ rệt.  Từ những nhận xét “chung chung” (và khó phủ nhận) này, nhiều học giả đã gọi nguồn lực ấy là một thứ “vốn” – “vốn xã hội”.

Trước khi khai triển thêm về  khái niệm này, cần nhận xét ngay rằng không ít bàn tán về nó là xung quanh câu hỏi thật sự căn bản: tại sao gọi nguồn lực này là “vốn”?

Người biện hộ cho bản chất “vốn” của nguồn lực này đưa ra ba lí do chính.[4] Thứ nhất, nó giống những loại vốn (đã được công nhận) khác ở chỗ có thể tích lũy từ các loại nguồn lực khác[5] với mong mỏi sẽ có thêm thu hoạch (dù không chắc) trong tương lai. Thứ hai, vốn xã hội có thể được sử dụng trong nhiều việc khác nhau (Coleman 1988).[6] Thứ ba, vốn xã hội có thể được chuyển thành những loại nguồn lực khác, vốn khác (Bourdieu 1985).[7]

Tất nhiên, cũng như những loại vốn khác ở chỗ có nhiều khác nhau song vẫn là “vốn”, vốn xã hội (theo những người đề xuất ý niệm này) có vài dị biệt với những loại vốn khác.  Chẳng hạn, khác vốn tài chính (nhưng giống vốn vật thể và vốn con người), vốn xã hội cần được nuôi dưỡng, bảo trì, để tiếp tục có ích.[8] Rồi, cũng không thể tiên đoán suất chiết cựu của vốn xã hôi.  Về đặc tính này, vốn xã hội giống với vốn con người, nhưng khác với vốn vật thể .[9]

Căn bản hơn, không giống mọi loại vốn khác, vốn xã hội là sản phẩm của tập thể, không của chỉ một cá nhân.  Nó tuỳ vào “lòng tốt” của kẻ khác, sự “có đi có lại” của nhiều người, và lợi ích của nó cũng là của chung. Dùng thuật ngữ kinh tế, có thể nói vốn xã hội là một loại hàng hoá công.  Không một ai có thể độc quyền “sở hữu” mạng lưới xã hội, ngăn chặn lợi ích đến người khác.  Song, ngược lại, chỉ một vài cá nhân thôi cũng đủ làm đổ vỡ vốn xã hội mà tập thể đã dày công xây dựng.[10]

Gần đây, nhiều nhà kinh tế chính thống (Arrow, Solow, Stiglitz) đã phân tích cặn kẽ khái niệm vốn xã hội và nêu ra một số dè dặt về sự thích hợp của chữ “vốn” trong cụm từ này. Arrow nhắc lại rằng vốn vật thể có ba đặc tính: dãi ra trong thời gian (extension in time), hàm chứa những hi sinh cho lợi ích mai sau, và có thể được chủ thể này chuyển nhượng cho chủ thể khác. Theo Arrow, “vốn xã hội” có đặc tính thứ nhất nhưng thiếu đặc tính thứ hai và thứ ba. Solow đặt thêm câu hỏi: vốn vật thể có “suất thu hoạch” và có thể đo bằng cách tổng cộng tất cả đầu tư trong quá khứ, trừ đi phần tiêu hao, còn vốn xã hội thì làm sao đo? “Suất thu hoạch” của nó là cái gì? Và Ostrom châm thêm: vốn xã hội có đặc tính là càng sử dụng thì giá trị càng tăng, hoàn toàn trái ngược với vốn vật thể.

II.  Vốn xã hội và phát triển kinh tế

Vậy thì cái “nguồn lực” ấy (từ đây sẽ gọi là “vốn xã hội” cho gọn, dù vẫn tồn nghi tính “vốn” của nó, như đã nói ở trên) có những ích lợi kinh tế nào?

(1) Vốn xã hội giúp giải quyết những “bài toán tập thể”.  Cụ thể, có những tình huống mà mọi người đều có lợi (có thể khá lớn) nếu mỗi người làm một việc nhỏ, song lợi ích (lớn) đó chỉ hiện thực khi mọi người đều làm việc nhỏ ấy. Ví dụ đầy dẫy chung quanh ta: từ những việc quan trọng như đóng thuế, đến những việc tầm thường như ngừng ở đèn đỏ, hoặc không xả rác nơi công cộng.  Nói theo các nhà kinh tế, vốn xã hội – như là kết tinh của một chuẩn mực cư xử, một kì vọng chung của thành viên cùng một cộng đồng — giúp giải quyết các “bài toán phối hợp” (coordination problems).[11] Đi xa hơn (dù chưa thấy ai đề nghị), nhớ lại rằng nhiều nhà kinh tế đã giải thích những vấn đề kinh tế vĩ mô như là hậu quả của sự “thất bại phối hợp” (coordination failures), người viết bài này nghĩ rằng “tiếp cận vốn xã hội” có thể rất hữu ích cho phân tích những hiện tượng vĩ mô tổng quát (như thất nghiệp, lạm phát…).[12]

(2) Vốn xã hội tiết kiệm phí giao dịch (transaction costs).  Mọi giao địch xã hội và kinh tế sẽ ít rủi ro hơn nếu những đối tác liên hệ ngầm hiểu rằng mọi người đều theo một chuẩn tắc cư xử (tự trọng, sợ mất danh giá gia đình, giữ lời hứa, chẳng hạn), bởi vì như vậy thì những cá nhân liên hệ sẽ không tốn nhiều thời giờ và tiền bạc để bảo đảm rằng đối tác sẽ chu toàn trách nhiệm của họ.

(3) Vốn xã hội có ảnh hưởng quan trọng đến chất lượng và tốc độ tích lũy của những loại vốn khác.[13] Chẳng hạn, vốn xã hội có thể làm tăng vốn con người (Coleman 1988)

(4) Trong những xã hội ít tin cẩn (tức là nghèo vốn xã hội), quyết định thuê mướn nhân viên thường bị ảnh hưởng của những đặc tính cá nhân người ấy (chẳng hạn như thân nhân hoặc quen biết riêng), ít dính dáng đến khả năng làm việc.  Ở xã hội nhiều tin cẩn thì những yếu tố khác như học vấn, tay nghề, sẽ được quan tâm hơn.  Do đó, muốn tiến thân, người trong xã hội thiếu tin cẩn hay tìm cách móc nối thay vì trau giồi khả năng, hay kiến thức của mình.

(5) Một xã hội nhiều vốn xã hội là một xã hội ít tội phạm.[14] Khi sinh ra trong một xã hội mà thành viên tin cẩn nhau thì con người cũng dễ có lòng tốt với người khác.  Hậu quả là xã hội sẽ ít tội phạm hơn. Lợi ích kinh tế không phải nhỏ.

(6) Vốn xã hội của nhà nước[15] là cái sườn, là thành tố của pháp chế. Càng nhiều vốn xã hội thì tư pháp càng vững chắc, khế ước càng nhiều khả năng thực thi, tham nhũng càng ít, quyết định của nhà nuớc càng minh bạch, dễ kiểm soát, và bộ máy hành chính càng hữu hiệu.

(7) Vốn xã hội, qua dạng tin cẩn, sẽ tăng mức khả tín của quan chức nhà nước, đặc biệt là khi họ tuyên bố về chính sách kinh tế và tài chính.[16] Do đó vốn xã hội sẽ nâng cao mức đầu tư và những hoạt động kinh tế khác.

(8) Một xã hội đoàn kết, ít chia rẽ (tức là phong phú vốn xã hội) sẽ dễ hồi phục sau những cú “sốc” kinh tế.  Theo Rodrik (1999), những cú sốc này đòi hỏi sự quản lí những quyền lợi khác nhau trong xã hội.  Vốn xã hội giúp hài hoà những xung khắc mà một cơn khủng hoảng kinh tế sẽ phơi trần.  Thiếu vốn xã hội, ảnh hưởng của các cú sốc kinh tế sẽ trầm trọng và lâu dài hơn

III. Vốn xã hội và chính sách phát triển kinh tế

Ý niệm “vốn xã hội” là một cầu nối giữa tiếp cận kinh tế và tiếp cận xã hội, và do đó cung cấp những lí giải phong phú và thuyết phục hơn về hiện tượng phát triển kinh tế.  Nó cho thấy bản chất và chừng mực tương tác giữa các cộng đồng và thể chế có ảnh hưởng quan trọng đến thành tựu kinh tế.  Nhận định này có nhiều hệ luận quan trọng cho chính sách phát triển mà cho đến nay hầu như chỉ nhắm vào mặt kinh tế.

(1) Mọi chính sách đều có một bối cảnh xã hội, và mỗi bối cảnh ấy là một hỗn hợp tế nhị giữa các tổ chức không chính thức (informal), những mạng (quen biết cá nhân), và các thể chế.  Do đó, quy hoạch chính sách đòi hỏi, trước hết, một phân tích xã hội và thể chế để nhận dạng mọi thành phần liên hệ, và liên hệ giữa các thành phần ấy.  Cụ thể, khi hoạch định một phương thức can thiệp kinh tế hay xã hội, cần lưu ý đến khả năng các nhóm thế lực có thể động viên ảnh hưởng của họ theo cách có hại cho cộng đồng chung.

(2)  Phải xem vốn xã hội là một nguồn lực như các nguồn lực khác trong mọi công trình  xây dựng, dự án phát triển, từ cơ sở hạ tầng, đến giáo dục, y tế, vv.  Cũng nên nhớ rằng vốn xã hội là một loại “hàng hoá công” và, cũng như các loại hàng hoá công khác, nó sẽ không được thị trường cung ứng đầy đủ.   Sự hỗ trợ của nhà nước là cần thiết.

(3)  Nói chung, cần vun quén vốn xã hội, song cũng nên nhớ (a) vốn xã hội không phải bao giờ cũng tốt, (b) vốn xã hội thường là thuộc tính của một “cộng đồng”, một nhóm, đan xen, chồng chéo nhau –  ít khi của toàn thể quốc gia.  Do đó, chính sách “phát triển vốn xã hội” cần được cẩn thận chọn lọc, cụ thể, trong đó có cả biện pháp kết nối những cộng đồng (mà nội bộ có vốn xã hội riêng) trong một nước (Granovetter).  Nó không thể là một chính sách chung chung. Sự phân cực, manh mún trong xã hội sẽ làm giảm vốn xã hội.  Muốn phát triển kinh tế, chúng ta phải vuợt lên những chia rẽ trong xã hội, làm xã hội gắn kết hơn.

(4) Cần tăng cường khả năng tổ chức, phối hợp của người thu nhập thấp (nhưng lại có thể rất giàu vốn xã hội), và giúp những tập thể, những nhóm xã hội, liên kết với nhau.  Đặc biệt quan trọng là “bắt cầu” (danh từ của Granovetter) giữa những nhóm xã hội, bởi lẽ nhiều quyết định có ảnh hưởng đến người nghèo là không xuất phát từ địa phương.  Nhằm mục đích này, phải cổ động sự tham gia đông đảo để tiến đến sự đồng thuận, cũng như tương tác xã hội, giữa những người (khác nhau về quyền lợi và chênh nhau về nguồn lực) trong tầm ảnh hưởng của quyết định ấy.

(5) Các tổ chức viện trợ của nước ngoài thường có một câu hỏi bức xúc: làm sao để trợ giúp thành phần nào đó trong một xã hội vô cùng phức tạp, xa lạ đối với họ.  Tiếp cận “vốn xã hội” nhấn mạnh rằng tiêu chuẩn chấp thuận một dự án hỗ trợ như thế không thể chỉ dựa vào các tiêu chuẩn công nghiệp và tài chính, mà còn phải để ý đến vốn xã hội địa phương.

(6) Từ quan điểm vốn xã hội, ta càng thấy cần có những chính sách “tiết lộ thông tin” (information disclosure) ở mọi cấp để công dân có nhiều thông tin hơn, và do đó tăng cường “tính trách nhiệm” ở khu vực công lẫn tư.  Quan niệm vốn xã hội đưa đến ý nghĩ là một chính sách tăng cường thông tin, nhất là giữa các tầng lớp xã hội, là cần thiết – thêm một lí do để nhà nước đầu tư vào những phương tiện truyền thông đại chúng.

(7) Liên hệ giữa các loại vốn xã hội thay đổi theo trình độ phát triển kinh tế.  Những lối sống “cổ truyền” (dựa vào vốn xã hội giữa dân chúng) dần dần được thay thế bằng những tổ chức xã hội có quy cũ hơn.  Thị trường ngày càng mở rộng, quy mô sản xuất ngày càng lớn, nhưng sự phát triển ấy chỉ có thể bền vững nếu số lượng và chất lượng vốn xã hội là đầy đủ và thích hợp.  Nhìn cách khác, ở mỗi giai đoạn phát triển là một tỷ lệ tổ hợp tối ưu giữa vốn-xã-hội-dân-sự và vốn-xã-hội-nhà-nước và, trong chừng mực có thể, chính sách phải linh động đồng nhịp với những thay đổi ấy.

IV. Kết luận

Tôi nghĩ rằng “vốn xã hội” là một ý niệm hữu ích, cơ bản là nó giúp ta nhớ rằng liên hệ quen biết, sự tin cẩn, thể chế xã hội (và lịch sử) có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, và do đó cần những chính sách thích hợp.  Tuy nhiên, phải cảnh giác rằng ý niệm này rất linh động, thậm chí mập mờ, chưa đủ chính xác để đưa vào mọi phân tích kinh tế.  Hơn nữa, có nhiều tình huống, vấn đề, mà sự phân tích không thật sự cần khái niệm “vốn xã hội”.  Fukuyama (2006) cảnh báo là chớ nên xem (tiếp cận) “thể chế” như “viên đạn thần” cho phát triển.  “Vốn xã hội” cũng thế  Nên xem nó như một quan niệm bổ túc để hiểu tiến trình phát triển, không phải là thành tố quan trọng nhất trong tiến trình này.

Trần Hữu Dũng
Dayton, Ohio (Mỹ)
7-5-06

Tham khảo

Adler, P. và Kwon, 1998, “Social capital: The good, the bad and the ugly,” trong E.L. Lesser (chủ biên) Knowledge and social capital: Foundations and applications, Boston: Butterworth Heineman

Bourdieu, Pierre, 1986, “The Forms of Capital”, trong Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (John Richardson, chủ biên). New York: Greenwood Press, 241-258.

Bowles, S., và Gintis, H., 2002, “Social Capital and Community Governance,” Economic Journal 112, F419-F436.

Coleman, J. 1988. “Social capital in the creation of human capital.” American Journal of Sociology, 94, S95–S120.

Cooper, Russell, 1999, Coordination Games, MIT Press

Cooper, Russell, và Andrew John, 1988, Coordinating Coordination Failures in Keynesian Models, Quarterly Journal of Economics, Vol. 103, No. 3 (Aug., 1988) , pp. 441-463

Dasgupta, P., và Serageldin, I., 1999, Social Capital: A Multifaceted Perspective, Washington, DC: The World Bank.

De Soto, Hernando, 2000, The Mystery of Capital: Why Capitalism Triumphs in the West and Fails Everywhere Else, New York: Basic Books.

Dũng, Trần Hữu, 2003, “Vốn xã hội và kinh tế“, Thời Đại, số 3, tr. 82-102.

Durlauf, Steven, 1999, “The Case ’Against’ Social Capital,” Focus 20, 1-5.

Durlauf, Steven, 2000, “Bowling Alone: A Review Essay,” Working Paper.

Durlauf, Steven, 2002, “On the Empirics of Social Capital,” Economic Journal 112, F459-F479.

Fukuyama, Francis, 1995, Trust: The Social Virtues and the Creation of Prosperity. NY: Free Press.

Fukuyama, Francis, 2006, America at the crossroads, New Haven: Yale University Press.

Granovetter, Mark, 1973, “The Strength of Weak Ties,” American Journal of Sociology, số 78, tr. 1360-80.

Lin, Nan, 2001, Social Capital, NY: Cambridge University Press,

Nguyen, V. T., Weinstein, M., và  Meyer, A. 2005. “Development of trust: A study of interfirm relationships in Vietnam.” Asia Pacific Journal of Management, 22(3), 211–235.

Putnam, Robert, 2000, Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community, NY: Simon & Schuster.

Rodrik, Dani, 1999, “Where Did All the Growth Go? External Shocks, Social Conflict and Growth Collapses,” Journal of Economic Growth, December.

Sobel, Joel, 2002, “Can We Trust Social Capital?”, Journal of Economic Literature 40, 139-154.

Woolcock, M., 1998, “Social capital an economic development: Toward a theoretical synthesis and policy framework”, Theory and Society 27(2), tr. 151-208.

Woolcock, M. và D. Narayan, “Social capital: Implications for development theory, research and policy,” World Bank Research Observer (15(2), 2000.

[2]Dù nó đã có trong xã hội học gần cả thế kĩ trước.

[3]Những tên tuổi chính: Bourdieu, Coleman, Putnam, Fukuyama, De Soto, …

[4] Xem Adler và Kwon (1998)

[5] Chẳng hạn như vốn tài chính là do tiết kiệm mà có.

[6] Ví dụ, một người bạn của anh là một thứ vốn xã hội mà anh có thể dùng khi nhờ người ấy giới thiệu chỗ làm cho anh, và cũng có thể dùng để “tâm sự” (khỏi tốn tiền gặp bác sĩ tâm lý!).

[7]Tuy nhiên, sự chuyển đổi này không phải luôn luôn dễ (vốn tài chính là dễ chuyển đổi nhất).

[8]Ví dụ, “móc nối xã hội” giữa một nhóm người sẽ phai nhạt qua thời gian nếu những người ấy không giữ liên lạc với nhau.

[9]Một chiếc ôtô cũ chẳng hạn, xài càng lâu thì chắc chắn giá trị càng giảm.  Nhưng không thể tiên đoán giá trị của một liên hệ sẽ thay đổi ra sao với tầm mức hai người giữ liên lạc với nhau.

[10]Trong một hội đoàn, chỉ vài người lươn lẹo là không ai còn tin ai nữa.

[11] “Thế lưỡng nan của người tù”, chẳng hạn.

[12] Xem Cooper và John, 1988; Cooper 1999.

[13] Nói theo kinh tế, vốn xã hội sẽ chuyển dịch (shift) hàm sản xuất gộp (aggregate production function) của cả nước..

[14] Trừ khi “vốn xã hội” này là của các băng đảng tội phạm!

[15] Phân biệt với “vốn xã hội dân sự”, như nhiều học giả đề nghị.

[16] Về lãi suất hoặc thuế má, chẳng hạn.
Filed under: Uncategorized Tagged: bình luận, Trần Hữu Dũng, xã hội ]]> http://ktetaichinh.wordpress.com/2010/05/27/v%e1%bb%91n-xa-h%e1%bb%99i-va-phat-tri%e1%bb%83n-kinh-t%e1%ba%bf-tr%e1%ba%a7n-h%e1%bb%afu-dung/feed/ 0 ktetaichinh http://ktetaichinh.wordpress.com/2010/05/27/3848/ http://ktetaichinh.wordpress.com/2010/05/27/3848/#comments Thu, 27 May 2010 15:52:59 +0000 ktetaichinh http://ktetaichinh.wordpress.com/?p=3848 ]]> http://cafef.vn/2010052309015898CA31/hon-6-ty-usd-von-ngoai-tren-ttck-viet-nam.chn

Nếu cái FII này mà thay thế FDI và vay vốn xây đường sắt Bắc Nam thì cán cân thanh toán của VN chính thức đủ tiêu chuẩn so sánh với cán cân thanh toán của … Hy Lạp.

http://cafef.vn/20100518112437942CA32/adb-dong-von-dau-tu-vao-chau-a-tiem-an-nhieu-rui-ro.chn

VN nói năng vầy là bỏ qua những gì ADB cảnh báo!

• Nín thở theo chân ngựa thồ quặng lậu vượt biên
• Xâm nhập chợ quặng lậu vùng biên
• Những vùng đất chết khi chưa kịp… “sống”
• ’Tùng xẻo’ cả đất nông nghiệp để đào vàng
• Tiết lộ động trời chuyện “chạy” dự án ở Cao Bằng
• Nghiến răng chịu ’chỉ mặt’, ’ăn tát’ để có quyền đào quặng
• ’Tối hậu thư’ nhiệt tình đòi ’bức tử’ một vùng đất?

Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế Mai Xuân Hùng: Ai giàu lên từ khoáng sản?

Ta đang nói với nhau là trữ lượng khoáng sản lớn nhưng cần làm rõ là tại sao các tỉnh có trữ lượng khoáng sản dồi dào nhất đa phần lại nghèo.

Vậy thì cần phải làm cho rõ ràng, minh bạch một điều là tiền khai thác khoáng sản này đi đâu, ai là người giàu lên từ tài nguyên khoáng sản.

Vậy, Luật Khoáng sản sửa đổi trình QH lần này phải làm những gì để sửa lại?

Đi khảo sát các tỉnh, trong đó có cả Cao Bằng, chúng tôi thấy bất cập không chấp nhận được. khai thác tràn lan, phần nào ngon, phần nào dễ thì khai thác lên, còn lại bỏ, trộn lẫn đất. Đáng lẽ khai thác 80% thì lại chỉ khai thác 20% rồi để đó.

Hoặc, khai thác kiểu xé lẻ. Đáng lý cấp phép cho 1 DN thôi, thì có khi một quả núi cấp phép cho tới 7 DN, mạnh ai nấy làm. DN có khi bán cho DN khác, thậm chí bán cho DN nước ngoài, bán tài nguyên vào tay người khác.

Đáng lẽ khi cấp phép cho 1 DN phải gắn cả khai thác và chế biến, làm đến đâu buộc họ hoàn thổ đến đấy. Có thể cấp giấy phép cho thăm dò khảo sát, sau đó tùy trữ lượng lại cấp phép khai thác. Mà muốn khai thác thì phải chế biến, ràng buộc điều này rõ ràng. Không cấp phép đồng loạt các mỏ mà phải cấp lần lượt, có kế hoạch.

Foreign direct investment and economic growth in Vietnam
Sajid Anwara* and Lan Phi Nguyenb
aUniversity of the Sunshine Coast, Australia and University of South Australia, Australia; bNational
Economics University, Vietnam
By making use of a recently released panel dataset that covers 61 provinces of Vietnam
from 1996–2005, this study examines the link between foreign direct investment and
economic growth. Our analysis, which is based on a simultaneous equations model,
reveals that in overall terms a mutually reinforcing two-way linkage between FDI and
economic growth exists in Vietnam. However, this is not the case for each and every
region of Vietnam. The results presented in this study suggest that the impact of foreign
direct investment on economic growth in Vietnam will be larger if more resources are
invested in education and training, financial market development and in reducing the
technology gap between the foreign and local firms.
Keywords: economic growth; foreign direct investment; globalization; Vietnam
Introduction
Foreign direct investment (FDI) has contributed to impressive economic growth in a
number of developing countries. Generally speaking, FDI not only increases the supply of
capital but, given the appropriate host-country policies, it can also facilitate technology
transfer. Technology transfer contributes to human capital formation which can further
enhance prospects of economic growth. In other words, FDI can facilitate economic
growth through direct as well as indirect channels.1
The introduction of the reform policy known as Doi Moi in 1986 marked the beginning
of Vietnam’s impressive economic growth. The reform process has resulted in a general
increase in the standard of living in Vietnam as measured by real GDP per capita. Vietnam
started attracting significant FDI from 1988, which can be attributed to promulgation of a
liberal foreign investment law in 1987. FDI inflow into Vietnam increased from US$0.32
billion in 1988 to approximately US$4.0 billion in 2005, with an annual growth rate of
28% (GSO 2007).2 In the early stages, the contribution of FDI to employment growth was
small but there was a large increase in industrial output. In recent years, FDI inflows have
played an important role, not only in providing investment capital but also in stimulating
export growth. Figure 1 shows an interesting transition in Vietnamese economy; from
2001 onwards, the contribution of the manufacturing sector to GDP is consistently larger
than that of the agricultural sector.
It is interesting to note that the presence of foreign firms also resulted in a significant
increase in Vietnam government’s tax revenue (Freeman 2002). Up until the late 1990s,
most FDI was in the form of joint ventures where the local partner generally provided 30%
of the total value of the investment (Binh and Haughton 2002). The entry of foreign firms
ISSN 1360-2381 print/ISSN 1743-792X online
q 2010 Taylor & Francis
DOI: 10.1080/10438590802511031

http://www.informaworld.com

*Corresponding author. Email: Sajid.Anwar@unisa.edu.au and lannp@neu.edu.vn
Asia Pacific Business Review
Vol. 16, Nos. 1–2, January–April 2010, 183–202
resulted in greater diversity and increased competition in Vietnam. FDI not only injected
badly needed capital but also expanded the size of the private sector. In overall terms, the
expansion of FDI in Vietnam can be viewed as the expansion of private sector in the
country which greatly helped the economic reform process. The amount of actual
investment reached its peak in 1995–1996. As highlighted by Freeman and Nestor (2004),
due to the involvement of more than one government agencies and related factors, the
actual investment in Vietnam has been well below the registered FDI. In addition, most
FDI has been concentrated in a few regions of Vietnam. Changes to the foreign investment
law in 1996 were aimed at achieving a relatively more even distribution of FDI across all
regions of Vietnam. However, there has been only limited success. While the output of
foreign firms in Vietnam has registered a steep rise from 1996 to 2005 and beyond, most
foreign firms are still concentrated in Red River Delta and South East regions.
The flow of FDI to Vietnam was significantly affected by the Asian financial crisis of
1997–1998. Despite improvements to FDI related laws and a general improvement in
foreign investor confidence, FDI activity in Vietnam remained subdued till 2001. Freeman
(2001), among others, has argued that this reflects the failure of at least some aspects of
government policy towards FDI. Changes to the foreign investment law, new enterprise
law and signing of a free trade agreement with the US in 2001 led to substantial
improvement in foreign investor sentiments toward Vietnam but there was not much
increase in the FDI inflow. Other policies introduced by the Vietnamese government
include the opening of a stock market and the resumption of IMF lending. These policies
contributed to a slow increase in FDI during 2001–2003. Since then there has been a rapid
rise in FDI in Vietnam. During the first seven months of 2008, FDI has already reached the
amount of US$45.2 billion (GSO 2008). This can also be attributed to Vietnam’s accession
to WTO in 2006. The accession to WTO is a clear recognition of Vietnam’s economic
reform policies and engagement with global economy. The process of accession to WTO
started in early 1995 and ended in late 2006.
Literature review
Endogenous growth literature (for example see Romer 1986, Lucas 1988, 1993) highlights
the role of human capital in attracting foreign investment in developing countries. This
literature suggests that foreign investment enhances economic growth through technology
diffusion.3 Multinational corporations (MNCs) that are a vehicle of FDI can have a
positive impact on human capital in host countries, for example through training courses
Figure 1. GDP by type of economic activity at 1994 constant prices (billion VND).
Source: GSO (2008).
184 S. Anwar and L.P. Nguyen
offered to their subsidiaries’ local workers. The training courses can be beneficial to all
employees ranging from less skilled to highly skilled workers. Research and development
activities undertaken by MNCs also contribute to human capital growth in host countries
and thus enable their economies to grow in the long run (Balasubramanyam and Salisu
1991, Blomstro¨m and Kokko 2001).
On the other hand, the eclectic theory of FDI, developed by Dunning (1988), provides
an alternative tool to analyse the relationship between FDI and economic growth. Based
on location advantages, many empirical studies have found that economic growth is an
important determinant of FDI. Chakrabarti (2001), for example, argues that higher
economic growth results in higher FDI inflow. Recent empirical studies have used
endogenous growth models to investigate the impact of FDI on economic growth in host
developing countries. Borensztein et al. (1998) examine the impact of FDI on economic
growth in 69 developing countries for the periods 1970–1979 and 1980–1989. They have
utilized a model where economic growth is determined by FDI, human capital,
government expenditure, domestic investment, inflation rate and institutions. In order to
overcome the endogeneity problem, the model is estimated by two stage least squares
(2SLS). They found that: (i) FDI inflows positively influence economic growth, and (ii)
FDI and domestic investment were complementary.
By making use of panel data for the period 1970–1990 involving OECD and non-
OECD countries, De Mello (1997) examined the impact of FDI on capital accumulation,
output and total factor productivity growth. De Mello suggests that FDI provides a boost
for economic growth in the long run through technological progress and knowledge
spillovers. However, de Mello emphasises that FDI-led growth depends on the degree of
complementarity and substitution between FDI and domestic investment. By using panel
data for 18 countries in Latin America during the period 1970–1999, Bengoa and
Sanchez-Robles (2003) found that the impact of FDI on economic growth is positive only
when host countries had adequate human capital, economic stability and liberalized
markets. Alfaro et al. (2004), using cross-country data for the period 1975–1995, found
that FDI plays an important role in contributing to economic growth. However, countries
with well-developed financial markets tend to gain more from FDI. This means that
countries with relatively well-developed financial systems can better exploit FDI. As a
result, FDI can make a larger contribution to economic growth. This finding is supported
by Hermes and Lensink (2003) and Aghion et al. (2006). Moreover, these studies also
emphasise that less developed countries should reform their domestic financial system
before liberalizing the capital account to allow for enlarged FDI inflows.
Tsai (1994) employed a simultaneous system of equations to test two-way linkages
between FDI and economic growth for 62 countries for the period 1975–1978 and for 51
countries for the period 1983–1986. His work supports the view that two-way linkages
exist between FDI and growth. Berthelemy and De´murger (2000) used a simultaneous
equation model involving 24 Chinese provinces for the period 1985–1996. They found
that FDI inflows play an important role in promoting provincial economic growth. Bende-
Nabende et al. (2001) investigated whether FDI caused economic growth in the ASEAN-5
economies during the period 1970–1996 and if that was so, whether economic growth had
a significant affect in attracting FDI to the region. Their analysis shows that FDI promotes
economic growth most effectively through human capital and learning by doing effects
and, in turn, economic growth influences FDI.
Using panel data involving 84 countries over the period 1970–1999, Li and Liu (2005)
utilized both single and simultaneous equation models to examine the relationship
between FDI and economic growth. They found that only from the mid-1980s, FDI and
Asia Pacific Business Review 185
economic growth became significantly complementary to each other. Moreover, they
show that FDI not only directly promotes economic growth but also, indirectly, through its
interaction with other variables. There is a strong positive interaction effect, for example,
involving FDI and human capital and a strong negative interaction effect involving FDI
and technology gap. Wang and Gu (2006) have investigated the impact of absorptive
capacity in the context of FDI in Canadian manufacturing industries. Wang and Gu found
that FDI promotes economic growth only when host countries have an adequate level of
human capital. Driffield and Love (2007), among others, have shown that through
spillover effects, FDI can also boost productivity.
Although these studies provide ample evidence of a link between FDI and economic
growth in both developed and developing countries, few studies have considered the role of
FDI in promoting economic growth within different regions of developing countries. Mai
(2003) has considered the impact of FDI on economic growth in Vietnam for the period
1988–1998. He concludes that FDI flows have resulted in enhancing domestic saving and
investment. While providing a review of earlier studies on the role of FDI in Vietnam,
Nguyen and Nguyen (2007) have conceded that the literature on Vietnam is still in its
infancy. Moreover, the two-way linkage between FDI and economic growth in which FDI
promotes economic growth and, in turn, economic growth is viewed as a tool to attract FDI is
not thoroughly investigated. This study attempts to fill this gap in the existing literature.
By making use of panel data on 61 Vietnamese provinces for the period 1996–2005,
this study attempts to empirically examine the two-way linkage between FDI and
provincial economic growth in Vietnam. Most available empirical studies that deal with
the effect of FDI in Vietnam have been severely limited due to the lack of appropriate
data.4 This study makes use of the most detailed annual dataset that has been recently
released by the Vietnam government. Figure 2 shows the output of foreign and domestic
firms for the period 1996–2005. It is clear that both foreign and domestic firms have
experienced strong growth during the sample period.
Hypotheses
The hypotheses tested in this study are as follows:
H1: A mutually reinforcing two-way linkage between FDI and economic growth exists in
Vietnam.
Figure 2. Output of foreign and domestic firms in Vietnam – 1994 constant prices (VND billion).
Source: GSO (2008).
186 S. Anwar and L.P. Nguyen
H2: A mutually reinforcing two-way linkage between FDI and economic growth exists in
all seven regions of Vietnam.
H3: Regions with better infrastructure, more skilled labour and larger market size are
relatively more attractive to foreign investors.
H4: FDI significantly affects Vietnam’s economic growth through its absorptive
capacity.
H5: Education and training enhances the impact of FDI on economic growth in Vietnam.
H6: A smaller technology gap between the foreign and local firms enhances the impact of
FDI on economic growth in Vietnam.
Empirical model and data sources
In order to test the above hypotheses, this study makes use of panel data. Analysis of panel
data yields more reliable statistical results because such data takes into account variation
over time, as well as variation across all subjects (which in the present case are the 61
provinces of Vietnam). A good introduction to panel data techniques can be found in
Greene (2008).
Based on the existing literature, it can be argued that economic growth and FDI depend
on a number of factors. Some of the main determinants are discussed below. The
discussion is used to develop an empirical model.
Determinants of economic growth
Human capital
Human capital is long regarded as a determinant of economic growth (see Barro and Salai-
Martin 2004 and references therein). Human capital also affects growth through its
interaction with FDI. A number of proxies have been used to measure human capital. This
study uses the number of university and college enrolment per thousand persons as a proxy
for human capital in Vietnam.
Learning by doing
Another well-known determinant of economic growth is learning by doing. Grossman and
Helpman (1991) among others have emphasised that learning by doing can have a positive
effect on growth during economic transition, as well as in the long term. Bende-Nabende
et al. (2001) found that technological learning by doing has stimulated economic growth in
the ASEAN-5 economies from 1970–1996. They used annual manufacturing value added
as a percentage of GDP as a proxy for learning by doing. This study uses the same proxy to
measure the extent of learning by doing in Vietnam.
Exports
The endogenous growth theory pioneered by Romer (1986) and Lucas (1988) has provided
persuasive evidence for the proposition that an increase in exports as a percentage of GDP
has a positive effect on economic growth. Grossman and Helpman (1991) and Barro and
Sala-i-Martin (2004) have argued that a more open trade regime leads to a greater ability to
absorb technological progress and export goods that stimulates economic growth.
Grossman and Helpman (1991) and Rodrik (1992) have pointed out that exports can
potentially create growth-accelerating forces.
Asia Pacific Business Review 187
Macroeconomic stability
While early studies, such as Friedman (1977) have highlighted the role of the inflation rate,
recent studies have used the real exchange rate as an indicator of macroeconomic stability.
The real exchange rate volatility is regarded as an indicator for poor macroeconomic
policies that lead to real exchange rate misalignment thereby hindering economic growth
(Kamin and Rogers 2000, Husain et al. 2005). This study uses the real exchange rate as an
indicator of macroeconomic stability in Vietnam.
Level of financial development
Barro (1991) has argued that financial development has a significant positive impact on
economic growth. King and Levine (1993) have suggested that higher levels of domestic
investment are positively related to faster economic growth. Hermes and Lensink (2003)
have argued that that the development of the financial system of a host country is an
important precondition for FDI to have a positive effect on economic growth. They further
argue that a well-developed financial system positively contributes to the process of
technological diffusion associated with FDI. Since the data on the usual measures of
financial development is not available for Vietnam, this study uses domestic investment,
as a percentage of GDP, as a proxy for financial development in Vietnam.
Public investment
In the case of developing countries, the effect of public investment on economic growth
can be negative. Durham (2004) argues that when public investment is financed by
increasing taxes, it could further raise distortions in developing countries and increase
input costs and hence, its effect on output growth can be negative. Public investment is
likely to have a positive effect on output growth if it is directed towards activities such as
infrastructure improvement and human capital accumulation. Blankenau and Simpson
(2004) have argued that governments play an essential role in human capital accumulation
by providing funds for formal schooling. Public education expenditures directly affect
human capital accumulation and consequently influence long-term growth. Accordingly,
an increase in public investment spending is expected to have a positive effect on
economic growth. This study uses the annual government investment expenditure as a
percentage of GDP as a measure of public investment in Vietnam.
Other determinants
Recent studies by Sachs (2003) and Presbitero (2006) have argued that geography plays a
direct and essential role in promoting economic growth through many channels including
human health, agricultural productivity, physical location, and proximity and ownership of
natural resources. Presbitero further argues that geographical conditions, especially
climate and natural endowment, could directly influence the level of current income
through the availability of natural resources as well as enabling access to international
trade and commercial routes. On the other hand, geography also influences the disease
ecology such as malaria and other tropical diseases, which hamper social and economic
growth in different ways. The other well-known determinants of economic growth are
labour force growth rate and FDI, both of which have been included as determinants of
economic growth in Vietnam. While the above is not an exhaustive list, we believe that we
have covered all major determinants of economic growth.
188 S. Anwar and L.P. Nguyen
Determinants of FDI
Market size
Market size which is one of the most important determinants of FDI is usually measured
by GDP per capita. Several empirical studies have shown that an increase in GDP per
capita is associated with increased FDI inflows into host countries. Rising income levels
are a signal of an increase in the market size and purchasing power. Kravis and Lipsey
(1982) found a positive relationship between the market size in host nations and the
location decision of US multinationals. Chakrabarti (2001) found a strong positive
relationship between the market size of a host country and FDI. Following the existing
literature, this study uses GDP per capita as a measure of Vietnamese market size.
Infrastructure development
Availability of international standard infrastructure is a major determinant of FDI in host
countries. A number of empirical studies have used different proxies to measure the level
of infrastructure development in host economies. For example, expenditure on road
transport was used as a proxy by Hill and Munday (1992). Per capita usage of energy by
Mudambi (1995), telephones per thousand of population by Asiedu (2002), railway
transport by Bengoa and Sanchez-Robles (2003) and a general transportation/urbanization
index by Glickman and Woodward (1988). This study utilizes telephones per thousand of
population as a measure of infrastructure development in Vietnam. This choice is dictated by
data availability constraints.
Labour market conditions
Availability of cheap labour is a major determinant of FDI in developing countries. Moore
(1993) and Lucas (1993) have suggested that FDI inflows tend to dry up as the cost of labour
increases. The empirical studies by Biswas (2002) and Brainard (1997) found a negative
relationship between the cost of labour and FDI inflows. This study uses the monthly
average wage of employees as a measure of the labour cost in Vietnam. The other aspect of
the labour market is the availability of skilled labour which is widely accepted as a
determinant of FDI. This study uses the percentage of skilled labour in the total labour force
as an additional labour market factor.
The level of openness
A decrease in the level of openness (that is, more trade restrictions) tends to increase
horizontal FDI in host countries. However, vertical FDI that is viewed as a non-market
seeking investment may prefer to locate in more open economies (that is, where trade
barriers are few). Balasubramanyam and Salisu (1991), Jackson and Markowski (1995) and
Chakrabarti (2001) have used export volume as a measure of the openness of an economy.
They have found a positive relationship between exports and FDI inflow. Buckley et al.
(2007) has used a similar measure. This study uses exports per capita as a measure of
openness of the Vietnamese economy.
Other determinants
The other well-known determinants of FDI in host developing countries include the GDP
growth rate, macroeconomic stability and domestic investment per capita. These three
variables are also regarded as the determinants of FDI in Vietnam. A recent study by
Asia Pacific Business Review 189
Buckley et al. (2007) highlights the importance of many of the above determinants of FDI.
Once again it is perhaps worth mentioning that the above is not an exhaustive list of the
determinants of FDI.
For the purposes of the present study, we make use of a recently released panel dataset
which provides annual data on 61 provinces of Vietnam for the period 1996–2005.
Unfortunately, comparable provincial data on relevant variables is not available
for previous years. The choice of the determinants of FDI and economic growth used in
the empirical model specified below is dictated by the availability of data. Most
of the data are collected from the General Statistics Office (GSO), the Ministry of
Planning and Investment (MPI), the Ministry of Labour Invalids and Social Affairs
(MOLISA) and the Ministry of Industry (MOI). See Table 1 for variable definition and
data sources.
Based on the existing literature and given the data availability constraints, the two-way
linkage between GDP growth and FDI in Vietnam is empirically examined by making use
of the following system of equations, where FDIit is FDI in province i in period t and so on,
and ai and bi are the unknown population coefficients.
Git ¼ a0 þa1FDIit þa2SIit þa3XGit þa4HCit þa5DIGit þa6LAit þa7LDit
þa8RERit þ 1it ð1Þ
FDIit ¼ b0 þb1Git þb2Yit þb3DIit þb4Xit þb5SKILLit þb6WAit þb7TELit
þb8RERit þmit ð2Þ
Table 1. Variable definitions and data sources.
Abbreviations Variable definition Source
G Provincial economic growth rate (annual %) GSO
Y GDP per capita (in thousands of VND at constant prices) GSO
FDI Stock of FDI per capita (in thousands of VND at constant prices) MPI
SI The ratio of annual government expenditure to GDP GSO
X Export of goods and services per capita (thousands of VND at constant
prices)
GSO
XG Ratio of exports to GDP GSO
HC Number of university and college students per thousand persons GSO
DIG The ratio of gross domestic investment to GDP GSO
DI Gross domestic investment per capita (thousands of VND at constant
prices)
GSO
TEL Telephones per thousand persons GSO
LD Learning by doing (annual manufacturing value added as a percentage
of GDP is used as a proxy)
MOI
RER Real exchange rate GSO
SKILL Percentage of skilled labour in total labour force MOLISA
WA Monthly average wage of employee (in thousands of VND at constant
prices)
MOLISA
LA The growth rate of labour (annual %) MOLISA
DUMMY Dummy ¼ 1 if cities and provinces located in the key economic regions;
zero otherwise
1it, mit Error terms
190 S. Anwar and L.P. Nguyen
Based on the existing literature, the expected signs of the estimated coefficients are
described in Table 2.
The above simultaneous equations were estimated by making use of two-stage least
squares (2SLS), three stage least squares (3SLS) and the generalized method of moments
(GMM). In the following, we only report the results of GMMestimation (with and without
a regional dummy variable). While the parameter estimates remained similar in magnitude
and sign, the GMM estimation results were generally found to be statistically more
robust.5
Data analysis
While estimating the two-way linkage between FDI and economic growth, SI, XG, HC,
DIG, LA, LD, RER, Y, DI, X, WA, SKILL, TEL and RER were used as instrumental
variables. The Durbin-Wu-Hausman test was used to test for endogeneity. The null
hypothesis was rejected, suggesting that ordinary least squares (OLS) estimates might be
biased and inconsistent and hence OLS was not an appropriate estimation technique.
In addition, the Pagan-Hall test was used to test for the presence of significant
heteroskedasticity. The null hypothesis of homoscedasticity was rejected, suggesting that
the GMM technique is consistent and efficient (see Greene 2008).
Based on the diagnostic tests (see Tables 3, 4, 5 and 6), the GMM results were found to
be reliable in relative terms. The estimated coefficients are given in Tables 3 and 4.
Table 3 suggests that FDI is an important determinant of the provincial economic
growth in Vietnam. The estimated coefficient of FDI in Table 3 is significant at 1% level.
In other words, one can argue with 99% confidence that increase in FDI in Vietnam
increases economic growth. Specifically, it is possible to argue that, other things remaining
constant, a one thousand Vietnamese dong (VND) increase in FDI in Vietnam would
contribute to an approximate 0.000054% increase in economic growth.
Other important determinants of economic growth in Vietnam are exports, government
expenditure, the level of financial market development, the growth of labour force, learning
Table 2. The expected signs of the estimated coefficients.
Dependent variables
Provincial economic growth rate (G) FDI
G n.a þ
FDI þ n.a
SI þ/2 n.a
XG þ n.a
HC þ n.a
DIG þ n.a
LA þ n.a
LD þ n.a
RER 2 þ
Y n.a þ
DI n.a þ
X n.a þ
SKILL n.a þ
WA n.a 2
TEL n.a þ
Asia Pacific Business Review 191
by doing, human capital and the real exchange rate. The ratio of exports to GDP is significant
at 1% level. The growth of the labour force is significant at 1% level. The estimated
coefficient of government expenditure in Equation (1) is not statistically significant. The
estimated coefficient of learning by doing is statistically significant at a 1% level and its sign
is consistentwith expectations. The significance of learning by doing perhaps reflects the fact
that some production activities involve assembling only. In addition, the Vietnamese labour
force is benefiting from knowledge spillovers thereby improving its productivity and hence,
stimulating economic growth. The estimated coefficient of the real exchange rate has an
expected negative sign and it is significant at the 1% level. The impact of human capital and
Table 4. Estimated results for Equation (2).
Dependent variable: FDI
GMM estimation without
regional dummy variable
GMM estimation with
regional dummy variable
Economic growth (G) 992.8359 (2.73)* 802.3072 (2.34)**
Market size (Y) 1.451904 (11.32)* 1.460676 (12.53)*
Domestic investment (DI) 0.050031 (5.71)* 0.052338 (6.64)*
Exports (X) 0.934665 (7.00)* 0.934665 (7.47)*
Labour skills (SKILL) 141.1244 (2.70)* 120.3292 (2.44)**
Labour cost (WA) 25.460528 (24.64)* 24.867383 (24.41)*
Infrastructure (TEL) 49.79898 (6.62)* 47.9732 (4.90)*
Real exchange rate (RER) 161.6789 (3.05)* 145.9019 (3.05)*
Regional dummy (DUMMY) 1179.619 (3.05)*
Constant 234,870.23 (23.86)* 231,513.77 (23.83)*
Hansen test ( p-value) 0.13 0.12
Durbin-Wu-Hausman test ( p-value) 0.00 0.00
Pagan-Hall test ( p-value) 0.01 0.01
Observations 543 543
Note: Robust standard errors in parentheses. ***Significant at 10%; **significant at 5%; *significant at 1%.
Table 3. Estimated results for Equation (1).
Dependent variable: provincial economic growth
Independent
variables
GMM estimation without
regional dummy variable
GMM estimation with
regional dummy variable
FDI 0.000054 (4.80)* 0.000049 (3.99)*
Exports (XG) 0.243119 (1.95)** 0.245129 (1.92)**
Government expenditure (SI) 0.068351 (0.29) 0.417532 (0.41)
Financial development (DIG) 1.256011 (2.93)* 1.184253 (2.71)*
Labour growth (LA) 0.157515 (2.58)* 0.408601 (2.88)*
Learning by doing (LD) 0.018336 (3.05)* 0.017551 (3.08)*
Human capital (HC) 0.038917 (2.64)* 0.037175 (2.58)*
Real exchange rate (RER) 20.094108 (24.27)* 20.136351 (24.82)*
Regional dummy (DUMMY) 0.391238 (1.13)
Constant 18.706020 (6.34)* 19.005950 (6.46)*
Hansen test ( p-value) 0.15 0.29
Durbin-Wu-Hausman test ( p-value) 0.00 0.05
Pagan-Hall test ( p-value) 0.01 0.02
Observations 563 563
Note: Robust standard errors in parentheses. ***Significant at 10%; **significant at 5%; *significant at 1%.
192 S. Anwar and L.P. Nguyen
Table 5. Impact of FDI on economic growth via absorptive capacity.
Dependent variable: provincial economic growth
Independent
variables
GMM estimation with
interaction between FDI
and human capital
GMM estimation with
interaction between FDI
and financial development
FDI 20.000089 (21.83) 0.000084 (4.53)*
Exports (XG) 0.264740 (2.16)** 0.334157 (2.22)**
Government expenditure (SI) 20.390307 (20.69) 20.569683 (20.57)
Financial development (DIG) 1.419888 (3.30)* 1.747579 (3.89)*
Labour growth (LA) 0.165762 (2.69)* 0.167893 (2.73)*
Learning by doing (LD) 0.020171 (3.42)* 0.018908 (3.01)*
Human capital (HC) 0.028890 (1.90)** 0.036969 (2.50)*
Real exchange rate (RER) 20.096025 (24.39)* 20.094292 (24.30)*
FDI* Human capital 0.000004 (2.25)**
FDI* Financial development 20.000059 (22.22)**
Constant 19.19335 (6.54)* 18.59838 (6.34)*
Hansen test ( p-value) 0.21 0.34
Durbin-Wu-Hausman test ( pvalue)
0.01 0.00
Pagan-Hall test ( p-value) 0.00 0.01
Observations 563 563
Note: Robust standard errors in parentheses. ***Significant at 10%; **significant at 5%; *significant at 1%.
Table 6. Economic growth and FDI (impact of education and training and technology gap).
Dependent variable: provincial economic growth in Vietnam
Independent
variables
GMM estimation with
education and training
and technology gap
GMM estimation
with interaction
between
FDI and education
and training
GMM estimation
with interaction
between FDI and
technology gap
FDI 0.000028 (2.81)* 0.000053 (3.19)* 20.000006 (20.05)
Exports (XG) 0.139887 (1.28) 0.148923 (1.25) 0.133530 (1.23)
Government expenditure
(SI)
21.592068 (21.99)** 21.628443 (22.04)**21.574779 (22.00)**
Financial development
(DIG)
0.957675 (2.42)* 1.033599 (2.66)* 0.999145 (2.62)*
Labour growth (LA) 0.124454 (2.31)** 0.120881 (2.25)** 0.127988 (2.43)*
Learning by doing (LD) 0.018639 (3.73)* 0.018457 (3.27)* 0.021126 (4.47)*
Education and training 0.153391 (1.64)*** 0.167511 (1.83)*** 0.169995 (1.86)***
Technology gap 22.178576 (23.83)* 22.210997 (24.00)* 21.442873 (22.70)*
Real exchange rate (RER) 20.064482 (23.65)* 20.063214 (23.25)* 20.056075 (23.23)*
FDI*Education and training
20.000025 (22.01)**
FDI*Technology gap 20.000225 (24.07)*
Constant 17.05742 (7.33)* 16.87612 (7.21)* 15.74285 (6.88)*
Hansen test ( p-value) 0.19 0.19 0.25
Durbin-Wu-Hausman test
( p-value)
0.00 0.01 0.00
Pagan-Hall test ( p-value) 0.04 0.00 0.00
Observations 563 563 563
Note: Robust standard errors in parentheses. ***Significant at 10%; **significant at 5%; *significant at 1%.
Asia Pacific Business Review 193
financial market development on economic growth is statistically significant at the 5% level
and the signs are positive.
Table 4 shows that economic growth has a significant positive effect on FDI in
Vietnam. The estimated coefficient is significant at 5% level. The estimated coefficient
indicates that, other things remaining constant, a 1% increase in economic growth would
lead to an increase in the stock of FDI per capita by approximately VND993,000. This
suggests that higher economic growth in Vietnam does send positive signals to prospective
foreign investors. It also shows an increasingly larger market size for investment in
Vietnam. GDP per capita, which is used as a measure of market size, has a positive and
significant effect on FDI (GMM estimation yields an estimated coefficient which is
significant at a 1% level, see column 1, Table 3). The estimated coefficient of domestic
investment is positive and statistically significant at 1% level, implying that FDI and
domestic investment in Vietnam are complements. In other words, increase in domestic
investment increases FDI in Vietnam and vice versa. The coefficient of exports is
consistent with expectations and statistically significant at the 1% level. The skill level of
the labour force is an important determinant of FDI in Vietnam. An increase in the
proportion of the skilled labour force leads to a significant increase in FDI in Vietnam.
The negative coefficient of the labour cost is significant at 1% level. This suggests that an
increase in the cost of labour in Vietnam can reduce FDI. The impact of infrastructure
development on FDI is positive and statistically significant at 1% level. Finally,
depreciation of the real exchange rate in Vietnam tends to raise FDI and this effect is
statistically significant at 1% level.
The geographical distribution of FDI in Vietnam is characterized by its concentration
in the key economic cities and provinces in the South such as Ho Chi Minh City, Dong
Nai, Binh Duong and Baria Vung Tau, and in the North such as Hanoi, Hai Duong, Vinh
Phuc, Hai Phong and Quang Ninh. Thus, we extended our model by introducing a dummy
variable for provinces in the key regions including Red River Delta and South East, which
have the highest inflows of FDI. It is expected that cities and provinces in the key
economic regions with better infrastructure, skilled workers, and higher income tend to
attract more FDI and grow faster. Column 3 of Table 3 and Table 4 show the estimated
results when Equations (1) and (2) are re-estimated by GMM after inclusion of a regional
dummy variable. The regional dummy variable has a positive sign in both the economic
growth and FDI equations. In economic growth equation, it is not significant. In FDI
equation, the regional dummy variable is significant at 1% level. The introduction of the
dummy variable leads to a minor change in the magnitude of the estimated coefficients
without affecting their significance level. The estimated results suggest that cities and
provinces in the key economic regions such as Red River Delta and South East with better
infrastructure, more skilled labour and larger market size tend to attract more FDI.
Recent empirical studies have argued that the impact of FDI on economic growth also
depends on the existence of adequate absorptive capacity in host economies. Absorptive
capacity of an economy can be measured by factors such as the stock of human capital, the
level of financial market development and the extent of technology gap between the
foreign and local firms. It has been argued that FDI has a direct and indirect effect on
economic growth. The direct effect arises from a FDI-led increase in the supply of capital
which increases the overall production capacity of the host economy. The indirect effect
on economic growth arises from FDI’s interaction with factors such as the level of
financial development, the stock of human capital and the extent of technology gap.
In order to examine the effect of FDI on economic growth through Vietnam’s absorptive
capacity, Equation (1) is re-estimated after introducing: (i) the interaction of FDI and
194 S. Anwar and L.P. Nguyen
human capital, and (ii) the interaction of FDI and the level of financial market
development, as additional independent variables.
Table 5 shows the estimated results when absorptive capacity has been explicitly taken
into account. As can be seen in Table 5, the estimated coefficient of the interaction
between FDI and human capital is positive and statistically significant at 5% level. This
implies that as far as the stock of human capital is concerned, Vietnam has reached the
minimum required threshold. Table 5 shows that the estimated coefficient of the
interaction between FDI and the level of financial market development is negative and
statistically significant at 5% level. This suggests that as far as the level of financial market
development is concerned, Vietnam has not reached the required minimum threshold. In
other words, by further developing its financial markets, Vietnam can take additional
advantage of FDI inflows.
The endogenous growth theory suggests that expenditure on education and training
and the extent of technology gap affects the capacity of host countries to absorb
externalities from FDI (Lucas 1988, 1993). Thus, we further investigate the effect of real
spending on education and training and the extent of technology gap on provincial
economic growth in Vietnam, as well as their effect on economic growth via the absorptive
capacity. Since human capital and spending on education and training are highly
correlated, we replace human capital variable with real spending on education and
training in Equation (1) and introduce the technology gap as an additional independent
variable (the estimated results are shown in column 2, Table 6). The impact of the
interaction between the new measure of human capital and FDI on economic growth (the
estimated results are shown in column 3, Table 6) is also investigated. Column 4 of Table 6
shows the estimated results when the interaction between FDI and technology gap has
been explicitly taken into account. The technology gap is measured as the percentage
difference between the average growth of foreign and domestic firms in Vietnam.
The estimated coefficient of the education and training variable was expected to be
positive, while the estimated coefficient of the technology gap variable is expected
to be negative.
Column (2) of Table 6 indicates that the estimated coefficient of education and training is
positive and statistically significant at a 10% level. This means investment in education and
training contribute positively to provincial economic growth in Vietnam. The estimated
coefficient of the technology gap is negative and significant at the1%level. This confirms that
Vietnamese provinces with lower technology gap experience a higher rate of economic
growth. We also investigate the effects of FDI on economic growth via absorptive capacity
(see column 3 and 4 in Table 6). The estimated coefficient of the interaction between FDI and
education and training is found to be negative and statistically significant at 5% level. This
suggests that as far as education and training is concerned, Vietnam has not reached the
required minimum threshold. In other words, a certain level of investment in education and
training is an important prerequisite for FDI to have a positive effect on economic growth in
Vietnam. The coefficient of the interaction between FDI and technology gap is negative and
statistically significant at 1%level. This suggests that technology gap between the foreign and
local firms in Vietnam remains very large. In other words, an increase in FDI will lead to a
larger positive effect on economic growth as the technology gap narrows.
Finally in order to focus on the link between FDI and regional economic growth in
Vietnam, the dataset was dived into seven regions namely Red River Delta, North East,
North Central Coast, South Central Coast, Central Highland, South East and Mekong
River Delta. Equations (1) and (2) were estimated for each region. The estimated results
are reported in Tables 7 and 8.
Asia Pacific Business Review 195
Table 7. FDI and economic growth across regions of Vietnam – estimation of Equation (1).
Dependent variable: provincial economic growth
Red River Delta North East North Central Coast South Central Coast Central Highlands South East Mekong River Delta
Independent
variables (1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2) (1) (2)
FDI 0.00014
(1.77)***
0.00012
(1.73)***
0.00023
(2.53)*
0.00017
(2.47)**
0.00014
(0.31)
0.00022
(0.44)
20.00010
(20.91)
20.00004
(20.64)
0.00005
(0.34)
0.00001
(0.09)
0.00005
(2.53)**
0.00004
(1.75)***
0.00021
(2.42)**
0.00011
(1.79)***
Exports 6.42506
(1.90)***
5.20811
(1.92)***
0.08556
(0.74)
0.04785
(0.47)
1.26410
(0.25)
21.46854
(20.40)
0.90797
(0.88)
1.29376
(1.57)
12.85454
(2.19)**
12.07474
(2.43)**
20.33064
(20.78)
0.38598
(1.04)
20.88852
(20.67)
21.03949
(21.04)
Government
expenditure
21.10107
(20.24)
24.69388
(20.85)
0.28395
(0.13)
21.30221
(20.82)
2.01699
(0.84)
2.01335
(1.08)
22.36012
(20.48)
20.19845
(20.07)
5.05208
(0.87)
23.61032
(20.56)
0.77686
(0.22)
4.44505
(1.36)
8.83748
(1.02)
20.42617
(20.08)
Financial
development
20.14261
(20.13)
20.25519
(20.32)
1.51797
(1.80)***
0.39584
(0.67)
21.12959
(20.81)
21.29045
(21.16)
3.99309
(1.81)***
2.43389
(1.49)
2.61229
(2.00)***
2.98583
(2.31)**
20.08251
(20.08)
20.17981
(20.25)
4.52427
(1.45)
2.05649
(1.04)
Labour growth 0.46764
(2.45)*
0.45587
(2.74)*
0.23917
(1.80)***
0.22345
(2.18)**
0.48521
(2.51)**
0.41823
(2.23)**
20.22503
(20.70)
0.09818
(0.42)
20.18133
(20.87)
20.22505
(21.55)
0.34520
(2.53)**
0.43912
(3.33)*
0.07403
(0.37)
0.12387
(0.87)
Learning by
doing
0.06731
(3.19)*
0.02357
(1.57)***
0.01858
(1.10)
0.01471
(1.07)
0.02984
(2.43)**
0.02041
(1.55)
0.04942
(2.04)**
0.02118
(1.26)
0.26953
(3.94)*
0.19977
(4.03)*
0.02560
(2.08)**
0.03464
(2.98)*
20.01125
(20.71)
20.00213
(20.19)
Human
capital
0.20041
(4.17)*
0.02785
(0.78)
0.04928
(1.18)
0.08575
(1.18)
20.07627
(20.69)
0.08841
(2.20)**
0.11025
(1.82)***
Education and
training
20.08913
(20.20)
0.37265
(3.82)*
20.13639
(20.59)
0.08318
(0.24)
0.52046
(0.95)
0.98549
(2.82)*
0.52633
(0.76)
Technology
gap
25.33767
(26.64)*
22.25395
(3.82)*
22.73439
(25.64)*
23.04810
(25.02)*
20.87227
(25.87)*
22.41062
(23.39)*
23.19066
(24.89)*
Real exchange
Rate
20.02963
(20.60)
20.07732
(22.25)**
20.06106
(21.51)
20.07811
(22.41)**
20.13964
(23.83)*
20.11399
(23.74)*
20.12597
(23.06)*
20.08180
(22.61)*
20.33944
(22.46)**
20.30676
(22.61)**
20.08565
(22.00)**
20.06054
(22.03)**
0.01439
(0.22)
20.02301
(20.43)
Constant 3.87943
(0.59)
20.65596
(4.25)*
14.54761
(2.48)**
18.65215
(4.22)*
23.46286
(4.18)*
23.71362
(5.74)*
19.83040
(3.95)*
17.68807
(4.03)*
46.38253
(2.78)*
42.72019
(2.96)*
16.72060
(2.91)*
17.72980
(4.36)*
7.76355
(0.87)
12.02118
(1.67)***
Hansen test
( p-value)
0.30 0.12 0.15 0.38 0.11 0.13 0.15 0.48 0.26 0.33 0.38 0.16 0.24 0.25
Durbin-Wu-
Hausman test
( p-value)
0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00
Pagan-Hall
test
( p-value)
0.00 0.00 0.00 0.01 0.00 0.00 0.00 0.00 0.01 0.01 0.00 0.00 0.00 0.00
Observations 114 114 99 99 59 59 52 52 52 52 72 72 126 126
Note: Robust t-statistics in parentheses. ***Significant at 10%; **significant at 5%; *significant at 1%. (1) refers to estimation without human capital but with education and training
and technology gap; (2) refers to estimation without human capital.
196 S. Anwar and L.P. Nguyen
The estimated results indicate that the effect of FDI on economic growth is positive
and significant only in Red River Delta, North East, South East and Mekong River Delta
which can be attributed to the fact that infrastructure, financial system and education
systems in these regions are relatively more developed. Table 8 shows that except for
North Central Coast, the effect of economic growth on FDI in all regions is positive. This
implies that the hypothesis of a two-way linkage between FDI and economic growth holds
only in Red River Delta, North East, South East and Mekong River Delta regions. In
summary, except for H2, data analysis supports all hypotheses.
Discussion
The growth of FDI in Vietnam and its desired effect on economic growth appear to support
the Vietnamese government policy, specifically the Law of Foreign Investment which was
introduced in 1987. Our analysis suggests that in the case of Vietnam, exports and FDI are
complementary which explains why FDI in Vietnam is mainly concentrated in
Table 8. FDI and economic growth across regions of Vietnam – estimation of Equation (2).
Dependent Variable: FDI
Independent
variables
Red River
Delta North East
North Central
Coast
South Central
Coast
Central
Highlands South East
Mekong
River
Delta
Economic
growth
(G)
357.1346
(2.13)**
1420.024
(2.14)**
16.1933
(0.10)
1752.165
(1.84)***
1092.428
(3.43)*
800.5879
(2.24)**
1359.939
(4.36)*
Market size
(Y)
20.35611
(20.73)
1.17561
(2.13)**
0.57826
(2.60)**
0.09475
(0.07)
23.16549
(1.28)
1.48112
(11.20)*
2.35996
(4.69)*
Domestic
investment
(DI)
0.06045
(4.45)*
20.00144
(20.12)
0.00791
(1.66)***
0.19618
(5.10)*
0.01204
(0.51)
0.09811
(4.88)*
20.01034
(20.33)
Exports
(X)
3.52437
(5.64)*
0.00055
(0.09)
1.61541
(2.84)*
0.41549
(0.59)
3.32545
(1.49)
1.12183
(6.99)*
1.31494
(5.89)*
Labour skills
(SKILL)
220.5079
(20.27)
261.04864
(20.29)
28.31117
(20.17)
21.98845
(0.09)
908.0682
(1.56)
2 53.01174
( 2 0.64)
264.8906
(3.96)*
Labour cost
(WA)
23.98111
(22.05)**
29.00163
(23.29)
0.16291
(0.18)
4.76716
(1.06)
23.74196
(22.74)*
29.36981
(24.38)
25.67121
(22.95)*
Infrastructure
(TEL)
29.8732
(1.66)***
46.58105
(2.10)**
1.62203
(0.15)
4.51481
(0.15)
252.2178
(4.04)*
63.50253
(5.05)*
67.3222
(2.35)**
Real
exchange
rate
(RER)
111.8684
(2.21)**
72.02627
(1.02)
14.28568
(0.50)
546.9898
(3.54)*
24.09019
(20.03)
207.5025
(2.80)*
71.84067
(0.87)
Constant 217,005.18
(22.37)**
219,180.60
(21.61)***
22169.047
(20.42)
2966,643.58
(23.56)*
6673.767
(0.28)
236,870.3
(23.19)*
28555.537
(20.67)
Hansen test
( p-value)
0.11 0.38 0.63 0.79 0.19 0.21 0.44
Durbin-Wu-
Hausman
test
( p-value)
0.00 0.00 0.00 0.01 0.00 0.00 0.00
Pagan-Hall
test
( p-value)
0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00
Observations
114 99 59 52 52 72 126
Note: Robust t-statistics in parentheses. ***Significant at 10%; **significant at 5%; *significant at 1%.
Asia Pacific Business Review 197
the export-oriented manufacturing sector. Other factors, such as the stock of human
capital, investment in education and training, the level of financial market development
and the extent of technology gap between foreign and local firms are also important
determinants of economic growth in Vietnam. The results presented in this study also
highlight the role of the level of infrastructure development, the availability of skilled
labour and market size in attracting FDI to the Red River Delta and South East regions of
Vietnam.
Our empirical analysis suggests that as far as the level of financial market
development, spending on education and training and technology gap are concerned,
the Vietnamese economy has not reached the required minimum threshold that would
ensure that the indirect effect (also known as the spillover effect) of FDI on economic
growth is positive. In other words, the empirical evidence suggests that Vietnam is
unable to take full advantage of FDI inflows because: (i) its financial market is
insufficiently developed, (ii) spending on education and training is insufficient, and (iii)
technology gap between the foreign and local firms is too large.
Region wise, analysis reveals that a two-way linkage between FDI and economic
growth exists only in four regions: Red River Delta, North East, South East and Mekong
River Delta. This suggests that Vietnam is facing the problem of uneven economic
development. This problem is not specific to Vietnam. Other fast developing economies,
such as China and India, are facing the same problem. Indeed, the ruling party in India lost
the general election held in 2004 due to public dissatisfaction arising from income
distributional concerns.
The issue that is not explicitly considered by this study is the lack of focus in FDI in
Vietnam. Freeman (2002) and Kokko et al. (2003), among others, have argued that FDI
in Vietnam is largely unfocused. While the government of Vietnam has been inviting
foreign investment in all sectors, during the first seven months of 2008, the real estate
and tourism sectors received more than 47% of FDI (GSO 2008). There is also evidence
that FDI is contributing to the trade deficit in Vietnam. Rapid globalization has resulted
in a situation where MNCs are dispersing production activities to various locations
around the globe. Based on its comparative advantage, Vietnam needs to recognize its
place in the value chain. A policy which directs FDI to industries where Vietnam has
cost advantage over competing locations is highly desirable.
Implications
The empirical analysis presented in this study confirms that, in overall terms, an increase
in the stock of FDI increases Vietnam’s economic growth rate which attracts further FDI
into Vietnam. FDI boosting polices are likely to lead to further increase in exports and
hence the rate of economic growth. Policy makers in Vietnam need to develop long-term
strategies that would increase the country’s rate of human capital accumulation. Human
capital growth (for example, through increased spending on advanced education and
training) contributes to economic growth by facilitating the adoption of foreign
technologies. Additional investment in infrastructure development (including transportation
and telecommunication systems) and education are likely to result in a higher level
of foreign investment in Vietnam. The empirical analysis presented in this study also
suggests that the Vietnamese government needs to take immediate steps to: (i) further
develop the local financial market; (ii) increase spending on education and training; and
(ii) reduce the technology gap between the foreign and local firms. These steps will allow
the Vietnamese economy to take greater advantage of FDI-related spillover effects.
198 S. Anwar and L.P. Nguyen
In other words, policy makers need to develop strategies that will enhance the country’s
absorptive capacity. Singapore has been very successful in this regard and policy makers
in Vietnam should consider utilizing some of the successful Singaporean strategies in
Vietnam.
Regional analysis shows that FDI is a significant determinant of economic growth in
only four out of seven regions of Vietnam. This suggests that policy makers need to
develop strategies that would help to attract more FDI to the three regions that are
presently not very attractive to foreign investors. This, among other things, requires better
coordination among different levels of government and industry involvement.
For MNCs, the implication is that while investment in four regions, where there is a
strong mutually reinforcing link between FDI and economic growth, is likely to continue
to result in excellent returns on investment at least in the short term, investment in the
remaining three regions through first mover advantage is likely to lead to handsome
returns in the long-term.
Conclusions
The causal relationship between FDI and economic growth remains an issue of intense
debate among researchers. While this debate has provided rich insights into the
relationship between FDI and economic growth in a number of developing countries, few
empirical studies have considered the case of Vietnam.
By making use of a recently released panel dataset which covers 61 provinces of Vietnam
over the period 1996–2005, this study attempts to examine a series of hypotheses concerning
the link between FDI and economic growth and related issues. The empirical analysis, which
is based on a simultaneous equationsmodel, supports the view that in overall terms amutually
reinforcing two-way linkage between FDI and economic growth exists inVietnam.While the
direct effect of FDI on economic growth inVietnamis positive, the indirect effect through the
economy’s absorptive capacity (as measured by factors such as the level of financial market
development, spending on education and training and the extent of technology gap)was found
to be negative. Finally, we also explored the link between FDI and economic growth across
seven regions of Vietnam.The empirical analysis reveals that a two-way linkage between FDI
and economic growth exists only in four regions:Red RiverDelta,North East, South East and
Mekong River Delta.
Limitations and future research
While the sample size, which is in excess of 500 observations, is sufficiently large for the
present study, comparable provincial data for the period 1988–1995 is not available. It is
therefore not possible to compare the impact of FDI on economic growth during the preand
post-Asian crisis periods. The quality of data as highlighted by Freeman and Nestor
(2004) is also an issue that has to be kept in mind. However, such problems are common in
most developing countries. Due to the lack of data, it was not possible to consider other
variables such as the quality of local government and the level of corruption which
remains a serious concern.
It may also be worthwhile to re-examine the two-way linkage hypothesis and related
issues by using the growth rate of total factor productivity (TFP), instead of the growth rate
of total production. This study uses proxies for some variables such as the level of financial
development and infrastructure development. Future studies should consider using better
proxies. An emerging area of research which has started to receive some attention is
Asia Pacific Business Review 199
measurement of the spillover (that is, indirect) effect of FDI. In other words, most existing
studies on Vietnam have solely considered the direct effect of FDI on economic growth.
Spillover effect can be horizontal, vertical-forward or vertical-backward. It will be useful
to investigate the impact of FDI-related spillovers on total factor productivity. This will
allow one to evaluate the impact of FDI on technological progress in Vietnam. Finally, this
research can be further extended by examining the impact of FDI-led economic growth on
income distribution in Vietnam.
Acknowledgements
The authors are grateful to five anonymous referees for very useful comments and suggestions.
An earlier version of this study was presented to the 2007 Australasian Econometric Society Meeting
held in Queensland, Australia. The authors are grateful to the participants of the meeting for helpful
comments and suggestions. The usual disclaimer applies.
Notes
1. See Keller (2004), Meyer (2003, 2004), Lipsey (2002) and Marino (2002) for an interesting
survey.
2. From 1 January 2008 to 22 April 2008, Vietnam has already attracted FDI in the amount of
US$7.22 billion (GSO 2008).
3. Prior to this, Findlay (1978) has argued that FDI increases the rate of technological progress in
host economies through a ‘contagion’ effect arising from the introduction of more advanced
technology, management practices, and so forth.
4. See Nguyen and Nguyen (2007) and references therein.
5. It is well-known that the GMM method provides consistent and efficient estimates in the
presence of arbitrary heteroskedasticity (Greene 2008). Moreover, most of the diagnostic tests
discussed in this study can be cast in a GMM framework. Hansen’s J-test was used to test for
over-identification of GMM (that is the null hypothesis of correct model specification and valid
over-identifying restrictions was tested and the results were found to be satisfactory).
Notes on contributors
Sajid Anwar is Professor of Finance at the University of the Sunshine Coast. He holds a PhD from the
University of British Columbia (Vancouver, Canada).
Lan Phi Nguyen is Assistant Professor of Economics at National Economics University (Hanoi,
Vietnam). He holds a PhD from the Univeristy of South Australia.
References
Aghion, P., Comin, D., and Howitt, P., 2006. When does domestic saving matter for economic
growth? NBER working paper no. 12275, Cambridge.
Alfaro, L., Chandna, A., Kalemli-Ozcan, S., and Sayek, S., 2004. FDI and economic growth: the role
of local financial markets. Journal of international economics, 64 (1), 445–465.
Asiedu, E., 2002. On the determinants of foreign direct investment to developing countries: is Africa
different? World development, 30, 107–119.
Balasubramanyam, V. and Salisu, A., 1991. Export promotion, import substitution and direct foreign
investment in less developed countries. In: A. Koekkoek and L. Mennes, eds. International trade
and global development. London: Routledge, 191–210.
Barro, R., 1991. Economic growth in a cross section of countries. Quarterly journal of economics,
106, 407–443.
Barro, R. and Sala-i-Martin, X., 2004. Economic growth. 2nd ed. Cambridge: MIT Press.
Bende-Nabende, A., Ford, J., and Slater, J., 2001. FDI, regional economic integration and
endogenous growth: some evidence from Southeast Asia. Pacific economic review, 6, 383–399.
200 S. Anwar and L.P. Nguyen
Bengoa, M. and Sanchez-Robles, B., 2003. Foreign direct investment, economic freedom and
growth: new evidence from Latin America. European journal of political economy, 19 (3),
529–545.
Berthelemy, J. and De´murger, S., 2000. Foreign direct investment and economic growth: theory and
application to China. Review of development economics, 4 (2), 210–250.
Binh, N. and Haughton, J., 2002. Trade liberalization and foreign direct investment in Vietnam.
ASEAN economic bulletin, 19 (3), 302–318.
Biswas, R., 2002. Determinants of foreign direct investment. Review of development economics, 6
(3), 492–504.
Blankeanu, W., 2005. Public schooling, college subsidies and growth. Journal of economic dynamics
and control, 29 (3), 487–507.
Blankeanu, W. and Simpson, N., 2004. Public education expenditures and growth. Journal of
development economics, 73, 583–605.
Blomstro¨m, M. and Kokko, A., 2001. Foreign direct investment and spillovers of technology.
International journal of technology management, 22 (5/6), 435–454.
Borensztein, E., De Gregorio, J., and Lee, J.W., 1998. How does foreign direct investment affect
economic growth? Journal of international economics, 45 (1), 115–135.
Brainard, L., 1997. An empirical assessment of the proximity-concentration trade-off between
multinational sales and trade. American economic review, 87, 520–544.
Buckley, P., Clegg, L.J., Cross, A.R., Liu, X., Voss, H., and Zheng, P., 2007. The determinants of
Chinese outward foreign direct investment. Journal of international business studies, 38,
499–518.
Chakrabarti, A., 2001. The determinants of foreign direct investment: sensitivity analyses of crosscountry
regressions. Kyklos, 54, 89–113.
De Mello, L., 1997. Foreign direct investment in developing countries and growth: a selective
survey. Journal of development studies, 34 (2), 1–34.
Driffield, N. and Love, J.H., 2007. Linking FDI motivation and host economy productivity effects:
conceptual and empirical analysis. Journal of international business studies, 38, 460–473.
Dunning, J., 1988. The eclectic paradigm of international production: a restatement and some
possible extensions. Journal of international business studies, 19, 1–31.
Durham, J., 2004. Absorptive capacity and the effects of foreign direct investment and equity foreign
portfolio investment on economic growth. European economic review, 48, 285–306.
Findlay, R., 1978. Relative backwardness, direct foreign investment and the transfer of technology:
a simple dynamic mode. Quarterly journal of economics, 92, 1–16.
Freeman, N.J., 2001. Understanding the decline in foreign investor sentiment towards Vietnam
during the 1990s. Asia Pacific business review, 8 (1), 1–18.
Freeman, N.J., 2002. Foreign direct investment in Vietnam: an overview. In: DfID Workshop on
Globalisation and poverty in Vietnam. Working Paper, Hanoi, 23–24 September.
Freeman, N.J. and Nestor, C., 2004. FDI in Vietnam: fuzzy figures and sentiment swings. In: D.
McCargo, ed. Re-thinking Vietnam. London: Routledge, 179–196.
Friedman, M., 1977. Nobel lecture: inflation and unemployment. Journal of political economy, 85,
451–472.
General Statistics Office, 2007. Statistical yearbook 2006. Hanoi: Statistical Publishing House.
General Statistics Office, 2008. General statistics office of Vietnam [online]. Available from: http://
www.gso.gov.vn (Accessed 20 June 2008).
Glickman, N. and Woodward, D., 1988. The location of foreign direct investment in the United
States: patterns and determinants. International regional science review, 11, 137–154.
Greene, H., 2008. Econometric analysis. 6th ed. New York: Prentice Hall.
Grossman, G. and Helpman, E., 1991. Innovation and growth in the global economy. Cambridge:
MIT Press.
GSO. See General Statistics Office.
Hermes, N. and Lensink, R., 2003. Foreign direct investment, financial development and economic
growth. Journal of development studies, 40 (1), 142–163.
Hill, S. and Munday, M., 1992. The regional distribution of foreign direct investment: analysis and
determinants. The journal of the regional studies association, 26 (6), 535–544.
Husain, A., Mody, A., and Rogoff, K., 2005. Exchange rate regime durability and performance in
developing versus advanced economies. Journal of monetary economics, 52, 35–64.
Asia Pacific Business Review 201
Jackson, S. and Markowski, S., 1995. The attractiveness of countries to foreign direct investment.
Journal of world trade, 29, 159–180.
Kamin, S. and Rogers, J., 2000. Output and the real exchange rate in developing countries: an
application to Mexico. Journal of development economics, 61, 85–109.
Keller, W., 2004. International technology diffusion. Journal of economic literature, XLII,
752–782.
King, R. and Levine, R., 1993. Finance and growth: Schumpeter might be right. Quarterly journal of
economics, 108, 717–738.
Kokko, A., Kotoglou, K., and Krohwinkel-Karlsson, A., 2003. Characteristics of failed FDI projects
in Viet Nam. Transnational corporations, 12 (3), 41–77.
Kravis, I. and Lipsey, R., 1982. Location of overseas production and production for export by US
multinational firms. Journal of international economics, 12, 201–223.
Li, X. and Liu, X., 2005. Foreign direct investment and economic growth: an increasingly
endogenous relationship. World development, 33, 393–407.
Lipsey, R., 2002. Home and host country effects of FDI. NBER working paper no. 9293.
Lucas, R., 1988. On the mechanics of economic development. Journal of monetary economics, 22,
3–42.
Lucas, R., 1993. On the determinants of US direct investment in the EEC: further evidence.
European economics review, 13, 93–101.
Mai, P.H., 2003. The economic impact of foreign direct investment flows on Vietnam: 1988–1998.
Asian studies review, 27 (1), 81–98.
Marino, A., 2002. The impact of FDI on developing countries growth: trade policy matters.
CEMAFI, Working Paper, Universite´ de Nice-Sophia Antipolis, France.
Meyer, K., 2003. FDI spillovers in emerging markets: a literature review and new perspectives. DRC
working paper, no. 15.
Meyer, K., 2004. Perspectives on multinational enterprises in emerging economies. Journal of
international business studies, 35, 259–276.
Moore, M., 1993. Determinants of German manufacturing direct investment: 1980–1988.
Weltwirtschaftliches archiv, 129, 120–138.
Mudambi, R., 1995. The MNE investment location decision: some empirical evidence. Mangerial
and decision economics, 16, 249–257.
Nguyen, A.N. and Nguyen, T., 2007. Foreign direct investment in Vietnam: an overview and
analysis of the determination of spatial distribution, Development and polices research center,
Working Paper, Hanoi, Vietnam.
Presbitero, A., 2006. Institutions and geography as sources of economic development. Journal of
international development, 18 (3), 351–378.
Rodrik, D., 1992. Closing the productivity gap: does trade liberalization really help? Oxford:
Clarendon Press.
Romer, M., 1986. Increasing returns and long-run growth. Journal of political economy, 94,
1002–1037.
Sachs, J., 2003. Institutions don’t rule: direct effects of geography on per-capita income. NBER
working paper no. 9490.
Tsai, P., 1994. Determinants of FDI and its impact on economic growth. Journal of economic
development, 19, 137–162.
Wang, Y. and Gu, W., 2006. FDI, absorptive capacity, and productivity growth: the role of interindustry
linkages. Working Paper, Social Sciences Research Network, No. 924771.
202 S. Anwar and L.P. Nguyen